ഹരി പ്രതിജ്ഞകള്, ദാനങ്ങള്, തപസ്സുകള് എന്നിവയാല് അത്ര സന്തോഷിക്കുന്നില്ല, കേശവാ, യമുനയില് സ്നാനം ചെയ്യുമ്പോള് ലഭിക്കുന്ന സന്തോഷം അതിനേക്കാള് കൂടുതലാണ്. സൂര്യന്റെ പ്രകാശംക്ക് തുല്യമായ മറ്റൊന്നുമില്ലാത്തതുപോലെ, യമുനയില് സ്നാനത്തിന് തുല്യമായ യാഗമോ കര്മമോ ഒന്നുമില്ല. വാസുദേവനെ സന്തുഷ്ടനാക്കാനും എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കാനും, സ്വര്ഗ്ഗലാഭത്തിനായി, ഒരാള് കാലിന്ദിയില് സ്നാനം ചെയ്യണം. ശക്തിയുള്ള, പോഷകസമൃദ്ധമായ ശരീരം നിലനിര്ത്തുന്നതിന് എന്ത് പ്രയോജനം, യമുനയില് സ്നാനം ചെയ്യാതെ അതെല്ലാം നശിക്കുന്നതാണെങ്കില്? ഈ ശരീരം എല്ലാം അസ്ഥികളാല് നിര്മ്മിതമായ ഒരു തൂണാണ്, സന്ധികളാല് ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു, മാംസം രക്തം എന്നിവയാല് പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ചർമം കൊണ്ട് മൂടിയിരിക്കുന്നു, ദുര്ഗന്ധമുള്ളത്, മൂത്രവും മലവും നിറഞ്ഞത്. വയസ്സാകല്, ദുഃഖം, ദുരിതം എന്നിവയാല് പീഡിതം, രോഗങ്ങളുടെയും വേദനയുടെയും ആസ്ഥാനം, രാഗത്തില് ആധാരിതം, നശ്വരവും എല്ലാ ദോഷങ്ങളുടെയും വാസസ്ഥലവുമാണിത്. പറയാനാവാത്തവിധം മറ്റുള്ളവരെ ഉപദ്രവിക്കുന്നതിലും, പാപത്തിലും, വേദനയിലും, വഞ്ചനയിലും, അസൂയയിലും, ലോഭത്തിലും, അപവാദത്തിലും, ക്രൂരതയിലും, കൃതഘ്നതയിലും, ചഞ്ചലതയിലും ഈ ശരീരം ഇടപെടുന്നു. കഠിനവും നിയന്ത്രിക്കാന് ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതും, ദുഷ്ടവും, മൂന്നു ദോഷങ്ങളാല് ദൂഷിതവുമായതും, അശുദ്ധവും, ദുര്ഗന്ധമുള്ളതും, ത്രിവിധ ദുഃഖങ്ങള്ക്കു കീഴടങ്ങിയതുമായ ഈ ശരീരം, സ്വഭാവത്തില് അധര്മ്മത്തില് ആസ്വാദനം കാണുന്നു, അനേകം ആസക്തികളാല് അടിയന്തിരം, കാമം, ക്രോധം, മഹാലോഭം എന്നിവയാല് നരകവാതിലില് തങ്ങിയിരിക്കുന്നു. അവസാനത്തില് ഈ ശരീരം കീടങ്ങളിലേക്കും മലിനതയിലേക്കും ചാരത്തിലേക്കുമാണ് എത്തുന്നത്. യമുനയില് സ്നാനം ചെയ്യാതെ ഈ ശരീരം നിര്പ്രയോജനമാണ്. ജലത്തിലെ ബുഡ്ബുദങ്ങളെയും പക്ഷികളുടെ മുട്ടുകളെയുംപോലെ, യമുനയില് സ്നാനം ചെയ്യാതെ ജനിക്കുന്നവര് ജനിച്ചുകൊണ്ട് മരിക്കാനാണ് മാത്രം. വിഷ്ണുവില് ഭക്തിയില്ലാത്ത ബ്രാഹ്മണന് നശിക്കുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ പിതൃകര്മ്മവും; വേദത്തില് നിലനില്ക്കാത്ത ക്ഷത്രിയന് നശിക്കുന്നു, ദുഷ്ചരണത്തിലൂടെ കുടുംബവും നശിക്കുന്നു. കപടത്വം ധര്മ്മത്തെ, ക്രോധം തപസ്സിനെ, ദൃഢതയില്ലായ്മ ജ്ഞാനത്തെ, അശ്രദ്ധ പഠനത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നു. മറ്റൊരാളോടുള്ള ഭക്തിയാല് സ്ത്രീയും, സ്ത്രീയാല് ബ്രഹ്മചാരിയും, അഗ്നി ഇല്ലാത്ത യാഗവും, ഭക്തിയില്ലാത്ത നിത്യപൂജയും നശിക്കുന്നു. ഉപയോഗത്തിനായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്ന കന്യയും, സ്വാര്ഥതയാല് പാചകവും, ശൂദ്രഭോജനത്തിലൂടെ യോഗവും, കഞ്ചാവിന്റെ കൈയില് സമ്പത്തും നശിക്കുന്നു. അഭ്യാസമില്ലായ്മ പഠനത്തെ, വിരോധം വിവേകത്തെ, ഉപജീവനാര്ത്ഥം തീര്ഥാടനം, ലാഭലോകാര്ത്ഥം വ്രതം—ഇവയെല്ലാം നശിപ്പിക്കുന്നു. അസത്യവും അപവാദവും വാകിനെ, ആറു ചെവികളില് കേള്ക്കുമ്പോള് മന്ത്രവും, അശ്രദ്ധയോടെ ജപവും നശിക്കുന്നു. വേദം പഠിക്കാത്തവന് ദാനം നല്കിയാല് ദാനവും, നാസ്തികത കൊണ്ടു ലോകവും, വിശ്വാസം ഇല്ലാതെ ചെയ്ത കര്മ്മങ്ങള് പരലോകഫലവും നശിക്കുന്നു. രാജാവേ, ഈ ലോകത്ത് ദാരിദ്ര്യത്തിലായവരുടെ ആയുസ്സും, യമുനയില് സ്നാനം ചെയ്യാത്ത മനുഷ്യജന്മവും നശിക്കുന്നു. രാജാവേ, ചെറിയതും വലിയതുമായ എല്ലാ പാപങ്ങളും യമുനയില് മുങ്ങിയാല് ചാരംപോലെ അകറ്റപ്പെടുന്നു. യമുനയില് ഒരാള് കയറിയാല് എല്ലാ പാപങ്ങളും വിറയ്ക്കുന്നു; അതില് സ്നാനം ചെയ്താല് പാപങ്ങള് നശിക്കുന്നു. പാപരഹിതരായി, എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നുമുക്തരായി, യമുനയില് മഹാന്മാരായ പുരുഷന്മാര് അഗ്നിപോലെ തിളങ്ങുന്നു; മേഘരഹിതമായ ചന്ദ്രനുപോലെയാണ് അവര്. വാക്ക്, മനസ്, കര്മ്മം എന്നിവയിലൂടെ ചെയ്യപ്പെടുന്ന, ഈര്പ്പമുള്ളതോ വരണ്ടതോ, ഭാരംകൂടിയോ കുറഞ്ഞതോ ആയ ഏതൊക്കെ പാപങ്ങളുമാകട്ടെ, യമുനയില് സ്നാനമെന്ന അഗ്നിയില് ഇന്ധനം പോലെ ദഹിക്കപ്പെടുന്നു. അജ്ഞാനത്താലോ ജ്ഞാനത്താലോ ചെയ്ത പാപം, യമുനയില് സ്നാനമെന്നതുമാത്രം കൊണ്ട് നശിക്കുന്നു, മഹാരാജാവേ. ഏറ്റവും വലിയ പാപികളും പാപരഹിതരായി ശുദ്ധരാകുന്നു; യമുനയില് സ്നാനത്തില് സംശയിക്കേണ്ടതില്ല. ഇവിടെ എല്ലാവര്ക്കും യോഗ്യതയുണ്ട്, വിശേഷിച്ച് വിഷ്ണുഭക്തര്ക്ക്; എല്ലായ്പ്പോഴും, എല്ലാ ജനങ്ങള്ക്കും, യമുനാദേവി പാപനാശിനിയാണ്. ഇവിടെയാണ് പരമമായ മന്ത്രം, ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായ തപസ്സും; യമുനയില് സ്നാനമാണ് ഉത്തമമായ പ്രായശ്ചിത്തം. അനേകം ജന്മങ്ങളില് ശീലിച്ചവന് കാലിന്ദിയില് ഡുബാന് സ്വാഭാവികമായ ആഗ്രഹം നേടുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, അനേകം ജന്മങ്ങളില് ജ്ഞാനശക്തി വളരുന്നു, രാജാവേ. ലോകത്തിലെ എല്ലാ ശുദ്ധീകരണങ്ങളില് ഏറ്റവും ശുദ്ധമായതും, ജീവിതമെന്ന ചളി കഴുകിത്തള്ളുന്നതിലും ഏറ്റവും പ്രാവീണ്യമുള്ളതുമാണ് യമുനയില് സ്നാനം. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവര് എല്ലാ ആഗ്രഹഫലങ്ങളും നേടുന്നു, രാജാവേ; അവര് ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഗ്രഹങ്ങളുംപോലെ തിളങ്ങി, മംഗളകരമായ അനുഭവങ്ങള് ആസ്വദിക്കുന്നു. യമുനയില് പ്രത്യേകിച്ച് മഥുരയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു സ്നാനം ചെയ്താല് മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു; മഥുരയില് കാലിന്ദിയുടെ മഹത്വം വളരുന്നു. മറ്റിടങ്ങളില് യമുന പുണ്യവതിയും മഹാപാപനാശിനിയുമാണ്; മഥുരയുമായി ചേര്ന്നാല് യമുനാദേവി വിഷ്ണുഭക്തി നല്കുന്നു. ഭക്തിയോടെ കാലിന്ദിയില് മുങ്ങുന്നവന് അനന്തകാലം ഹരിയുടെ സാന്നിധ്യത്തില് വസിക്കും. സംഖ്യയില്ലാതെ പോലും പുരുഷന്മാര്ക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു; അവരുടെ പിതാക്കന്മാര് ശതാബ്ദങ്ങളോളം സ്വര്ഗത്തില് തൃപ്തരായി വസിക്കും. യമുനയുടെ പുണ്യജലം കുടിക്കുന്നവന് വേണ്ടി, രാജാവേ, ആയിരം പഞ്ചഗവ്യയാഗങ്ങള് എന്തിനാണ് ആവശ്യം? ആയിരം കോടിയോളം പുണ്യതീര്ഥങ്ങള് എന്തിനാണ് ആവശ്യം? അവിടെ നല്കുന്ന ദാനങ്ങളും യാഗങ്ങളും കോടിരട്ടി ഫലം നല്കുന്നു. അപ്പോള് നാരദന് പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഇപ്പോള് ഞാന് നിനക്ക് ഒരു പുരാതനചരിത്രം പറഞ്ഞുതരാം. കൃതയുഗത്തില്, ഉത്തമമായ നിഷധനഗരിയില്, കുബേരനെപ്പോലെ സമ്പന്നനും, ഉന്നതജാതിയിലും ധാര്മികനുമായും, ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും അഗ്നിയെയും ആരാധിക്കുന്നവനുമായ ഹേമകുന്ദല എന്നൊരു വ്യാപാരി ജീവിച്ചിരുന്നതാണ്. കൃഷിയിലും വ്യാപാരത്തിലും ഏര്പ്പെട്ടിരുന്ന അവന് വിവിധ വസ്തുക്കള് വാങ്ങി വില്ക്കുകയും, പശുക്കള്, കുതിരകള്, മഹിഷികള്, മറ്റു മൃഗങ്ങള് എന്നിവയെ പരിപാലിക്കുകയും ചെയ്തു. പാല്, തൈര്, മോര്, ഗോമയം, പുല്ല് എന്നിവയിലും, കട്ട, പഴം, കിഴങ്ങ്, ഉപ്പ്, ഇലഞ്ഞി, പിപ്പലി മുതലായവയിലും വ്യാപാരം നടത്തി.