മഹാദേവനായ ശിവന് ത്രിശൂലം കൈവഹിക്കുന്നവനാണ്, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ഈ ലോകത്തിന്റെയും ആശ്രയമാണ്. സഞ്ചരിക്കുന്നതും അചഞ്ചലമായതുമായ സകല ജഗത്തും, ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളും, അവന്റെ ദയയാല് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതാണ്. ഓരോ യുഗാവസാനത്തിലും, പ്രഭോ, എല്ലാ ജീവികളും ഒറ്റയാളായി നിനക്കുളളിലേയ്ക്ക് ലയിക്കുന്നു. ദേവന്മാര്ക്കും നിന്നെ പൂര്ണമായി ഗ്രഹിക്കാനാവില്ല—എനിക്ക് എങ്ങിനെയാണ് അതിനാവുക? സകല ദേവന്മാരും, ഇന്ദ്രന് അടക്കമുള്ളവര്, നിന്നിലാണു ദൃശ്യമായത്, പാപരഹിതനായ പ്രഭുവേ. എല്ലാകാലത്തും ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുകയും നിലനിര്ത്തുകയും ചെയ്യുന്നവനാണ് നീ. നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താല് ദേവന്മാര് ഭയമില്ലാതെ സന്തോഷിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ മഹാദേവനെ സ്തുതിച്ച ശേഷം, സന്യാസി വന്ദിച്ചു പറഞ്ഞു: "മഹാദേവാ, നിന്റെ കൃപയാല് എന്റെ തപസ്സിന് ക്ഷയം വരരുതേ." അതിനുശേഷം സന്തോഷത്തോടെ ഭഗവാന് ബ്രാഹ്മണസന്യാസിയോടു പറഞ്ഞു: "എന്റെ അനുഗ്രഹത്താല് നിന്റെ തപസ്സ് ആയിരമടങ്ങ് വര്ധിക്കട്ടെ. മഹാമുനിവേ, ഞാനും നീയും ചേര്ന്ന് ഈ ആശ്രമത്തില് തന്നെ താമസിക്കും." പിന്നെ ഭഗവാന് പറഞ്ഞു: "ഏഴു സരസ്വതി തീര്ത്ഥങ്ങളിലോ, അവിടെ എന്നെ ആരാധിച്ചാലോ, ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും പ്രാപിക്കാനാകാത്തത് ഒന്നുമില്ല. അവര് സരസ്വതി ലോകം നിശ്ചയമായും പ്രാപിക്കും." ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം മഹാദേവന് അവിടെ അദൃശ്യനായി. അതിനുശേഷം, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ ഔഷണസ തീര്ത്ഥത്തിലേയ്ക്ക് പോകണം. അവിടെ ബ്രഹ്മാവും മറ്റ് ദേവന്മാരും, മഹാതപസ്സുള്ള സന്യാസിമാരും വസിക്കുന്നു. ഭാരതപുത്രാ, കാര്ത്തികേയന് ഭര്ഗവനോടുള്ള സ്നേഹത്താല് ദിവസത്തില് മൂന്നു പ്രഹരങ്ങളിലും അവിടെ പ്രത്യക്ഷനാവുന്നു. കപാലമോചനമെന്ന പുണ്യസ്ഥലം എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതാണ്. പുരുഷസിംഹനായ രാജാവേ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താല് എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നും മോചനം ലഭിക്കുന്നു. പിന്നെ അഗ്നി തീര്ത്ഥത്തിലേക്ക് പോയി സ്നാനം ചെയ്യണം; അങ്ങനെ ചെയ്താല് അഗ്നി ലോകം പ്രാപിക്കും, കൂടാതെ തങ്ങളുടെ വംശത്തെയും ഉയര്ത്തും. വിശ്വാമിത്ര തീര്ത്ഥവും അവിടെ തന്നെ ഉണ്ട്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താല് ബ്രാഹ്മണപദം ലഭിക്കും. ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഗര്ഭത്തിലേയ്ക്ക് എത്തി, മനസ്സിനെ ശുദ്ധീകരിച്ച് കൃത്യമായി സ്നാനം ചെയ്താല് ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കും. ഒപ്പം, ഏഴാം തലമുറയെപ്പോലും ശുദ്ധീകരിക്കും—ഇതില് സംശയമില്ല. അതിനുശേഷം, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ പുണ്യസ്ഥലമായ പൃഥുദകത്തിലേക്ക് പോകണം. കാര്ത്തികേയന് അവിടുത്തെ ദൈവമാണ്; അവിടെ പിതൃകര്മ്മങ്ങളും ദേവാര്ച്ചനയും നടത്തണം. അറിവിലൂടെയോ അജ്ഞാനത്താലോ, സ്ത്രീയോ പുരുഷനോ മനുഷ്യഹൃദയത്തില് ചെയ്ത ഏതൊരു അശുദ്ധകൃത്യവും അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താല് നശിക്കും. അശ്വമേധയാഗഫലവും സ്വര്ഗ്ഗവും ലഭിക്കും. കുരുക്ഷേത്രം പുണ്യഭൂമിയാണ്, എന്നാല് അതിനെക്കാള് പുണ്യമുള്ളത് സരസ്വതിയാണ്; സരസ്വതിയെക്കാള് മഹത്വം അവളുടെ തീര്ത്ഥങ്ങള്ക്കാണ്, അവയിലുമധികം പുണ്യം പൃഥുദകത്തിനാണ്. എല്ലാ തീര്ത്ഥങ്ങളിലും ഏറ്റവും ഉത്തമമായ പൃഥുദകത്തില് ഭക്ത്യാ ജീവന് വിട്ടാല് വീണ്ടും ജന്മം ഉണ്ടാകില്ല. ഇതെല്ലാം സനത്കുമാരനും മഹാവ്യാസനും ഗാനമാക്കിയതും വേദങ്ങളില് പ്രതിഷ്ഠിതമായതുമാണ്. പൃഥുദകത്തേക്കാള് വിശുദ്ധമായ മറ്റൊരു തീര്ത്ഥമില്ല; അതു ശുദ്ധവും പവിത്രവുമാണ്—ഇതില് സംശയമില്ല. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താല് പാപികളായവരും സ്വര്ഗ്ഗം പ്രാപിക്കും; അതുകൊണ്ടാണ് ജ്ഞാനികള് പൃഥുദകത്തെ ഉത്തമമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്. അവിടെ തന്നെ മധുസ്രവ എന്ന തീര്ത്ഥവുമുണ്ട്; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താല് ആയിരം പശുക്കള് ദാനം ചെയ്ത ഫലം ലഭിക്കും. പിന്നെ സരസ്വതിയും അരുണയും സംയോജിക്കുന്ന പ്രശസ്തമായ ദേവീ തീര്ത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. അവിടെ മൂന്നു രാത്രിയും ഉപവാസം ചെയ്ത് സ്നാനം ചെയ്താല് ബ്രാഹ്മണഹത്യാപാപത്തില്നിന്ന് മോചനം ലഭിച്ച് അഗ്നിഷ്ടോമയാഗഫലവും അതിരാത്രയാഗഫലവും ലഭിക്കും. അവിടെയും ഏഴാം തലമുറ വരെ ശുദ്ധീകരിക്കും; അവിടെ അവകീര്ണ എന്ന തീര്ത്ഥവും ഉണ്ട്. പുരാതനകാലത്ത് ബ്രാഹ്മണപ്രതിപത്തിക്കായാണ് ദര്ഭപ്പുല്ലുകൊണ്ടു നിര്മിച്ചത്. വ്രതം, ദീക്ഷ, ഉപവാസം എന്നിവയിലൂടെ ദ്വിജന്മാര് അവിടെ എത്താം. മന്ത്രപഠനത്തോടെ ബ്രാഹ്മണനാവാം; എന്നാല് മന്ത്രങ്ങളില്ലെങ്കിലും അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താല് ബ്രാഹ്മണന് വ്രതം പാലിച്ചാല് സിദ്ധി നേടും—ഇത് പ്രാചീനകാലം മുതലുള്ള സത്യമാണ്. നാലു സമുദ്രങ്ങളും ദര്ഭപ്പുല്ലുകൊണ്ടു അവിടെ കൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ട്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താല് ദുഷ്ഫലങ്ങള് ഒന്നും അനുഭവിക്കേണ്ടതില്ല; നാലു ഇരട്ടിയാക്കി ആയിരം പശുക്കള് ദാനം ചെയ്ത ഫലം ലഭിക്കും. പിന്നീട് ശതസഹസ്രക എന്ന തീര്ത്ഥത്തിലേക്കും, അതിനടുത്തുള്ള സാഹസ്രക എന്ന രണ്ട് ലോകപ്രസിദ്ധമായ തീര്ത്ഥങ്ങളിലേക്കും പോകണം. ഇരുവരിലും സ്നാനം ചെയ്താല് ആയിരം പശുക്കള് ദാനം ചെയ്ത ഫലം ലഭിക്കും; അവിടെയുള്ള ദാനം, ഉപവാസം എന്നിവ ആയിരമടങ്ങ് ഫലപ്രദമാകും. ശേഷം ഉത്തമമായ രേണുകാ തീര്ത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ പിതൃകര്മ്മവും ദേവാര്ച്ചനയും ചെയ്യണം. എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നും മനസ്സിനെ ശുദ്ധമാക്കി, കോപം ജയം ചെയ്ത്, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച് അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താല് അഗ്നിഷ്ടോമയാഗഫലം ലഭിക്കും. അവിടെ ദാനം സ്വീകരിച്ചതിനാല് ഉണ്ടായ എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നും പൂര്ണമായും മോചനം ലഭിക്കും. പിന്നീട് പഞ്ചവടയിലേക്കു പോകണം; അവിടെ ബ്രഹ്മചാര്യവും ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹവും പാലിച്ചാല് അവന് വലിയ പുണ്യശാലിയായ് സ്വര്ഗ്ഗലോകത്തില് ആദരിക്കപ്പെടും, അവിടെ തന്നെ യോഗികളുടെ നാഥനും നിശ്ചലനും വൃഷഭധ്വജനായ ഭഗവാനുമാണ് വസിക്കുന്നത്. ആ ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചാല് അവിടെ എത്തുന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ സിദ്ധി നേടാം. തൈജസവും വാരുണവുമായ തീര്ത്ഥങ്ങള് സ്വയപ്രഭയോടെ അവിടെ പ്രകാശിക്കുന്നു. അവിടെ ബ്രഹ്മാവും മറ്റ് ദേവന്മാരും മഹാതപസ്സുള്ള സന്യാസിമാരും ചേര്ന്ന് ഗുഹയെ ദേവസേനാപതിയായി അഭിഷേകം ചെയ്തു. തൈജസത്തിന് കിഴക്കായി, കുരുതീര്ത്ഥം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അവിടെ ബ്രഹ്മചാരിയായ് ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം പാലിച്ച് സ്നാനം ചെയ്താല്...