പുരേ വാ രാജശാര്ദൂല കുരുതേ ദുര്മതിര്നരഃ। ക്ഷിപ്രം സ നരകം യാതി യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ്
'നഗരത്തിൽ ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവൻ അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, രാജാവേ, അവൻ ഉടൻ തന്നെ സൃഷ്ടി സംഹാരകാലം വരെ നരകത്തിൽ പോകും.'
ചതുര്ഥം തസ്യ പാപസ്യ ഭാഗമശ്നാതി പാര്ഥിവഃ। സത്ത്വം പുരുഷശാര്ദൂല ഗച്ഛസ്വ വിഷയം സ്വകമ്
'ആ പാപത്തിൽ നിന്നു നാലിൽ ഒരു ഭാഗം രാജാവായ നീ അനുഭവിക്കും; മനുഷ്യരിൽ ഉത്തമനായവാ, നീ തിരിച്ച് നിന്റെ രാജ്യത്തേക്ക് പോവുക.'
ദുഷ്കൃതം യത്ര പശ്യേഥാസ്തത്ര യത്നം സമാചര। ഏവം തേ ധര്മവൃദ്ധിശ്ച ബലസ്യ വര്ധനം തഥാ
'എവിടെയെങ്കിലും നീ ദുഷ്കൃത്യം കാണുമ്പോൾ അവിടെ പരിശ്രമം കാണിക്കുക; അങ്ങനെ നിന്റെ ധർമ്മവും ശക്തിയും വർദ്ധിക്കും.'
ഭവിഷ്യതി നരശ്രേഷ്ഠ ബാലസ്യാസ്യ ച ജീവനമ്। നാരദേനൈവമുക്തസ്തു സാശ്ചര്യോ രഘുനംദനഃ
'മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, അങ്ങനെ തന്നെ സംഭവിക്കും, ഈ ബാലനും ജീവിക്കും.' ഇങ്ങനെ നാരദൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ രഘുനന്ദനൻ അത്ഭുതത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
പ്രഹര്ഷമതുലം ലേഭേ ലക്ഷ്മണം ചേദമബ്രവീത്। ഗച്ഛ സൌമ്യ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠം സമാശ്വാസയ ലക്ഷ്മണ
അവൻ അതുല്യമായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു, ലക്ഷ്മണനോടു പറഞ്ഞു: 'സൗമ്യ, നീ പോയി ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനെ ആശ്വസിപ്പിക്കൂ, ലക്ഷ്മണാ.'
ബാലസ്യ ച ശരീരം ത്വം തൈലദ്രോണ്യാം നിധാപയ। ഗംധൈശ്ച പരമോദാരൈസ്തൈലൈശ്ചൈവ സുഗംധിഭിഃ
'ഇതും, ബാലന്റെ ശരീരം എണ്ണ നിറച്ച പാത്രത്തിൽ സൂക്ഷിക്കൂ; ഉത്തമമായ സുഗന്ധികളും സുഗന്ധമുള്ള എണ്ണകളും ചേർത്ത് വയ്ക്കണം.'
യഥാ ന ശീര്യതേ ബാലസ്തഥാ സൌമ്യ വിധീയതാമ്। യഥാ ശരീരം ഗുപ്തം സ്യാദ്ബാലസ്യാക്ലിഷ്ടകര്മണഃ
പെരുകിയ ബാലൻ എങ്ങനെ ക്ഷയിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ ദയാവാനേ, ക്രമീകരിക്കണം. ബാലന്റെ ശരീരം, അവന്റെ നിർമലമായ പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ട്, സംരക്ഷിക്കപ്പെടണം.
വിപത്തിഃ പരിഭേദോ വാ ന ഭവേത്തത്തഥാ കുരു। തഥാ സംദിശ്യ സൌമിത്രം ലക്ഷ്മണം ശുഭലക്ഷണമ്
അവനിക്കൊന്നും ദുരന്തമോ ഭംഗമോ സംഭവിക്കരുത്; അതുപോലെ ചെയ്യണം. അങ്ങനെ ദയാനിധിയായ സുമിത്രയുടെ പുത്രനായ ലക്ഷ്മണനെ നിർദ്ദേശിച്ചു.
മനസാ പുഷ്പകം ദധ്യാവാഗച്ഛേതി മഹായശാഃ। ഇംഗിതം തത്തു വിജ്ഞായ കാമഗം ഹേമഭൂഷിതമ്
പ്രശസ്തനായവൻ മനസ്സിൽ പുഷ്പകവിമാനത്തെ വരണമെന്ന് ആലോചിച്ചു; ആ ഇംഗിതം മനസ്സിലാക്കി, ആ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന, പൊന്നുകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച വിമാനം എത്തി.
ആജഗാമ മുഹൂര്താത്തു സമീപം രാഘവസ്യ ഹി। സോബ്രവീത്പ്രാഞ്ജലിര്വാക്യമഹമസ്മി നരാധിപ
ഒരു നിമിഷത്തിനുള്ളിൽ അത് രാഘവന്റെ അടുത്തേക്ക് എത്തി; കൈകൂപ്പി അത് പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഇവിടെ ഉണ്ട്, മനുഷ്യരാജാവേ.'
അഗ്രേ തവ മഹാബാഹോ കിംകരഃ സമുപസ്ഥിതഃ। ഭാഷിതം സുചിരം ശ്രുത്വാ പുഷ്പകസ്യ നരാധിപ
'മഹാബാഹുവേ, നിന്റെ മുമ്പിൽ ദാസൻ സന്നദ്ധനായി നിൽക്കുന്നു.' പുഷ്പകവിമാനത്തിന്റെ ദീർഘമായ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം മനുഷ്യരാജാവ്—
അഭിവാദ്യ മഹര്ഷീംസ്താന്വിമാനം സോധ്യരോഹത। ധനുര്ഗൃഹീത്വാ തൂണൌ ച ഖഡ്ഗം ചാപി മഹാപ്രഭമ്
ആ മഹർഷിമാരെ വന്ദിച്ച്, അവൻ ആ ആകാശവിമാനത്തിൽ കയറി; തന്റെ വില്ലും തൂണിയും അത്യുദാത്തമായ വാളും എടുത്തു.
നിക്ഷിപ്യ നഗരേ വീരൌ സൌമിത്രി ഭരതാവുഭൌ। പ്രായാത്പ്രതീചീം ത്വരിതോ വിചിന്വന്സുസമാഹിതഃ
സൗമിത്രിയും ഭരതനും ആ ഇരുവീരന്മാരെയും നഗരത്തിൽ വിട്ടുവെച്ച്, അവൻ പടിഞ്ഞാറോട്ട് വേഗത്തിൽ, മനസ്സിൽ മുഴുവൻ ശ്രദ്ധയോടെ അന്വേഷിച്ചു.
ഉത്തരാമഗമത്പശ്ചാദ്ദിശം ഹിമവദാശ്രിതാമ്। പൂര്വാമപി ദിശാം ഗത്വാ തഥാഽപശ്യന്നരാധിപഃ
അവൻ വടക്കോട്ട് പോയി, പിന്നെ ഹിമവാനിൽ ആശ്രയിച്ച പടിഞ്ഞാറൻ ദിക്കിലേക്ക്; അതുപോലെ കിഴക്കൻ ദിക്കിലും പോയി, രാജാവ് അവിടെയും കണ്ടു.
സര്വാം ശുദ്ധസമാചാരാമാദര്ശമിവ നിര്മലാമ്। തതോ ദിശം സമാക്രാമദ്ദക്ഷിണാം രഘുനംദനഃ
അവൻ എല്ലാ ദിക്കുകളും ശുദ്ധമായ ആചാരങ്ങളോടെ, കാഴ്ചയിൽ നിർമ്മലമായ കണ്ണാടിപോലെ കണ്ടു; പിന്നെ രഘുനന്ദനൻ തെക്കൻ ദിക്കിലേക്ക് നീങ്ങി.
ശൈലസ്യ ഉത്തരേ പാര്ശ്വേ ദദര്ശ സുമഹത്സരഃ। തസ്മിന്സരസി തപ്യംതം താപസം സുമഹത്തപഃ
പർവതത്തിന്റെ വടക്കൻ വശത്ത്, അവൻ ഒരു വലിയ തടാകം കണ്ടു; ആ തടാകത്തിൽ, ഒരുത്തൻ കഠിനമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു.
ദദര്ശ രാഘവോ ഭീമം ലംബമാനമധോമുഖം। തമുപാഗമ്യ കാകുത്സ്ഥസ്തപ്യമാനം തു താപസമ്
രാഘവൻ ഭയങ്കരനായ ഒരു തപസ്സുവാനെ, തല താഴ്ത്തി കിടന്ന നിലയിൽ, കണ്ടു; അവന്റെ അടുത്ത് ചെന്ന കാകുത്സ്ഥൻ, തപസ്സിൽ മുഴുകിയ ആ തപസ്സുവാനെ നോക്കി.
ഉവാച രാഘവോ വാക്യം ധന്യസ്ത്വമമരപ്രഭ। കസ്യാം യോനൌ തപോവൃദ്ധിര്വര്തതേ ദൃഢനിശ്ചയ
രാഘവൻ പറഞ്ഞു: 'ദൈവന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവനേ, നീ ഭാഗ്യവാനാണ്. ഉറച്ച മനസ്സോടെ തപസ്സിന്റെ വർദ്ധനവു നടക്കുന്നത് ഏത് ഗർഭത്തിലാണ്?'
അഹം ദാശരഥീ രാമഃ പൃച്ഛാമി ത്വാം കുതൂഹലാത്। കോര്ഥോ വ്യവസിതസ്തുഭ്യം സ്വര്ഗലോകോഥ വേതരഃ
'ഞാൻ ദശരഥപുത്രനായ രാമനാണ്; ഞാൻ കൗതുകത്തോടെ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു: നിന്റെ ലക്ഷ്യം സ്വർഗ്ഗലോകമാണോ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും ആണോ?'
കിമര്ഥം തപ്യസേ വാ ത്വം ശ്രോതുമിച്ഛാമി താപസ। ബ്രാഹ്മണോ വാസി ഭദ്രം തേ ക്ഷത്രിയോ വാഥ ദുര്ജയഃ
'നീ എന്തിനാണ് ഈ തപസ്സു ചെയ്യുന്നത്? ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, തപസ്സുകാരനേ. നീ ബ്രാഹ്മണനാണോ—നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ—അല്ലെങ്കിൽ ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ക്ഷത്രിയനാണോ?'
വൈശ്യസ്തൃതീയവര്ണോ വാ ശൂദ്രോ വാ സത്യമുച്യതാമ്। തപഃ സത്യാത്മകം നിത്യം സ്വര്ഗലോകപരിഗ്രഹേ
'അല്ലെങ്കിൽ മൂന്നാമത്തെ വർണ്ണമായ വൈശ്യനോ, അല്ലെങ്കിൽ ശൂദ്രനോ? സത്യമായി പറയണം. തപസ്സു എന്നും സത്യസ്വഭാവമുള്ളതും, സ്വർഗ്ഗലോകം നേടുന്നതിനുള്ളതുമാണ്.'
സാത്വികം രാജസം ചൈവ തച്ച സത്യാത്മകം തപഃ। ജഗദുപകാരഹേതുര്ഹി സൃഷ്ടം തദ്വൈ വിരിംചിനാ
'സാത്വികവും രാജസവുമായ തപസ്സുകൾ എല്ലാം സത്യസ്വഭാവമുള്ളവയാണ്; ലോകത്തിന് ഉപകാരമാകാൻ ബ്രഹ്മാവു തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചതാണ്.'
രൌദ്രം ക്ഷത്രിയതേജോജം തത്തു രാജസമുച്യതേ। പരസ്യോത്സാദനാര്ഥായ തച്ചാസുരമുദാഹൃതമ്
'ക്ഷത്രിയരുടെ ഭയങ്കരമായ ശക്തി രാജസസ്വഭാവമുള്ളതാണെന്ന് പറയുന്നു; മറ്റുള്ളവരെ ഇല്ലാതാക്കാനാണ് അതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം, അതിനാൽ അതിനെ അസുരസ്വഭാവം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.'
അംഗാനി നിഹ്നുതേ യോ വാ അസൃഗ്ദിഗ്ധാനി ഭാഗശഃ। പംചാഗ്നിംസാധയേദ്വാപി സിദ്ധിം വാ മൃത്യുമേവ വാ
'തന്റെ ശരീരഭാഗങ്ങൾ രക്തം പുരണ്ട നിലയിൽ മറയ്ക്കുന്നവനും, അഞ്ചു അഗ്നികളിൽ തപസ്സു ചെയ്യുന്നവനും, വിജയമോ മരണമോ നേടുന്നവനും—'
ആസുരോ ഹ്യേഷ തേ ഭാവോ ന ച മേ ത്വം ദ്വിജോ മതഃ। സത്യം തേ വദതഃ സിദ്ധിരനൃതേ നാസ്തി ജീവിതമ്
നിന്റെ ഈ സ്വഭാവം അസുരസ്വഭാവമാണ്; നീ എനിക്ക് ഒരു ദ്വിജൻ എന്ന് തോന്നുന്നില്ല. സത്യം പറയുന്നവന് വിജയമുണ്ട്; കള്ളം പറയുന്നവന് ജീവൻ പോലും ഇല്ല.
തസ്യ തദ്ഭാഷിതം ശ്രുത്വാ രാമസ്യാക്ലിഷ്ടകര്മണഃ। അവാക്ശിരാസ്തഥാ ഭൂതോ വാക്യമേതദുവാച ഹ
കഴിവിലും പ്രവർത്തിയിലും കുഴപ്പമില്ലാത്ത രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, തല താഴ്ത്തി നിന്നവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
സ്വാഗതം തേ നൃപശ്രേഷ്ഠ ചിരാദ്ദൃഷ്ടോസി രാഘവ। പുത്രഭൂതോസ്മി തേ ചാഹം പിതൃഭൂതോസി മേനഘ
രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാഘവാ, നീയെനിക്ക് ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞാണ് കാണാൻ കഴിഞ്ഞത്. ഞാൻ നിന്റെ മകനുപോലെയാണ്; നീ എനിക്ക് പിതാവുപോലെയാണ്, പാപരഹിതനേ.
അഥവാ നൈതദേവം ഹി സര്വേഷാം നൃപതിഃ പിതാ। സത്വമര്ച്യോഽസി ഭോ രാജന്വയം തേ വിഷയേ തപഃ
അല്ലെങ്കിൽ, എല്ലാവർക്കും രാജാവ് പിതാവാണ്. രാജാവേ, നീ ആരാധനാർഹനാണ്; നിന്റെ രാജ്യത്താണ് ഞങ്ങൾ തപസ്സു ചെയ്യുന്നത്.
ചരാമസ്തത്രഭാഗോസ്തി പൂര്വം സൃഷ്ടഃ സ്വയംഭുവാ। ന ധന്യാഃ സ്മോ വയം രാമ ധന്യസ്ത്വമസി പാര്ഥിവ
ഞങ്ങൾ ഇവിടെ താമസിക്കുന്നു; ഈ ഭാഗം ആദിയിൽ സ്വയംഭുവായ ദൈവം സൃഷ്ടിച്ചതാണ്. രാമാ, ഞങ്ങൾ ഭാഗ്യശാലികൾ അല്ല; നീയാണ് സത്യത്തിൽ ഭാഗ്യവാൻ, മഹാരാജാവേ.
യസ്യ തേ വിഷയേ ഹ്യേവം സിദ്ധിമിച്ഛംതി താപസാഃ। തപസാ ത്വം മദീയേന സിദ്ധിമാപ്നുഹി രാഘവ
നിന്റെ രാജ്യത്താണ് തപസ്സുകാർ ഇങ്ങനെ സിദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. എന്റെ തപസ്സിന്റെ ഫലമായി, രാഘവാ, നീ സിദ്ധി നേടട്ടെ.