തദ്വാക്യം തു തദാ ദേവി ശ്രുതം പുത്രേണ ധീമതാ । മമായം തു പിതാ സാക്ഷാജ്ജാതോ മമ ഗൃഹേ പശുഃ
അപ്പോള് ദേവി, ബുദ്ധിമാനായ മകന് ആ വാക്കുകള് കേട്ടു: 'ഇവന് തന്നെയാണ് എന്റെ അച്ഛന്, എന്റെ വീട്ടില് തന്നെ ഒരു മൃഗമായി ജനിച്ചിരിക്കുന്നു.'
ഇയം തു ജനനീ സാക്ഷാന്മമ ചൈവ ന സംശയഃ । ദൈവയോഗാച്ഛുനീ ജാതാ കിം കരോമി സുനിശ്ചയമ്
'ഇവളാണ് എന്റെ അമ്മ, ഇതില് സംശയമില്ല; ദൈവത്തിന്റെ ഇച്ഛയാല് അവള് നായയായി ജനിച്ചു. ഞാന് എന്ത് ചെയ്യാന് കഴിയും? ഇതാണ് സത്യം.'
ഏവം വിചാര്യാസൌ വിപ്രോ നൈവ നിദ്രാമവാപ സഃ । രാത്രൌ ചിംതാപരോ ഭൂത്വാ സ്മരന്വിശ്വേശ്വരം പരമ്
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച ബ്രാഹ്മണന് ഉറങ്ങാന് കഴിഞ്ഞില്ല; രാത്രി മുഴുവന് വിഷമത്തില് ആഴപ്പെട്ട്, പരമേശ്വരനെ ഓര്ത്തുകൊണ്ടിരുന്നു.
നാനാധര്മപരോഽഹം ച മമൈവം ച കഥം ശുഭമ് । വിചാരയിത്വാ ച തതോ രാത്രൌ സുപ്തസ്തദാ പുനഃ
'നാനാതരം ധര്മ്മങ്ങളില് ഞാന് ഏര്പ്പെട്ടിട്ടും, എനിക്ക് ഇങ്ങനെ എങ്ങനെയാണ് ഭാവുകം ഉണ്ടാകുക?' ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച ശേഷം, ആ രാത്രി പിന്നെ ഉറങ്ങിപ്പോയി.
പ്രഭാതേ വിമലേ പ്രാപ്തേ ഋഷീണാം പുരതോ ഗതഃ । തേഷാം മധ്യേ വസിഷ്ഠേന തസ്യ സുസ്വാഗതം കൃതമ്
പ്രഭാതത്തിലെ ശുദ്ധമായ സമയത്ത്, അവന് ഋഷിമാരുടെ മുമ്പില് എത്തി; അവരില് വസിഷ്ഠന് അവനെ ഹൃദയപൂര്വ്വം സ്വാഗതം ചെയ്തു.
ബ്രൂഹി ത്വം ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠ തവാഗമനകാരണമ് । ഇതി പൃഷ്ടസ്തദാ വിപ്രഃ പ്രണാമമകരോത്തദാ
'ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ വരവിന് കാര്യം പറയൂ.' ഇങ്ങനെ ചോദിക്കുമ്പോള് ബ്രാഹ്മണന് ആദരപൂര്വ്വം നമസ്കരിച്ചു.
അദ്യ മേ സഫലം ജന്മ അദ്യ മേ സഫലാ ക്രിയാ । അദ്യ മേ പിതരസ്തൃപ്താ ദുര്ലഭാത്തവ ദര്ശനാത്
'ഇന്ന് എന്റെ ജന്മം ഫലപ്രദമായി, എന്റെ കര്മ്മങ്ങള് ഫലപ്രദമായി; ഇന്ന് എന്റെ പിതാക്കന്മാര് തൃപ്തരായി, കാരണം നിങ്ങളുടെ ദര്ശനം എന്നെ ലഭിച്ചു — അതു ദുർലഭമാണ്.'
യഥോക്തം ച കൃതം ശ്രാദ്ധം ദ്വിജാശ്ചൈവ സുഭോജിതാഃ । കുടുംബിനാം തു സര്വേഷാം ഭോജനം കാരിതം തഥാ
'നിര്ദേശിച്ചപോലെ ശ്രാദ്ധം നടത്തി, ദ്വിജന്മാരെ നന്നായി ഭക്ഷിപ്പിച്ചു; വീട്ടിലുള്ള എല്ലാവരെയും ഭക്ഷണം നല്കി സംതൃപ്തരാക്കി.'
ഭോജനാനംതരം പ്രാപ്താ ശുനീ തത്ര ഉവാച ഹ । അസ്മാകം തു ഗൃഹേ ഹ്യേകോ ബലീവര്ദസ്തു വര്ത്തതേ
ഭക്ഷണം കഴിഞ്ഞ ശേഷം, ആ നായ പെണ് അവിടെ പറഞ്ഞു: 'നമ്മുടെ വീട്ടില് ഒരു കാളയുണ്ട്.'
തം പതിം പ്രതിവാക്യം യദ്ദിവജ മത്തഃ ശൃണുഷ്വ തത് । ഗൃഹേസ്ഥിതം ദുഗ്ധഭാംഡമഹിനാ ദൂഷിതം മയാ
'ഭര്ത്താവേ, ഞാന് പറയുന്നത് കേള്ക്കൂ: വീട്ടില് ഇരിക്കുമ്പോള് പാല് പാത്രത്തില് വിഷം കലര്ന്നുപോയി.'
ദൃഷ്ടം മേ മഹതീ ചിംതാ തദാ ജാതാ ന സംശയഃ । അനേന പയസാ ചൈവ പക്വമന്നം യദാ ഭവേത്
'ഞാന് അതു കണ്ടു, വലിയ വിഷമം എനിക്കുണ്ടായി — ഇതില് സംശയമില്ല; ഈ പാല് കൊണ്ട് അന്നം പാകം ചെയ്താല് —'
തദാത്ര സര്വേ വിപ്രാശ്ച മ്രിയംതേ ഭോജനാത്തതഃ । ഏവം വിചാര്യ തത്സ്വാമിന്ദുഗ്ധം പീതം തദാ മയാ
'അപ്പോള് ഇവിടെ ഉള്ള എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരും ആ ഭക്ഷണം കഴിച്ച് മരിക്കും. അങ്ങനെ ചിന്തിച്ച്, ഞാന് തന്നെ ആ പാല് കുടിച്ചു.'
തദാ ദൃഷ്ടം തു വധ്വാ വൈ തയാ മേ താഡനം കൃതമ് । ചരാമി തേന സംഭഗ്നാ കിം കരോമി സുദുഃഖിതാ
'അപ്പോള് ഭര്ത്താവിന്റെ ഭാര്യ അതു കണ്ടു എന്നെ അടിച്ചു; അവളുടെ അടിയില് ഞാന് പരിക്കേറ്റ് കഷ്ടപ്പെടുന്നു — ഞാന് എന്ത് ചെയ്യും, വളരെ ദുഃഖിതയാണു.'
തസ്യാ ദുഃഖം തു സംസ്മൃത്യ വൃഷഃ പ്രാഹ ശുനീം പ്രതി । ശൃണു ശുനി പ്രവക്ഷ്യാമി മമ ദുഃഖസ്യ കാരണമ്
അവളുടെ ദുഃഖം ഓര്ത്തു, കാള നായയെ നോക്കി പറഞ്ഞു: 'കേള്ക്കൂ നായേ, എന്റെ ദുഃഖത്തിന് കാരണമെന്തെന്ന് ഞാന് പറയാം.'
അസ്യാഹം തു പിതാ സാക്ഷാത്പൂര്വജന്മനി വൈ ശുനി । അദ്യ വൈ ഭോജിതാ വിപ്രാ ദത്തമന്നം തു ഭൂരിശഃ
'നിന്റെ മുന്ജന്മിയില്, നായേ, ഞാന് അവളുടെ അച്ഛനായിരുന്നു; ഇന്ന് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷിപ്പിച്ചു, ധാരാളം അന്നം നല്കി.'
ന തൃണം നോദകം ചൈവ മമാഗ്രേ സംനിവേദിതമ് । തേന ദുഃഖേന മേ ദുഃഖം ജാതം ബഹുതരം തദാ
'എന്നാല് എനിക്ക് ഒരിക്കലും പുല്ലും വെള്ളവും അര്പ്പിച്ചിട്ടില്ല; അതു കൊണ്ടുള്ള ദുഃഖം കൊണ്ട് എന്റെ ദു:ഖം കൂടുതല് വലുതായി.'
ഏതത്കഥാനകം ശ്രുത്വാ രാത്രൌ നിദ്രാമവാപ ന । മമ ചിംതാ തു തത്രൈവ ജാതാ വൈ ഋഷിസത്തമ
ഈ കഥ കേട്ടശേഷം രാത്രി എനിക്ക് ഉറക്കം വന്നില്ല; മനസ്സ് വളരെ വിഷമമായി, മഹർഷേ.
വേദാധ്യയനശീലോഽഹം കുശലോ വേദകര്മണി । അനയോശ്ച മഹദ്ദുഃഖം കിം കരോമീതി ചിംതയന് । ആഗതസ്ത്വത്സമീപേ തു മമകഷ്ടം നിവാരയ
ഞാൻ വേദപഠനത്തിൽ ഭക്തിയുള്ളവനും, വേദകർമങ്ങളിൽ നിപുണനുമാണ്; എങ്കിലും ഇവരുടെ വലിയ ദു:ഖം ഓർത്തു ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് ചിന്തിച്ചു. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഞാൻ നിങ്ങളുടെ അടുക്കലാണ് വന്നത്; ദയവായി എന്റെ കഷ്ടം നീക്കാമോ.
ഋഷിരുവാച- ഉഗ്രജന്മന്ശൃണുഷ്വ ത്വം പൂര്വജന്മനി യത്കൃതമ് । അയം വൈ തു ദ്വിജശ്രേഷ്ഠോ കുംഡനേ നഗരേ ശുഭേ
മഹർഷി പറഞ്ഞു: ഉഗ്രജന്മാ, നീ കേൾക്കൂ, പൂർവ്വജന്മത്തിൽ നടന്നത് പറയാം. ഈ ഉത്തമൻ ബ്രാഹ്മണൻ കുണ്ടന എന്ന പുണ്യനഗരത്തിലാണ് ജീവിച്ചിരുന്നത്.
മാസേ ഭാദ്രപദേ ചൈവ പംചമീ യാ സമാഗതാ । തദ്വ്രതം തേന നാജ്ഞാതം പിതുഃ ശ്രാദ്ധാദികാരണാത്
ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ അഞ്ചാം ദിവസം വന്നപ്പോൾ, അന്ന് അച്ഛന്റെ ശ്രാദ്ധാദി കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടി വന്നതിനാൽ ആ വ്രതം ആൾ പാലിച്ചില്ല.
സ്ത്രീധര്മേണ തു സംപ്രാപ്താ ക്ഷയഹേതു തദാനഘ । തയാ ചൈവ കൃതം സര്വം ബ്രാഹ്മണാനാം ച ഭോജനമ്
ഭാര്യ അവളുടെ സ്ത്രീധർമ്മം അനുസരിച്ച് ആ വ്രതം സ്വീകരിച്ചു, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കായി ഭക്ഷണവും ഒരുക്കി.
ന ജ്ഞാതം ച കൃതം തേന പാപിഷ്ഠേന ദുരാത്മനാ । പ്രഥമേഽഹനി ചാംഡാലീ ദ്വിതീയേ ബ്രഹ്മഘാതിനീ
അവൻ പാപിയായ മനസ്സോടെ, അറിയാതെ ആ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു. ആദ്യ ദിവസം അവൾ ചാണ്ഡാളിയായി, രണ്ടാം ദിവസം ബ്രാഹ്മണഹത്യകാരി ആയി.
തൃതീയേ രജകീ പ്രോക്താ ചതുര്ഥേഽഹനി ശുധ്യതി । തേന പാപേന സാ ജാതാ ശുനീ സ്വഗൃഹചാരിണീ । ബലീവര്ദസ്ത്വയം ജാതഃ കര്മണാനേന സുവ്രത
മൂന്നാം ദിവസം അവളെ വസ്ത്രം കഴുകുന്നവളായി വിളിച്ചു; നാലാം ദിവസം അവൾ ശുദ്ധി നേടി. ആ പാപം കൊണ്ടു അവൾ സ്വന്തം വീട്ടിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന നായയായി ജനിച്ചു. ഈയാൾ ആ കർമ്മം മൂലം കാളയായി ജനിച്ചു, സദ്വ്രതാ.
ഉഗ്രജന്മോവാച- വ്രതം ദാനം തഥാ യജ്ഞം തീര്ഥം വാമമസുവ്രത । ബ്രൂഹി യേന വിശേഷേണ മുക്തിഃ പിത്രോര്ഭവേന്മമ
ഉഗ്രജന്മൻ പറഞ്ഞു: സദ്വ്രതാ, എന്റെ മാതാപിതാക്കൾക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കാൻ പ്രത്യേകിച്ച് ഏത് വ്രതം, ദാനം, യജ്ഞം, തീർത്ഥയാത്ര എന്നിവ ചെയ്യണം എന്ന് ദയവായി പറയൂ.
ഋഷിരുവാച- മാസേ ഭാദ്രപദേ ശുക്ലേ ജായതേ ഋഷിപംചമീ । രജസാ വികൃതം പാപം നശ്യതേ കരണാദ്യതഃ
മഹർഷി പറഞ്ഞു: ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ഋഷിപഞ്ചമി വ്രതം വരുന്നു. അതു ചെയ്യുമ്പോൾ അശുദ്ധി മൂലമുള്ള പാപം നശിക്കുന്നു.
പുത്രപൌത്രപ്രദാത്രീ ച പിതൄണാം മുക്തിദായിനീ । നദ്യാ കൂപേ തഡാഗേ വാ ബ്രാഹ്മണസ്യ ഗൃഹേ തഥാ
അത് പുത്രനും മരുമകനും നൽകുന്നു, പിതാക്കൾക്ക് മോക്ഷവും നൽകുന്നു. നദിയിലോ കിണറ്റിലോ കുളത്തിലോ ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിലോ ചെയ്യാം.
ഗോമയം മംഡലം കുര്യാത്കുംഭം തത്രൈവ വിന്യസേത് । തസ്യോപരി ന്യസേത്പാത്രമൃഷിധാന്യേന പൂരിതമ് 6.77.
ഗോമയത്തിൽ ഒരു വട്ടം വരയ്ക്കണം, അതിന്മേൽ ഒരു കലശം വെക്കണം. അതിന്മേൽ ഋഷിമാർക്ക് സമർപ്പിച്ച ധാന്യങ്ങൾ നിറച്ച പാത്രം വെക്കണം.
യജ്ഞോപവീതസൂത്രം ച സഹിരണ്യം ഫലം തഥാ । സ്ഥാപ്യാശ്ച ഋഷയഃ സപ്ത സുഖസൌഭാഗ്യദായകാഃ
യജ്ഞോപവീതം, പൊന്നും പഴവും അവിടെ വെക്കണം. സന്തോഷവും ഐശ്വര്യവും നൽകുന്ന ഏഴ് ഋഷിമാരെയും അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കണം.
ആവാഹയിത്വാ തേ സര്വേ പൂജനീയാ വ്രതസ്ഥിതൈഃ । നൈവേദ്യമൃഷിധാന്യം ച ഋഷിധാന്യം തു ഭോജനമ്
അവരെ ആഹ്വാനിച്ചശേഷം, വ്രതം ചെയ്യുന്നവർ എല്ലാവരെയും ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം. ഋഷിമാർക്ക് സമർപ്പിച്ച ധാന്യം നൈവേദ്യമായി അർപ്പിക്കണം.
ഏകഭക്തേന കര്തവ്യമൃഷീണാമര്ചനം തദാ । പൂജയേത്പരയാ ഭക്ത്യാ മംത്രേണ വിധിപൂര്വകമ്
ഋഷിമാരുടെ പൂജ ഒരു നേരം മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, പരമഭക്തിയോടെ, നിർദ്ദിഷ്ട മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച്, ശുദ്ധമായി ചെയ്യണം.