ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവിൻറെ യാഗം, അതിന്റെ എല്ലാ വിശദതകളും, ഇപ്പോൾ ഞാൻ വിവരണചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. ശതരൂപ എന്ന സ്ത്രീയെയാണ് ഇവിടെ സാവിത്രി എന്നും വിളിക്കുന്നത്. അവൾ ബ്രഹ്മാവിൻറെ ഭാര്യയായിരുന്നു; സപ്തർഷിമാരുടെ മാതാവും, ദക്ഷൻ തുടങ്ങി പ്രജാപതിമാരുടെ മാതാവും സാവിത്രിയാണു്. പുലസ്ത്യൻ തുടങ്ങി ഏഴ് മഹർഷിമാരെയും, സ്വയമ്പുവൻ തുടങ്ങി മനുമാരെയും സാവിത്രി ജനിപ്പിച്ചു. ബ്രഹ്മാവ് സാവിത്രിയെ തന്റെ ധർമ്മപത്നിയായി സ്വീകരിച്ചു; അവളാണ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യയും, സന്താനങ്ങളുടെ മാതാവും. എങ്കിലും, ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ ഈ ഗുണസമ്പന്നിയുമായ, ഭക്തിയുള്ള, മനോഹരസ്മിതയുള്ള ഭാര്യയെ ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരു സ്ത്രീയെ അന്വേഷിക്കാൻ എങ്ങനെ തീരുമാനിച്ചു? ആ സ്ത്രീയുടെ പേര് എന്താണ്? അവളുടെ സ്വഭാവം എങ്ങനെയാണ്? അവൾ ആരുടെ മകളാണ്? ദേവൻ അവളെ എവിടെയാണ് കണ്ടത്, ആരാണ് അവളെ ദേവനോട് പരിചയപ്പെടുത്തിയതെന്ന് ദയവായി വിശദമായി പറയണം. ആ ദേവിയെ ദർശിച്ചപ്പോൾ, അവളുടെ രൂപം മനോഹരവും ആകർഷകവുമായിരുന്നു. ദേവന്മാരുടെ അധിപനായ ബ്രഹ്മാവ് അവളെ കണ്ടു മായികപ്പെട്ടു. അവളുടെ വർണ്ണവും സൗന്ദര്യവും സാവിത്രിയെക്കാൾ ഉയർന്നതായിരുന്നു; അതുകൊണ്ട് തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മാവ് അവളിൽ ആകർഷിതനായത്. ബ്രഹ്മാവ് ആ ലോകസുന്ദരിയെ എങ്ങനെ സ്വന്തമാക്കി, അതിനുശേഷം യാഗം എങ്ങനെ ആരംഭിച്ചു എന്നതിന്റെ വിശദവിവരണം ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ അടുത്ത് ആ സ്ത്രീയെ കണ്ടപ്പോൾ സാവിത്രി എന്ത് ചെയ്തു? അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് സാവിത്രിയോടു് എങ്ങനെയാണ് പെരുമാറിയത്? സാവിത്രി അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവിനോട് എന്ത് പറഞ്ഞു? അവൾ പറഞ്ഞതും, പറയാതിരുന്നതും എല്ലാം ദയവായി വിശദമായി പറയണം. അപ്പോൾ ഞാൻ ചെയ്യുന്നതെന്തായിരുന്നു? കോപമായിരുന്നോ, ക്ഷമയായിരുന്നോ? ഞാൻ അവിടെ കണ്ടതും ചെയ്തതും പറഞ്ഞതും എല്ലാം ഇവിടെ പറയണം. ബ്രഹ്മാവിന്റെ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും, യാഗത്തിന്റെ പരമോന്നത നിയമവും ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. യാഗക്രമം എങ്ങനെയായിരുന്നു, ആരംഭം എങ്ങനെയായിരുന്നു, ഹോത്രാവ് ആരായിരുന്നു, ഹോത്രാവിന്റെ പങ്ക് എങ്ങനെ നിശ്ചയിച്ചുവെന്നും, ആദ്യമായ് ആര്ക്ക് ഹവിയർപ്പിച്ചു എന്നതും വിശദമായി പറയണം. ഭാഗ്യവാൻ വിഷ്ണു എങ്ങനെ സഹായിച്ചു, ആരാണ് സഹായിച്ചത്, ദേവന്മാർ എന്താണ് ചെയ്തതെന്നും ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ദേവലോകം വിട്ട് ബ്രഹ്മാവ് ഭൂമിയിലേക്കു് എങ്ങനെ എത്തി? ഗൃഹ്യാഗ്നി, നിർദ്ദിഷ്ടമായ അനുഹാര്യാഗ്നിയും ദക്ഷിണാഘ്നിയും, ആഹവനീയാഗ്നി, വേദിക, ഉലൂഖൽ, സഞ്ചിക, ഹവനദണ്ഡം, ആവഭൃഥസ്നാനം—ഇവയെല്ലാം എങ്ങനെ നടന്നു? ബ്രഹ്മാവ് ത്രയാഗ്നികളെ എങ്ങനെ സ്ഥാപിച്ചു, അവയെ ഹവികൾ സ്വീകരിക്കുന്നവരാക്കി, ദേവന്മാരെ ഹവികൾ സ്വീകരിക്കുന്നവരാക്കി, പിതൃമാരെ പിതൃകർമ്മങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നവരാക്കി? യാഗവിഭാഗങ്ങൾക്കായി, യാഗനിയമപ്രകാരം, യാഗങ്ങളും യാഗകർമങ്ങളും എങ്ങനെ നടന്നു? യൂപം, സമിധ്, ദർഭ, സോമ, പാവക, പെരുവെട്ടി, പരിധി—ഇവയെല്ലാം എങ്ങനെ ഒരുക്കി? യാഗോപകരണങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവ് എങ്ങനെ നിർമ്മിച്ചു? പുരാതനകാലത്ത് ബ്രഹ്മാവിൻറെ ഈ കർമ്മത്തിലൂടെ ആരാണ് പ്രസിദ്ധനായത്? നിമിഷം, ക്ഷണം, കാലാനുപാതങ്ങൾ, മുഹൂർത്തം, തിഥി, മാസം, ദിവസം, വർഷം—ഇവയെല്ലാം എങ്ങനെ സൃഷ്ടിച്ചു? ഋതുക്കൾ, സംയോജിതകാലങ്ങൾ, ത്രയീമാനം, ആയുസ്സ്, കൃഷിഭൂമി, ക്ഷയം, ലക്ഷണം, സൗന്ദര്യം—ഇവയെല്ലാം എങ്ങനെ നിർമിച്ചു? മൂന്നു വർഗ്ഗങ്ങൾ, മൂന്ന് ലോകങ്ങൾ, ത്രയീജ്ഞാനം, ത്രയാഗ്നികൾ, ത്രികാലം, മൂന്ന് കർമങ്ങൾ, മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം എങ്ങനെ സൃഷ്ടിച്ചു? ലോകങ്ങളുടെ സൃഷ്ടിയും, പരമസൃഷ്ടാക്കളും, കുറവുള്ളവരും, ധർമ്മപഥവും അധർമ്മപഥവും, ചതുര്വർണ്ണങ്ങളുടെ ഉത്ഭവവും, അവയുടെ രക്ഷകനും, നാലു ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ ജ്ഞാനിയും, നാലു ആശ്രമങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവനും—ഇതെല്ലാം ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിച്ചു. അവൻ പരമപ്രകാശം, പരമതപം, പരമാത്മാവ്, പരമതീതൻ, ലോകങ്ങളുടെ പാലകനെ, വിശുദ്ധന്മാരിൽ വിശുദ്ധൻ, വേദജ്ഞാനികൾ അറിയേണ്ടവൻ, ഇന്ദ്രിയജയമുള്ളവരുടെ ഇശ്വരൻ, സത്ത്വസത്ത്വങ്ങളിൽ അസത്തായവൻ, തേജസ്സുകളിൽ അഗ്നിയായവൻ, മനുഷ്യരിൽ മനസ്സായവൻ, തപസ്സുകളിൽ തപസ്സായവൻ, അനുഷ്ഠാനത്തിൽ അനുഷ്ഠാനമായവൻ, തേജസ്സുകളിൽ പ്രകാശമായവൻ—ഇവയെല്ലാം ബ്രഹ്മാവ് തന്നെയാണ്. ബ്രഹ്മാവ് യാഗഫലത്തിനായി എങ്ങനെ ആഗ്രഹിച്ചു, യാഗത്തിൽ മനസ്സെങ്ങനെ നിശ്ചയിച്ചു—ഇതൊക്കെ എന്റെ സംശയങ്ങളാണ്. പരബ്രഹ്മം അത്ഭുതകരമായവൻ; ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും പാരായണചെയ്യുന്നവൻ; അത്ഭുതകരമായ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതായി ഇങ്ങോട്ട് വിവരിക്കപ്പെടുന്നു. പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: നീ ചോദിച്ചത് മഹത്തായ ഒരു പ്രശ്നമാണ്, ബ്രഹ്മവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതും; ഞാൻ എന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ഇതിന്റെ മഹിമയുള്ള കഥ പറയാം—ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക. നീ ചോദിക്കുന്ന ആ ബ്രഹ്മാവ് ആയിരം മുഖങ്ങളുള്ളവൻ, ആയിരം കണ്ണുകളും കാലുകളും ചെവികളും കൈകളും ഉള്ളവൻ—അവിനാശിയാണ്. അവനു് ആയിരം നാവുകളും, ആയിരംശക്തിയും, ആയിരംകളുടെ അധിപതിയും, ആയിരം സമ്പത്തുകളുടെ ദാതാവും, ആയിരം ഉത്ഭവങ്ങളുടെ കാരണവുമാണ് അവൻ. അവൻ തന്നെയാണ് ഹവി, ഹോമം, ഹവ്യസമർപ്പണം, ഹവിപാത്രം, ശുദ്ധീകരണോപകരണങ്ങൾ, വേദിക, ദീക്ഷ, പാകം, ഹവനദണ്ഡം—ഇതെല്ലാം. അവൻ ഉലൂഖൽ, സോമ, ആവഭൃഥം, സഞ്ചിക, ദക്ഷിണ, സമ്പത്ത്, അദ്ധ്വര്യു, സാമഗാനപ്രവീണൻ, ബ്രാഹ്മണൻ, സഹായി, സഭ, യാഗശാല—ഇതൊക്കെയും അവൻ തന്നെയാണ്. യാഗയൂപം, സമിധ്, ദർഭ, ഹവനദണ്ഡം, ഉലൂഖൽ, കുരുക്കുവാനുള്ള ഉപകരണങ്ങൾ—ഇതൊക്കെയും ബ്രഹ്മാവാണ്. ചെറുതും വലിയതുമായ അളവുകൾ, നിർണിത മാനങ്ങൾ, പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ, കുതിരകൾ, യാഗവേദികൾ, ദർഭാസ്തികൾ—ഇതെല്ലാം അവനാണ്. മന്ത്രം, യാഗം, ഹവി, ഹോത്രഭാഗം, സത്ത്വം, ആദ്യസേവി, ഹവ്യഭോക്താവ്, മംഗളജ്വാല, ആയുധധാരി—ഇവയും അവൻ. വേദജ്ഞാനികൾ, ബ്രാഹ്മണർ, ഈ അനന്തനായ പ്രഭുവിനെയാണ് യാഗം എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഇതാണ് നീ ചോദിച്ച പവിത്രമായ, ദൈവികമായ കഥ. ദേവന്മാരുടെയും മനുഷ്യരുടെയും ക്ഷേമത്തിനും ലോകങ്ങളുടെ സമൃദ്ധിക്കും വേണ്ടി, ഈ ലക്ഷ്യത്താൽ തന്നെ, ഭാഗ്യവാൻ ബ്രഹ്മാവ് ഭൂമിയിൽ യാഗം നിർവഹിച്ചു.