വസിഷ്ഠസ്യാഗ്രതഃ സ്ഥിത്വാ രാജ്ഞോ ദീനസ്യ നാരദഃ। പ്രത്യുവാച ശ്രുതം വാക്യമൃഷീണാം സന്നിധൌ തദാ
വസിഷ്ഠന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു, ദുഃഖിതനായ രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ മഹർഷിമാരുടെ സന്നിധിയിൽ കേട്ടു നാരദൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ശൃണു രാമ യഥാകാലം പ്രാപ്തോ വൈ ബാലസംക്ഷയഃ। പുരാ കൃതയുഗേ രാമ സര്വത്ര ബ്രാഹ്മണോത്തരമ്
'രാമ, കേൾക്കു, എങ്ങനെ ബാലന്മാരുടെ നാശം സമയാനുസരണം സംഭവിച്ചു; പുരാതന കൃതയുഗത്തിൽ എല്ലായിടത്തും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് പ്രാധാന്യം ഉണ്ടായിരുന്നു.'
അബ്രാഹ്മണോ ന വൈ കശ്ചിത്തപസ്തപതി രാഘവ। അമൃത്യവസ്തദാ സര്വേ ജായംതേ ചിരജീവിനഃ
'ബ്രാഹ്മണന്മല്ലാതെ ആരും തപസ്സ് ചെയ്തിരുന്നില്ല, രാഘവ; അന്നൊക്കെയായിരുന്നു എല്ലാവരും മരണമില്ലാതെ ദീർഘായുസ്സോടെ ജീവിച്ചത്.'
ത്രേതായുഗേ പുനഃ പ്രാപ്തേ ബ്രഹ്മക്ഷത്രമനുത്തമമ്। അധര്മോ ദ്വാപരേ തേഷാം വൈശ്യാന്ശൂദ്രാംസ്തഥാവിശത്
'ത്രീതായുഗം വന്നപ്പോൾ, ഉത്തമമായ ബ്രാഹ്മണരും ക്ഷത്രിയരും മുന്നിൽ നിന്നു; ദ്വാപരയുഗത്തിൽ അവരിലും, വൈശ്യന്മാരിലും, ശൂദ്രന്മാരിലും അധർമ്മം കടന്നു.'
ഏവം നിരംതരം ജുഷ്ടമുദ്ഭൂതമനൃതം പുനഃ। അധര്മസ്യ ത്രയഃ പാദാ ഏകോ ധര്മസ്യ ചാഗതഃ
'അങ്ങനെ തുടർച്ചയായി അസത്യവും അധർമ്മവും ഉയർന്നു; അദ്ധർമ്മത്തിന് മൂന്നു ഭാഗവും, ധർമ്മത്തിന് ഒറ്റ ഭാഗം മാത്രം ശേഷിച്ചു.'
തതഃ പൂര്വേ ഭൃശം ത്രസ്താ വര്ണാ ബ്രാഹ്മണപൂര്വകാഃ। ഭൂയഃ പാദസ്തു ധര്മസ്യ ദ്വിതീയഃ സമപദ്യത
'അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണന്മാർ മുന്നിൽ നിന്നുള്ള വർണ്ണങ്ങൾ അതിയായി ഭയപ്പെട്ടു; പിന്നെ വീണ്ടും ധർമ്മത്തിന് രണ്ടാമത്തെ ഭാഗം നിലനിൽക്കാൻ തുടങ്ങി.'
തസ്മിന്ദ്വാപരസംജ്ഞേ തു തപോ വൈശ്യം സമാവിശത്। യുഗത്രയസ്യ വൈധര്മ്യം ധര്മസ്യ പ്രതിതിഷ്ഠതി
'ദ്വാപരയുഗം എന്ന ആ കാലത്ത് തപസ്സ് വൈശ്യന്മാരിൽ പ്രവേശിച്ചു; മൂന്നു യുഗങ്ങളിലെയും ധർമ്മത്തിന്റെയും അദ്ധർമ്മത്തിന്റെയും വ്യത്യാസം നിലനിന്നു.'
കലിസംജ്ഞേ തതഃ പ്രാപ്തേ വര്തമാനേ യുഗേംതിമേ। അധര്മശ്ചാനൃതം ചൈവ വവൃധാതേ നരര്ഷഭ1.35.
'പിന്നീട് കലിയുഗം എന്ന ഈ അവസാന യുഗം വന്നപ്പോൾ, അദ്ധർമ്മവും അസത്യവും വളർന്നു, മനുഷ്യരിൽ ഉത്തമനായവാ.'
ഭവിതാ ശൂദ്രയോന്യാം തു തപശ്ചര്യാ കലൌ യുഗേ। സ തേ വിഷയപര്യംതേ രാജന്നുഗ്രതരം തപഃ
'കലിയുഗത്തിൽ, ശൂദ്രജന്മത്തിൽ തപസ്സ് ഉണ്ടാകും; രാജാവേ, നിന്റെ രാജ്യത്ത് അതീവ കഠിനമായ തപസ്സ് ഉണ്ടാകും.'
ശൂദ്രസ്തപതി ദുര്ബുദ്ധിസ്തേന ബാലവധഃ കൃതഃ। യസ്യാധര്മമകാര്യം വാ വിഷയേ പാര്ഥിവസ്യ ഹി
'ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള ഒരു ശൂദ്രൻ തപസ്സ് ചെയ്തു, അതിനാലാണ് ബാലഹത്യ സംഭവിച്ചത്; രാജാവിന്റെ രാജ്യത്ത് എവിടെയെങ്കിലും അദ്ധർമ്മം അല്ലെങ്കിൽ തെറ്റായ പ്രവൃത്തികൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ—'
പുരേ വാ രാജശാര്ദൂല കുരുതേ ദുര്മതിര്നരഃ। ക്ഷിപ്രം സ നരകം യാതി യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ്
'നഗരത്തിൽ ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവൻ അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, രാജാവേ, അവൻ ഉടൻ തന്നെ സൃഷ്ടി സംഹാരകാലം വരെ നരകത്തിൽ പോകും.'
ചതുര്ഥം തസ്യ പാപസ്യ ഭാഗമശ്നാതി പാര്ഥിവഃ। സത്ത്വം പുരുഷശാര്ദൂല ഗച്ഛസ്വ വിഷയം സ്വകമ്
'ആ പാപത്തിൽ നിന്നു നാലിൽ ഒരു ഭാഗം രാജാവായ നീ അനുഭവിക്കും; മനുഷ്യരിൽ ഉത്തമനായവാ, നീ തിരിച്ച് നിന്റെ രാജ്യത്തേക്ക് പോവുക.'
ദുഷ്കൃതം യത്ര പശ്യേഥാസ്തത്ര യത്നം സമാചര। ഏവം തേ ധര്മവൃദ്ധിശ്ച ബലസ്യ വര്ധനം തഥാ
'എവിടെയെങ്കിലും നീ ദുഷ്കൃത്യം കാണുമ്പോൾ അവിടെ പരിശ്രമം കാണിക്കുക; അങ്ങനെ നിന്റെ ധർമ്മവും ശക്തിയും വർദ്ധിക്കും.'
ഭവിഷ്യതി നരശ്രേഷ്ഠ ബാലസ്യാസ്യ ച ജീവനമ്। നാരദേനൈവമുക്തസ്തു സാശ്ചര്യോ രഘുനംദനഃ
'മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, അങ്ങനെ തന്നെ സംഭവിക്കും, ഈ ബാലനും ജീവിക്കും.' ഇങ്ങനെ നാരദൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ രഘുനന്ദനൻ അത്ഭുതത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
പ്രഹര്ഷമതുലം ലേഭേ ലക്ഷ്മണം ചേദമബ്രവീത്। ഗച്ഛ സൌമ്യ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠം സമാശ്വാസയ ലക്ഷ്മണ
അവൻ അതുല്യമായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു, ലക്ഷ്മണനോടു പറഞ്ഞു: 'സൗമ്യ, നീ പോയി ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനെ ആശ്വസിപ്പിക്കൂ, ലക്ഷ്മണാ.'
ബാലസ്യ ച ശരീരം ത്വം തൈലദ്രോണ്യാം നിധാപയ। ഗംധൈശ്ച പരമോദാരൈസ്തൈലൈശ്ചൈവ സുഗംധിഭിഃ
'ഇതും, ബാലന്റെ ശരീരം എണ്ണ നിറച്ച പാത്രത്തിൽ സൂക്ഷിക്കൂ; ഉത്തമമായ സുഗന്ധികളും സുഗന്ധമുള്ള എണ്ണകളും ചേർത്ത് വയ്ക്കണം.'
യഥാ ന ശീര്യതേ ബാലസ്തഥാ സൌമ്യ വിധീയതാമ്। യഥാ ശരീരം ഗുപ്തം സ്യാദ്ബാലസ്യാക്ലിഷ്ടകര്മണഃ
പെരുകിയ ബാലൻ എങ്ങനെ ക്ഷയിക്കാതെ ഇരിക്കുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ ദയാവാനേ, ക്രമീകരിക്കണം. ബാലന്റെ ശരീരം, അവന്റെ നിർമലമായ പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ട്, സംരക്ഷിക്കപ്പെടണം.
വിപത്തിഃ പരിഭേദോ വാ ന ഭവേത്തത്തഥാ കുരു। തഥാ സംദിശ്യ സൌമിത്രം ലക്ഷ്മണം ശുഭലക്ഷണമ്
അവനിക്കൊന്നും ദുരന്തമോ ഭംഗമോ സംഭവിക്കരുത്; അതുപോലെ ചെയ്യണം. അങ്ങനെ ദയാനിധിയായ സുമിത്രയുടെ പുത്രനായ ലക്ഷ്മണനെ നിർദ്ദേശിച്ചു.
മനസാ പുഷ്പകം ദധ്യാവാഗച്ഛേതി മഹായശാഃ। ഇംഗിതം തത്തു വിജ്ഞായ കാമഗം ഹേമഭൂഷിതമ്
പ്രശസ്തനായവൻ മനസ്സിൽ പുഷ്പകവിമാനത്തെ വരണമെന്ന് ആലോചിച്ചു; ആ ഇംഗിതം മനസ്സിലാക്കി, ആ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന, പൊന്നുകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച വിമാനം എത്തി.
ആജഗാമ മുഹൂര്താത്തു സമീപം രാഘവസ്യ ഹി। സോബ്രവീത്പ്രാഞ്ജലിര്വാക്യമഹമസ്മി നരാധിപ
ഒരു നിമിഷത്തിനുള്ളിൽ അത് രാഘവന്റെ അടുത്തേക്ക് എത്തി; കൈകൂപ്പി അത് പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഇവിടെ ഉണ്ട്, മനുഷ്യരാജാവേ.'
അഗ്രേ തവ മഹാബാഹോ കിംകരഃ സമുപസ്ഥിതഃ। ഭാഷിതം സുചിരം ശ്രുത്വാ പുഷ്പകസ്യ നരാധിപ
'മഹാബാഹുവേ, നിന്റെ മുമ്പിൽ ദാസൻ സന്നദ്ധനായി നിൽക്കുന്നു.' പുഷ്പകവിമാനത്തിന്റെ ദീർഘമായ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം മനുഷ്യരാജാവ്—
അഭിവാദ്യ മഹര്ഷീംസ്താന്വിമാനം സോധ്യരോഹത। ധനുര്ഗൃഹീത്വാ തൂണൌ ച ഖഡ്ഗം ചാപി മഹാപ്രഭമ്
ആ മഹർഷിമാരെ വന്ദിച്ച്, അവൻ ആ ആകാശവിമാനത്തിൽ കയറി; തന്റെ വില്ലും തൂണിയും അത്യുദാത്തമായ വാളും എടുത്തു.
നിക്ഷിപ്യ നഗരേ വീരൌ സൌമിത്രി ഭരതാവുഭൌ। പ്രായാത്പ്രതീചീം ത്വരിതോ വിചിന്വന്സുസമാഹിതഃ
സൗമിത്രിയും ഭരതനും ആ ഇരുവീരന്മാരെയും നഗരത്തിൽ വിട്ടുവെച്ച്, അവൻ പടിഞ്ഞാറോട്ട് വേഗത്തിൽ, മനസ്സിൽ മുഴുവൻ ശ്രദ്ധയോടെ അന്വേഷിച്ചു.
ഉത്തരാമഗമത്പശ്ചാദ്ദിശം ഹിമവദാശ്രിതാമ്। പൂര്വാമപി ദിശാം ഗത്വാ തഥാഽപശ്യന്നരാധിപഃ
അവൻ വടക്കോട്ട് പോയി, പിന്നെ ഹിമവാനിൽ ആശ്രയിച്ച പടിഞ്ഞാറൻ ദിക്കിലേക്ക്; അതുപോലെ കിഴക്കൻ ദിക്കിലും പോയി, രാജാവ് അവിടെയും കണ്ടു.
സര്വാം ശുദ്ധസമാചാരാമാദര്ശമിവ നിര്മലാമ്। തതോ ദിശം സമാക്രാമദ്ദക്ഷിണാം രഘുനംദനഃ
അവൻ എല്ലാ ദിക്കുകളും ശുദ്ധമായ ആചാരങ്ങളോടെ, കാഴ്ചയിൽ നിർമ്മലമായ കണ്ണാടിപോലെ കണ്ടു; പിന്നെ രഘുനന്ദനൻ തെക്കൻ ദിക്കിലേക്ക് നീങ്ങി.
ശൈലസ്യ ഉത്തരേ പാര്ശ്വേ ദദര്ശ സുമഹത്സരഃ। തസ്മിന്സരസി തപ്യംതം താപസം സുമഹത്തപഃ
പർവതത്തിന്റെ വടക്കൻ വശത്ത്, അവൻ ഒരു വലിയ തടാകം കണ്ടു; ആ തടാകത്തിൽ, ഒരുത്തൻ കഠിനമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു.
ദദര്ശ രാഘവോ ഭീമം ലംബമാനമധോമുഖം। തമുപാഗമ്യ കാകുത്സ്ഥസ്തപ്യമാനം തു താപസമ്
രാഘവൻ ഭയങ്കരനായ ഒരു തപസ്സുവാനെ, തല താഴ്ത്തി കിടന്ന നിലയിൽ, കണ്ടു; അവന്റെ അടുത്ത് ചെന്ന കാകുത്സ്ഥൻ, തപസ്സിൽ മുഴുകിയ ആ തപസ്സുവാനെ നോക്കി.
ഉവാച രാഘവോ വാക്യം ധന്യസ്ത്വമമരപ്രഭ। കസ്യാം യോനൌ തപോവൃദ്ധിര്വര്തതേ ദൃഢനിശ്ചയ
രാഘവൻ പറഞ്ഞു: 'ദൈവന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവനേ, നീ ഭാഗ്യവാനാണ്. ഉറച്ച മനസ്സോടെ തപസ്സിന്റെ വർദ്ധനവു നടക്കുന്നത് ഏത് ഗർഭത്തിലാണ്?'
അഹം ദാശരഥീ രാമഃ പൃച്ഛാമി ത്വാം കുതൂഹലാത്। കോര്ഥോ വ്യവസിതസ്തുഭ്യം സ്വര്ഗലോകോഥ വേതരഃ
'ഞാൻ ദശരഥപുത്രനായ രാമനാണ്; ഞാൻ കൗതുകത്തോടെ നിന്നോട് ചോദിക്കുന്നു: നിന്റെ ലക്ഷ്യം സ്വർഗ്ഗലോകമാണോ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും ആണോ?'
കിമര്ഥം തപ്യസേ വാ ത്വം ശ്രോതുമിച്ഛാമി താപസ। ബ്രാഹ്മണോ വാസി ഭദ്രം തേ ക്ഷത്രിയോ വാഥ ദുര്ജയഃ
'നീ എന്തിനാണ് ഈ തപസ്സു ചെയ്യുന്നത്? ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, തപസ്സുകാരനേ. നീ ബ്രാഹ്മണനാണോ—നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ—അല്ലെങ്കിൽ ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ക്ഷത്രിയനാണോ?'