ഒരു പുരാതനകാലത്ത്, മഹാനായ ഗുരു തന്റെ ശിഷ്യന് ഈ വിധം ഉപദേശിച്ചു: “മനുഷ്യന് എല്ലാ കര്മങ്ങളും ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ്, അവന് രണ്ട് കാര്യങ്ങളിലും സമഗ്രമായ അറിവ് നേടണം. ഈ രണ്ടു വിഷയങ്ങളില് അര്ഹതയില്ലാത്തവന് എല്ലാ കര്മങ്ങള്ക്കും യോഗ്യനല്ല. അതിനാല്, ഈ ഇരുവിധ പഠനം പൂര്ത്തിയാക്കിയ ശേഷം, ദ്വിജന്മാരില് ഉത്തമനായവന് മഹാമന്ത്രമായ അത്ഭുതകരമായ എട്ട് അക്ഷരങ്ങളുള്ള മന്ത്രം യഥാ യോഗ്യം ആചരിക്കണം. ഈ എട്ട് അക്ഷരമന്ത്രം പ്രണവത്തില് നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത് എന്ന് ജ്ഞാനികള് പറയുന്നു. എല്ലാ മന്ത്രങ്ങളിലും പ്രണവം സ്വാഭാവികമായി ഉള്ളതാണെങ്കിലും, ആദ്യം എല്ലാ മന്ത്രങ്ങള്ക്കും ശുഭകരമായ പ്രണവം ചേര്ക്കണം. ഈ പ്രണവം, അഥവാ ‘ഓം’, ബ്രഹ്മവും എല്ലാ മന്ത്രങ്ങളുടെയും പ്രധാനിയും ആകുന്നു. അതുകൊണ്ട്, ശുഭമായ എല്ലാ മന്ത്രങ്ങള്ക്കും ആദിയില് ‘ഓം’ ചേര്ക്കണം, സുന്ദരമുഖിയായവളേ. പ്രണവം സ്വഭാവതഃ ആ മുഖ്യമന്ത്രത്തില് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ആദ്യം ഏകാക്ഷരമായ ‘ഓം’, അതിന് ശേഷം ഇരട്ട അക്ഷരങ്ങളായ ‘നമഃ’, പിന്നെ അഞ്ചു അക്ഷരങ്ങളായ ‘നാരായണായ’ എന്നിങ്ങനെ. ഇതാണ് എട്ട് അക്ഷരമന്ത്രം: ‘ഓം നമോ നാരായണായ’. ഈ മന്ത്രം എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും സാധിപ്പിക്കുന്നതാണെന്ന് അറിയണം. അതു എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യുന്നു, അത്ഭുതകരമായതും എല്ലാ മന്ത്രങ്ങളുടെയും സാരവും ശുഭകരവുമാണ്. ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ദ്രഷ്ടാവ് നാരായണനാണ്, ദേവത ശ്രീപതിയാണ്. ഗായത്രീ ദേവി ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ഛന്ദസ്സാണ്; പ്രണവം അതിന്റെ ബീജം, എന്നും വേർപെടാത്ത ദേവി അതിന്റെ ശക്തിയാണ്, ശ്രീ അതിന്റെ മനസ്സാണ്. ഈ മന്ത്രത്തിലെ ആദ്യപദം ‘ഓം’, രണ്ടാമത്തേത് ‘നമഃ’, മൂന്നാമത്തേത് ‘നാരായണായ’ എന്നിങ്ങനെയാണ്. ‘ഓം’ എന്നത് ‘അ’, ‘ഉ’, ‘മ’ എന്ന മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളില് നിന്നാണ് രൂപം കൊണ്ടത്; ഈ പ്രണവം, ബ്രഹ്മവാക്യമായത്, മൂന്ന് വേദങ്ങളുടെയും സാരമാണ്. ‘അ’ എന്ന അക്ഷരത്തില് വിഷ്ണുവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; ‘ഉ’യില് ശ്രീയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; ‘മ’ എന്നത് ഇരുവരുടെയും ദാസനായ ഇരുപത്തിയഞ്ചാമത്തെ ജീവിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘അ’യില് വാസുദേവന്റെ രൂപം, ‘ഉ’യില് ശ്രീദേവിയുടെ രൂപം, ‘മ’യില് ജീവനെ, അതായത് ‘ക്ഷേത്രജ്ഞനെ’, സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘ക’വ്യഞ്ജനസമൂഹം ഭൂതങ്ങളെ, ‘ച’വ്യഞ്ജനസമൂഹം ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘ട’യും ‘ത’യും ജ്ഞാനത്തെയും ഹൃദയങ്ങളെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു; ‘പ’യില് മനസ്സിനെ, ‘ഫ’യില് അഹങ്കാരത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘ബ’യും ‘ഭ’യും പ്രകൃതിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; എന്നാൽ ആത്മാവ് ആ ഇരുപത്തിയഞ്ചാമത്തെ ‘മ’ അക്ഷരമാണ്. ദേഹം, ഇന്ദ്രിയങ്ങള്, മനസ്, പ്രാണന് എന്നിവയൊന്നുമല്ലാതെ, മറ്റേതൊരു ഉപാധിയും ഇല്ലാതെ, ‘മ’ എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ആത്മാവ്, ജ്ഞാനസ്വഭാവിയായ ദൈവത്തിന്റെ അവശിഷ്ടമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ചിലര് പറയുന്നത് പോലെ, ‘ഉ’ അക്ഷരത്തില് നിശ്ചയബുദ്ധി സൂചിപ്പിക്കുന്നു; അതുപോലെ, ‘വ’ അക്ഷരത്തിലൂടെ ശ്രീയുടെ സാരവും പ്രകടമാകുന്നു. സൂര്യന്റെ തേജസ് അവനില് നിന്ന് വേര്പെടാത്തതുപോലെ, വിഷ്ണുവിന്റെ സകലമംഗളഗുണങ്ങളും ‘അ’ അക്ഷരത്തിലൂടെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ശ്രീപതിയായ പരമാത്മാവ്, ലോകങ്ങളുടെ സ്വാമി, സൃഷ്ടിയുടെ പരമ്ബീജം, പരപുരുഷന്, സൃഷ്ടാവും രക്ഷകനും, എല്ലാ ഭൂതങ്ങളുടെയും സുഹൃത്തും ആകുന്നു. ലോകങ്ങളുടെ ശാശ്വതിയായ ദേവി, വിഷ്ണുവില് നിന്ന് വേർപെടാത്തവളും, സകലസൃഷ്ടിയുടെ മാതാവും, വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രിയഭാര്യയും ആകുന്നു. ശ്രീ, സകലവിശ്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമായവളാണ്; ‘രു’ അക്ഷരത്തിലൂടെ അവളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘മ’ അക്ഷരത്തിലൂടെ ഇരുവരുടെയും ദാസനായ ‘ക്ഷേത്രജ്ഞന്’നെ ജ്ഞാനികള് വിശദീകരിക്കുന്നു. അവന് ജ്ഞാനത്തിന്റെ ആധാരവും, ജ്ഞാനസ്വഭാവവുമാണ്; പ്രകൃതിക്ക് അതീതമായ ചൈതന്യവും, അചഞ്ചലതയും, ഏകരൂപതയും, സ്വരൂപതയും അവനുണ്ട്. അത്യന്തം സൂക്ഷ്മനും, ശാശ്വതനും, സർവ്വവ്യാപിയുമായ, ചൈതന്യാനന്ദസ്വരൂപമായ, അഹംഭാവമുള്ള, അക്ഷരമായ, വ്യത്യസ്തരൂപങ്ങളുള്ള, പുരാതനമായ ‘ക്ഷേത്രജ്ഞന്’ ആണ്. അവനെ ദഹിപ്പിക്കാനോ, നശിപ്പിക്കാനോ, ഉണക്കാനോ, ലയിപ്പിക്കാനോ കഴിയില്ല; അക്ഷരനും, ആദിയില് നിന്നേ ഈ ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയവനും, പരമാത്മാവിന്റെ അവശിഷ്ടമായവനും ആകുന്നു. ‘മ’ അക്ഷരത്തിലൂടെ ജീവാത്മാവിനെ, ‘ക്ഷേത്രജ്ഞന്’നെ, എപ്പോഴും ഹരിയുടെ ദാസനായി മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നു; മറ്റാരുടേയും ദാസനല്ല. അതിനാല്, അവന്റെ ദാസ്യഭാവം ഇടയില് സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ഇതാണ് പ്രണവത്തിന്റെ അര്ത്ഥം ഞാൻ നിന്നോട് വിശദീകരിച്ചത്, പാപരഹിതയേ. പ്രണവത്തിന്റെ അര്ത്ഥവും, ശേഷിക്കുന്ന മന്ത്രഭാഗവും, ശുഭയേ, ഇതാണ്: പരമേശ്വരന്റെ ദാസനെന്ന നിലയില് ഈ ലോകത്ത് ജീവിക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം ഇല്ല. അതുകൊണ്ട്, മനസ്സുകൊണ്ട് മഹത്തായ അഹങ്കാരവും ഗര്വവും നീക്കണം; സ്വന്തം ശേഷിയില് ചെയ്യുന്നതൊന്നും സ്വീകരിക്കരുത്. അഹംഭാവം ‘മ’ അക്ഷരത്തിലൂടെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു, അതിന്റെ നിരാകരണം ‘ന’ അക്ഷരത്തിലൂടെ; അതുകൊണ്ട്, അഹംഭാവത്തില് നിന്ന് മോക്ഷം മനസ്സിലൂടെ നേടാം. മനസ്സിലൂടെ എല്ലാം സാധ്യമാണ്; അല്ലാത്തപക്ഷം, നാശം സംഭവിക്കും. ഭക്തിയോടുകൂടി അല്പം അഹംഭാവം അനുവദനീയമാണ്. അഹങ്കാരബുദ്ധിയുള്ളവനു സന്തോഷം ഉണ്ടാവില്ല; അഹംഭാവത്തില് മുങ്ങിയ ആത്മാവ് അന്ധകാരത്തിലേക്ക് വീഴും. അതിനാല്, സ്വാതന്ത്ര്യം മനസ്സുകൊണ്ട് അനുവദിക്കരുത്; അവന് പരമേശ്വരനില് ആശ്രിതനായി ജീവിക്കണം. അതിനാല്, ജീവന് സ്വതന്ത്രമായ കര്മ്മാധികാരം ഇല്ല; സ്തിരമായതും ചലിക്കുന്നതുമായ എല്ലാം, ഭഗവാന്റെ സങ്കല്പത്താല് മാത്രമേ നടക്കുകയുള്ളൂ. അതിനാല്, സ്വന്തം ശേഷിയില് അടിസ്ഥാനമിട്ടുള്ള എല്ലാ കര്മങ്ങളും പൂര്ണ്ണമായും ഉപേക്ഷിക്കണം; ഭഗവാന്റെ ശക്തിയില്, അവനു ഒന്നും സാധ്യമല്ലാത്തതല്ല. അവനില് സര്വഭാരം സമര്പ്പിച്ച്, അവനുവേണ്ടി മാത്രം കര്മങ്ങള് ചെയ്യണം; പരമാത്മാവ് ഹരിയാണ്, ഞാന് എന്നും അവനുടേതാണ്. ആ ആത്മനാഥനില് തന്നെ ആഗ്രഹങ്ങള് സമര്പ്പിക്കണം; അതുവഴി, മനസ്സുകൊണ്ട് തന്നെ, സ്വന്തമെന്നും എന്റേതെന്നുമുള്ള ഭാവം ഉപേക്ഷിക്കണം. ശരീരത്തില് ‘ഞാന്’ എന്ന ഭാവം സംസാരത്തിന്റെയും കര്മ്മബന്ധത്തിന്റെയും മൂലമാണ്; അതിനാല്, ജ്ഞാനികള്, മനസ്സുകൊണ്ട് അഹങ്കാരവും ഗര്വവും ഉപേക്ഷിക്കണം. ഇപ്പോൾ, ഗിരിജേ, ‘നാരായണ’ എന്ന പദത്തിന്റെ അര്ത്ഥം ഞാൻ പറയുന്നു: ‘നാര’ എന്നത് ജീവസംഘങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, അവരുടെ ലക്ഷ്യം ആ പരപുരുഷനാണ്. ഈ ജീവസംഘങ്ങള് അവന്റെ വഴിയാണ്; അതിനാല് അവന് നാരായണന് എന്ന് പേര്. ലോകത്തിലെ സചേതന-അചേതനങ്ങളായ എല്ലാം അവനില് കേള്ക്കപ്പെടുകയും കാണപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇവിടെ ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശം സമാപിക്കുന്നു: അത്ഭുതകരമായ എട്ട് അക്ഷരമന്ത്രത്തിന്റെ മഹത്വവും, അതിലെ പ്രണവത്തിന്റെ ഗൂഢാര്ത്ഥവും, ആത്മാവിന്റെ ദാസ്യസ്വഭാവവും, ഭഗവാനില് ആശ്രയിച്ചുള്ള കര്മ്മജീവിതവും, അഹങ്കാരനിരാകരണവും, എല്ലാം ഗുരു ശിഷ്യന് മനസ്സിലാക്കി.