സൂര്യന്റെ കനൽ ചൂടിൽ കത്തിപ്പോകുന്നവർ ചന്ദ്രന്റെ ഗോളത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. അപ്പോൾ മഹർഷിമാർ സൂതനോടു ചോദിച്ചു: “മഹാനുഭാവനേ, ഈ പ്രദേശങ്ങളുടെ പേരുകളും മലകളും അവിടുത്തെ വാസികളെയും സത്യസന്ധമായി ഞങ്ങൾക്ക് വിവരിച്ചുതരണമേ.” സൂതൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: ശ്വേതമലയുടെ തെക്കിലും നിഷധമലയുടെ വടക്കിലും ‘രമണക’ എന്ന പ്രദേശം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അവിടെയാണ് മനുഷ്യർ ജനിക്കുന്നത്. അവിടെ ജനിക്കുന്ന എല്ലാവരും ശുദ്ധവംശജരും മനോഹരരൂപവും ഉള്ളവരും ആകുന്നു; അവർക്കിടയിൽ മത്സരികളില്ല. അത്രയും ഭാഗ്യശാലികൾ ആയവർ പതിനായിരത്തിയഞ്ച് വർഷം സന്തോഷപൂർവ്വം ജീവിക്കുന്നു. നീലമലയുടെ തെക്കിലും നിഷധയുടെ വടക്കിലും ‘ഹിരൺമയ’ എന്ന പ്രദേശം ഉണ്ട്; അവിടെ ഹൈരൺവതി എന്ന നദി ഒഴുകുന്നു. അവിടെയാണു പക്ഷീരാജാവും (പക്ഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ), യാഗനിഷ്ഠരായ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാരും, കുശലനായ വില്ലാളികളും, മനോഹരരൂപമുള്ളവരും താമസിക്കുന്നത്. അവിടെയുള്ളവർ മഹാബലശാലികളും, ബ്രാഹ്മണന്മാർ സന്തോഷപൂർവ്വം ജീവിക്കുന്നവരുമാണ്; തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായവർ പതിനൊന്നായിരം വർഷം ജീവിക്കുന്നു. അവർക്കു ജീവപരിമിതിയായ പതിനായിരത്തിയഞ്ച് വർഷം ആയുസ്സാണ്. അവിടെയുണ്ട് മൂന്നു ശുദ്ധമായ മലശിഖരങ്ങൾ. ഒന്നൊന്ന് രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിതം, മറ്റൊന്ന് അത്ഭുതകരമായ സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിതം, മൂന്നാമത്തേത് എല്ലാ രത്നങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും മനോഹരമായ മഹലുകളാൽ ശോഭിതവുമാണ്. അവിടെയാണ് പ്രകാശമുള്ള പ്രഭാ ദേവി എപ്പോഴും വസിക്കുന്നത്. അവിടത്തെ മലയുടെ വടക്കേ അറ്റത്താണ് സമുദ്രതീരത്ത് എയർാവത പ്രദേശം. അവിടെ സൂര്യന്റെ ചലനം മൂലം ക്ഷയം ഉണ്ടാകുന്നില്ല, ആളുകൾക്ക് മൂടുപ്പോ വൃദ്ധിയോ ഇല്ല. ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളും പ്രകാശംകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടതുപോലെ തിളങ്ങുന്നു; അവരുടെ ദേഹം, നിറം, കണ്ണുകൾ എല്ലാംതന്നെ താമരപ്പൂവിന്റെപോലെയാണ്. അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ താമരപ്പൂവിന്റെ സുഗന്ധത്തോടെ ജനിക്കുന്നു; ഈ ഗുണം നേടാത്തവർ സുഗന്ധം നഷ്ടപ്പെടുകയും, ആഹാരം ഇല്ലാതെയാവുകയും, ഇന്ദ്രിയജയവും നേടുകയും ചെയ്യുന്നു. അവരിൽ എല്ലാവരും ദേവലോകത്തിൽ നിന്ന് വീണവരും ശുദ്ധബ്രാഹ്മണന്മാരുമാണ്; അവർക്കുള്ള ആയുസ്സ് പതിമൂന്നായിരം വർഷം. അവിടുത്തെ ധർമ്മപ്രവർത്തകർ ജീവപരിധി അനുസരിച്ച് ജീവിക്കുന്നു. അതുപോലെതന്നെ, ക്ഷീരസാഗരത്തിന്റെ വടക്കിലും. ഹരി സ്വർണ്ണത്താൽ നിർമ്മിതമായ ഒരു രഥത്തിൽ വൈകുണ്ഠത്തിൽ വസിക്കുന്നു; ആ രഥത്തിന് എട്ട് ചക്രങ്ങളുണ്ട്, ജീവജാലങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, മനസ്സിന്റെ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. അഗ്നിവർണ്ണനും അത്യന്തം പ്രകാശമുള്ളവനും സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചവനും ആ ഭഗവാൻ എല്ലാ സൃഷ്ടികളുടെയും അധിപനാണ്. സങ്ക്ഷിപ്തമായും വിശദമായും, അവൻ സൃഷ്ടാവും കാരണവുമാണ്; ഭൂമി, ജലം, ആകാശം, വായു, പ്രകാശം—ഇവയൊക്കെയും അവനാണ്. എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും യാഗമാണ് അവൻ, അവന്റെ വായാണ് ഹവികുണ്ഡത്തിലെ അഗ്നി. അവിടെ മഹർഷിമാർ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: “ഭാരതം എന്ന ഈ ദേശം പുണ്യപ്രദവും വിശുദ്ധവുമാണ്; അതിനെക്കുറിച്ച് സമഗ്രമായി ഞങ്ങൾക്ക് വിവരിക്കണമേ, കാരണം നിങ്ങൾക്ക് വലിയ ജ്ഞാനമുണ്ട്.” സൂതൻ പറഞ്ഞു: “ഭാരതദേശത്തിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം; ദിവ്യസ്നേഹിതനായ മനു, വിവസ്വത്പുത്രൻ, പ്രിഥു മഹാമതിയുള്ളവൻ, മഹാത്മാവായ ഇക്ഷ്വാകു, യയാതി, അമ്പരീഷ്, മണ്ഡഹാത്രി, നഹുഷ—ഇവരുടെ ദേശവും ഞാൻ പറയുന്നു. അതുപോലെ മുചുകുണ്ടൻ, കുബേരൻ, ശിനി, ഋഷഭൻ, ഇല, നൃഗ രാജാവ് എന്നിവരുടെയും ദേശം. രാജർഷിയായ കുശികനും മഹാത്മാവായ ഗാധിയും, രാജർഷിയായ സോമനും ദിലീപനും, മറ്റു ഭാഗ്യശാലി ശക്തരായ ക്ഷത്രിയന്മാരുടെയും ദേശം. എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും ഭാരതം അത്യന്തം പ്രിയമാണ്. ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഈ പ്രദേശത്തെ, മഹേന്ദ്ര, മലയ, സാഹ്യ, ശുക്തിമത്, ഋക്ഷ, വിന്ധ്യ, പരിയാത്ര—ഈ ഏഴ് പ്രധാന മലകളെ, അവയ്ക്കടുത്തുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് മറ്റു മലകളെയും വിവരിക്കാം. ചില മലകൾ അപരിചിതവും ധാതുസമൃദ്ധവും, വിശാലവും വിവിധശിഖരങ്ങളുമാണ്; മറ്റു ചിലത് അറിയപ്പെടുന്നതും ചെറുതും ചെറുപ്രാണികൾക്ക് ആശ്രയവുമാണ്. അവിടെ ആര്യന്മാരും മ്ലേച്ഛന്മാരും ചേർന്ന് താമസിക്കുന്നു; അവർ ഗംഗ, സിന്ധു, സർസ്വതി എന്നീ വിശുദ്ധനദികൾക്കു ജലം കുടിക്കുന്നു. ഗോദാവരി, നർമദ, ബഹുദ, ശതദ്രു, ചന്ദ്രഭാഗ, യമുന എന്നീ മഹാനദികൾ അവിടെയുണ്ട്. ദൃശ്യദ്വതി, വിതസ്ത, പാപരഹിതമായ സുതത്വമുള്ള വെട്രവതി, കൃഷ്ണ, വേനി എന്നീ നദികളും അവിടെയുണ്ട്. ഇരാവതി, വിതസ്ത, പയോഷ്ണി, ദേവിക, വേദസ്മൃതി, വേദശിര, ത്രിദിവ, സിന്ധുല, കൃമി എന്നിവയും ഉണ്ട്. കരിഷിണി, ചിത്രവാഹ, ത്രിസേന, ഗോമതി, ധൂതപാപ, ചന്ദന—ഈ മഹാനദികളും അവിടെയുണ്ട്. കൗശികി, ത്രിദിവ, നചിത, രോഹിതരാണി, രഹസ്യ, ശതകുംബ, സരയു എന്നിവയും അവിടെയുണ്ട്. ചർമവതി, വെട്രവതി, ഹസ്തിസോമ, ദിശ, ശരവതി, പയോഷ്ണി, ഭീമ, ഭീമരഥി എന്നിവയും ഉണ്ട്. കാവേരി, ചുളുക, താപി, ശതമല, നിവാര, സുപ്രയോഗ എന്നിവയും അവിടെയുണ്ട്. പവിത്ര, കൃഷ്ണല, സിന്ധു, വജിനി, പുരമാലിനി, പൂർവ്വാഭിരാമ, വീര, ഭീമ, മലവതി എന്നിവയും ഉണ്ട്. പലാശിനി, പാപനാശിനി, മഹേന്ദ്ര, പാതാളവതി, കരിഷിണി, അസിക്നി, കുഷചിരി—ഈ മഹാനദികളും ഉണ്ട്. മേന, ഹേമ, ഘൃതവതി, അനവതി, അനുഷ്ണ, സേവ്യമായ കപി—ഇവയും അവിടെയുണ്ട്.” ഇങ്ങനെ സൂതൻ മഹർഷിമാർക്ക് ഭൂമിയിലെ വിവിധ ദേശങ്ങൾ, മലകൾ, നദികൾ, അവിടുത്തെ ജനങ്ങളുടെ സ്വഭാവങ്ങൾ, ദൈവങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വിശദമായി വിവരിച്ചു.