വിമുച്യതേ വാ ഭവതി സ്ഥിതേസ്മിന്ദസ്രേന്ദുവഹ്ന്യര്കമരുന്മഹീഭിഃ। തത്വൈഃ സ്വരൂപൈഃ സമരൂപധാരിഭിരാത്മസ്വരൂപേ വിതത സ്വഭാവഃ
വിമുക്തനാകുകയോ ഇവിടെ തന്നെ നിലകൊള്ളുകയോ ചെയ്താലും, ഇന്ദ്രന്, ചന്ദ്രന്, അഗ്നി, സൂര്യന്, വായു, ഭൂമി എന്നിവരുടെ സ്വഭാവത്തിന് അനുയോജ്യമായ രൂപങ്ങള് നീ സ്വീകരിക്കുന്നു. എങ്കിലും നിന്റെ യഥാര്ത്ഥ സ്വരൂപം എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു, മാറ്റമില്ലാത്തതുമാണ്.
ഇതി സ്തുതിം മേ ഭഗവന്ഹ്യനംത ജുഷസ്വ ഭക്തസ്യ വിശേഷതശ്ച। സമാധിയുക്തസ്യ വിശുദ്ധചേതസസ്ത്വദ്ഭാവഭാവൈകമനോനുഗസ്യ
അനന്തനായ ഭഗവാനേ, എന്റെ ഈ സ്തുതി, പ്രത്യേകിച്ച് ഭക്തനായ, സമാധിയോടെ, ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ, നിന്റെ ഭാവത്തില് മാത്രം മനസ്സു നിർത്തിയവനില്നിന്നുള്ളതായും, ദയവായി സ്വീകരിക്കണമേ.
സദാ ഹൃദിസ്ഥോ ഭഗവന്നമസ്തേ നമാമി നിത്യം ഭഗവന്പുരാണ। ഇതി പ്രകാശം തവ മേ തദീശസ്തവം മയാ സര്വഗതിപ്രബുദ്ധ
എപ്പോഴും ഹൃദയത്തില് വസിക്കുന്ന ഭഗവാനേ, നമസ്കാരം. പണ്ടേ ഉണ്ടായിരിക്കുന്ന ഭഗവാനേ, ഞാന് നിത്യവും നമസ്കരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, എല്ലാ മാർഗ്ഗങ്ങളിലും നിന്നെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രകാശം നീ എന്നിൽ ഉണർത്തിയിരിക്കുന്നു.
സംസാരചക്രേ ഭ്രമണാദിയുക്താ ഭീതിം പുനര്നഃ പ്രതിപാലയസ്വ
സംസാരചക്രത്തില് അലയുന്ന ഞങ്ങളെ, ഭയത്തിന് വീണ്ടും ഇടയാകാതിരിക്കാന് ദയവായി കാത്തരുളണമേ.
ബ്രഹ്മോവാച॥ സര്വജ്ഞസ്ത്വം ന സംദേഹോ പ്രജ്ഞാരാശിശ്ച കേശവ। ദേവാനാം പ്രഥമഃ പൂജ്യഃ സര്വദാ ത്വം ഭവിഷ്യസി
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: നീ എല്ലാം അറിയുന്നവനാണെന്നതില് സംശയമില്ല, ജ്ഞാനത്തിന്റെ നിധിയായ കേശവാ. ദേവന്മാരില് എല്ലായ്പ്പോഴും ആദ്യപൂജ്യനായി നീ നിലകൊള്ളും.
നാരായണാദനംതരം രുദ്രോ ഭക്ത്യാ വിരിംചനമ്। തുഷ്ടാവ പ്രണതോ ഭൂത്വാ ബ്രഹ്മാണം കമലോദ്ഭവമ്
നാരായണനു ശേഷം, ഭക്തിയോടെ, രുദ്രന് കമലത്തില് ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവിനെ ആദ്യം നമസ്കരിച്ച് സ്തുതിച്ചു.
നമഃ കമലപത്രാക്ഷ നമസ്തേ പദ്മജന്മനേ। നമഃ സുരാസുരഗുരോ കാരിണേ പരമാത്മനേ
കമലദളനയനനായവനേ, കമലത്തിൽ ജനിച്ചവനേ, നിനക്കു വന്ദനം. ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ഗുരുവായവനേ, സകല പ്രവർത്തികളുടെയും ആധാരമായ പരമാത്മാവേ, നിനക്കു പ്രണാമം.
നമസ്തേ സര്വദേവേശ നമോ വൈ മോഹനാശന। വിഷ്ണോര്നാഭിസ്ഥിതവതേ കമലാസന ജന്മനേ
സകല ദേവന്മാരുടെയും നാഥനേ, മായയെ അകറ്റുന്നവനേ, നിനക്കു വന്ദനം. വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭിയിൽ വസിക്കുന്നവനേ, കമലാസനത്തിൽ ജനിച്ചവനേ, നിനക്കു പ്രണാമം.
നമോ വിദ്രുമരക്താംഗ പാണിപല്ലവശോഭിനേ। ശരണം ത്വാം പ്രപന്നോസ്മി ത്രാഹി മാം ഭവസംസൃതേഃ
പവഴംപോലെ ചുവന്ന ദേഹവും, മൃദുലമായ കൈകളും ഉള്ളവനേ, നിനക്കു വന്ദനം. ഞാൻ നിന്റെ ശരണം തേടുന്നു; ഈ ജനനമരണസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.
പൂര്വം നീലാംബുദാകാരം കുഡ്മലം തേ പിതാമഹ। ദൃഷ്ട്വാ രക്തമുഖം ഭൂയഃ പത്രകേസരസംയുതമ്
മഹാപിതാവേ, മുമ്പ് ഞാൻ നിന്നെ കറുത്ത മേഘംപോലെയുള്ള കുഡ്മലരൂപത്തിൽ കണ്ടു; പിന്നെ വീണ്ടും പത്രങ്ങളാലും രേണുവാലും അലങ്കരിച്ച ചുവന്ന മുഖം കണ്ടു.
പദ്മം ചാനേകപത്രാന്തമസംഖ്യാതം നിരംജനമ്। തത്ര സ്ഥിതേന ത്വയൈഷാ സൃഷ്ടിശ്ചൈവ പ്രവര്തിതാ
അനവധി ദളങ്ങളുള്ള, മായകേടില്ലാത്ത ശുദ്ധമായ കമലത്തിൽ നീ ഇരുന്നു; അവിടെ നിന്നാണ് ഈ സൃഷ്ടി നീ ആരംഭിച്ചത്.
ത്വാം മുക്ത്വാ നാന്യതസ്ത്രാണം ജഗദ്വംദ്യ നമോസ്തു തേ। സാവിത്രീശാപദഗ്ധോഹം ലിംഗം മേ പതിതം ക്ഷിതൌ
ലോകം വന്ദിക്കുന്നവനേ, നിന്നെ ഒഴികെ എനിക്ക് വേറെ രക്ഷയില്ല; നിനക്കു വന്ദനം. സാവിത്രിയുടെ ഭർത്താവിന്റെ ശാപംകൊണ്ട് എന്റെ ലിംഗം ഭൂമിയിൽ വീണിരിക്കുന്നു.
ഇദാനീം കുരു മേ ശാംതിം ത്രാഹി മാം സഹ ഭാര്യയാ। ബ്രഹ്മാ വൈ പാതു മേ പാദൌ ജംഘേ വൈ കമലാസനഃ
ഇപ്പോൾ എന്നെ ശാന്തിയോടെ അനുഗ്രഹിക്കണം; ഭാര്യയോടൊപ്പം എന്നെ രക്ഷിക്കണം. ബ്രഹ്മാവു എന്റെ കാലുകൾ കാത്തിരിക്കട്ടെ, കമലാസനനായവൻ എന്റെ ചുണ്ടുകൾ കാത്തിരിക്കട്ടെ.
വിരിംചോ മേ കടിം പാതു സൃഷ്ടികൃദ്ഗുഹ്യമേവ ച। നാഭിം പദ്മനിഭഃ പാതു ജഠരം ചതുരാനനഃ
വിരിഞ്ചി എന്റെ കമർ കാത്തിരിക്കട്ടെ, സൃഷ്ടികർത്താവ് എന്റെ രഹസ്യഭാഗം കാത്തിരിക്കട്ടെ; കമലപോലെയുള്ളവൻ എന്റെ നാഭി കാത്തിരിക്കട്ടെ, നാലുമുഖനുള്ളവൻ എന്റെ വയറ് കാത്തിരിക്കട്ടെ.
ഉരസ്തു വിശ്വസൃക്പാതു ഹൃദയം പാതു പദ്മജഃ। സാവിത്രീപതിര്മേ കംഠം ഹൃഷീകേശോ മുഖം മമ
ലോകസൃഷ്ടാവു എന്റെ നെഞ്ച് കാത്തിരിക്കട്ടെ, കമലത്തിൽ ജനിച്ചവൻ എന്റെ ഹൃദയം കാത്തിരിക്കട്ടെ; സാവിത്രിയുടെ ഭർത്താവ് എന്റെ കഴുത്ത് കാത്തിരിക്കട്ടെ, ഹൃഷീകേശൻ എന്റെ വായ് കാത്തിരിക്കട്ടെ.
പദ്മവര്ണശ്ച നയനേ പരമാത്മാ ശിരോ മമ। ഏവം ന്യസ്യ ഗുരോര്നാമ ശംകരോ നാമശംകരഃ
കമലവർണ്ണൻ എന്റെ കണ്ണുകൾ കാത്തിരിക്കട്ടെ, പരമാത്മാവ് എന്റെ തല കാത്തിരിക്കട്ടെ. ഇങ്ങനെ ഗുരുവിന്റെ നാമങ്ങൾ ചൊല്ലി ശങ്കരൻ മംഗളദായകനായി.
നമസ്തേ ഭഗവന്ബ്രഹ്മന്നിത്യുക്ത്വാ വിരരാമ ഹ। തതസ്തുഷ്ടോ ഹരം ബ്രഹ്മാ വാക്യമേതദുവാച ഹ
ഭഗവൻ ബ്രഹ്മാവേ, നമസ്കാരം എന്നു പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം മൗനമായി. അപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ ബ്രഹ്മാവ് ഹരനോടു ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
കം തേ കാമം കരോമ്യദ്യ പൃച്ഛ മാം യദ്യദിച്ഛസി। രുദ്ര ഉവാച॥ യദി പ്രസന്നോ മേ നാഥ വരദോ യദി വാ മമ
നീ ഇന്ന് എന്ത് വരം വേണമെന്നു ചോദിക്കൂ; എന്തു ആഗ്രഹമുണ്ടോ അതു ചോദിക്കൂ. രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഭഗവനേ, നീ എനിക്ക് സന്തോഷവാനായാൽ, എനിക്ക് വരം തരാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ—
തദേകം മേ വദ വിഭോ യസ്മിന്സ്ഥാനേ ഭവാന്സ്ഥിതഃ। കേഷുകേഷു ച സ്ഥാനേഷു ത്വാം പശ്യംതി സദാ ദ്വിജാഃ
എന്താണോ നീ വസിക്കുന്ന സ്ഥലം, എവിടെയാണോ ദ്വിജന്മാർ നിന്നെ എപ്പോഴും കാണുന്നുവോ, അതെനിക്ക് പറയണം മഹാശക്തനേ.
നാമ്നാ ച കേന തേ സ്ഥാനം ശോഭതേ ധരണീതലേ। തന്മേ വദസ്വ സര്വേശ തവ ഭക്തിരതസ്യ ച
നിന്റെ വാസസ്ഥലം ഭൂമിയിൽ ഏത് പേരിലാണ് പ്രശസ്തം? സകലലോകനാഥനേ, അതും അവിടെയുള്ള ഭക്തിയും എനിക്ക് വിശദമായി പറയണം.
ബ്രഹ്മോവാച॥ പുഷ്കരേഹം സുരശ്രേഷ്ഠോ ഗയായാം ച ചതുര്മുഖഃ। കാന്യകുബ്ജേ ദേവഗര്ഭോ ഭൃഗുകക്ഷേ പിതാമഹഃ
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: പുഷ്കരത്തിൽ ഞാൻ ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനാണ്; ഗയയിൽ ഞാൻ നാലുമുഖനാണ്; കാന്യകുബ്ജത്തിൽ ഞാൻ ദേവഗർഭനാണ്; ഭൃഗുകക്ഷയിൽ ഞാൻ പിതാമഹനാണ്.
കാവേര്യ്യാം സൃഷ്ടികര്താ ച നംദിപുര്യ്യാം ബൃഹസ്പതിഃ। പ്രഭാസേ പദ്മജന്മാ ച വാനര്യാം ച സുരപ്രിയഃ
കാവേരിയിൽ ഞാൻ സൃഷ്ടികർത്താവാണ്; നന്ദിപുരിയിൽ ഞാൻ ബൃഹസ്പതിയാണ്; പ്രഭാസയിൽ ഞാൻ കമലത്തിൽ ജനിച്ചവനാണ്; വാനര്യയിൽ ഞാൻ ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയനാണ്.
ദ്വാരവത്യാം തു ഋഗ്വേദീ വൈദിശേ ഭുവനാധിപഃ। പൌംഡ്രകേ പുംഡരീകാക്ഷഃ പിംഗാക്ഷോ ഹസ്തിനാപുരേ
ദ്വാരവതിയിൽ ഞാൻ ഋഗ്വേദവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവനാണ്; വൈദിശയിൽ ഞാൻ ലോകനാഥനാണ്; പൗണ്ട്രകയിൽ ഞാൻ കമലനയനനാണ്; ഹസ്തിനാപുരത്തിൽ ഞാൻ പിംഗാക്ഷനാണ്.
ജയംത്യാം വിജയശ്ചാസ്മി ജയംതഃ പുഷ്കരാവതേ। ഉഗ്രേഷു പദ്മഹസ്തോഹം തമോനദ്യാം തമോനുദഃ
ജയന്തിയിൽ ഞാൻ വിജയനാണ്; ജയന്തപുഷ്കരാവതിയിൽ ഞാൻ ജയന്തനാണ്; ഉഗ്രന്മാരിൽ ഞാൻ പദ്മഹസ്തനാണ്; തമോനദിയിൽ ഞാൻ അന്ധകാരനാശകനാണ്.
അഹിച്ഛന്നേ ജയാ നംദീ കാംചീപുര്യാം ജനപ്രിയഃ। ബ്രഹ്മാഹം പാടലീപുത്രേ ഋഷികുംഡേ മുനിസ്തഥാ
കാഞ്ചീപുരിയിൽ അഹിച്ചന്നൻ വിജയിക്കുന്നു, നന്ദി ജനപ്രിയനാണ്; പാടലീപുത്രയിൽ ഞാൻ ബ്രഹ്മാവാണ്, ഋഷികുണ്ഡയിൽ ഒരു മുനിയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
മഹിതാരേ മുകുംദശ്ച ശ്രീകംഠഃ ശ്രീനിവാസിതേ। കാമരൂപേ ശുഭാകാരോ വാരാണസ്യാം ശിവപ്രിയഃ
മഹിതാരയിൽ മുകുന്ദൻ വസിക്കുന്നു; ശ്രീനിവാസത്തിൽ ശ്രീകണ്ഠൻ താമസിക്കുന്നു; കാമരൂപത്തിൽ ശുഭമായ രൂപം പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; വാരാണസിയിൽ ശിവപ്രിയൻ വസിക്കുന്നു.
മല്ലികാക്ഷേ തഥാ വിഷ്ണുര്മഹേംദ്രേ ഭാര്ഗവസ്തഥാ। ഗോനര്ദേ സ്ഥവിരാകാര ഉജ്ജയിന്യാം പിതാമഹഃ
മല്ലികാക്ഷയിൽ വിഷ്ണുവും, മഹേന്ദ്രയിൽ ഭാർഗവനും, ഗോനർദയിൽ വൃദ്ധരൂപനും, ഉജ്ജയിനിയിൽ പിതാമഹനും വസിക്കുന്നു.
കൌശാംബ്യാം തു മഹാബോധിരയോധ്യായാം ച രാഘവഃ। മുംനീംദ്രശ്ചിത്രകൂടേ തു വാരാഹോ വിംധ്യപര്വതേ
കൗശാംബിയിൽ മഹാബോധിയും, അയോധ്യയിൽ രാഘവനും, ചിത്രകൂട്ടിൽ മുനീന്ദ്രനും, വിന്ധ്യപർവതത്തിൽ വരാഹവും വസിക്കുന്നു.
ഗംഗാദ്വാരേ പരമേഷ്ഠീ ഹിമവത്യപി ശംകരഃ। ദേവികായാം സ്രുചാഹസ്തഃ സ്രുവഹസ്തശ്ചതുര്വടേ
ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ പരമേശ്വരനും, ഹിമവതിൽ ശങ്കരനും, ദേവികയിൽ സ്രുച് കൈയിൽ പിടിച്ചവനും, ചതുര്വട്ടയിൽ സ്രുവം കൈയിൽ പിടിച്ചവനും വസിക്കുന്നു.
വൃംദാവനേ പദ്മപാണിഃ കുശഹസ്തശ്ച നൈമിഷേ। ഗോപ്ലക്ഷേ ചൈവ ഗോപീന്ദ്രഃ സചംദ്രോ യമുനാതടേ
വൃന്ദാവനത്തിൽ പദ്മഹസ്തനും, നൈമിഷത്തിൽ കുശം കൈയിൽ പിടിച്ചവനും, ഗോപലക്ഷയിൽ ഗോപീന്ദ്രനും, യമുനാതീരത്ത് ചന്ദ്രനോടൊപ്പം വസിക്കുന്നവനും.