പ്രസേനൻ പറഞ്ഞു: “സ്യാമന്തകമണി എപ്പോഴും നഷ്ടമായ സ്വർണ്ണം ഉണ്ടാക്കുന്നു. അതിനാൽ ഞാൻ ഈ സ്യാമന്തകമണിയെ ആര്ക്കും നൽകേണ്ടതില്ല.” പ്രസേനന്റെ മനസ്സിലുണ്ടായിരുന്ന ഈ ആഗ്രഹം കൃഷ്ണൻ മനസ്സിലാക്കി, ഒന്നും പറയാതെ മൗനമായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ കൃഷ്ണനും പ്രധാന യാദവരും ചേർന്ന് വേട്ടയ്ക്കായി പോയപ്പോൾ, അവർ വലിയ കാട്ടിലേക്കു പ്രവേശിച്ചു. പ്രസേനനും മറ്റു വീരന്മാരും കാട്ടിൽ കടന്നു, ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ വേട്ടയ്ക്കായി അവരോടൊപ്പം പോയി. പ്രസേനൻ ഒറ്റയ്ക്ക് കാട്ടിൽ അകത്തേക്ക് പോയപ്പോൾ, ഒരു സിംഹം അവനെ കണ്ടു, ആക്രമിച്ച് കൊല്ലുകയും സ്യാമന്തകമണി എടുത്ത് കൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് ജാംബവാൻ അതു കൈയ്യിൽ മാത്രം ഉപയോഗിച്ച് ആ സിംഹത്തെ കൊല്ലുകയും, രത്നം എടുത്ത് ദിവ്യസ്ത്രീവൃന്ദങ്ങളാൽ സേവിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ഗുഹയിലേക്ക് അതോടെ കടക്കുകയും ചെയ്തു. നാലാം രാത്രിയിൽ ചന്ദ്രൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ, കൃഷ്ണനും കൂട്ടരും തിരികെ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. എന്നാൽ നഗരവാസികൾ തമ്മിൽ സംസാരിച്ചു: “കൃഷ്ണൻ വേട്ടയുടെ പേരിൽ കാട്ടിൽ പ്രസേനനെ കൊന്നു. സംശയമില്ലാതെ സ്യാമന്തകമണി എടുത്തു.” ഈ വാർത്ത കൃഷ്ണൻ കേട്ടപ്പോൾ, അജ്ഞന്മാർ തെറ്റായി മനസ്സിലാക്കുമോ എന്ന ഭയത്താൽ, യാദവരെ കൂട്ടി കാട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി. അവിടെ, സിംഹം കൊന്ന പ്രസേനന്റെ മൃതദേഹം എല്ലാവർക്കും കാണിച്ചു. അവിടെ തന്നെ കൃഷ്ണൻ വലിയ സൈന്യത്തെ നിർത്തി വെച്ച്, സ്വയം ശാരംഗം വില്ലും ഗദയും കൈവശം എടുത്ത്, കാട്ടിന്റെ അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. ഒരു വലിയ ഗുഹ കണ്ടപ്പോൾ, സംശയത്തോടെയും ധൈര്യത്തോടെയും കൃഷ്ണൻ അകത്ത് കടന്നു. ആ ഗുഹയിൽ, രത്നങ്ങളുടെ പ്രകാശത്തിൽ തെളിഞ്ഞ ഒരു ഭവനത്തിൽ, ജാംബവാന്റെ മകന്റെ ദൈനംദിന പരിചാരിക ആ കുഞ്ഞിനെ ഊഞ്ഞാലിൽ ഇരുത്തി, സ്യാമന്തകമണിയെ മുന്നിൽ വച്ച് സന്തോഷത്തോടെ പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നു. അവൾ പാടിയ പാട്ട് ഇങ്ങനെയായിരുന്നു: “സിംഹം പ്രസേനനെ കൊന്നു, ജാംബവാൻ സിംഹത്തെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു. സ്യാമന്തകമണി നിന്റെതാണു, കുഞ്ഞേ, കരയേണ്ട.” ഇത് കേട്ട കൃഷ്ണൻ തന്റെ ശംഖം മുഴക്കി. ആ മഹത്തായ ശബ്ദം കേട്ട് ജാംബവാൻ പുറത്തേക്കെത്തി. കൃഷ്ണനും ജാംബവാനും തമ്മിൽ പത്തു ദിവസം തുടർച്ചയായി അതികഠിനമായ ഒരു യുദ്ധം നടന്നു. ഇരുവരുടെയും മുത്തുകൈകൾ ഇടിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ യുദ്ധം എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും ഭയപ്പെടുത്തി. എന്നാൽ കൃഷ്ണന്റെ ശക്തി ഉയരുകയും, തന്റെ ശക്തി കുറഞ്ഞുവരികയും ചെയ്യുന്നത് കണ്ട ജാംബവാൻ, പരമാത്മാവിന്റെ പഴയ വാക്കുകൾ ഓർത്തു. “ഇവൻ തന്നെയാണ് ധർമ്മസംരക്ഷണത്തിനായി വീണ്ടും അവതരിച്ച രാമൻ. എന്റെ പ്രഭു എന്റെ ഹൃദയത്തിലെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റാൻ വന്നിരിക്കുന്നു,” എന്ന് അവൻ മനസ്സിലാക്കി. യുദ്ധം അവസാനിപ്പിച്ച്, ജാംബവാൻ കൈകൂപ്പി ഭക്തിപൂർവ്വം ഗോവിന്ദനോട് ചോദിച്ചു: “ആർ താങ്കൾ?” യുദ്ധം നിർത്തി കൃഷ്ണൻ ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തിൽ പറഞ്ഞു: “ഞാൻ വസുദേവന്റെ മകൻ, വാസുദേവൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. നീ ഭയമില്ലാതെ എന്റെ സ്യാമന്തകമണി എടുത്തു. അതിനാൽ അതു എനിക്കു തിരിച്ചു കൊടുക്ക，否则 നീ മരണത്തിന് വിധേയനാകും.” ഇത് കേട്ട് ജാംബവാൻ ആനന്ദത്തോടെ നമസ്കരിച്ച്, കീശവനോട് വിനയപൂർവ്വം പറഞ്ഞു: “പ്രഭോ, നിങ്ങളെ കണ്ട് ഞാൻ ഭാഗ്യവാനായിരിക്കുന്നു. ഞാൻ മുൻജന്മത്തിൽ നിങ്ങളുടെ ദാസനായിരുന്നു, ദേവകിയുടെ മകനേ. ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ച യുദ്ധം നിങ്ങൾ തന്നെയാണ് പൂർത്തീകരിച്ചത്. ഞാൻ മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന ഭ്രമത്തിൽ നടത്തിയ ഈ യുദ്ധം ദയവായി ക്ഷമിക്കണം, കരുണാസാഗരനായ സർവ്വലോകനാഥാ.” അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ജാംബവാൻ കൃഷ്ണനെ പലതവണ നമസ്കരിച്ചു. രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച സിംഹാസനത്തിൽ സ്നേഹപൂർവ്വം ഇരുത്തി, യദുകുലജാതനായ കൃഷ്ണന്റെ കമലപാദങ്ങൾ ശുദ്ധജലത്തിൽ കഴുകി, മധുപർക്കാദി ആചാരങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ആരാധിച്ചു. ദിവ്യവസ്ത്രങ്ങളാൽ, ആഭരണങ്ങളാൽ കൃഷ്ണനെ അർഹമായി അർച്ചിച്ചു. പിന്നീട് തന്റെ മകളായ സുന്ദരിയായ ജാംബവതിയെ കൃഷ്ണനു വധുവായി നൽകി. അതിനൊപ്പം സ്യാമന്തകമണിയും മറ്റ് ഉത്തമരത്നങ്ങളും സമ്മാനമായി നൽകി. അവിടെ തന്നെയാണ് കൃഷ്ണൻ ജാംബവതിയെ വിവാഹം കഴിച്ചു. ശത്രുനാശകനായ കൃഷ്ണൻ ആനന്ദത്തോടെ ജാംബവാനെ പരമമോക്ഷം നൽകുകയും ചെയ്തു. ജാംബവതിയെ കൂട്ടി, സന്തോഷത്തോടെ ഗുഹയിൽ നിന്ന് ദ്വാരകാപുരിയിലേക്ക് മടങ്ങി. കൃഷ്ണൻ സ്യാമന്തകമണിയെ സത്രജിതിന് തിരിച്ചു നൽകി. അതുപോലെ തന്നെ തന്റെ മകളെയും ഉത്തമരത്നങ്ങളെയും സമ്മാനമായി നൽകി. ഭദ്രപദ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ നാലാം തീയതിയിൽ ചന്ദ്രനെ കാണുമ്പോൾ, അന്ന് തെറ്റായ ആരോപണങ്ങൾ ഒഴിവാക്കണം എന്നു പറയുന്നു. അന്ന്, ആ ശീതളപ്രഭയുള്ള ചന്ദ്രനെ കണ്ടു, സ്യാമന്തകകഥ ശ്രവിച്ചാൽ, തെറ്റായ കുറ്റാരോപണങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും. മദ്രരാജാവിന്റെ മൂന്നു പുത്രിമാർ—സുലക്ഷ്മണ, നഗ്നജിതി, സുഷീല—സ്വയംവരത്തിൽ കൃഷ്ണനെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും, യദുവംശജനായ കൃഷ്ണൻ ഒരേ ദിവസം അവരെ വിവാഹം കഴിക്കുകയും ചെയ്തു. കൃഷ്ണന്റെ എട്ട് ഭാര്യമാർ—രുക്മിണി, സത്യഭാമ, വിശുദ്ധഹാസയുള്ള കാലിന്ദി, മിത്രവിന്ദ, ജാംബവതി, നഗ്നജിതി, സുലക്ഷ്മണ, സുഷീല—ഇവരാണ്. ഭൂമിയുടെ പുത്രനായ ഒരു മഹാബലശാലിയായ നരകാസുരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രനെയും മറ്റെല്ലാ ദേവന്മാരെയും യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ചു. ദേവമാതാവായ ആദിതിയുടെ പ്രകാശമുള്ള കുണ്ഡലങ്ങളും ദേവരുടെ പല രത്നങ്ങളും അവൻ ബലാൽ പിടിച്ചെടുത്തു. മഹേന്ദ്രന്റെ എരുതായ എയരാവതവും, ഉച്ചൈശ്രവസെന്ന കുതിരയും, കുബേരന്റെ മണി തുടങ്ങിയ രത്നങ്ങളും, ശംഖം, പദ്മം തുടങ്ങിയ ദേവസമ്പത്തുകളും അവൻ പിടിച്ചെടുത്തു. ദേവതാരികളെയും സ്ത്രീകളെയും ബലാൽ കൊണ്ടുപോയതുപോലെയും, വജ്രാദി ആയുധങ്ങളും ദേവന്മാരിൽ നിന്ന് പിടിച്ചെടുത്തു. ഇങ്ങനെ കൃഷ്ണന്റെ സ്യാമന്തകമണിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അത്ഭുതകഥയും, അവന്റെ വിവാഹചരിത്രവും, നരകാസുരന്റെ അതിക്രമങ്ങളും പുരാണത്തിൽ വിവരിക്കപ്പെടുന്നു.