ദക്ഷന്റെ മഹാനായ പുത്രന്മാരെ, സൃഷ്ടിക്കായി ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന ആ ഭാഗ്യശാലികളെയും മഹാത്മാക്കളെയും നാരദമഹർഷി ഹര്യശ്വന്മാരോടും, ദക്ഷപുത്രന്മാരുടെ ആ സംഗമത്തോടും ചേർന്ന് ഉപദേശിച്ചു. "ഭൂമിയുടെ അളവ്, മുകളിലോ കീഴിലോ, പൂർണമായി മനസ്സിലാക്കി, അതിനുശേഷം, ഹേ മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവരേ, നിങ്ങൾ വിശദമായി സൃഷ്ടി നടത്തണം," എന്നായിരുന്നു നാരദന്റെ ഉപദേശം. നാരദന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ഹര്യശ്വന്മാർ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും പുറപ്പെട്ടുപോയി. അവർ നദികൾ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകിപോകുന്നതുപോലെ, ഇനിയും മടങ്ങിവരുന്നില്ല. ഹര്യശ്വന്മാർ അപ്രത്യക്ഷരായപ്പോൾ, സൃഷ്ടിയുടെ പ്രഭുവായ ദക്ഷൻ വീണ്ടും വീരിണിയിൽ നിന്ന് ആയിരം പുത്രന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു. അവരെ ശബലശ്വന്മാർ എന്ന് വിളിച്ചു. അവർ സൃഷ്ടിക്കായി ഒന്നിച്ചു ചേരുമ്പോൾ, നാരദമഹർഷി വീണ്ടും മുമ്പത്തെപോലെ അവരെ ഉപദേശിച്ചു: "ഭൂമിയുടെ അളവും നിങ്ങളുടെ സഹോദരന്മാരുടെയും സ്വഭാവവും മനസ്സിലാക്കി, പിന്നെ നിങ്ങൾ തിരിച്ചുവന്ന് വിശദമായി സൃഷ്ടി നടത്തണം." എന്നാൽ, ശബലശ്വന്മാരും അവരുടെ സഹോദരന്മാരുടെ പാതയിലൂടെ അപ്രത്യക്ഷരായി. അതിനുശേഷം, ഇളയ സഹോദരൻ മൂത്തവന്റെ വഴി ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. മറ്റൊരാളുടെ വഴിയെ പിന്തുടരുന്നവൻ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു; അതിനാൽ അതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കണം. ശബലശ്വന്മാരും അപ്രത്യക്ഷരായപ്പോൾ, ദക്ഷൻ അറുപത് പുത്രിമാരെ സൃഷ്ടിച്ചു. ആ സമയത്ത്, പ്രചേതസ്സിന്റെ പുത്രനായ ദക്ഷൻ അവരെ വീരിണിയിൽ നിന്ന് ജനിപ്പിച്ചു. അവരിൽ പത്ത് പെൺമക്കളെ ധർമ്മനു, പതിമൂന്നെ കശ്യപനു, ഇരുപത്തിയേഴെ സോമനു, നാലെ അരിഷ്ടനേമിയ്ക്ക്, രണ്ടെ ഭൃഗുപുത്രന്നു, രണ്ടെ കൃഷ്ണാശ്വനു, രണ്ടെ അംഗിരസ്സിനും നൽകി. ഈ ദേവമാതാക്കളുടെ സന്തതികൾ എങ്ങനെ വ്യാപിച്ചുവെന്നതും അവരുടെയും പേരുകളും ഞാൻ വിശദമായി പറയുന്നു. അരുന്ധതി, വസു, ജാമി, ലംബ, ഭൂനു, മരുത്വതി, സങ്കൽപ, മുഹൂർത്ത, സാധ്യ, വിശ്വ എന്നിങ്ങനെയാണ് ധർമ്മന്റെ ഭാര്യമാരുടെ പേര്. ഇവരിൽ നിന്ന് ജനിച്ച പുത്രന്മാരിൽ, വിശ്വയിൽ നിന്ന് വിശ്വദേവന്മാർ, സാധ്യയിൽ നിന്ന് സാധ്യർ, മരുത്വതിയിൽ നിന്ന് മരുത്വർഗം, വസുവിൽ നിന്ന് വസുക്കൾ, ഭൂനുവിൽ നിന്ന് ഭൂനുവർ, മുഹൂർത്തയിൽ നിന്ന് മുഹൂർത്തർ ജനിച്ചു. ലംബയിൽ ഘോഷ എന്ന പുത്രനും, നാഗവീഥിയിൽ ജാമിജ എന്ന പുത്രനും, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് മരുന്ധതി ജനിച്ചു. സങ്കൽപയിൽ നിന്ന് സങ്കൽപൻ ജനിച്ചു; ഈ ദേവതകൾ സൃഷ്ടിയിൽ നിർണായകരാണ്; പ്രകാശം നൽകുന്ന ദേവന്മാർ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. വസുക്കളുടെ പേരുകൾ: ആപ, ധ്രുവ, സോമ, ധര, അനില, അനല, പ്രത്യുഷ, പ്രഭാസ. ആപയുടെ നാല് പുത്രന്മാർ: ശ്രാന്ത, വൈതണ്ഡ, ശാന്ത, വഭ്രു (യജ്ഞത്തിന്റെ രക്ഷകൻ). ധ്രുവയുടെ പുത്രൻ കാല, സോമയിൽ നിന്ന് വർച, ധരയിൽ നിന്ന് ദ്രവിണ, ഹവ്യവാഹൻ, കല്പാന്തത്തിൽ പ്രാണ, രമണ, ശിശിര. ഹരിയുടെ പുത്രന്മാർ മനോഹര, ധവ, ശിവ; ശിവയുടെ പുത്രൻ മനോജവൻ, അതിക്രമണശക്തിയുള്ളവൻ. അനലയുടെ പുത്രന്മാർ അഗ്നിസമാന ഗുണങ്ങളുള്ളവർ; അവരിൽ ശാഖ, വിശാഖ എന്നിവരെ വേദങ്ങളിൽ സ്വയംഭൂവായി പ്രശസ്തരാണ്. കൃതികകളിൽ നിന്ന് കാർത്തികേയൻ ജനിച്ചു; പ്രത്യുഷയുടെ പുത്രൻ ഋഭു (ദേവലമുനി). പ്രഭാസയുടെ പുത്രൻ വിശ്വകർമ, ദൈവങ്ങളുടെ ദിവ്യ ശില്പി; മഹലുകളും, ഭവനങ്ങളും, ഉയ്യാലകളും, പ്രതിമകളും, അലങ്കാരങ്ങളും നിർമ്മിക്കുന്നവൻ. കുളങ്ങൾ, ഉദ്യാനങ്ങൾ, കിണറുകൾ എന്നിവയിൽ ദേവതകൾക്കായി നിർമ്മാണം നടത്തുന്നു. അജൈകപാദ, അഹിബുധ്ന്യ, വിരൂപാക്ഷ, റൈവത, ഹര, ബഹുരൂപ, ത്രയമ്പക, സുരേശ്വര, സാവിത്ര, ജയന്ത, പിനാകി, അപരാജിത—ഇവരാണ് പതിനൊന്ന് രുദ്രന്മാർ, ത്രിശൂലധാരികളായ ഗണനായകരും. ഇവരുടെ പുത്രന്മാർ എൺപത്തിനാലു കോടി, അവിനാശികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ഇവർ ഗണങ്ങളുടെ രക്ഷകരാണ്. ഈ ഗണങ്ങൾക്കും അവരുടെ പുത്രന്മാർക്കും മരുമക്കൾക്കും ജന്മം നൽകിയിരിക്കുന്നത് സുരഭിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നാണ്. കശ്യപന്റെ ഭാര്യമാരായവരുടെ പുത്രന്മാരെയും മരുമക്കളെയും ഞാൻ പറയാം: അതിതി, ദിതി, ദനു, അരിഷ്ട, സുരസ, സുരഭി, വിനത, താമ്ര, ക്രോധവശ, ഇറ, കദ്രു, ഖസ, മുനി—ഇവരുടെ പുത്രന്മാരാണ് ദേവഗണങ്ങൾ. ചാക്ഷുഷമനുവിന്റെ അന്തരാളത്തിൽ തുഷിതർ എന്ന ദേവന്മാർ ജനിച്ചു. വൈവസ്വതമനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ പന്ത്രണ്ടു ആദിത്യന്മാർ: ഇന്ദ്ര, ധാതൃ, ഭാഗ, ത്വഷ്ടൃ, മിത്ര, വരുണ, ആര്യമൻ, വിവസ്വത്, സവിത, പൂഷൻ, അംശുമാൻ, വിഷ്ണു—ഇവരാണ് ആദിത്യന്മാർ, ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ള, പ്രകാശം നൽകുന്നവൻമാർ. മാരീചനും കശ്യപനും ചേർന്ന് ആദിതിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് ഈ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. കൃഷ്ണാശ്വന്റെ പുത്രന്മാർ ദിവ്യായുധധാരികളായി പ്രശസ്തരാണ്. ഈ ദേവഗണങ്ങൾ ഓരോ മന്വന്തരങ്ങളിലും ജനിച്ച് ലയിക്കുന്നു; ഓരോ സൃഷ്ടിയിലും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. ദിതിക്ക് കശ്യപനിൽ നിന്ന് രണ്ട് പുത്രന്മാർ: ഹിരണ്യകശിപുവും ഹിരണ്യാക്ഷനും. ഹിരണ്യകശിപുവിൽ നിന്ന് നാലു പുത്രന്മാർ: പ്രഹ്ലാദൻ, അനുഹ്ലാദൻ, സംഹ്ലാദൻ, ഹ്ലാദൻ. പ്രഹ്ലാദന്റെ പുത്രന്മാർ ആയുസ്മാൻ, ശിബി, ബാഷ്കലി, നാലാമൻ വിരോചനൻ; വിരോചനനിൽ നിന്ന് ബലി ജനിച്ചു. ബലിക്ക് നൂറു പുത്രന്മാർ; അവരിൽ മൂത്തവൻ ബാണൻ. ധൃതരാഷ്ട്ര, അസൂര്യ, വിവസ്വാൻ, അംശുതാപന, നികുംബ, ഗുരവക്ഷ, കുക്ഷി, ഭൗമ, ഭീഷണ—ഇവരാണവരുടെ പേരുകൾ; ഇവർക്ക് പുറമെ അനേകം പുത്രന്മാരുണ്ടായിരുന്നു, പക്ഷേ ബാണൻ ഗുണങ്ങളിൽ ഉന്നതനായിരുന്നു.