പുലസ്ത്യ മഹർഷി തന്റെ വചനങ്ങളിൽ പറയുന്നു: പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായവൻ ദുഷ്ടാവസ്ഥയിലേക്ക് പോകുന്നില്ല; അതുപോലെ ഞാൻ ദേവതകളിൽ ഏറ്റവും പ്രാചീനനും ശ്രേഷ്ഠനും grandsire-ഉം ആണെന്നതുപോലെ. ഈ രീതിയിൽ, ജ്ഞാനി എന്നും ആരാധിക്കപ്പെടേണ്ടവനാണ്, അവൻ ആസക്തിയും സ്വത്തും ഇല്ലാതെ വാസ്തവത്തിൽ അറ്റachment ഇല്ലാത്തവനാണ്; ബ്രഹ്മാവ് അംഗീകരിച്ച ഈ വ്രതം ലോകബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ വ്രതം ഞാൻ ദ്വिजന്മാർക്കായി രചിച്ചതാണ്; ഇത് punarjanma ഇല്ലാതാക്കുന്ന കാരണമാണ്. എന്നാൽ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിക്കാത്തവൻ അഗ്നിഹോത്ര യാഗം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, യമന്റെ ദൂതന്മാർ അവനെ വേഗത്തിൽ രൗരവ നരകത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകും. ലോകോപജീവനത്തിനായി ചെറുതായ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യുന്നവനും, മനസ്സ് ആസക്തിയോടെ, വാസനയോടെ, സ്ത്രീ-ധനത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവനും, ഒറ്റയ്ക്ക് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവനും, രുചികരമായ ഭക്ഷണത്തിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തുന്നവനും, കൃഷി-വാണിജ്യത്തിൽ സേവനം ചെയ്യുന്നവനും, വേദം അറിയാത്തവനും, വേദത്തെ അപമാനിക്കുന്നവനും, മറ്റൊരു പുരുഷന്റെ ഭാര്യയെ സമീപിക്കുന്നവനും—ഇവയെല്ലാം ദോഷങ്ങളാൽ ദുഷിതരായവരാണ്. അത്തരത്തിലുള്ളവരുമായി സംസാരിക്കുന്നവനും, നല്ല വ്രതം ദുഷിതമാക്കുന്നവനും നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. അതുപോലെ, അസന്തുഷ്ടനായ, മനസ്സിൽ ഭിന്നതയുള്ള, ദുഷ്ടനായ, ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവനെയും ശാരീരികമായി സ്പർശിക്കരുത്; സ്പർശിച്ചാൽ, സ്നാനത്തിലൂടെ ശുദ്ധി നേടണം. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഭാഗ്യവാനായ ബ്രഹ്മാവ്, അമരന്മാരോടൊപ്പം, യഥാവിധി ആ പുണ്യഭൂമി സ്ഥാപിച്ചു. അതിന്റെ അതിർത്തികൾ: വടക്കോട്ട് ചന്ദ്രനദി, കിഴക്കോട്ട് സർസ്വതി വരെ; കിഴക്കോട്ട് നന്ദന മുതൽ, പുഷ്കരയോട് ചേർന്ന കല്പ വരെ. ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവ് ഈ യാഗവേദി നിർമിച്ചു. ഏറ്റവും പ്രാചീനനായവൻ ആദ്യനായി, മൂന്ന് ലോകങ്ങൾ ശുദ്ധമാക്കുന്നവനായി അറിയപ്പെടണം; അതാണ് ബ്രഹ്മസങ്കേതം എന്ന് പ്രശസ്തമാണ്. മധ്യഭാഗം വിഷ്ണുവിനും, ഏറ്റവും ചെറുത് രുദ്രനുമാണ്; ബ്രഹ്മാവ് ആദ്യം അതിനെ നിർമ്മിച്ചു. ഇതാണ് ശ്രേഷ്ഠവും പരമവും, വേദങ്ങളിൽ രഹസ്യമായി പറയുന്ന പുണ്യഭൂമി. പുഷ്കര എന്ന വനത്തിൽ ബ്രഹ്മാവ്, ലോകങ്ങളുടെ grandsire, സാന്നിധ്യം വഹിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാവ് തന്നെ ഈ ഭൂമിക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകി. ദ്വിജന്മാർക്കും ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ജീവികൾക്കും അനുഗ്രഹം ലഭിക്കാനായി, സ്വർണ്ണം, വജ്രം എന്നിവ കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട യാഗവേദി നിർമ്മിച്ചു. നാനാവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച, എല്ലാ ദിശകളിലും മനോഹരമായ ആ സ്ഥലത്ത്, ഭാഗ്യവാനായ ബ്രഹ്മാവ് ആനന്ദം കണ്ടെത്തുന്നു. വിഷ്ണു, രുദ്രൻ, വസുക്കൾ, അശ്വിനികൾ, മാരുതുകൾ, ശക്തനായ ഇന്ദ്രൻ, സ്വർഗ്ഗവാസികൾ—all അവിടെയുണ്ട്, ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നു. ലോകങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി, ശുദ്ധമന്ത്രങ്ങളും യഥാവിധി കർമ്മങ്ങളും അനുസരിച്ച് ഇതെല്ലാം വെളിപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു. വേദങ്ങൾ ചൊല്ലുന്ന, ഗുരുവിനെ സേവിക്കുന്ന ദ്വിജന്മാർ—all ബ്രഹ്മാവിന്റെ അടുത്ത് വസിക്കുന്നു, അവന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചവരാണ്. ഭീഷ്മൻ ചോദിക്കുന്നു: "പ്രഭോ, പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവർ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കാൻ പുഷ്കരയോ വനമോയിൽ എങ്ങനെ ജീവിക്കണം? പുരുഷന്മാരോ സ്ത്രീകളോ, അശ്രമ-വർണ്ണങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതരായവരോ—ആവശ്യമായ പ്രാചാരങ്ങൾ എന്താണ്?" പുലസ്ത്യൻ മറുപടി പറയുന്നു: "പുരുഷന്മാർ, സ്ത്രീകൾ, അശ്രമ-വർണ്ണങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതരായവർ—തങ്ങൾക്കുള്ള കർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചുകൊണ്ട്, കപടതയും മായയും ഇല്ലാതെ, അവിടെയിൽ വസിക്കണം. കർമ്മം, മനസ്സ്, വാക്ക്—എല്ലാം ബ്രഹ്മണിൽ സമർപ്പിച്ചവരും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവരും, അസൂയയും ചെറുതായ മനസ്സും ഇല്ലാത്തവരും, എല്ലാ ജീവികളുടെ ഹിതത്തിനായി പരിശ്രമിക്കണം." ഭീഷ്മൻ വീണ്ടും ചോദിക്കുന്നു: "ഇവിടെ ബ്രഹ്മഭക്തൻ എന്ന് അറിയപ്പെടാൻ എന്ത് പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യണം? മനുഷ്യർക്കിടയിൽ എങ്ങനെയുള്ള ബ്രഹ്മഭക്തന്മാർ ഉണ്ട്?" പുലസ്ത്യൻ വിശദീകരിക്കുന്നു: "മനസ്സ്, വാക്ക്, ശരീരം—ഇവയിൽ നിന്നുള്ള ഭക്തി മൂന്നു വിധം ഉണ്ട്: ലോകീക, വേദീക, ആത്മീക. ധ്യാനം, ഏകാഗ്രത, ബുദ്ധി, വേദാർത്ഥസ്മരണ—ബ്രഹ്മണിൽ ആനന്ദം ഉണർത്തുന്നവ—ഇവയാണ് മാനസിക ഭക്തി. മന്ത്രജപം, വേദഗീതം, നമസ്കാരം, അഗ്നിധ്യാനം, പിതൃകർമ്മം, നിർബന്ധമന്ത്രങ്ങൾ—ഇവയാണ് വാചിക ഭക്തി. വ്രതങ്ങൾ, ഉപവാസങ്ങൾ, ആചരണങ്ങൾ, ഇന്ദ്രിയനിയമനം, സ്വർണ്ണ-വജ്രംകൊണ്ടുള്ള ആഭരണങ്ങൾ, ചന്ദ്രോപവാസം മുതലായവ—ഇവ ശരീരഭക്തി; ബ്രഹ്മകൃച്ച്ര ഉപവാസം, മറ്റു ശുഭവ്രതങ്ങൾ—ഇവയും ശരീരഭക്തിയിലാണ്. ഈ ത്രൈധ ഭക്തി ദ്വിജന്മാർക്ക് അനുയോജ്യമാണ്. പശുവിന്റെ നെയ്യ്, പാൽ, തൈര്യ്, രത്നങ്ങൾ, ദീപങ്ങൾ, ദർഭ, ജലവും, സുഗന്ധങ്ങൾ, പൂമാലകളും, ലോഹങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വസ്തുക്കളും സമർപ്പിച്ച്; clarified butter, ഗഗ്ഗുളു ധൂപം, കറുത്ത അഗർവു, സ്വർണ്ണ-വജ്രംകൊണ്ടുള്ള ആഭരണങ്ങൾ, മനോഹരമായ പൂമാലകൾ; നൃത്തം, വാദ്യസംഗീതം, ഗാനം, വിലയേറിയ സമർപ്പണങ്ങൾ, ഭക്ഷ്യ-പാന്യങ്ങൾ—all പുരുഷന്മാർക്ക് ആരാധനയിൽ ഉപയോഗിക്കാം. ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവിനായി ചെയ്യുന്നത് ലോകീക ഭക്തി; വേദമന്ത്ര-ഹോമങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ചെയ്യുന്ന ഭക്തി വേദീക ഭക്തി. അമാവാസ്യയോ പൗർണമിയിലോ അഗ്നിഹോത്രം ചെയ്യണം; ദാനങ്ങൾ, പിണ്ണി സമർപ്പണം, കാരു (അന്നം) ഒരുക്കണം. യാഗങ്ങൾ, സ്ഥിരത, സോമപാനം, എല്ലാ യാഗകർമ്മങ്ങളും, ഋഗ്-യജുർ-സാമവേദങ്ങൾ ചൊല്ലൽ, സംഹിത പഠനം—ഇവയെല്ലാം നിർബന്ധപ്രകാരം ചെയ്യണം; ഇതാണ് വേദീക ഭക്തി. അഗ്നി, ഭൂമി, വായു, ആകാശം, ജലം, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ—ഇവയിൽ ആരാധന നിർവഹിച്ചാൽ, അവയുടെ ദേവത ബ്രഹ്മാവാണ്. എന്നാൽ, ആത്മീക ഭക്തി രണ്ടരീതിയുണ്ട്. സാംഖ്യ എന്ന മറ്റൊരു സമ്പ്രദായം ഉണ്ട്, യോഗത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ വർഗ്ഗീകരണം ഞാൻ പറയാം. പ്രധാനം മുതൽ ഇരുപത്തിയൊന്ന് തത്വങ്ങൾ സാംഖ്യയിൽ പറയുന്നു; അവ ജഡവും അനുഭവവസ്തുക്കളുമാണ്. പുരുഷൻ ഇരുപത്തിയൊന്നാമത്തത്വമാണ്; അവൻ ചേതനയും അനുഭവവാനുമാണ്, പ്രവർത്തനകാരകൻ അല്ല. ആത്മാവ് ശാശ്വതവും, അക്ഷരവും, കാരണവുമാണ്; പുരുഷൻ അപ്രത്യക്ഷനും, ശാശ്വതനും, കാരണവുമാണ്, grandsire-ഉം. തത്വസൃഷ്ടി, അവസ്ഥാസൃഷ്ടി, ഭൗതികസൃഷ്ടി—ഇവ സാംഖ്യവർഗ്ഗീകരണ പ്രകാരം സത്യമായുള്ളവയാണ്; പ്രധാനം ഗുണങ്ങളാൽ ഘടിതമാണ്. ഇങ്ങനെ, പുലസ്ത്യൻ ഭീഷ്മനോട് ആ പുണ്യഭൂമിയുടെ മഹത്വവും, അവിടെയുള്ള ജീവിതത്തിന്റെ ശുദ്ധതയും, ഭക്തിയുടെ വിവിധരൂപങ്ങളും, സാംഖ്യ-യോജന്മാർഗ്ഗവും, ബ്രഹ്മാഭക്തിയുടെ സങ്കേതവും, ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗവും സസാക്ഷം വിശദീകരിച്ചു.