വാരാണസി എന്ന മഹാപുണ്യനഗരിയിൽ എത്തുന്നവൻ, പാപിയാകട്ടെ, കപടനായാകട്ടെ, ധർമ്മനിഷ്ഠനായാകട്ടെ, അവൻ തന്റെ മുഴുവൻ വംശത്തെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. വാരാണസിയിൽ മഹാദേവനെ ആരാധിക്കുകയും സ്തുതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ, ശിവന്റെ ഗണങ്ങളിൽ ഭഗവദ്വരന്മാരായും, പൂർണ്ണമായും പാപമുക്തരായും അറിയപ്പെടണം. മറ്റിടങ്ങളിൽ യോഗം, ജ്ഞാനം, വൈരാഗ്യം എന്നിവയിലൂടെ പരമാവസ്ഥ നേടാൻ ആയിരം ജന്മങ്ങൾ ആവശ്യമുണ്ട്. എന്നാൽ, ദേവതകളുടെ പ്രിയയായ देवी, വാരാണസിയിൽ വസിക്കുന്ന ഭക്തന്മാർ ഒരു ജന്മത്തിൽ തന്നെ പരമോന്നതി നേടുന്നു. യോഗം, ജ്ഞാനം, മോക്ഷം—all in a single birth—അവിമുക്തം എന്ന ആ പുണ്യസ്ഥാനത്തെ ഒരിക്കൽ പൂർത്തിയായി എത്തിച്ചേരുന്നവൻക്ക് മറ്റേതെങ്കിലും പുണ്യവനം ആഗ്രഹിക്കേണ്ടതില്ല. അവിമുക്തം എന്നത് എന്റെ പേരിൽ വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് അതിനെ അവിമുക്തം എന്ന് ഓർത്തുകൂടുന്നത്. ഇതാണ് ഏറ്റവും രഹസ്യമായ രഹസ്യം, അതിന്റെ ജ്ഞാനം അത്ര തന്നെ മഹത്തായതാണ്. ജ്ഞാനത്തിലോ അജ്ഞാനത്തിലോ നിൽക്കുന്നവർ, പരമാനന്ദം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ, അവിമുക്തത്തിൽ മരിക്കുന്നവർക്ക് മോക്ഷത്തിന്റെ മാർഗം അറിയപ്പെടുന്നു. വാരാണസിയിൽ വസിക്കുന്നവന്റെ ശരീരത്തിൽ കാണുന്ന എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളേക്കാൾ ആ നഗരി തന്നെയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമവും പുണ്യമെന്നും. അവിടെ, ശരീരം വിടുമ്പോൾ, മഹാദേവൻ തന്നെ നേരിട്ട് മോക്ഷം നൽകുന്ന ബ്രഹ്മം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു, അതും അവിമുക്തിയുടെ خاطر. അതാണ് പരമസത്യം; വാരാണസിയിൽ ഒരു ജന്മത്തിൽ തന്നെ അതിനെ നേടാം. അവിമുക്തം, ഭ്രൂകേന്ദ്രം, നാഭി, ഹൃദയം, തല എന്നിവയിൽ സ്ഥാപിതമാണ്; അതുപോലെ വാരാണസിയിലെ സൂര്യൻകൂടി അതിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. വരാണയും അസിയും എന്ന രണ്ട് നദികൾക്കിടയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന നഗരമാണ് വാരാണസി; അവിടെ സത്യം എന്നത് ശാശ്വതമായി അവിമുക്തം ആയി നിലനിൽക്കുന്നു. വാരാണസിയിൽ, നാരായണൻ, മഹാദേവൻ, ദേവരാജൻ—all reside together; അതിനേക്കാൾ ഉന്നതമായ സ്ഥലമൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടില്ല, ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല. അവിടെ, ദേവതകളും, ഗന്ധർവരും, യക്ഷരും, നാഗരും, രാക്ഷസന്മാരും—all constantly worship the Lord of gods, the Grandfather. ദേവി, വലിയ പാപികളിൽ പോലും ഏറ്റവും പാപിയായവൻ വാരാണസിയിൽ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ പരമാവസ്ഥ നേടുന്നു. അതുകൊണ്ട് മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, മരണംവരെ ശുദ്ധമായ ആചാരപാലനത്തോടെ അവിടെ വസിക്കണം; മഹാദേവനിൽ നിന്ന് വാരാണസിയിൽ ജ്ഞാനം ലഭിച്ചാൽ മോക്ഷം ഉറപ്പാണ്. പാപം കൊണ്ട് മനസ്സു ദുഷിതമായവർക്ക് തടസ്സങ്ങൾ ഉണ്ടാകും; അതുകൊണ്ട്, ശരീരം, മനസ്സ്, വാക്ക് എന്നിവയിലൂടെ പാപം ചെയ്യരുത്. ഇതാണ് ദേവതകളുടെയും പുരാണങ്ങളുടെയും രഹസ്യം; അവിമുക്തത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ജ്ഞാനം യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരും അറിയുന്നില്ല. നാരദൻ പറയുന്നു: ദേവതകളും, സപ്തർഷികളും, മഹാത്മാക്കളും കേട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ദേവതകളുടെ ദേവൻ പാപനാശകമായ ഈ വചനങ്ങൾ പ്രസ്താവിച്ചു. നാരായണൻ ദേവതകളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതനും, പരമപുരുഷനും ആണെങ്കിൽ, പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതമായത് വാരാണസി തന്നെയാണ്, ഗിരീശൻ ഭഗവാന്മാരിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതനാണ്. മുന് ജന്മത്തില് രുദ്രനെ ആരാധിച്ചവരാണ് അവിമുക്തം എന്ന ശിവയുടെ ആ പുണ്യസ്ഥലം അറിയുന്നത്. കലിയുഗത്തിലെ പാപം കൊണ്ട് മനസ്സു ദുഷിതമായവർക്ക് ആ പരമസ്ഥാനം അറിയാൻ കഴിയില്ല. ഈ നഗരം ഓർക്കുകയും, അതിന്റെ മഹത്വം പറയുകയും ചെയ്യുന്നവർക്ക് പാപം ഇവിടെത്തന്നെ, മരണത്തിനു ശേഷവും, വേഗത്തിൽ നശിക്കുന്നു. വാരാണസിയിൽ വസിക്കുന്നവർ ചെയ്ത പാപങ്ങൾ—even those—ശിവൻ, കാലത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ, എല്ലാം നശിപ്പിക്കുന്നു. മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും, ആ പുണ്യസ്ഥലത്തിൽ എത്തുന്നവരും, മരണത്തിനു ശേഷം വീണ്ടും ജനനം എടുക്കേണ്ടതില്ല. അതുകൊണ്ട്, എല്ലാ ശ്രമത്തോടും വാരാണസിയിൽ വസിക്കണം—യോഗിയാകട്ടെ, പാപിയാകട്ടെ, ഏറ്റവും പുണ്യവാനാകട്ടെ. അവിമുക്തത്തിലേക്ക് പോകുന്ന വഴി, ജനങ്ങൾ, പിതാക്കന്മാർ, ഗുരുക്കന്മാർ—even their words—മനസ്സിനെ ഭ്രമിപ്പിക്കരുത്. നാരദൻ പറയുന്നു: വാരാണസിയിൽ ശുദ്ധമായ ഒംകാര ലിംഗം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അതിനെ ഓർത്താൽ മാത്രം എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കുമുള്ള മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു. ഇതാണ് പരമജ്ഞാനം, പഞ്ചശാല എന്ന ഉത്തമതത്വം, വാരാണസിയിൽ സപ്തർഷികൾ മോക്ഷത്തിനായി നിരന്തരം ആരാധിക്കുന്നതും. അവിടെ മഹാദേവൻ തന്നെ, പഞ്ചശാലയുടെ രൂപത്തിൽ, നിത്യമായി delight ചെയ്യുന്നു; ഭഗവാൻ രുദ്രൻ, ജീവികൾക്ക് മോക്ഷം നൽകുന്നവൻ, അവിടെ സന്തോഷിക്കുന്നു. പാശുപതജ്ഞാനം എന്നതിനെ പഞ്ചശാല എന്നതും വിളിക്കുന്നു; അതുപോലെ, ശുദ്ധമായ ഒംകാര ലിംഗം അവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. പരമശാന്തി, ശാന്തി, പരമജ്ഞാനം, സ്ഥിതിചെയ്യൽ, സംഹാരം—ഈ അഞ്ചാണ് ദിവ്യലിംഗത്തിന്റെ സാരമായത്. ബ്രഹ്മാദി അഞ്ചു രൂപങ്ങൾ ചേർന്നാണ് പഞ്ചശാലയുടെ ചിഹ്നം സ്ഥാപിതമായത്; ഒം എന്നതിനെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ചിഹ്നം പഞ്ചശാല എന്നതാണ്. ദിവ്യചിഹ്നം, മാറ്റരില്ലാത്ത പഞ്ചശാല, ഓർത്തിരിക്കണം; ശരീരം വിടുമ്പോൾ, ജ്ഞാനികൾ പരമപ്രകാശത്തിലും ആനന്ദത്തിലും ലയിക്കുന്നു. അവിടെ ദിവ്യസപ്തർഷികളും, ബ്രഹ്മർഷികളും, ഈശാനൻ ഭഗവാനെ ആരാധിച്ച്, ആന്തരികമായി പരമാവസ്ഥ നേടി. മത്സ്യസരോവരത്തിന്റെ തീരത്ത്, രാജാവേ, ഏറ്റവും രഹസ്യവും ഉത്തമവും, പശുവിന്റെ ചർമ്മത്തിന്റെ വലിപ്പമുള്ള, പരമ ഒംകാരേശ്വര എന്ന സ്ഥലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. കൃതിവാസേശ്വര, പരമ മദ്ധ്യമേശ്വര, വിശ്വേശ്വര, ഒംകാര, കന്ദർപേശ്വര—ഈ ചിഹ്നങ്ങൾ വാരാണസിയിൽ രഹസ്യമായവയാണ്; ഇവയെ ശംഭുവിന്റെ കൃപയാൽ മാത്രമേ അറിയാൻ കഴിയൂ. കൃതിവാസേശ്വരന്റെ മഹത്വം കേൾക്കൂ, രാജാവേ; ആ സ്ഥലത്ത്, ഒരിക്കൽ, ഒരു അസുരൻ ആനയായി മാറി ശിവനെ സമീപിച്ചു. അവൻ, സ്വയം ആരാധിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാരെ കൊല്ലാൻ അവിടെ എത്തി; അവരുടെ خاطر, മഹാദേവൻ, മൂന്നുകണ്ണൻ, ആ ചിഹ്നത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ഇങ്ങനെ, വാരാണസി, അവിമുക്തം, മഹാദേവന്റെ പഞ്ചശാല, ഒംകാര ലിംഗം, ദേവതകളുടെ ആരാധന—all continually shine as the greatest secret and blessing for those who seek liberation.