ഇന്ദ്രന് അങ്ങനെ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടതിനു ശേഷം, അവന് ഭൂമിയെ മുഴുവന് സഞ്ചരിച്ചു. അവന് കണ്ട എല്ലാ സ്ത്രീകളും മറ്റൊരാളുടെ ഉടമസ്ഥതയിലായിരുന്നു. അപ്പോഴാണ് അവന് ഒരു അഭീര കന്യകയെ കാണുന്നത്—അവളെ വളരെ സുന്ദരിയായിരുന്നു, നന്നായി വളഞ്ഞ മൂക്കും മനോഹരമായ കണ്ണുകളും അവളെ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. അവള് ദേവതയുമല്ല, ഗന്ധര്വ്വിയും അല്ല, അസുരിയും അല്ല, നാഗയുമല്ല. ലോകത്ത് മറ്റൊരിടത്തും ഇങ്ങനെ മനോഹരിയായ മറ്റൊരു യുവതിയില്ല—ഇന്ദ്രന് അവളെ കണ്ടപ്പോള് തുല്യമായും, ലക്ഷ്മിയെപ്പോലെയുമായിരുന്നു അവളുടെ ഭംഗി. അവളുടെ മനസ്സിന്റെ ശക്തിയും സൗന്ദര്യത്തിന്റെ സമ്പത്തും അവളില് കേന്ദ്രീകരിച്ചിരുന്നു. ലോകത്ത് എവിടെയും കാണുന്ന അത്യുജ്ജ്വലമായ ആകര്ഷണങ്ങള് എല്ലാം അവളില് ഒത്തുചേര്ന്നിരിക്കുന്നു. അവളുടെ ശരീരത്തില് അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നതൊക്കെയും അവളെ അലങ്കരിക്കുന്നു; സുന്ദരിയായ അവളെ കണ്ടപ്പോള് ഇന്ദ്രന് വിചാരിച്ചു: “അവള് കന്യകയായിരുന്നെങ്കിലോ!” ഭൂമിയില് മറ്റൊരു ദേവനും, എന്നെ കൂടാതെ, ഇങ്ങനെയൊരു ഭാഗ്യം നേടുമായിരുന്നില്ല; സ്ത്രീകളില് ഉത്തമയാണവള്, ഭാഗ്യശാലിയായ പിതൃപുരുഷന്റെ ഭാഗ്യത്തിന് വേണ്ടി. അവള്ക്ക് ആകാംക്ഷയുണ്ടെങ്കില് എന്റെ ശ്രമം വിജയിക്കും; നീലമേഘത്തിന്റെ നിറവും പൊന്നിന്റെ കമലപുഷ്പത്തിന്റെ തിളക്കവും പവഴത്തിന്റെ ചുവപ്പും അവളില് തെളിഞ്ഞു. അവളുടെ അവയവങ്ങളില് പ്രകാശം, മുടി, കണ്മുട്ടുകള്, അധരങ്ങള്—പ്രണയവൃക്ഷത്തിലെ പുഷ്പം പോലെ പുതുമയോടെ. വാഞ്ഛയാല് ഹൃദയം കത്തിയ അവള്, കണ്നോട്ടങ്ങളില് തീപിടിപ്പുണ്ടായിരുന്നു; സൃഷ്ടാവ് എങ്ങനെയാണ് ഇങ്ങനെ തുല്യരില്ലാത്തവളെ സൃഷ്ടിച്ചതെന്ന് ഇന്ദ്രന് വിചാരിച്ചു. ഇതെല്ലാം സൃഷ്ടാവിന്റെ കലാപാടവം കൊണ്ടാണെങ്കില്, കലയുടെ പാത ഏറ്റവും ഉന്നതമാണ്; അവളുടെ ഉയർന്ന കൂപ്പുകള് ഇന്ദ്രനെ ആഹ്ലാദിപ്പിച്ചു. അവളുടെ സ്തനങ്ങള് അത്രയും അത്യന്തം ശ്രദ്ധേയമല്ല—എന്നാലും ആരുടെ ഹൃദയം ഉണരാതിരിക്കും? അവളുടെ അധരങ്ങളില് പ്രേമത്തിന്റെ അടയാളം തെളിഞ്ഞിരുന്നു. അവളുടെ സേവകനായാല് മനസ്സിന് സമാധാനം ലഭിക്കും; അല്പം വളഞ്ഞ മുടി പോലും ആസ്വാദ്യമാണ്. മഹാസൗന്ദര്യത്തില് ചെറിയ ദോഷം പോലും ഗുണമായി തോന്നുന്നു; അവളുടെ കണ്ണുകള് അലങ്കാരപൂര്വ്വം ചെവിയിലേക്കാണ് നീളുന്നത്. അറിവുള്ളവര് പറയുന്നു, കാരണത്തില് നിന്നാണ് ബോധം ഉദിക്കുന്നത്; കണ്ണുകള് ചെവികള്ക്ക് അലങ്കാരവും, ചെവികള് കണ്ണുകള്ക്ക് അലങ്കാരവുമാണ്. ഇവിടെ കാതിലോക്കോ കജലോ വേണ്ടതില്ല; കണ്നോട്ടങ്ങള് ഹൃദയത്തില് വിഭജിക്കപ്പെടുന്നത് യോജിച്ചതല്ല. അവളോട് ബന്ധമുള്ളവര് എങ്ങനെയാണ് ദുഃഖത്തിന് കാരണമാകുന്നത്? പ്രകൃതിദത്തമായ ഗുണങ്ങളാല് എല്ലാ രൂപഭേദങ്ങളും ഭംഗിയിലാണ്. നൂറുകണക്കിന് കാലങ്ങള്ക്കുശേഷം, എന്റെ വൃദ്ധാവസ്ഥയില്, ഇങ്ങനെ ഒരു സൗന്ദര്യസമ്പത്ത് കണ്ടു; ഇത് കൗശല്യയുടെ അതിരാണ്, സൃഷ്ടാവ് സൗന്ദര്യത്തിന്റെ രൂപത്തില് വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു. അവള് പുരുഷന്മാരുടെ മനസ്സിനെ സ്നേഹത്തോടും കായികചലനങ്ങളിലൂടെയും ഉണര്ത്തുന്നു; ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കുമ്പോള്, അവളുടെ ഭംഗി സൃഷ്ടാവിന്റെ മഹത്വത്തെ പോലും മറികടക്കുന്നു. അവളെ കണ്ടപ്പോള് ഇന്ദ്രന്റെ ശരീരമാകെ രോമാഞ്ചം നിറഞ്ഞു; പുതുപൊന്നുപോലൊരു പ്രകാശം, താമരയിലപോലെയുള്ള നീളമുള്ള കണ്ണുകള് അവളെ അലങ്കരിച്ചു. ദേവന്മാരിലും, യക്ഷന്മാരിലും, ഗന്ധര്വ്വരിലും, നാഗന്മാരിലും, അസുരരിലും ഞാന് അനേകം സ്ത്രീകളെ കണ്ടിട്ടുണ്ട്; പക്ഷേ ഇങ്ങനെയൊരു സൗന്ദര്യസമ്പത്ത് മറ്റൊരിടത്തും കണ്ടിട്ടില്ല. മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഉന്നതമായതൊക്കെയും സൃഷ്ടാവ് അവളുടെ രൂപത്തില് ഒത്തുചേര്ത്തിരിക്കുന്നു. അപ്പോള് ഇന്ദ്രന് ചോദിച്ചു: “നീ ആരാണ്, ആരുടെ മകളാണ്, എവിടുനിന്നാണ് വന്നത്, മനോഹരഭ്രമരരേഖയുള്ളവളേ? എനിക്കു പറയൂ. നീ എങ്ങനെ തെരുവിന്റെ നടുവില് ഒറ്റക്ക് നില്ക്കുന്നു?” അവളുടെ ശരീരത്തില് അണിഞ്ഞിരിക്കുന്ന അലങ്കാരങ്ങള് അവളെ അലങ്കരിക്കുന്നതല്ല; അവളാണ് അവയ്ക്ക് അലങ്കാരമായിരിക്കുന്നത്. നീ ഒരു ദേവതയുമല്ല, ഗന്ധര്വ്വിയുമല്ല, അസുരിയുമല്ല, നാഗയുമല്ല, കിന്നരിയുമല്ല; ഇങ്ങനെ മനോഹരമായ കണ്ണുകള് ഞാന് മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ല. ഞാന് പലതവണ ചോദിച്ചു, പക്ഷേ നീ മറുപടി പറയുന്നില്ല. അപ്പോള് ആ കന്യക, ഭയത്തോടെയും ലജ്ജയോടെയും വിറയച്ചു ശക്രനോട് പറഞ്ഞു: “മഹാവീരനേ, ഞാന് ഒരു അഭീരകന്യകയാണ്, ഇവിടെ പശുവിന്റെ പാല്, ശുദ്ധമായ വെണ്ണ, തൈര്, മോര് എന്നിവ വില്ക്കുകയാണ്. തൈരും മോര്വും പാലും ഉണ്ട്; ദുഷ്ടന്മാരെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, നിനക്ക് എന്ത് വേണമെന്ന് പറയൂ; ഇഷ്ടമുള്ളത് എടുത്തോളൂ.” ഇങ്ങനെ അവള് പറഞ്ഞതോടെ, ശക്രന് അവളെ കയ്യോടെ പിടിച്ചു, വലിയ കണ്ണുകളുള്ള ആ പെണ്കുട്ടിയെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. അവളെ ഇന്ദ്രന് ഇങ്ങനെ കൊണ്ടുപോകുമ്പോള് അവള് നിലവിളിച്ചു: “അച്ഛാ, അമ്മേ, സഹോദരാ, ഈ മനുഷ്യന് എന്നെ ബലമായി കൊണ്ടുപോകുന്നു!” “നിനക്ക് എന്നോട് എന്തെങ്കിലും ആവശ്യമായുണ്ടെങ്കില് എന്റെ അച്ഛനോടു ചോദിക്കൂ; അവന് തീര്ച്ചയായും എന്നെ നിനക്ക് നല്കും—ഇത് സത്യമാണ്. സ്നേഹത്തോടുള്ള ഭര്ത്താവിനെ ആര് സ്ത്രീ ആഗ്രഹിക്കില്ല? എന്റെ അച്ഛന് ധര്മനിഷ്ഠനാണ്; അവന് നിനക്കൊന്നും നിരാകരിക്കില്ല. ഞാന് തലകുനിഞ്ഞ് അവനെ സന്തോഷിപ്പിക്കും; അവന് സന്തുഷ്ടനാകുന്നുവെങ്കില് എന്നെ നല്കും. എന്റെ അച്ഛന്റെ മനസ്സറിയാതെ എങ്ങിനെ ഞാന് നിന്നെ സ്വീകരിക്കും? ധര്മം വിശാലമാണ്, അത് നശിച്ചുപോകും; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാന് നിന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനാഗ്രഹിക്കാത്തത്. എന്റെ അച്ഛന് എന്നെ നല്കിയാല് മാത്രമേ ഞാന് നിന്നെ അനുഗമിക്കൂ.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ശക്രന് അവളെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുമ്പില് കൊണ്ടുപോയി, അവളെ അവിടെ നിര്ത്തി അവളുടെ കാര്യത്തില് സംസാരിച്ചു. “നീ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, വലിയ കണ്ണുകളുള്ളവളേ; ദുഃഖിക്കേണ്ട, മഹാസൗന്ദര്യവതിയായവളേ. പശുപാലകകന്യകയെ, പശുവിനുപോലെയെ, മഹാപ്രഭയോടെ കാണുമ്പോള്—” അവളുടെ കണ്ണുകള് നീലതാമരകളെപ്പോലെയും, നിറഞ്ഞ സ്തനങ്ങള് ശുദ്ധമായ പൊന്മതിലുകളെപ്പോലെയും; കമലദേവി തന്നെ അവളെ തുല്യയെന്നു കരുതുന്നു. അവളുടെ ഉരുക്കളും, മദംപോലെയുള്ള ആനയുടെ തണ്ടുപോലെയുള്ള ഉരുക്കളും, ചുവപ്പു തെളിയുന്ന നഖങ്ങളും—all ഈ ഭംഗി കണ്ട് കമലദേവി തന്നെ അതിജീവിതയാണെന്ന് വിചാരിച്ചു, അവളുടെ മനസ്സാകര്ഷിതമായി. അവളെ സ്വന്തമാക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തില് കമലദേവി മനസ്സിനെ നഷ്ടപ്പെട്ടതുപോലെ തോന്നി; പശുപാലകകന്യകയ്ക്കും ദാനത്തില് താനാണ് ശ്രേഷ്ഠയെന്ന് തോന്നി. “അവന് എന്റെ സൗന്ദര്യത്തിനായി എന്നെ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കില്, ഭൂമിയില് എന്നേക്കാള് ഭാഗ്യവതിയായ സ്ത്രീയില്ല. അവന് എന്നെ കൊണ്ടുപോയി, അവന്റെ കണ്മുന്നിലായി വന്നിരിക്കുന്നു; അവന് എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചാല് മരണവും, സ്വീകരിച്ചാല് ജീവതത്തിലെ ആനന്ദവുമാണ്.