പ്രയാഗ എന്ന പുണ്യഭൂമിയിൽ ബ്രഹ്മാവ്, മറ്റ് ദേവതകൾ, ദിശകളും അവയുടെ രക്ഷകരായ ലോകപാലന്മാർ, സധ്യർ, ആദരിക്കപ്പെടുന്ന പിതൃപുരുഷന്മാർ, സനത്കുമാരനും പ്രധാന മഹർഷികൾ, അങ്കിരസും മറ്റ് ബ്രഹ്മർഷികളും, നാഗങ്ങൾ, സിദ്ധർ, സൂപർണങ്ങൾ, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ, നദികൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ, നാഗങ്ങൾ, വിദ്യാധരന്മാർ എന്നിവരും—all അർപ്പണയോടെ സമുച്ചിതം ആ പുണ്യസ്ഥലത്തിൽ സാന്നിധ്യം വഹിക്കുന്നു. പൂജ്യനായ ഹരിയും, പ്രജാപതിമാരുടെ അഗ്രഗണ്യനായി, ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിലുള്ള ഭൂമിയുടെ ഗർഭത്തിൽ, ആ പുണ്യസ്ഥലത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. രാജാവേ, പ്രയാഗം മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമാണ്; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അതിലേറെ പുണ്യസ്ഥലം മറ്റൊന്നുമില്ല. ആ പുണ്യസ്ഥലത്തിന്റെ നാമം കേൾക്കുന്നതിൽ, അതിന്റെ നാമം ജപിക്കുന്നതിൽ, അതിന്റെ മണ്ണ് സ്പർശിക്കുന്നതിൽ പോലും, മനുഷ്യൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു. സംഗമത്തിൽ ആചാരങ്ങൾ നിർവ്വഹിക്കുന്നവൻ, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവൻ, രാജസൂയയോ അശ്വമേധയോ യാഗത്തിന്റെ ഫലത്തോടു തുല്യമായ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു. പ്രയാഗയിലേക്കുള്ള യാത്രയെ സംബന്ധിച്ച്, വേദങ്ങളോ ലോകവാക്കുകളോ മനസ്സിനെ ചലിപ്പിക്കരുത്. രാജാവേ, ഇവിടെ പത്തായിരം പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾക്കും അറുപത് കോടി മറ്റു പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾക്കും ഈ സ്ഥലത്തിന്റെ ഉല്ലേഖനം മാത്രം മതിയാകുന്നു. യോഗത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട് ഉന്നതമായ ജ്ഞാനത്തോടെ ഉണർന്ന ജ്ഞാനി പ്രാപിക്കുന്ന ഗതി, ഗംഗയും യമുനയും സംഗമത്തിൽ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനും അതേ ഗതിയിലേക്കെത്തുന്നു. യുദിഷ്ഠിരാ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിൽ പ്രശസ്തമായ പ്രയാഗം കാണാത്തവർ ഈ ലോകത്തിൽ തുടരുന്നു. ആ പുണ്യസ്ഥലത്തെ, പരമാധ്യാത്മിക ആസ്ഥാനത്തെ, ദർശിച്ചാൽ, പാപങ്ങളിൽ നിന്നെല്ലാം മോചനം ലഭിക്കുന്നു; ചന്ദ്രൻ രാഹുവിൽ നിന്നുള്ള മോചനം പോലെ. യമുനയുടെ തെക്കൻ തീരത്ത് കംബലയും അശ്വതരയും എന്ന രണ്ട് ആനകൾ ഉണ്ട്; അവിടെയുള്ള സ്നാനവും ജലപാനവും എല്ലാ ദോഷങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം നൽകുന്നു. മഹാദേവന്റെ ആ പുണ്യസ്ഥലത്തിൽ ചെന്നാൽ, ഒരാൾ തന്റെ പൂർവ്വപിതാക്കൾക്കും അനന്തരവംശജർക്കും പത്ത് തലമുറകളെ മോചിപ്പിക്കുന്നു. അവിടെ ആചാരങ്ങൾ നിർവ്വഹിച്ചാൽ അശ്വമേധയാഗത്തിന്റെ ഫലവും സൃഷ്ടിയുടെ അന്തം വരെയുള്ള സ്വർഗ്ഗലോകവും ലഭിക്കും. ഗംഗയുടെ കിഴക്കൻ ഭാഗത്ത്, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ സാമുദ്ര എന്ന കിണറും പ്രതിഷ്ഠാന എന്ന പുണ്യസ്ഥലവും ഉണ്ട്. കോപം ജയിച്ച ബ്രഹ്മചാരി അവിടെ മൂന്ന് രാത്രികൾ താമസിച്ചാൽ, അവന്റെ ആത്മാവ് എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നു ശുദ്ധിയേൽക്കുന്നു; അശ്വമേധയാഗത്തിന്റെ ഫലവും ലഭിക്കുന്നു. പ്രതിഷ്ഠാനയുടെ വടക്കിലും ഭാഗീരഥിയുടെ കിഴക്കിലും ഹംസപ്രപതന എന്ന പുണ്യസ്ഥലം ഉണ്ട്; bathing at that place, one attains Ashvamedha’s fruit and is honored in heaven as long as the sun and moon endure. ഉർവശി എന്ന മനോഹരവും വിശാലവുമായ തീരത്ത്, ഹംസങ്ങൾ പോലെയുള്ള വെള്ളിത്തീരത്തിൽ, അസൂയയില്ലാതെ പിതൃപൂജ നടത്തുന്നവൻ, അറുപത് ആയിരം വർഷവും അറുപത് നൂറ് വർഷവും പിതൃപുരുഷന്മാരോടൊപ്പം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നു. അവിടെ സദാ മഹർഷികൾ, ഗന്ധർവർ, കിന്നരന്മാർ അവനെ ആദരിക്കുന്നു; merit തീർന്നാൽ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നും ഭൂമിയിലേക്ക് അവൻ വീഴും. അവൻ ഉർവശിയെ പോലെയുള്ള നൂറ് യുവതികളെ നേടുന്നു; നൂറ് ആയിരം പശുക്കളിൽ ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നു. പൊൻ കാൽക്കലുകൾ ശബ്ദമുണ്ടാക്കുമ്പോൾ, ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിച്ചവൻ വീണ്ടും ആ പുണ്യസ്ഥലത്തിൽ എത്തുന്നു. കൂസഗ്രാസത്തിൽ സദാ ഇരുന്ന്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, ദിവസത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവൻ, ഒരു മാസം ആനന്ദങ്ങളുടെ അധിപനാകുന്നു. അവൻ പൊൻ അലങ്കാരങ്ങളുള്ള നൂറ് സ്ത്രീകളെ നേടുന്നു; ഭൂമിയിൽ സമുദ്രത്തിന്റെ അതിരുവരെയും ആനന്ദങ്ങളുടെ മഹാധിപനാകുന്നു. പത്തായിരം ഗ്രാമങ്ങൾ ആനന്ദത്തോടെ ഭോഗിക്കാൻ അവൻ അർഹനാകുന്നു; സദാ ധനവും ധാന്യവും നൽകുന്നവനായി നിലനിൽക്കുന്നു. ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം, അവൻ വീണ്ടും ആ പുണ്യസ്ഥലത്തെ ഓർത്ത്, ആ മനോഹരമായ ആൽമരത്തിൽ, ബ്രഹ്മചാരിയും ഇന്ദ്രിയജയിയുമായവൻ ഉപവാസം ചെയ്ത് യോഗത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടാൽ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനം പ്രാപിക്കുന്നു. കോടിതീർത്ഥത്തിൽ ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അവൻ ഒരു ലക്ഷം കോടി വർഷം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; merit തീർന്നാൽ, ദേവലോകത്തിൽ നിന്നും ഭൂമിയിലേക്ക് വീഴും. അവൻ പൊൻ, മാണിക്യം, മുത്തുകൾ എന്നിവയിൽ സമ്പന്നമായ, സൗന്ദര്യപൂർണ്ണമായ കുടുംബത്തിൽ ജനിക്കുന്നു; വാസുകിയുടെ വടക്കുഭാഗത്ത് ആനന്ദനഗരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. അവിടെ മറ്റൊരു പുണ്യസ്ഥലം ഉണ്ട്, അശ്വമേധയാഗം പത്ത് തവണ ചെയ്തതിന്റെ തുല്യമായ ഫലം നൽകുന്നു; അവിടെ സ്നാനമൊന്നും ചെയ്താൽ അശ്വമേധഫലം ലഭിക്കും. അവൻ സമ്പന്നനും, സൗന്ദര്യവാനുമാണ്; ദക്ഷനും, ദാനശീലനും, ധർമ്മനിഷ്ഠനും. നാലു വേദങ്ങളിൽ ഉള്ള പുണ്യവും സത്യത്തിൽ ഉള്ള ഫലവും അവൻ നേടുന്നു. അഹിംസയുടെ പുണ്യവും അവിടെ എത്തുന്നതിൽ മാത്രം ലഭിക്കുന്നു; ഗംഗയിൽ എവിടെയും പ്രവേശിച്ചാൽ, അത് കുരുശ്കേത്രത്തിൽ സ്നാനമെന്നതിന്റെ തുല്യമാണ്. സിന്ധു ചേർന്നിടത്ത്, അത് കുരുശ്കേത്രത്തിൽ സ്നാനത്തിന്റെ പത്ത് തവണയുടെ ഫലത്തേക്കാൾ വലിയതാണ്; അവിടെയാണ് ഗംഗ, അനേകം പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും തപസ്സും നിറഞ്ഞത്. അതാണ് പൂർണതയുടെ ക్షേത്രം; സംശയമില്ലാതെ, ഇത് ഭൂമിയിൽ മരിച്ചവരെയും പാതാളത്തിലെ നാഗരെയും മോചിപ്പിക്കുന്നു. സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ദേവന്മാരെയും മോചിപ്പിക്കുന്നു; അതിനാൽ അതിനെ ത്രിപഥം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഗംഗയിൽ ഒരാളുടെ അസ്ഥികൾ എത്ര കാലം നിലനിൽക്കുന്നു, അത്ര ആയിരം വർഷം അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ അതാണ് പരമമായത്; നദികളിൽ അതാണ് ശ്രേഷ്ഠനദി. എല്ലാ ജീവികൾക്കും മോക്ഷം നൽകുന്നു—even great sinners. ഗംഗ എവിടെയും എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാണ്, എന്നാൽ മൂന്നു സ്ഥലങ്ങളിൽ അതിൽ സ്നാനം പ്രയാസമാണ്: ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ, പ്രയാഗത്തിൽ, ഗംഗയും സമുദ്രവും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്. അവിടെ സ്നാനമൊന്നും ചെയ്തവർ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നു; അവിടെ മരിച്ചവർ വീണ്ടും ജനനം പ്രാപിക്കില്ല.