ശങ്കപദനെ ദക്ഷിണ ദിക്കിന്റെ അധിപതിയായി, സർവശക്തനായവനായി നിർണയിച്ചു; സാകേതുമന്തനെ പടിഞ്ഞാറിന്റെ രാജാവായി, ഭൂവനാണ്ഡഗർഭനെ ലോകങ്ങളുടെ അധിപതിയായി സൃഷ്ടിച്ചു. ഹിരണ്യരോമാണനെ, മേഘങ്ങളുടെ പുത്രനായി, ഉത്തര ദിക്കിന്റെ ഭരണാധികാരിയായി നിയമിച്ചു. ഇന്നും ദിശകളുടെ രക്ഷാധികാരികൾ ഭൂമിയെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. ഈ നാലുപേരോടൊപ്പം, ഭൂമിയിലെ ആദ്യ രാജാവായ പൃഥു അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ടു. പിന്നീട്, ചാക്ഷുഷ എന്ന യുഗം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, വൈവസ്വതയെ ഭൂമിയുടെ രാജാവായി നിയമിച്ചു. ചാക്ഷുഷ യುಗം അവസാനിച്ച് വൈവസ്വതയുഗം വീണ്ടും ആരംഭിച്ചപ്പോൾ, സൂര്യപുത്രൻ, ലക്ഷണങ്ങളാൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയവൻ, സർവ്വ ചലനസ്ഥിര ജീവജാലങ്ങളുടെയും അധിപതിയായി. അപ്പോൾ പുലസ്ത്യർ പറഞ്ഞു: കുരുവംശജനായോ, എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളെയും, മനുക്കളുടെ കർമ്മങ്ങളെയും, ഒരു കല്പയുടെ അളവിനെയും, അതിന്റെ സൃഷ്ടിയെയും സംക്ഷിപ്തമായി ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ. മനസ്സും ഹൃദയവും ഏകാഗ്രമാക്കി കേൾക്കൂ, കുരുവംശത്തിലെ സന്തോഷമേ; സ്വായംഭുവയുഗത്തിൽ ദേവന്മാർ ‘യാമ’മാർ എന്നായിരുന്നു അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. മരീചി മുതലായ ഏഴു പുരാതനമുനികളും അന്നുണ്ടായിരുന്നു; ആഗ്നീധ്ര, ആഗ്നിബാഹു, വിഭു, സവന എന്നിവരും അപ്പോൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. ജ്യോതിഷ്മാൻ, ദ്യുതിമാൻ, ഭവ്യ, മേധ, മേധാതിഥി, വസു—ഇവരാണ് സ്വായംഭുവമനുവിന്റെ വംശം വർദ്ധിപ്പിച്ച പത്തുപേർ. പ്രളയകഥ പൂർണ്ണമാക്കി, അവർ പരമപദം പ്രാപിച്ചു; ഇങ്ങനെ സ്വായംഭുവമന്വന്തരം വിശദീകരിച്ചു, ഇനി സ്വാരോചിഷമന്വന്തരം വരുന്നു. സ്വാരോചിഷന് നാലു പ്രശസ്ത പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു: നഭോനഭ, പ്രഭൃതി, ഭാവന, കീർത്തിവർധന. ദത്ത, അഗ്നി, ച്യവന, സ്ഥംഭ, പ്രാണ, കശ്യപ, അർവാ ബൃഹസ്പതി—ഇവരാണ് അന്ന് സപ്തർഷിമാർ. ആ സമയത്ത് ദേവന്മാർ ‘തുഷിതന്മാർ’ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു; ഹവീന്ദ്ര, സുകൃത, മൂർത്തി, ആപ, ജ്യോതിരഥ എന്നിവരാണ് ഓർമിക്കപ്പെടുന്നത്. വസിഷ്ഠന്റെ ഏഴു പുത്രന്മാരാണ് അന്ന് പ്രജാപതികളായിരുന്നത്; ഇതാണ് രണ്ടാം മന്വന്തരത്തിന്റെ വിവരണം. ഇനി അടുത്തത്. ഇനി ഞാൻ പുണ്യമായ മൂന്നാമത്തെ മന്വന്തരവും പറയുന്നു; അവിടെ ഉത്തമമനുവിന് പത്തുപുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു—ഇഷ, ഊർജ, തനൂജ, ശുചി, ശുക്ര, മധു, മാധവ, നഭസി, നഭസ്, സഹ, സഹസ്യ. ഇവരിൽ ഉത്തമൻ ഏറ്റവും പ്രശസ്തനായിരുന്നു. ഭാനവന്മാർ ദേവന്മാരായിരുന്നു, ഊർജന്മാർ സപ്തർഷിമാർ. കൗകഭിണ്ഡി, കുതുണ്ട, ദാൽഭ്യ, ശംഖ, പ്രവാഹിത, മിതി, സംമിതി—ഈ ഏഴുപേരും യോഗത്തിൽ വളർന്നു. നാലാമത്തെ മന്വന്തരം, താമസമന്വന്തരം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്: കപി, പൃഥു, അഗ്നി, അകപി, കവി, ജന്യധാമൻ, ഔനൗ—ഈ ഏഴുപേരും സപ്തർഷിമാർ. സാദ്ധ്യന്മാർ ദൈവികസംഘം ആയിരുന്നു താമസമന്വന്തരത്തിൽ. അകല്മഷ, തപോധന്വിൻ, തപോമൂല, തപോധന, തപോരാശി, തപസ്യ, സുപതസ്യ, പരംതപ—ഇവരാണ് താമസമനുവിന്റെ പത്തുപുത്രന്മാർ, അവർ വംശം വർദ്ധിപ്പിച്ചു. ഇപ്പോൾ അഞ്ചാം മനുവായ റൈവതയുടെ കാലഘട്ടം കേൾക്കൂ. ദേവബാഹു, സുബാഹു, പർജന്യ, സമയമുനി, ഹിരണ്യരോമ, സപ്താശ്വ—ഈ ഏഴുപേരും സപ്തർഷിമാർ. ഭൂതരാജന്മാർ ദേവന്മാരായിരുന്നു, പ്രകൃതികൾ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു; അവശ, തത്വദർശി, വീതിമാൻ, ഹവ്യാപ, കപി, മുക്ത, നിരുത്സുക, സത്വ, നിർമോഹ, പ്രകാശക—ധർമ്മം, വീരം, ശക്തി എന്നിവയാൽ സമ്പന്നരായ ഈ പത്തുപേരും റൈവതയുടെ പുത്രന്മാർ. ഭൃഗു, സുധാമാ, വിരജ, സഹിഷ്ണു, നാരദ, വിവസ്വാൻ, കൃതി—ഈ ഏഴുപേരും സപ്തർഷിമാർ. ചാക്ഷുഷമന്വന്തരത്തിൽ ദേവന്മാർ ‘ലേഖ’കൾ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു; വിപവ, പൃഥക്ചാനു എന്നിവരും സ്വർഗ്ഗവാസികളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ചാക്ഷുഷമന്വന്തരത്തിന്റെ ഇടവേളയിൽ അഞ്ചാം ദേവസംഘമുണ്ടായിരുന്നു; അതുപോലെ രുരു മുതലായ പത്തുപുത്രന്മാരാണ് ചാക്ഷുഷമനുവിന്. ഞാൻ നേരത്തെ വിവരണം നൽകിയ സ്വായംഭുവവംശവും, ചാക്ഷുഷയുഗവും ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഏഴാമത്തെ മന്വന്തരം, വൈവസ്വതമന്വന്തരം, പറയാം: അത്രി, വസിഷ്ഠ, കശ്യപ, ഗൗതമ, ഭാരദ്വാജ, വിശ്വാമിത്ര, ജമദഗ്നി—ഇവരാണ് ഇപ്പോഴത്തെ മഹർഷിമാർ. ധർമ്മക്രമം സ്ഥാപിച്ച ശേഷം അവർ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു; ഇനി ഭാവിയിൽ വരാനിരിക്കുന്ന സാവർണി മനുവിന്റെ ഇടവേളയെ കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നു. അശ്വത്താമൻ, ശരദ്വാൻ, കൗശിക, ഗാലവ, ശതാനന്ദ, കശ്യപ, രാമ—ഇവരാണ് ഭാവിയിൽ സപ്തർഷിമാർ. ധൃതി, വറിയാൻ, യവസു, സുവർണ, വീണ്ടും ധൃതി, വരിഷ്ണുവീര്യ, സുമതി, വസു, ശക്തനായ ശുക്ര—ഇവരാണ് ഭാവിയിലെ മനുവായ അർക്കസാവർണിയുടെ പുത്രന്മാർ. രൗച്യാദി മറ്റു മനുക്കളെയും പറയാം. പ്രജാപതിയായ രുചിക്ക് രൗച്യ എന്ന പുത്രൻ ഉണ്ടാകും; ഭൂതി പുത്രനായ മനു ഭൗത്യ എന്നറിയപ്പെടും. പിന്നെ ബ്രഹ്മപുത്രനായ മെരുസാവർണി മനു ആയിരിക്കും; ഋഭു, ഋതുധാമ, വിശ്വക്സേന—ഇവരും മനുക്കളാണ്. ഇങ്ങനെ മുൻകാലവും ഭാവിയുമുള്ള മനുക്കളെ ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു; ഇവരാൽ ആയിരം യുഗങ്ങൾ പൂർത്തിയാവുന്നു, രാജാവേ. ഓരോ മന്വന്തരത്തിന്റെയും ഇടവേളയിൽ, ഈ സർവ്വ ചലനസ്ഥിര ജഡജന്തുക്കളും സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ഒരു കല്പയുടെ അവസാനം പ്രളയം വരുമ്പോൾ, എല്ലാം ബ്രഹ്മാവിനോടൊപ്പം ലയിക്കുന്നു. ആയിരം യുഗങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാൽ, ബ്രഹ്മാവും മറ്റുള്ളവരും വീണ്ടും വീണ്ടും നശിക്കുന്നു; പിന്നെ, രാജാവേ, അവർ വിഷ്ണുവിൽ ലയനം പ്രാപിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ഭീഷ്മൻ ചോദിച്ചു: പുരാതനകാലത്ത് ഭൂമി അനേകം രാജാക്കന്മാർ അനുഭവിച്ചിരുന്നതായി കേട്ടിട്ടുണ്ട്; രാജാക്കന്മാർ ഇല്ലാതായപ്പോൾ, ഭഗവൻ, ഭൂമി ഇപ്പോൾ ആരുടേതാണ്?