ബ्रह്മഹത്യാപാപം മൂലം കഠിനമായ കഷ്ടത അനുഭവിച്ച രുദ്രൻ, ആശ്രയം എവിടെയും ലഭിക്കാതെ, വത്സഗുല്മ, ഗോകര്ണ്ണ, ഉത്തരകുരു, ഭദ്രാശ്വ, കേതുമാല, ഹിരണ്യക ദേശം തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കാമരൂപ, പ്രഭാസ, മഹേന്ദ്രപർവതം എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും യാത്ര ചെയ്തു. എങ്കിലും പാപം മാറാതെ, രക്ഷയൊന്നും ലഭിക്കാതെ, നിരാശയും ലജ്ജയും നിറഞ്ഞ്, കൈയിൽ ചിതറിയ കപാലം (കല്ലറമുണ്ട) വീണ്ടും വീണ്ടും താഴെ ഇടാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ അതു കൈയിൽ നിന്നിറങ്ങാതെ, അവൻ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു: "ഇനി ഞാൻ ഒരു വ്രതം ആചരിക്കണം." "എന്റെ വഴിയിലൂടെ എല്ലാവരും സഞ്ചരിക്കട്ടെ" എന്ന ധ്യാനത്തിൽ, ദീർഘകാലം ഭ്രമിച്ച്, രുദ്രൻ ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി നടന്നു. ഒടുവിൽ അദ്ദേഹം പുഷ്കരത്തിൽ എത്തി. അവിടത്തെ പരമവനത്തിൽ, അനേകം വൃക്ഷങ്ങളും ലതകളും, മൃഗങ്ങളുടെ ശബ്ദം നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന വനത്തിൽ, സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കൃതമായ ഭുമിയിൽ, പഴുത്തും പക്വമല്ലാത്തതുമായ പലവിധ ഫലങ്ങളും സുഗന്ധരസങ്ങളും നിറഞ്ഞ കാനനത്തിൽ, രുദ്രൻ പ്രവേശിച്ചു. അവിടെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജ ചെയ്ത്, ബ്രഹ്മാവിനോടു വരം പ്രാപിക്കാമെന്ന പ്രത്യാശയിൽ, ദീർഘധ്യാനത്തിൽ മുങ്ങിയ രുദ്രന് പാപനാശം, ദുഷ്ടന്മാരുടെ ശമനം, പോഷണം, ഐശ്വര്യം, ശക്തി എന്നിവ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന വിധത്തിൽ ധ്യാനം ചെയ്തു. അപ്പോൾ, ഭക്തിയിൽ തൃപ്തനായ പദ്മജനനായ ബ്രഹ്മാവ് അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി, തലകുനിഞ്ഞ രുദ്രനെ ഉയർത്തി, സ്നേഹപൂർവ്വം പ്രസംഗിച്ചു: "ദൈവിക വ്രതങ്ങൾ ആചരിച്ച്, വലിയ വിശ്വാസത്തോടെ എന്നെ ദർശിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു നീ എന്നെ ആരാധിച്ചു. വ്രതത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ള മനുഷ്യരും ദേവതകളും എന്നെ ദർശിക്കും. അതുപോലെ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പരമോന്നത വരം ഞാൻ നൽകുന്നു. മനസും വാക്കും ശരീരവും അന്തർബോധവും തൃപ്തിയോടെ നീ ഈ വ്രതം ആചരിച്ചതിനാൽ, ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്താണെന്ന് പറക." അപ്പോൾ രുദ്രൻ പറഞ്ഞു: "ഇന്നത്തെ ഈ ദർശനവുമാണ് എനിക്ക് ഏറ്റവും നല്ല വരം. ലോകസ്രഷ്ടാവേ, എല്ലാവരാലും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവനേ, ഞാൻ നിനക്കു വന്ദനം ചെയ്യുന്നു. ദീർഘകാലം കഠിനതപസ്സും യാഗവും നടത്തി ഞാൻ നിന്നെ കണ്ടു. എങ്കിലും, ദൈവമേ, എന്റെ കൈയിലെ കപാലം ഇതുവരെ വീണിട്ടില്ല. ഈ കപാലവ്രതം, മുനിമാരുടെ ഇടയിൽ അപമാനകരമായതും നിന്ദ്യമായതുമാണെങ്കിലും, നിന്റെ കൃപയാൽ ഞാൻ പൂർണ്ണമാക്കി. ഇപ്പോൾ, അഭയം തേടിയവൻ എന്ന നിലയിൽ, ഈ വലിയ വ്രതം പൂർത്തിയായതായി പ്രഖ്യാപിക്കണമേ. ഞാൻ എവിടെയാണ് ഈ കപാലം ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടത്?" അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: "അവിമുക്തം എന്നൊരു പുരാതനതീർത്ഥം ഉണ്ട്. അവിടെ കപാലമോചനതീർത്ഥം നിനക്കായി ഉണ്ടാകും. ഞാൻ, നീയും, വിഷ്ണുവും അവിടെ ഉണ്ടാകും. അവിടെ നിന്നെ ദർശിക്കുന്നവരും വലിയ പാപികൾ പോലും ആനന്ദം അനുഭവിച്ചു ശുദ്ധരാകുന്നു. അവിടെ വരണാ, അസി എന്നീ ദേവതാപ്രിയ നദികൾ ഒഴുകുന്നു. അവയുടെ ഇടയിലുള്ള പ്രദേശം മരണം വരാനിടയില്ലാത്തത്. അതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ തീർത്ഥം, ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ക്ഷേത്രഭൂമി. അവിടെ ശരീരം ത്യജിക്കുന്നവർ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഹംസവാഹനത്തിൽ യാത്രചെയ്യും. അഞ്ചു ക്രോഷം വിസ്തൃതിയുള്ള ആ പ്രദേശം ഞാൻ നിനക്കു സമർപ്പിക്കുന്നു. ഭാവിയിൽ ഗംഗാ, നദികളിൽ പ്രധാനിയായവളെ, ആ പ്രദേശത്തിലൂടെ ഒഴുകുമ്പോൾ, ആ നഗരം പരമപവിത്രമാകും. അവിടെയായി ഉത്തരഭാഗത്തേക്ക് ഒഴുകുന്ന ഗംഗയും, കിഴക്കോട്ട് ഒഴുകുന്ന സരസ്വതിയും, രണ്ട് യോജന ദൂരത്തിൽ ഒഴുകുന്ന ജാഹ്നവിയും ഉണ്ടാകും. അപ്പോൾ ഞാൻ, ഇന്ദ്രൻ, മറ്റു ദേവതകൾ എല്ലാം അവിടെ വന്നു വസിക്കും. നീ അവിടെ കപാലം ഉപേക്ഷിക്കണം." "ആ പുണ്യസ്ഥലത്തിലെത്തിയവരും, പിതൃകർമ്മങ്ങൾ നിർവ്വഹിക്കുന്നവരും, അവർക്കുള്ള ലോകം ശാശ്വതമായിരിക്കും. അവിടെ വാരാണസിയിൽ മഹാതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ ഏഴു ജന്മപാപങ്ങൾ വിട്ടുമുക്തനാകും; സന്ദർശിച്ചാലും മോക്ഷം ലഭിക്കും. ആ സ്ഥലം എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ പ്രധാനമാണ്. അവിടെ ജീവൻ സമർപ്പിക്കുന്നവർ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്. അവർ രുദ്രപദം പ്രാപിച്ച് നിനക്കൊപ്പം ആനന്ദത്തിൽ താമസിക്കും. അവിടെ ഭക്ത്യാ ദാനം ചെയ്താൽ അതിന് വലിയ ഫലം ലഭിക്കും. ശുദ്ധചിത്തനായി അവിടെ കര്മ്മം ചെയ്യുന്നതിന് അത്യധിക ഫലമുണ്ട്. അവിടെ ശുദ്ധതയോടെ കര്മ്മങ്ങൾ നിർവ്വഹിക്കുന്നവർ രുദ്രലോകം പ്രാപിച്ച് നിത്യാനന്ദത്തിൽ ജീവിക്കും. അവിടെ പൂജ, ജപം, ഹോമം എന്നിവ നിർവ്വഹിച്ചാൽ അതെല്ലാം ഫലപ്രദമാകും. രുദ്രഭക്തരായവർ അവിടെ ദീപം അർപ്പിച്ചാൽ ജ്ഞാനദൃഷ്ടി ലഭിക്കും. അവിടെ കുറ്റമില്ലാത്ത, യൗവനത്തിൽ സുന്ദരമായ ഒരു കാളകുട്ടിയെ മോചിപ്പിച്ചാൽ പരമാവസ്ഥയിലേക്കു ഉയരും. അവൻ പിതൃകൂടാരത്തോടൊപ്പം മോക്ഷം പ്രാപിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല. അവിടെ എന്ത് കര്മ്മം ചെയ്താലും അതിന് അനന്തഫലമാണ്; ആ സ്ഥലം സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നതിൻ്റെ കാരണമാണെന്ന് അറിയണം. അവിടെ സ്നാനം, ജപം, ഹോമം എന്നിവ അനന്തഫലദായകമാണ്. വിശ്വാസത്തോടെ വാരാണസിയിലെത്തുന്ന രുദ്രഭക്തർ അവിടെ ശരീരം വിട്ടാൽ—തവർക്ക് സംശയമില്ല—അവർ വസുക്കളായും പിതാക്കളായും രുദ്രന്മാരായും പിതാമഹന്മാരായും അറിയപ്പെടും." ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാവും രുദ്രനും തമ്മിൽ വർത്തമാനം നടന്നുവെന്ന് പുരാണം പറയുന്നു.