ഒരു വിദ്യാർത്ഥി ഗുരുവിനെ ആദരിച്ചു, തന്റെ ഉദ്ദേശങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു: "ആരാധ്യനായ ഗുരുവേ, ഞാൻ ഇതു ചെയ്യുന്നു," അല്ലെങ്കിൽ "ഇതും ഞാൻ പൂർത്തിയാക്കി." അവൻ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഗുരുവിന് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത്, ഗുരുവിന് ലഭിച്ച സമ്പത്ത് സമർപ്പിച്ച്, തന്റെ പ്രവർത്തികൾ പൂർത്തിയാക്കിയതായി വീണ്ടും അറിയിക്കുന്നു. പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, വിദ്യാർത്ഥി മുമ്പ് ഒഴിവാക്കിയ ഗന്ധങ്ങളെയും രുചികളെയും ആസ്വദിക്കാം; ഇതാണ് നിശ്ചിതമായ ആചാരം. ഗുരുവിന്റെ ശിഷ്യൻ, വിശദമായി പറഞ്ഞിട്ടുള്ള എല്ലാ നിയമങ്ങളും ഭക്തിയോടെ പാലിക്കണം. തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ഗുരുവിനെ സന്തോഷിപ്പിച്ച്, വിദ്യാർത്ഥി യോജിച്ച ആശ്രമങ്ങളിൽ മാത്രം പ്രവർത്തിക്കണം; അയോഗ്യമായ സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് അകറ്റി നിൽക്കണം. ദ്വിജൻ, ഗുരുവിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് വേദങ്ങൾ, അവയുടെ ഉപപാഠങ്ങൾ, അർത്ഥങ്ങൾ പഠിച്ച്, ഭിക്ഷയിലൂടെയും നിലത്ത് കിടന്നും ജീവിക്കണം. വേദപഠന വ്രതം പൂർത്തിയാക്കി, ഗുരുവിന് നിർദ്ദിഷ്ടമായ दक्षिणാ നൽകി, വിദ്യാർത്ഥി ആവശ്യമായ വിദ്യാഭ്യാസം സമാപിക്കുന്നു. ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നനായവൻ, ഭാര്യയുമായി ചേർന്ന്, അഗ്നി സ്ഥാപിച്ച്, ഗൃഹസ്ഥജീവിതത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാഗം നിർവ്വഹിക്കണം. മഹർഷികൾ സ്ഥാപിച്ച നാല് ഗൃഹസ്ഥ മാർഗങ്ങൾ ഉണ്ട്: ഒന്നാമത് ധാന്യം കെട്ടി സൂക്ഷിക്കൽ, രണ്ടാമത് കുഴിയിലാണു സൂക്ഷിക്കൽ. മൂന്നാമത് 'കുതിരയുടെ മുല' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു, നാലാമത് 'പ്രാവിനോട് സമം'; ഇവയിൽ, ധർമ്മത്തിലും ലോകവിജയത്തിലും മികച്ചതും മോശമായതും നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു ഗൃഹസ്ഥൻ ആറു കർമ്മങ്ങൾ പാലിക്കുന്നു, മറ്റൊരാൾ മൂന്ന്, മറ്റൊരാൾ രണ്ട്; നാലാമത്തേ ദ്വിജൻ ബ്രഹ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഗൃഹസ്ഥ വ്രതത്തേക്കാൾ മഹത്തായ തീർത്ഥം ഇല്ല; അവൻ സ്വയം മാത്രം ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്യരുത്, അനാവശ്യമായി ജീവികളെ കൊല്ലരുത്. ജീവിക്കുന്നതോ, ജഡമായതോ ആയ എല്ലാ വസ്തുക്കളും യാഗത്തിനും കർമ്മത്തിനും അർഹമാണ്; ഒരിക്കലും പകൽ, അർദ്ധരാത്രി, അർദ്ധരാത്രി കഴിഞ്ഞ് ഉറങ്ങരുത്. അന്യായ സമയങ്ങളിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്, അസത്യം സംസാരിക്കരുത്; ബ്രാഹ്മണൻ ആദരിക്കപ്പെടാതെ, ആ വീട്ടിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കാതെ ഇരിക്കരുത്. അതുപോലെ, അതിഥികളെ ആദരിക്കണം; പിതൃകൾക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ഹോമങ്ങൾ നിർവ്വഹിക്കണം; വേദങ്ങൾ പഠിച്ചവരും വ്രതങ്ങളിൽ ഭക്തിയുള്ളവരും വേദജ്ഞാനത്തിൽ സമ്പന്നരായവരും. സ്വധർമ്മത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവരും, യാഗങ്ങൾക്കും തപസ്സിനും സ്ഥിരതയുള്ളവരും; ഇവർക്കായി, ദൈവങ്ങൾക്കും പിതൃകൾക്കും ഹോമങ്ങൾ ആദരമായി ചെയ്യണം. സ്വധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ചവനും, അഗ്നി ഉപേക്ഷിച്ചവനും, ഗുരുവിന്റെ നിർദ്ദേശങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവനും, താൽപര്യമുള്ളവനും, അസത്യത്തിൽ ആസക്തരായവനും, യാഗങ്ങൾ ചെയ്യാനുള്ള അവകാശം ഇല്ല; ഇവിടെയാണു, എല്ലാ ജീവികൾക്കുമിടയിൽ പങ്കുവെക്കൽ മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നത്. പാചകം ചെയ്യുന്നവർക്കും, ഗൃഹസ്ഥൻ ഭക്ഷണം നൽകണം; എപ്പോഴും ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ 'വിഘസാശി' എന്നറിയപ്പെടുന്നു, അവൻ സദാ അമൃതഭക്ഷണം ആസ്വദിക്കുന്നു. യാഗശേഷം ശേഷിക്കുന്ന ഭക്ഷണം അമൃതം എന്നതോടു തുല്യമാണ്; പങ്കുവെച്ച ശേഷം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ 'വിഘസാശി' ആകുന്നു. തന്റെ ഭാര്യയോടു ഭക്തിയുള്ളവൻ, സ്വയം നിയന്ത്രിതനായവൻ, കർമ്മത്തിൽ നിപുണനായവൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവൻ; യാഗ officiants, പുരോഹിതൻ, ഗുരു, അമ്മാവൻ, അതിഥികൾ എന്നിവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവൻ. മുതിർന്നവർ, കുട്ടികൾ, രോഗികൾ, വൈദ്യർ, ബന്ധുക്കൾ, ബന്ധുജനങ്ങൾ, സുഹൃത്തുക്കൾ; അമ്മ, അച്ഛൻ, മകനായ സഹോദരൻ, സഹോദരി ഭർത്താവ്, സഹോദരൻ, മകൻ, ഭാര്യ—കുഞ്ഞ്, ദാസികൾ—ഇവരോടു വാദം ചെയ്യരുത്; ഇവരുമായി വഴക്കുകൾ ഒഴിവാക്കുന്നതിലൂടെ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കുന്നു. ഇവരോടു ജയിച്ചാൽ, എല്ലാ ലോകങ്ങൾ ജയിച്ചവനാകും—ഇത് സംശയമില്ല; ഗുരു ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ പ്രഭു, പിതാവ് പ്രജാപതിലോകത്തിൽ പ്രഭു. അതിഥി എല്ലാ ലോകങ്ങളിൽ പ്രഭു, officiant വേദലോകത്തിൽ പ്രഭു; സഹോദരി ഭർത്താവ് അപ്പ്സരസുകളിൽ പ്രഭു, ബന്ധുക്കൾ വൈശ്വദേവലോകത്തിൽ പ്രഭു. ബന്ധുജനങ്ങളും സുഹൃത്തുക്കളും ഭൂമിയിലെ ദിശകളിൽ പ്രഭു; അമ്മ, അമ്മാവൻ, മുതിർന്നവർ, കുട്ടികൾ, രോഗികൾ ആകാശത്തിൽ ശക്തിയുള്ളവർ. പുരോഹിതൻ ഋഷികളിൽ പ്രഭു, അഭയം തേടുന്നവർ സാദ്ധ്യലോകത്തിന്റെ രക്ഷാകർത്താക്കൾ; വൈദ്യൻ കുതിരലോകത്തിൽ പ്രഭു, സഹോദരൻ വസുലോകത്തിന്റെ രക്ഷാകർത്താവ്. ഭാര്യ ചന്ദ്രലോകത്തിൽ രാജ്ഞി, മകൾ അപ്പ്സരസുകളിൽ; മൂത്ത സഹോദരൻ പിതാവിന് തുല്യൻ, ഭാര്യയും മകനും തന്റെ ശരീരമാണ്. എഴുത്തുകാരെയും ദാസികളെയും, മകളെയും പ്രത്യേകമായി കരുണയോടെ കാണണം; ഇവരാൽ അപമാനിക്കപ്പെട്ടാലും, ഒരിക്കലും ക്ഷോഭിക്കാതെ സഹിക്കണം. ഗൃഹസ്ഥധർമ്മത്തിൽ ഭക്തിയുള്ള, ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ള, ക്ഷമയെ ജയിച്ച ജ്ഞാനിയ്ക്ക് അനേകം പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യരുത്; ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ളവർ കുറച്ച് പ്രവർത്തികൾ മാത്രം തുടങ്ങണം. മൂന്ന് ഗൃഹസ്ഥജീവിത മാർഗങ്ങൾ ഉണ്ട്, ഓരോന്നും പരമോന്നതത്തിലേക്കാണ് എത്തിക്കുന്നത്; അതുപോലെ, ജീവിതത്തിന്റെ നാലു ഘട്ടങ്ങൾ ഉത്തമമായവയാണെന്ന് പറയുന്നു. പൂർത്തീകരണം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, പാത്രം ചുമക്കുന്ന, ചിതയിലായ, പ്രാവിനോട് സമം എന്ന മാർഗങ്ങൾ പിന്തുടരുന്നവരും, മുമ്പ് പറഞ്ഞ എല്ലാ നിയന്ത്രണങ്ങളും പാലിക്കണം. ഈ ഉപജീവന മാർഗങ്ങൾ കാണുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ സമ്പന്നമാകും; അതു പിതൃകളെ പത്തു തലമുറ മുൻപും പിന്നിലും ശുദ്ധീകരിക്കും. ദു:ഖരഹിതനായവൻ ഈ ഗൃഹസ്ഥ മാർഗം പാലിച്ചാൽ, ചക്രധാരികളോടു തുല്യമായ ലോകം നേടും. ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവർക്കു ഈ മാർഗം നിർദ്ദിഷ്ടമാണ്; ഗൃഹസ്ഥന്മാർക്കു ശാസ്ത്രാനുസൃതമായ സ്വർഗ്ഗലോകം സ്ഥിരതയുള്ള വാസസ്ഥലമാണ്. ബ്രഹ്മാവു സ്ഥാപിച്ച ഈ ആശ്രമം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കാം; അവിടെ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ആദരവും ലഭിക്കും. ഇപ്പൊ ഞാൻ മൂന്നാമത്തെ ഘട്ടം, വാനപ്രസ്ഥം പറയാം; കേൾക്കൂ: ഗൃഹസ്ഥൻ തനിക്കു ചുരുണ്ടു വരയും, വെള്ളമുടിയും കാണുമ്പോൾ—മക്കൾക്കു മക്കൾ ഉണ്ടായാൽ—അവൻ കാടിലേക്ക് പോകണം; ഗൃഹസ്ഥവ്രതത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചവർക്കു വാനപ്രസ്ഥം നിർദ്ദിഷ്ടമാണ്. ഭീഷ്മനേ, അനുഗ്രഹം ലഭിക്കട്ടെ, എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കു അഭയം നൽകുന്നവരെ കുറിച്ച് കേൾക്കൂ: ദീക്ഷയെടുത്ത്, ലോകജീവിതം ഉപേക്ഷിച്ച്, പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവരാണ് അവർ. ജ്ഞാനവും ശക്തിയും, സത്യവും, ശുദ്ധിയും, ക്ഷമയും ഉള്ള പുരുഷന്മാർ, ജീവിതത്തിന്റെ മൂന്നാം ഭാഗം വാനപ്രസ്ഥം ആയി കാടിൽ ചെലവഴിക്കുന്നു.