പ്രാപ്താസ്തേ തു മഹാത്മാനോ രാഘവസ്യ നിവേശനമ്। പ്രതീഹാരസ്തതോ രാമമഗസ്ത്യവചനാദ്ദ്രുതമ്
ആ മഹാത്മാക്കൾ രാഘവന്റെ ഭവനത്തിൽ എത്തി. അഗസ്ത്യന്റെ കല്പനപ്രകാരം വാതിൽക്കാപ്പാളൻ വേഗത്തിൽ രാമനോട് അറിയിച്ചു.
ആവേദയാമാസ ഋഷീന്പ്രാപ്താസ്താംശ്ച ത്വരാന്വിതഃ। ദൃഷ്ട്വാ രാമം ദ്വാരപാലഃ പൂര്ണചംദ്രമിവോദിതമ്
വാതിൽക്കാപ്പാളൻ ഋഷിമാർ എത്തിയതായി വേഗത്തിൽ അറിയിച്ചു. രാമനെ കണ്ടപ്പോൾ, അവൻ പൂർണചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നതായി തോന്നി.
കൌസല്യാസുത ഭദ്രം തേ സുപ്രഭാതാദ്യ ശര്വരീ। ദ്രഷ്ടുമഭ്യുദയം തേദ്യ സമ്പ്രാപ്തോ രഘുനംദന
കൗസല്യയുടെ മകനേ, നിനക്കു സുഖം ഉണ്ടാകട്ടെ; ഇന്നത്തെ രാവിൽ നല്ല പ്രഭാതമാണ്. രഘുനന്ദനൻ നിന്റെ ഉദയം കാണാൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
അഗസ്ത്യോ മുനിഭിഃ സാര്ധം ദ്വാരി തിഷ്ഠതി തേ നൃപ। ശ്രുത്വാ പ്രാപ്താന്മുനീന്രാമസ്താന്ഭാസ്കരസമദ്യുതീന്
അഗസ്ത്യൻ മറ്റു മുനികളോടൊപ്പം നിന്റെ വാതിലിൽ കാത്തിരിക്കുന്നു, രാജാവേ. മുനികൾ എത്തിയ വിവരം കേട്ട രാമൻ, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശത്തോടെ അവരെ സ്വീകരിച്ചു.
പ്രാഹ വാക്യം തദാ ദ്വാസ്ഥം പ്രവേശയ ത്വരാന്വിതഃ। കിമര്ഥം തു ത്വയാ ദ്വാരി നിരുദ്ധാ മുനിസത്തമാഃ
അപ്പോൾ രാമൻ വാതിൽക്കാപ്പാളനോട് പറഞ്ഞു: വേഗത്തിൽ അവരെ അകത്തേക്കു കൊണ്ടുവരിക. എന്തുകൊണ്ടാണ് നീ മഹാമുനികളെ വാതിലിൽ കാത്തിരിപ്പിച്ചത്?
രാമവാക്യാന്മുനീംസ്താംസ്തു പ്രാവേശയദ്യഥാസുഖമ്। ദൃഷ്ട്വാ തു താന്മുനീംന്പ്രാപ്താന്പ്രത്യുവാച കൃതാംജലി
രാമന്റെ കല്പനപ്രകാരം വാതിൽക്കാപ്പാളൻ അവരെ സുഖകരമായി അകത്തേക്കു കൊണ്ടുവന്നു. മുനികൾ എത്തിയതോടെ രാമൻ കയ്യുകൂപ്പി അവരെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു.
രാമോഽഭിവാദ്യ പ്രണത ആസനേഷു ന്യവേശയത്। തേ തു കാംചനചിത്രേഷു സ്വാസ്തീര്ണേഷു സുഖേഷു ച
രാമൻ വിനയപൂർവ്വം അഭിവാദ്യം ചെയ്ത് അവരെ ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ ഇരുത്തി. അവർ പൊന്നുകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച, സുഖകരമായ ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ ഇരുന്നു.
കുശോത്തരേഷു ചാസീനാഃ സമംതാന്മുനിപുംഗവാഃ। പാദ്യമാചമനീയം ച ദദൌ ചാര്ഘ്യം പുരോഹിതഃ
കുശത്തിരകൾ വിരിച്ചിരുന്ന സുഖാസനങ്ങളിൽ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാർ ചുറ്റും ഇരുന്നു. പുരോഹിതൻ അവർക്കു പാദ്യവും ആചമനത്തിനും അർഘ്യവും നൽകി.
രാമേണ കുശലം പൃഷ്ടാ ഋഷയഃ സര്വ ഏവ തേ। മഹര്ഷയോ വേദവിദ ഇദം വചനമബ്രുവന്
രാമൻ അവരോടു സുഖം ചോദിച്ചു. ആ മഹർഷിമാർ, വേദവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കുശലം തേ മഹാബാഹോ സര്വത്ര രഘുനംദന। ത്വാം തു ദിഷ്ട്യാ കുശലിനം പശ്യാമോ ഹതവിദ്വിഷമ്
മഹാബാഹുവായ രഘുനന്ദനാ, എല്ലായിടത്തും നിനക്കു സുഖമാണ്. ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച നീയെല്ലാം സുഖമായി കാണുന്നതിൽ ഞങ്ങൾ സന്തോഷിക്കുന്നു.
ഹൃതാ സീതാതിപാപേന രാവണേന ദുരാത്മനാ। പത്നീ തേ രഘുശാര്ദൂല തസ്യാ ഏവൌജസാ ഹതഃ
രാഘവരാശികളിൽ ശൂരനായവനേ, അത്യന്തം പാപിയായ ദുഷ്ടൻ രാവണൻ സീതയെ അപഹരിച്ചു. എന്നാൽ അവളിൽ ഉള്ള ശക്തിയാൽ അവനാണ് നശിച്ചത്.
അസഹായേന ചൈകേന ത്വയാ രാമ രണേ ഹതഃ। യാദൃശം തേ കൃതം കര്മ തസ്യ കര്താ ന വിദ്യതേ
രാമാ, നീ ഒരാളായി, ആരുടെയും സഹായമില്ലാതെ യുദ്ധത്തിൽ അവനെ സംഹരിച്ചു. നീ ചെയ്ത ഈ കൃത്യം മറ്റാരും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.
ഇഹ സംഭാഷിതും പ്രാപ്താ ദൃഷ്ട്വാ പൂതാഃ സ്മ സാംപ്രതമ്। ദര്ശനാത്തവ രാജേംദ്ര സര്വേ ജാതാസ്തപസ്വിനഃ
ഇവിടെ വന്ന് നിന്നോടു സംസാരിച്ചുകൊണ്ട്, നിന്നെ കണ്ടതോടെ ഞങ്ങൾ ശുദ്ധരായി. രാജാവേ, നിന്നെ കണ്ടതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും തപസ്സുകാരായി മാറി.
രാവണസ്യ വധാത്തേദ്യ കൃതമശ്രുപ്രമാര്ജനമ്। ദത്വാ പുണ്യാമിമാം വീര ജഗത്യഭയദക്ഷിണാമ്
ഇന്ന് രാവണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതോടെ എല്ലാവരുടെയും കണ്ണീരൊപ്പി തീർത്തു. വീരനേ, നീ ഈ ഭൂമിക്ക് ഭയമില്ലാത്തതിന്റെ അനുഗ്രഹം നൽകി.
ദിഷ്ട്യാ വര്ധസി കാകുത്സ്ഥ ജയേനാമിതവിക്രമ। ദൃഷ്ടസ്സംഭാഷിതശ്ചാസി യാസ്യാമശ്ചാശ്രമാന്സ്വകാന്
കാകുത്ഥസ്യ, ഭാഗ്യവശാൽ നീ ജയത്തോടെയും അപാര വീര്യത്തോടെയും വളരുന്നു. ഞങ്ങൾ നിന്നെ കണ്ടു, സംസാരിച്ചു, ഇനി ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ ആശ്രമങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങും.
അരണ്യം തേ പ്രവിഷ്ടസ്യ മയാ ചേംദ്രശരാസനമ്। അര്പിതം ചാക്ഷയൌ തൂണൌ കവചം ച പരംതപ
ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, നീ കാടിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നെ ഇന്ദ്രന്റെ വില്ലും, രണ്ടു അക്ഷയമായ അമ്പച്ചൂണ്ടുകളും വലിയ ഒരു കവചവും ഏൽപ്പിച്ചു.
ഭൂയോപ്യാഗമനം കാര്യമാശ്രമേ മേ രഘൂദ്വഹ। ഏവമുക്ത്വാ തു തേ സര്വേ മുനയോംതര്ഹിതാഽഭവന്
രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, നീ വീണ്ടും എന്റെ ആശ്രമത്തിൽ വരണം. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ 모든 മുനികൾ അവിടെ നിന്ന് അദൃശ്യമായി.
ഗതേഷു മുനിമുഖ്യേഷു രാമോ ധര്മഭൃതാം വരഃ। ചിംതയാമാസ തത്കാര്യം കിം സ്യാന്മേ മുനിനോദിതമ്
മുനിമാരിൽ പ്രധാനികൾ പോയതിനു ശേഷം, ധർമ്മത്തിൽ ഉത്തമനായ രാമൻ ആ മുനി പറഞ്ഞത് എന്താണെന്ന് ആലോചിച്ചു.
ഭൂയോപ്യാഗമനം കാര്യമാശ്രമേ രഘുനംദന। അവശ്യമേവ ഗംതവ്യം മയാഽഗസ്ത്യസ്യ സന്നിധൌ
രഘുനന്ദനാ, നീ തീർച്ചയായും വീണ്ടും ആശ്രമത്തിൽ വരണം. ഞാൻ അഗസ്ത്യന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ പോകേണ്ടതുണ്ട്.
ശ്രോതവ്യം ദേവഗുഹ്യം തു കാര്യമന്യച്ച യദ്വദേത്। ഏവം ചിംതയതസ്തസ്യ രാമസ്യാമിതതേജസഃ
ദൈവീയമായ രഹസ്യങ്ങളും, അദ്ദേഹം പറയുന്ന മറ്റ് കാര്യങ്ങളും ഞാൻ കേൾക്കണം. ഇങ്ങനെ അമിതമായ തേജസ്സുള്ള രാമൻ ആലോചിച്ചു.
കരിഷ്യേ നിയതം ധര്മം ധര്മോ ഹി പരമാ ഗതിഃ। സുതവര്ഷസഹസ്രാണി ദശ രാജ്യമകാരയത്
ധർമ്മം ഞാൻ നിർബന്ധമായി പാലിക്കും, കാരണം ധർമ്മം തന്നെ പരമഗതി. പത്തു ആയിരം വർഷം രാമൻ രാജ്യം ഭരിച്ചു.
ദദതോ ജുഹ്വതശ്ചൈവ ജഗ്മുസ്താന്യേകവര്ഷവത്। പ്രജാഃ പാലയതസ്തസ്യ രാഘവസ്യ മഹാത്മനഃ
ദാനം ചെയ്തും ഹോമം നടത്തി, ആ വർഷങ്ങൾ ഒറ്റവർഷം പോലെ കടന്നു. മഹാത്മാവായ രാഘവൻ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചു.
ഏതസ്മിന്നേവ ദിവസേ വൃദ്ധോ ജാനപദോ ദ്വിജഃ। മൃതം പുത്രമുപാദായ രാമദ്വാരമുപാഗതഃ
അന്നേ ദിവസം, ഗ്രാമത്തിൽ നിന്നുള്ള വൃദ്ധൻ ബ്രാഹ്മണൻ മരിച്ച മകനുമായി രാമന്റെ വാതിലിൽ എത്തി.
ഉവാച വിവിധം വാക്യം സ്നേഹാക്ഷരസമന്വിതമ്। ദുഷ്കൃതം കിംതു മേ പുത്ര പൂര്വദേഹാംതരേ കൃതമ്
അവൻ സ്നേഹപൂർവം പലവിധം വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ മകൻ മുമ്പത്തെ ജന്മത്തിൽ എന്ത് പാപം ചെയ്തു?'
ത്വാമേകപുത്രം യദഹം പശ്യാമി നിധനം ഗതമ്। അപ്രാപ്തയൌവനം ബാലം പംചവര്ഷം ഗതായുഷമ്
'എനിക്ക് ഒരേയൊരു മകനാണ്. അവനെ ഞാൻ മരിച്ചുപോയതായി കാണുന്നു. അവൻ ബാലനാണ്, യൗവനം പോലും കാണാതെ, അഞ്ചു വയസ്സിൽ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടു.'
അകാലേ കാലമാപന്നം ദുഃഖായ മമ പുത്രക। അകൃത്വാ പിതൃകാര്യാണി ഗതോ വൈവസ്വതക്ഷയമ്
'കാലമാകുന്നതിന് മുമ്പ് മരണം വന്നത് എന്റെ ദു:ഖമാണ്. പിതാവിന്റെ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യാതെ അവൻ യമലോകത്തേക്ക് പോയി.'
രാമസ്യ ദുഷ്കൃതം വ്യക്തം യേന തേ മൃത്യുരാഗതഃ। ബാലവധ്യാ ബ്രഹ്മവധ്യാ സ്ത്രീവധ്യാ ചൈവ രാഘവമ്
'രാമന്റെ പാപം കൊണ്ടാണ് മരണത്തിൻ്റെ കയ്യിൽ നീപ്പെട്ടത്. ബാലഹത്യ, ബ്രാഹ്മണഹത്യ, സ്ത്രീഹത്യ എന്നിവ രാഘവനെ നശിപ്പിക്കും.'
പ്രവേക്ഷ്യതി ന സന്ദേഹഃ സഭാര്യേ തു മൃതേ മയി। ശുശ്രാവ രാഘവഃ സര്വം ദുഃഖശോകസമന്വിതമ്
'ഞാൻ മരിച്ചാൽ, ഭാര്യയോടൊപ്പം രാമൻ നശിപ്പിക്കപ്പെടും എന്നതിൽ സംശയമില്ല.' ഈ വാക്കുകൾ മുഴുവൻ രാഘവൻ ദു:ഖവും ശോകരസവുംകൊണ്ട് കേട്ടു.
നിവാര്യ തം ദ്വിജം രാമോ വസിഷ്ഠം വാക്യമബ്രവീത്। കിം മയാദ്യ ച കര്തവ്യം കാര്യമേവം വിധേ സ്ഥിതേ
ആ ബ്രാഹ്മണനെ തടഞ്ഞ് രാമൻ വസിഷ്ഠനോടു പറഞ്ഞു: 'ഇപ്പോൾ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം, കാര്യങ്ങൾ ഇങ്ങനെ നിൽക്കുമ്പോൾ?'
പ്രാണാനഹം ജുഹോമ്യഗ്നൌ പര്വതാദ്വാ പതേഹ്യഹമ്। കഥം ശുദ്ധിമഹം യാമി ശ്രുത്വാ ബ്രാഹ്മണഭാഷിതമ്
'ഞാൻ എന്റെ ജീവൻ അഗ്നിയിൽ അർപ്പിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു പർവതത്തിൽ നിന്ന് ചാടാം; ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം എങ്ങനെ ഞാൻ ശുദ്ധി നേടും?'