ഹൃതാ സീതാതിപാപേന രാവണേന ദുരാത്മനാ। പത്നീ തേ രഘുശാര്ദൂല തസ്യാ ഏവൌജസാ ഹതഃ
രാഘവരാശികളിൽ ശൂരനായവനേ, അത്യന്തം പാപിയായ ദുഷ്ടൻ രാവണൻ സീതയെ അപഹരിച്ചു. എന്നാൽ അവളിൽ ഉള്ള ശക്തിയാൽ അവനാണ് നശിച്ചത്.
അസഹായേന ചൈകേന ത്വയാ രാമ രണേ ഹതഃ। യാദൃശം തേ കൃതം കര്മ തസ്യ കര്താ ന വിദ്യതേ
രാമാ, നീ ഒരാളായി, ആരുടെയും സഹായമില്ലാതെ യുദ്ധത്തിൽ അവനെ സംഹരിച്ചു. നീ ചെയ്ത ഈ കൃത്യം മറ്റാരും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.
ഇഹ സംഭാഷിതും പ്രാപ്താ ദൃഷ്ട്വാ പൂതാഃ സ്മ സാംപ്രതമ്। ദര്ശനാത്തവ രാജേംദ്ര സര്വേ ജാതാസ്തപസ്വിനഃ
ഇവിടെ വന്ന് നിന്നോടു സംസാരിച്ചുകൊണ്ട്, നിന്നെ കണ്ടതോടെ ഞങ്ങൾ ശുദ്ധരായി. രാജാവേ, നിന്നെ കണ്ടതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും തപസ്സുകാരായി മാറി.
രാവണസ്യ വധാത്തേദ്യ കൃതമശ്രുപ്രമാര്ജനമ്। ദത്വാ പുണ്യാമിമാം വീര ജഗത്യഭയദക്ഷിണാമ്
ഇന്ന് രാവണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ എല്ലാവരുടെയും കണ്ണീരൊപ്പി തീർത്തു. വീരനേ, നീ ഈ ഭൂമിക്ക് ഭയമില്ലാത്തതിന്റെ അനുഗ്രഹം നൽകി.
ദിഷ്ട്യാ വര്ധസി കാകുത്സ്ഥ ജയേനാമിതവിക്രമ। ദൃഷ്ടസ്സംഭാഷിതശ്ചാസി യാസ്യാമശ്ചാശ്രമാന്സ്വകാന്
കാകുത്ഥസ്യ, ഭാഗ്യവശാൽ നീ ജയത്തോടെയും അപാര വീര്യത്തോടെയും വളരുന്നു. ഞങ്ങൾ നിന്നെ കണ്ടു, സംസാരിച്ചു, ഇനി ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ആശ്രമങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങും.
അരണ്യം തേ പ്രവിഷ്ടസ്യ മയാ ചേംദ്രശരാസനമ്। അര്പിതം ചാക്ഷയൌ തൂണൌ കവചം ച പരംതപ
ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, നീ കാടിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നെ ഇന്ദ്രന്റെ വില്ലും, രണ്ടു അക്ഷയമായ അമ്പച്ചൂണ്ടുകളും വലിയ ഒരു കവചവും ഏൽപ്പിച്ചു.
ഭൂയോപ്യാഗമനം കാര്യമാശ്രമേ മേ രഘൂദ്വഹ। ഏവമുക്ത്വാ തു തേ സര്വേ മുനയോംതര്ഹിതാഽഭവന്
രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, നീ വീണ്ടും എന്റെ ആശ്രമത്തിൽ വരണം. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ 모든 മുനികൾ അവിടെ നിന്ന് അദൃശ്യമായി.
ഗതേഷു മുനിമുഖ്യേഷു രാമോ ധര്മഭൃതാം വരഃ। ചിംതയാമാസ തത്കാര്യം കിം സ്യാന്മേ മുനിനോദിതമ്
മുനിമാരിൽ പ്രധാനികൾ പോയതിനു ശേഷം, ധർമ്മത്തിൽ ഉത്തമനായ രാമൻ ആ മുനി പറഞ്ഞത് എന്താണെന്ന് ആലോചിച്ചു.
ഭൂയോപ്യാഗമനം കാര്യമാശ്രമേ രഘുനംദന। അവശ്യമേവ ഗംതവ്യം മയാഽഗസ്ത്യസ്യ സന്നിധൌ
രഘുനന്ദനാ, നീ തീർച്ചയായും വീണ്ടും ആശ്രമത്തിൽ വരണം. ഞാൻ അഗസ്ത്യന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ പോകേണ്ടതുണ്ട്.
ശ്രോതവ്യം ദേവഗുഹ്യം തു കാര്യമന്യച്ച യദ്വദേത്। ഏവം ചിംതയതസ്തസ്യ രാമസ്യാമിതതേജസഃ
ദൈവീയമായ രഹസ്യങ്ങളും, അദ്ദേഹം പറയുന്ന മറ്റ് കാര്യങ്ങളും ഞാൻ കേൾക്കണം. ഇങ്ങനെ അമിതമായ തേജസ്സുള്ള രാമൻ ആലോചിച്ചു.
കരിഷ്യേ നിയതം ധര്മം ധര്മോ ഹി പരമാ ഗതിഃ। സുതവര്ഷസഹസ്രാണി ദശ രാജ്യമകാരയത്
ധർമ്മം ഞാൻ നിർബന്ധമായി പാലിക്കും, കാരണം ധർമ്മം തന്നെ പരമഗതി. പത്തു ആയിരം വർഷം രാമൻ രാജ്യം ഭരിച്ചു.
ദദതോ ജുഹ്വതശ്ചൈവ ജഗ്മുസ്താന്യേകവര്ഷവത്। പ്രജാഃ പാലയതസ്തസ്യ രാഘവസ്യ മഹാത്മനഃ
ദാനം ചെയ്തും ഹോമം നടത്തി, ആ വർഷങ്ങൾ ഒറ്റവർഷം പോലെ കടന്നു. മഹാത്മാവായ രാഘവൻ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചു.
ഏതസ്മിന്നേവ ദിവസേ വൃദ്ധോ ജാനപദോ ദ്വിജഃ। മൃതം പുത്രമുപാദായ രാമദ്വാരമുപാഗതഃ
അന്നേ ദിവസം, ഗ്രാമത്തിൽ നിന്നുള്ള വൃദ്ധൻ ബ്രാഹ്മണൻ മരിച്ച മകനുമായി രാമന്റെ വാതിലിൽ എത്തി.
ഉവാച വിവിധം വാക്യം സ്നേഹാക്ഷരസമന്വിതമ്। ദുഷ്കൃതം കിംതു മേ പുത്ര പൂര്വദേഹാംതരേ കൃതമ്
അവൻ സ്നേഹപൂർവം പലവിധം വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ മകൻ മുമ്പത്തെ ജന്മത്തിൽ എന്ത് പാപം ചെയ്തു?'
ത്വാമേകപുത്രം യദഹം പശ്യാമി നിധനം ഗതമ്। അപ്രാപ്തയൌവനം ബാലം പംചവര്ഷം ഗതായുഷമ്
'എനിക്ക് ഒരേയൊരു മകനാണ്. അവനെ ഞാൻ മരിച്ചുപോയതായി കാണുന്നു. അവൻ ബാലനാണ്, യൗവനം പോലും കാണാതെ, അഞ്ചു വയസ്സിൽ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടു.'
അകാലേ കാലമാപന്നം ദുഃഖായ മമ പുത്രക। അകൃത്വാ പിതൃകാര്യാണി ഗതോ വൈവസ്വതക്ഷയമ്
'കാലമാകുന്നതിന് മുമ്പ് മരണം വന്നത് എന്റെ ദു:ഖമാണ്. പിതാവിന്റെ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യാതെ അവൻ യമലോകത്തേക്ക് പോയി.'
രാമസ്യ ദുഷ്കൃതം വ്യക്തം യേന തേ മൃത്യുരാഗതഃ। ബാലവധ്യാ ബ്രഹ്മവധ്യാ സ്ത്രീവധ്യാ ചൈവ രാഘവമ്
'രാമന്റെ പാപം കൊണ്ടാണ് മരണത്തിൻ്റെ കയ്യിൽ നീപ്പെട്ടത്. ബാലഹത്യ, ബ്രാഹ്മണഹത്യ, സ്ത്രീഹത്യ എന്നിവ രാഘവനെ നശിപ്പിക്കും.'
പ്രവേക്ഷ്യതി ന സന്ദേഹഃ സഭാര്യേ തു മൃതേ മയി। ശുശ്രാവ രാഘവഃ സര്വം ദുഃഖശോകസമന്വിതമ്
'ഞാൻ മരിച്ചാൽ, ഭാര്യയോടൊപ്പം രാമൻ നശിപ്പിക്കപ്പെടും എന്നതിൽ സംശയമില്ല.' ഈ വാക്കുകൾ മുഴുവൻ രാഘവൻ ദു:ഖവും ശോകരസവുംകൊണ്ട് കേട്ടു.
നിവാര്യ തം ദ്വിജം രാമോ വസിഷ്ഠം വാക്യമബ്രവീത്। കിം മയാദ്യ ച കര്തവ്യം കാര്യമേവം വിധേ സ്ഥിതേ
ആ ബ്രാഹ്മണനെ തടഞ്ഞ് രാമൻ വസിഷ്ഠനോടു പറഞ്ഞു: 'ഇപ്പോൾ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം, കാര്യങ്ങൾ ഇങ്ങനെ നിൽക്കുമ്പോൾ?'
പ്രാണാനഹം ജുഹോമ്യഗ്നൌ പര്വതാദ്വാ പതേഹ്യഹമ്। കഥം ശുദ്ധിമഹം യാമി ശ്രുത്വാ ബ്രാഹ്മണഭാഷിതമ്
'ഞാൻ എന്റെ ജീവൻ അഗ്നിയിൽ അർപ്പിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു പർവതത്തിൽ നിന്ന് ചാടാം; ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം എങ്ങനെ ഞാൻ ശുദ്ധി നേടും?'
വസിഷ്ഠസ്യാഗ്രതഃ സ്ഥിത്വാ രാജ്ഞോ ദീനസ്യ നാരദഃ। പ്രത്യുവാച ശ്രുതം വാക്യമൃഷീണാം സന്നിധൌ തദാ
വസിഷ്ഠന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു, ദുഃഖിതനായ രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ മഹർഷിമാരുടെ സന്നിധിയിൽ കേട്ടു നാരദൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ശൃണു രാമ യഥാകാലം പ്രാപ്തോ വൈ ബാലസംക്ഷയഃ। പുരാ കൃതയുഗേ രാമ സര്വത്ര ബ്രാഹ്മണോത്തരമ്
'രാമ, കേൾക്കു, എങ്ങനെ ബാലന്മാരുടെ നാശം സമയാനുസരണം സംഭവിച്ചു; പുരാതന കൃതയുഗത്തിൽ എല്ലായിടത്തും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് പ്രാധാന്യം ഉണ്ടായിരുന്നു.'
അബ്രാഹ്മണോ ന വൈ കശ്ചിത്തപസ്തപതി രാഘവ। അമൃത്യവസ്തദാ സര്വേ ജായംതേ ചിരജീവിനഃ
'ബ്രാഹ്മണന്മല്ലാതെ ആരും തപസ്സ് ചെയ്തിരുന്നില്ല, രാഘവ; അന്നൊക്കെയായിരുന്നു എല്ലാവരും മരണമില്ലാതെ ദീർഘായുസ്സോടെ ജീവിച്ചത്.'
ത്രേതായുഗേ പുനഃ പ്രാപ്തേ ബ്രഹ്മക്ഷത്രമനുത്തമമ്। അധര്മോ ദ്വാപരേ തേഷാം വൈശ്യാന്ശൂദ്രാംസ്തഥാവിശത്
'ത്രീതായുഗം വന്നപ്പോൾ, ഉത്തമമായ ബ്രാഹ്മണരും ക്ഷത്രിയരും മുന്നിൽ നിന്നു; ദ്വാപരയുഗത്തിൽ അവരിലും, വൈശ്യന്മാരിലും, ശൂദ്രന്മാരിലും അധർമ്മം കടന്നു.'
ഏവം നിരംതരം ജുഷ്ടമുദ്ഭൂതമനൃതം പുനഃ। അധര്മസ്യ ത്രയഃ പാദാ ഏകോ ധര്മസ്യ ചാഗതഃ
'അങ്ങനെ തുടർച്ചയായി അസത്യവും അധർമ്മവും ഉയർന്നു; അദ്ധർമ്മത്തിന് മൂന്നു ഭാഗവും, ധർമ്മത്തിന് ഒറ്റ ഭാഗം മാത്രം ശേഷിച്ചു.'
തതഃ പൂര്വേ ഭൃശം ത്രസ്താ വര്ണാ ബ്രാഹ്മണപൂര്വകാഃ। ഭൂയഃ പാദസ്തു ധര്മസ്യ ദ്വിതീയഃ സമപദ്യത
'അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണന്മാർ മുന്നിൽ നിന്നുള്ള വർണ്ണങ്ങൾ അതിയായി ഭയപ്പെട്ടു; പിന്നെ വീണ്ടും ധർമ്മത്തിന് രണ്ടാമത്തെ ഭാഗം നിലനിൽക്കാൻ തുടങ്ങി.'
തസ്മിന്ദ്വാപരസംജ്ഞേ തു തപോ വൈശ്യം സമാവിശത്। യുഗത്രയസ്യ വൈധര്മ്യം ധര്മസ്യ പ്രതിതിഷ്ഠതി
'ദ്വാപരയുഗം എന്ന ആ കാലത്ത് തപസ്സ് വൈശ്യന്മാരിൽ പ്രവേശിച്ചു; മൂന്നു യുഗങ്ങളിലെയും ധർമ്മത്തിന്റെയും അദ്ധർമ്മത്തിന്റെയും വ്യത്യാസം നിലനിന്നു.'
കലിസംജ്ഞേ തതഃ പ്രാപ്തേ വര്തമാനേ യുഗേംതിമേ। അധര്മശ്ചാനൃതം ചൈവ വവൃധാതേ നരര്ഷഭ1.35.
'പിന്നീട് കലിയുഗം എന്ന ഈ അവസാന യുഗം വന്നപ്പോൾ, അദ്ധർമ്മവും അസത്യവും വളർന്നു, മനുഷ്യരിൽ ഉത്തമനായവാ.'
ഭവിതാ ശൂദ്രയോന്യാം തു തപശ്ചര്യാ കലൌ യുഗേ। സ തേ വിഷയപര്യംതേ രാജന്നുഗ്രതരം തപഃ
'കലിയുഗത്തിൽ, ശൂദ്രജന്മത്തിൽ തപസ്സ് ഉണ്ടാകും; രാജാവേ, നിന്റെ രാജ്യത്ത് അതീവ കഠിനമായ തപസ്സ് ഉണ്ടാകും.'
ശൂദ്രസ്തപതി ദുര്ബുദ്ധിസ്തേന ബാലവധഃ കൃതഃ। യസ്യാധര്മമകാര്യം വാ വിഷയേ പാര്ഥിവസ്യ ഹി
'ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള ഒരു ശൂദ്രൻ തപസ്സ് ചെയ്തു, അതിനാലാണ് ബാലഹത്യ സംഭവിച്ചത്; രാജാവിന്റെ രാജ്യത്ത് എവിടെയെങ്കിലും അദ്ധർമ്മം അല്ലെങ്കിൽ തെറ്റായ പ്രവൃത്തികൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ—'