പദ്മനാഭന്റെ നാഭിയിൽ, വിശ്വയോനിയുടെ ഉദരത്തിൽ, ജ്ഞാനത്തിലൂടെ ലഭ്യമാകുന്നവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ, വൈകുന്ഠത്തിലേക്ക് പോകുന്നവന്റെ കഴുത്തിൽ ഭക്തിപൂര്വം അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം. ആയിരം ഭുജങ്ങളുള്ളവന്റെ ഭുജങ്ങളിൽ, യോഗ രൂപമുള്ളവന്റെ കണ്ണുകളിൽ അർഘ്യം അർപ്പിച്ച്, യഥാവിധി ഭക്തിയോടെ പൂജ നടത്തണം. ശുദ്ധമായ തേങ്ങ ഒരു ശംഖിൽ വെച്ച്, നൂലാൽ പൊതിഞ്ഞ്, ഇരുകൈകളും ചേർത്ത് അർപ്പിക്കണം. ജനാർദ്ദനാ, നിന്നെ എല്ലായ്പ്പോഴും സ്മരിച്ചാൽ പാപങ്ങളും, ദുഷ്സ്വപ്നങ്ങളും, ദുഷ്പ്രതീകങ്ങളും, മനസ്സിനെ അലട്ടുന്ന ചിന്തകളും നീയൊക്കെ നശിപ്പിക്കുന്നു. ഭഗവൻ, ഈ ലോകത്തോ അന്ത്യലോകത്തോ എനിക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന നരകഭയം, ദുർഭാഗ്യം, ദുരിതം തുടങ്ങിയവയെല്ലാം നീയേ രക്ഷിക്കണമേ. ദേവദേവാ, ഈ അർഘ്യം സ്വീകരിക്കണമേ, ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. ദാമോദരാ, ദയാപൂർവ്വമായ കാഴ്ച എപ്പോഴും എന്നിൽ നിലനിൽക്കട്ടെ. അതിനുശേഷം, ധൂപം, ദീപം, നൈവേദ്യം എന്നിവ അർപ്പിച്ച്, ദീപാരാധന നടത്തണം. ഹരിക്ക്, നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനായി, തലക്ക് മുകളിലൂടെ ഒരു താമര ചുറ്റണം. ഈ വിധി പൂർത്തിയാക്കിയശേഷം, സ്വന്തം ഗുരുവിനെ പൊന്നും വസ്ത്രവും തലയണയും ഉരുപ്പാവും നൽകി ആരാധിക്കണം. കൂടാതെ, പാദരക്ഷ, കുട, മോതിരം, കംഡിക, അന്നം, വെറ്റില, ഏഴു വിധ ധാന്യങ്ങൾ, ദാനം എന്നിവയും അർപ്പിക്കണം. ഗുരുവിനെയും ദേവദേവനെയും ആരാധിച്ചശേഷം, ഹരിയെ ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോൾ ഗാനം, നൃത്തം, ശാസ്ത്രപാരായണം എന്നിവയോടെ ജാഗരണം നടത്തണം. രാത്രി അവസാനിക്കുമ്പോൾ, യഥാവിധി ദേവതയ്ക്ക് അർഘ്യം അർപ്പിച്ച്, സ്നാനം മുതലായ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്ത്, ബ്രാഹ്മണരോടൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിക്കണം. ശിവൻ പറഞ്ഞു: ദ്വിജന്മാരേ, ഈ ത്രിസ്പൃശാ വ്രതത്തിന്റെ കഥ അതിമഹത്തായതും, രോമാഞ്ചം നൽകുന്നതുമാണ്. ഇതു കേൾക്കുന്നതിനാൽ ഗംഗാസ്നാനത്തിന് തുല്യമായ പുണ്യം ലഭിക്കും. ത്രിസ്പൃശാ വ്രതം ഒരിക്കൽ പോലും ആചരിച്ചാൽ, ആയിരം അശ്വമേധ യാഗത്തിന്റെയും നൂറ് വാജപേയ യാഗത്തിന്റെയും ഫലം ലഭിക്കും. പിതൃവംശവും, മാതൃവംശവും, സ്വന്തം സന്തതിയും ഒന്നിച്ച് മോചിതരായി, വിഷ്ണുലോകത്തിൽ ആദരപൂർവം സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നു. പതിവായ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ ഫലവും, ദശകോടി തീർത്ഥങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലവും, ത്രിസ്പൃശാ വ്രതം ആചരിക്കുന്നവന് ലഭിക്കും. ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ശുദ്ധമായ മനസ്സുള്ള ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ, മറ്റു ജാതിക്കാർ — ഇവർക്കെല്ലാം ഈ വ്രതം ആചരിച്ചാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും. പന്ത്രണ്ടക്ഷരമന്ത്രം മന്ത്രങ്ങളിൽ രാജാവായതുപോലെ, ഈ വ്രതവും വ്രതങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠമാണ്. ആദ്യം ബ്രഹ്മാവും, പിന്നീട് രാജർഷിമാരും സ്ഥാപിച്ച ത്രിസ്പൃശാ വ്രതം മോക്ഷം നൽകുന്നു. മറ്റൊന്നും പറയേണ്ടതില്ല, ഈ ത്രിസ്പൃശാ മോക്ഷം നൽകുന്നു. ഈ വിധത്തിൽ ബ്രാഹ്മണാ, ത്രിസ്പൃശാ വ്രതം നിർവ്വഹിക്കപ്പെടുന്നു. ഭക്തിയോടെ ആരെങ്കിലും ഇതു നിർവ്വഹിച്ചാൽ, ഞാൻ പറയുന്ന ഫലം കേൾക്കൂ: ഗംഗാസ്നാനത്തിലോ, കാശിയിലോ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യവും, ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ ത്രിസ്പൃശാ ആചരിച്ചാലോ, കിഴക്കൻ യമുനയിൽ കോടിക്കണക്കിന് വർഷം സ്നാനം ചെയ്താലോ ലഭിക്കുന്ന ഫലവും, അതുപോലുള്ള ഫലവും, കോടിക്കണക്കിന് സൂര്യഗ്രഹണ സമയങ്ങളിൽ കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലവും, ഈ വ്രതം ആചരിച്ചവൻ നേടുന്നു. നൂറുകണക്കിന് കുതിരക്കൊണ്ടുള്ള പൊൻദാനത്തിന്റെ ഫലവും, കോടിക്കണക്കിന് പാപങ്ങളും, ലക്ഷക്കണക്കിന് വധപാപങ്ങളും നശിക്കുന്നു. ഒറ്റ വ്രതം കൊണ്ടു തന്നെ എല്ലാം ചാരമാകുന്നു; ത്രിസ്പൃശാ വ്രതം ദിശയില്ലാത്തവർക്കും വഴികാട്ടിയാണ്. മഹർഷികളേ, വഴികാണുന്നവർക്ക് പോലും, വലിയ പാപങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഈ വ്രതം മോക്ഷം നൽകുന്നു; കൃഷ്ണൻ തന്നെ വ്യാസനോട് ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിച്ചു. ആർ എങ്കിലും ഈ വൈഷ്ണവ വ്രതം എഴുതുകയും, മറ്റൊരുവൻക്ക് പ്രസ്താവിക്കുകയും ചെയ്താൽ, എത്രയും വലിയ പാപങ്ങളിൽ കുടുങ്ങിയാലും മോക്ഷം പ്രാപിക്കും. നൂറുകണക്കിന് യുക്തികളോളം പുണ്യം സമ്പാദിച്ചാലും, ത്രിസ്പൃശാ ലോകത്തിൽ ദുർലഭമാണ്, മനുഷ്യർക്കു എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമല്ല. കലിയുഗത്തിൽ ത്രിസ്പൃശാ വ്രതം ലഭിച്ചിട്ടും അതു ആചരിക്കാത്തവർ, അവരുടെ ജന്മവും ജീവിതവും വ്യർത്ഥമാണ്. എന്നാൽ, കലിയുഗത്തിൽ ഒരിക്കൽ പോലും ത്രിസ്പൃശാ ആചരിച്ചാൽ, ശ്രാദ്ധമോ പുത്രന്മാരോ ഇല്ലാതിരുന്നാലും, പ്രേതാവസ്ഥ കടന്നുപോകാൻ കഴിയും. ഒരു ദിവസം മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഒരു പ്രാവശ്യം ഞാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് പോയി. അപ്പോൾ ഞാൻ ദ്വാദശിയുടെ മഹത്വം കുറിച്ച് അവനോട് ചോദിച്ചു. നാരദൻ ചോദിച്ചു: മഹാദേവാ, പരമദ്വാദശിയുടെ സ്വഭാവം എന്താണ്? അതു ആചരിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം എന്ത്? ദയവായി പറയൂ. ശിവൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, ഈ ഏകാദശി വലിയ പുണ്യവും മംഗളഫലവും നൽകുന്നു. ഉത്തമരായ മുനിമാർ, ഉത്തമ നക്ഷത്രങ്ങളോടും യോഗങ്ങളോടും ചേർത്ത് ഇത് ആചരിക്കണം. ജയ, വിജയ, ജയന്തി — ഈ ദിനങ്ങൾ പാപം നശിപ്പിക്കുകയും, ദോഷങ്ങൾ നീക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; ഫലമാഗ്രഹിക്കുന്നവർ അവ ആചരിക്കണം. ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ഏകാദശിക്ക് പുനർവസു നക്ഷത്രം വരുമ്പോൾ, ആ ദിവസം ജയ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമാണ്. ആ ദിവസം ഉപവാസം ചെയ്താൽ, വ്യക്തി പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകുന്നു. അതിൽ സംശയമില്ല. ശുക്ലപക്ഷ ദ്വാദശിക്ക് ശ്രവണ നക്ഷത്രം വരുമ്പോൾ, ആ ദിവസം വിജയ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അന്നു ദാനം ചെയ്യുകയോ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭോജിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, ആയിരം മടങ്ങ് ഫലം ലഭിക്കും. അതുപോലെ, ആ ദിവസം ഹോമവും ഉപവാസവും ചെയ്താൽ, ആയിരം മടങ്ങ് പുണ്യം ലഭിക്കും. ശുക്ലപക്ഷ ദ്വാദശിക്ക് പ്രജാപത്യ നക്ഷത്രം വരുമ്പോൾ, ആ ദിവസം ജയന്തി എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ഏഴു ജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്ത വലിയ പാപങ്ങളെയെങ്കിലും നീക്കം ചെയ്യുന്ന ദിനം. ആ ദിവസം ഗോവിന്ദനെ ആരാധിച്ചാൽ, ആ പാപങ്ങൾ എല്ലാം തീർന്നു പോകുന്നു. ശുക്ലപക്ഷ ദ്വാദശിക്ക് പുഷ്യ നക്ഷത്രം വരുമ്പോൾ, ആ ദിവസം അതിവിശിഷ്ടവും പാപനാശിനിയുമാണ്.