രാജാവേ, ഇതാണ് കോശലാ എന്ന നദി, ഇത് ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥയുടെ സമീപം ഒഴുകുന്നു. യമുനയുടെ തീരത്തുള്ള മണ്ണില്, ആ രണ്ടു പേരും, യാത്രയില് ക്ഷീണിച്ചവരും, രാത്രിയില് ഉറങ്ങിപ്പോയി. അവരുടെ ഇടയില് അസ്ഥികളുടെ കെട്ട് വച്ചുകൊണ്ട്, അവര് ആഴമായ ഉറക്കം പ്രാപിച്ചു. അവിടം, അര്ദ്ധരാത്രിയില്, യാത്രക്കാരെല്ലാം ഉറങ്ങിക്കഴിഞ്ഞപ്പോള്, ഒരു നായ അവിടെയെത്തി; പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണം കഴിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹം അതിന് ഉണ്ടായിരുന്നു. ക്യാമ്പ് മുഴുവന് ചുറ്റി, പാത്രങ്ങള് കുത്തി, vesselകള് നക്കി, ചില സ്ഥലങ്ങളില് തലയില് അടിയേറ്റു സഹിച്ചു. ആരോ തലയില് അടിച്ചതിനാല്, പ്രതികരിക്കാനാകാതെ, ഭാര്യയുടെ കനത്ത നിയന്ത്രണത്തില് കഴിയുന്ന മനുഷ്യനെപ്പോലെ, അവന് ശാന്തമായി ഒളിച്ചുപോയി. അടിയേറ്റ സ്ഥലങ്ങളില് വീണ്ടും, ഭക്ഷണത്തിനും vesselകള്ക്കും മോഹം കൊണ്ടു, നായ വീണ്ടും പ്രവേശിച്ചു. ആസ്വാദനത്തിനായി, ഒരു പാവപ്പെട്ടവന് ഒരു വേശ്യയുടെ സ്നേഹം തേടുന്നതുപോലെ, നായയും അങ്ങ് അങ്ങ് ചുറ്റി, ഒടുവില് ആ രണ്ട് പേരെ ഉറങ്ങുന്ന നിലയില് കണ്ടെത്തി. അവരുടെ ഇടയില് വച്ചിരുന്ന അസ്ഥികെട്ട് നായ എടുത്തു, കുറേ ദൂരം കയറി, അതിനെ പല്ലുകളില് പിടിച്ചു. അസ്ഥികെട്ട് തുറന്ന്, അകത്ത് അസ്ഥികള് മാത്രം കണ്ടു; അവയില് മാംസം ഇല്ലെന്ന് അറിഞ്ഞു, അവയെ നദിയിലെ വെള്ളത്തില് എറിഞ്ഞു. രാജാവേ, നായ അസ്ഥികള് വെള്ളത്തില് എറിഞ്ഞതോടെ, മുകുന്ദന് ദിവ്യമായ വ്യോമയാനത്തില് കയറി അവിടെയെത്തി. അവന് തന്റെ ഗുരുവിനെയും, തനിക്കു ചെറുതായ സഹോദരനെയും ഉറങ്ങുന്ന നിലയില് കണ്ടു; ദിവ്യരൂപത്തില് അവരെ ഉണര്ത്തി, ആദരത്തോടെ ഗുരുവിനോട് അഭിവാദ്യവും ചെയ്തു. മുകുന്ദന് പറഞ്ഞു: "വേദായനാ, മഹാമന്യ ഗുരുവേ, നിങ്ങള്ക്കും, സഹോദരനുമുള്ള അനുഗ്രഹങ്ങള്; എന്റെ അസ്ഥികള് രാജപ്രാസാദത്തില് നിന്ന് ഈ പുണ്യസ്ഥലത്തിലേക്ക് വീണിരിക്കുന്നു." "മരണം പ്രാപിച്ച ശേഷം, ഞാൻ നരകത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു, അവിടെ ഫലം അനുഭവിച്ചു; പക്ഷേ, ഈ പുണ്യസ്ഥലത്തിന്റെ കൃപയാൽ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ ദിവ്യാവസ്ഥയിൽ എത്തി. ഗുരുവേ, പുണ്യസ്ഥലത്തിന്റെ രൂപമായ നിങ്ങളെ വണങ്ങി, ഈ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ നിന്ന് ദേവലോകത്തിലേക്ക് പോകാൻ ഞാൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു." "നിങ്ങളെയും, ഈ പുണ്യസ്ഥലത്തെയും, സഹോദരനെയും whom ഞാൻ കണ്ടിരിക്കുന്നു, വണങ്ങിയശേഷം, ദൈവലോകത്തേക്ക് പോകാൻ അനുമതി നൽകൂ; അവിടാണ് ആനന്ദത്തിന്റെ ഉറവിടം." നാരദന് പറയുന്നു: മുകുന്ദന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടു, ഗുരു വേദായനന് അത്ഭുതത്തോടെ, വ്യോമയാനത്തില് ഇരിക്കുന്ന മുകുന്ദനോട് ചോദിച്ചു: "മുകുന്ദാ, സത്യം പറയൂ; മരണം പ്രാപിച്ച ശേഷം നീ ഏത് ലോകത്തേക്കാണ് പോയത്? എവിടുനിന്നാണ് ഇപ്പോൾ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നത്?" "അവിടെ എന്താണ് സംഭവിച്ചത്? ആ ലോകത്തിന്റെ ഭരണാധികാരി ആരാണ്? അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ എങ്ങനെയാണ്? അവിടുത്തെ നിയമം എന്താണ്? എല്ലാം പറയൂ." മുകുന്ദന് പറഞ്ഞു: "ഗുരുവേ, മരിച്ചതിന് ശേഷം സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം; ഈ പുണ്യസ്ഥലത്തിന്റെ കൃപയാൽ, ഇപ്പോൾ എനിക്ക് ഓർമ്മയുണ്ട്." "ആ ദുഷ്ടനായ കശവുകാരൻ എന്നെ കൊല്ലുമ്പോൾ, യമന്റെ ഭയാനകവും ക്രൂരവുമായ ദൂതന്മാർ എന്നെ പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയി. മഞ്ഞു കണ്ണുകളും, ചുവപ്പ് മുടിയും, കറുത്ത ശരീരം, പുറത്തു നീളുന്ന നഖങ്ങൾ, ചെറുതായ ദേഹം, നീണ്ട പാദങ്ങൾ, പരന്ന മൂക്കും വലിയ പല്ലുകളും ഉള്ളവരാണ് അവർ." "'ധർമ്മരാജന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, അവനെ സമ്യാമനിയിലെ നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകൂ!'—അവർ തമ്മിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു. അതിനുശേഷം, ആ ക്രൂര ദൂതന്മാർ, വലിയ കോപത്തോടെ, എന്നെ കനത്ത കെട്ടികളിൽ ബന്ധിച്ചു, ഇരുമ്പ് ദണ്ഡങ്ങൾ കൊണ്ട് അടിച്ചു, വേദനയുള്ള ശരീരത്തിൽ എനിക്ക് ഇടിച്ചു." "അവർ എന്നെ ചൂടുള്ള മണൽപാതയിലൂടെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോയി; അതിനാൽ ഞാൻ അതീവ വേദനയിൽ നിലവിളിച്ചു, വീണ്ടും വീണ്ടും അവരിൽ നിന്ന് അടിയേറ്റു. അവർ എന്നെ കഠിനമായി കുത്തി, പലതും പറഞ്ഞു: 'നീ ഗുരുവിനെ അപമാനിച്ചു, അചഞ്ചല ബ്രഹ്മം സംസാരിച്ചു; അതിനാൽ വലിയ പാപം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.'" "'നീ യമനെ നേരിടേണ്ടി വരും; അവന്റെ ഭയാനകമായ മുഖം കാണേണ്ടി വരും; നിന്റെ പാപത്തിന്റെ ഭയാനകമായ ഫലം സഹിക്കേണ്ടി വരും.'" "'അതു കൊണ്ടാണ്, പാപി, നീ അകാലമരണത്തിന് ഇരയായത്.' എന്നിങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട്, അവർ എന്നെ അനേകം യോജനങ്ങൾ ദൂരെ കൊണ്ടുപോയി." "അവർ എന്നെ സമ്യാമനിയിലെ നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി; അവിടെ രാജാവ് യമൻ തന്നെ വാസം ചെയ്യുന്നു. ധർമ്മരാജാവിനെ വണങ്ങി, അവർ എന്നെ അവന്റെ മുമ്പിൽ വെച്ചു." "'ഈ ദ്വിജൻ ഒരു പാപിയാണ്'—അവർ എന്നെ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. എന്നെ കണ്ടു, ധർമ്മരാജാവ് തന്റെ സഭയോട് സംസാരിച്ചു:" "യമൻ പറഞ്ഞു: 'സഭാഗണങ്ങൾ, എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾകൂ. ബ്രഹ്മാവു എന്നെ ഈ സ്ഥാനത്തേക്ക് നിയമിച്ചപ്പോൾ—'" "'അന്ന്, ലോകങ്ങളുടെ പിതാവായ ബ്രഹ്മാവ് എന്നോട് പറഞ്ഞു: "നീ സമ്യാമനിയുടെ ഭരണാധികാരി, അധർമ്മികളെ ശിക്ഷിക്കുന്നവൻ."" "'പാപത്തിന് അനുസരിച്ച് ശിക്ഷ നൽകൂ, ചന്ദന്റെ മകനേ. മാതാപിതാക്കളെ അവഗണിക്കുന്നവനും, ഗുരുവിനെ അപമാനിക്കുന്നവനും—ഈ രണ്ടു പേർ വലിയ പാപികളാണ്; അവരെ നീ നരകത്തിലേക്ക് എറിഞ്ഞു വിടണം.'" "'അവരിൽ ഓരോരുത്തരും, എത്രയോ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ, എല്ലാ നരകങ്ങളിലും കഷ്ടപ്പെടണം. ഈ രണ്ടു പേർക്ക്, ദക്ഷിണദിശയുടെ അധിപനായ നീ, ഒരിക്കലും ദയ കാണിക്കരുത്.'" "യമൻ പറഞ്ഞു: 'ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ഗുരുവിനെ അപമാനിക്കുന്നവനും, മാതാപിതാക്കളെ അവഗണിക്കുന്നവനും, ഞാൻ യമാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ചെയ്യാറില്ല.'" "'ഈ ബ്രാഹ്മണൻ ഗുരുവിനെ ദ്രോഹിച്ചവൻ ആണ്. ആ ദ്രോഹം കൊണ്ടാണ്, അകാലമരണത്തിന് ഇരയായത്; എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, എന്റെ ദൂതന്മാർ അവനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു.'" "'ദൂതന്മാർ, ആദ്യം അവനെ ഭയാനകമായ രൗരവനരകത്തിൽ പത്ത് ആയിരം വർഷം എറിഞ്ഞു വിടൂ; പിന്നെ അവിടെ നിന്ന് പുറത്തെടുത്ത്, മറ്റൊരു നരകത്തിലേക്ക് വീണ്ടും എറിഞ്ഞു.'" "'അത് പോലെ, ഈ പാപി, ഗുരുവിനെ അവഗണിച്ചതിനാൽ, ഓരോ നരകത്തിലും, നിർദ്ദിഷ്ടകാലം, വേഗത്തിൽ, കഷ്ടപ്പെടണം.'" മുകുന്ദന് പറഞ്ഞു: "ഗുരുവേ, വേദായനാ, യമന്റെ ദൂതന്മാർ, യമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, എന്നെ ഭയാനകമായ രൗരവനരകത്തിൽ കെട്ടികളിൽ ബന്ധിച്ചു, എറിഞ്ഞു. അവിടെ ഞാൻ അതീവ ദാരുണമായ വേദന അനുഭവിച്ചു; ഒരു നിമിഷം പോലും ഒരു യുഗം പോലെ തോന്നി." "മുപ്പത് ദിവസം ഞാൻ അവിടെ കഷ്ടപ്പെട്ടു; മുപ്പത്തൊന്നാം ദിവസം, ഞാൻ അവിടിൽ നിന്നു പുറത്തു വന്നു.