സൂതനോട് ബ്രാഹ്മണന്മാർ അഗാധമായ ആസക്തിയോടെ ചോദിച്ചു: “ഹേ സൂത, ദേഹരൂപത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമായ ആ കര്മ്മയോഗത്തെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങൾക്കു പറയുന്നു.” അതിനുത്തരം സൂതൻ പറഞ്ഞു: “ഇതുപോലെ തന്നെ, പുരാതനകാലത്ത് സത്യവതീപുത്രനായ വ്യാസനെ ദീപ്തമായ തേജസ്സുള്ള ചില ഋഷിമാർ ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ വ്യാസൻ അവരോട് പറഞ്ഞത് ഞങ്ങൾക്കു പറയാം, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക.” വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: “ഋഷിമാരേ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ പ്രഖ്യാപിക്കാൻ പോകുന്ന ഈ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കുള്ള ശാശ്വതമായ കര്മ്മയോഗം നിങ്ങളൊക്കെയും ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക. പരമഫലം നൽകുന്ന ഈ കര്മ്മയോഗം, ആചാരപരമ്പരയിൽ സ്ഥാപിതമായതും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കായി നിർദ്ദേശിച്ചതുമാണ്. നേരത്തെ പ്രജാപതി മനു ഈ യോഗത്തെ ശ്രുതി കേട്ടിരുന്ന ഋഷിമാർക്കു ഉപദേശിച്ചിരുന്നു. ഇതു എല്ലാ രോഗങ്ങളും അകറ്റുന്ന, മഹാഫലപ്രദമായ, മഹർഷിമാരാൽ ആചരിക്കപ്പെട്ട, പുണ്യപ്രദമായ മാർഗമാണ്. മനസ്സു സംയമിച്ചിരിക്കുന്ന നിങ്ങൾക്ക് ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു.” “ഉത്കൃഷ്ടരായ ദ്വിജന്മാർ, ഗർഭധാരണത്തിന്റെ എട്ടാം മാസത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ എട്ടാം വയസ്സിൽ സ്വസൂത്രാനുസൃതമായി ഉപനയനം കഴിഞ്ഞ്, വേദങ്ങൾ പഠിക്കണം. ദണ്ഡം, മെഖല, യജ്ഞോപവീതം, കൃഷ്ണാജിനം എന്നിവ ധരിച്ച്, ഭിക്ഷയെടുത്ത്, ഗുരുവിൽ ഭക്തിയോടെ ഗുരുവിന്റെ മുഖം നോക്കി ജീവിക്കണം. കാട്ടൺ അല്ലെങ്കിൽ വസ്ത്രത്തിൽ നിർമ്മിച്ച ത്രിവൃതമായ യജ്ഞോപവീതം ബ്രഹ്മാവ് ബ്രാഹ്മണരുടെ ഉപനയനത്തിനായി സൃഷ്ടിച്ചതാണ്. ദ്വിജന്മാർ എപ്പോഴും യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ചിരിക്കണം, ശിഖയും കെട്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കണം; അങ്ങനെ അല്ലെങ്കിൽ ചെയ്യുന്ന എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ഫലരഹിതമാകും.” “അപരിവർത്തിതമായ വസ്ത്രം അല്ലെങ്കിൽ കാട്ടൺ കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച, വെളുത്തും ഉത്തമമായ നെയ്ത്തുമുള്ള വസ്ത്രം ധരിക്കണം. മേൽവസ്ത്രമായി ശുദ്ധമായ കൃഷ്ണാജിനം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; അതില്ലെങ്കിൽ പശുചർമ്മം അല്ലെങ്കിൽ രുരുമൃഗച്ചർമ്മം ഉപയോഗിക്കാം. വലതുകൈ ഉയർത്തി, ഇടത്തെഭുജത്തിൽ യജ്ഞോപവീതം വെച്ചാൽ അതിനെ ഉപവീതം എന്നു പറയുന്നു; കഴുത്തിൽ വെച്ചാൽ അതിനെ നിവീതം എന്നു പറയുന്നു.” “ഇടതുകൈ ഉയർത്തി, വലതുവശത്ത് യജ്ഞോപവീതം വെച്ചാൽ അതിനെ പ്രാചീനാവീതം എന്നു പറയുന്നു; ഇത് പിതൃകര്മ്മങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കണം. ഹവനശാലയിൽ, പശുശാലയിൽ, ഹോമസമയത്ത്, തപസ്സിൽ, വേദപാഠത്തിൽ, ഭക്ഷണസമയത്ത്, ബ്രാഹ്മണരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ—എല്ലാ സമയത്തും ഉപവീതം ധരിക്കണം; ഇതാണ് ശാശ്വത നിയമം.” “ബ്രാഹ്മണൻ മൂഞ്ചാ പുല്ലുകൊണ്ട് നന്നായി ചുരുട്ടിയ മൂന്നു പറ്റിയുള്ള മെഖല ധരിക്കണം; അതില്ലെങ്കിൽ കുശപുല്ല് കൊണ്ടോ, ഒന്ന് അല്ലെങ്കിൽ മൂന്ന് കുരുക്കുകളോടെ ഒരുക്കിയതോ ഉപയോഗിക്കാം. ദ്വിജന്മാർക്ക് രണ്ട് ദണ്ഡങ്ങൾ വേണം—ഒന്ന് മുളയും മറ്റൊന്ന് പലയശവൃക്ഷവും, തലമുടിയുടെ നീളത്തിൽ കത്തിയതും, യജ്ഞയോഗ്യമായ, മൃദുവും ദോഷരഹിതവുമായ വൃക്ഷത്തിൽ നിന്നുമുള്ളതും.” “പ്രഭാതസന്ധ്യയും സായംസന്ധ്യയും ഏകാഗ്രതയോടെ അനുഷ്ഠിക്കണം; ആഗ്രഹം, ലോഭം, ഭയം, മോഹം എന്നിവയാൽ അവ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ അവൻ പതിതനാകും. അതിനുശേഷം, മനസ്സു ശുദ്ധിയോടെ പ്രാതഃസന്ധ്യയും സായംസന്ധ്യയും അഗ്നിഹോത്രം ചെയ്യണം; സ്നാനം കഴിഞ്ഞ് ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും പിതൃഗണങ്ങളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം.” “പുഷ്പം, ഇല, യവം, വെള്ളം എന്നിവകൊണ്ട് ദേവതകളെ പൂജിക്കണം; എപ്പോഴും ധർമ്മാനുസൃതമായി മുതിർന്നവരെ ആദരിക്കണം. ‘ഞാൻ ഫലാന്നയെന്നാണു, മഹാഭാഗ’ എന്നിങ്ങനെ യഥാവിധി അഭിവാദ്യം ചെയ്യണം; അലസതയോ തളർച്ചയോ ഇല്ലാതെ ദീർഘായുസ്സിനും ആരോഗ്യത്തിനുമായി. മറുപടിയായി ബ്രാഹ്മണൻ ‘ദീർഘായുര്ഭവ, സുമനസ്വിൻ’ എന്ന്, പേരിന്റെ അവസാന അക്ഷരത്തേയും അതിന് മുൻപുള്ള അക്ഷരത്തേയും ചേർത്ത് ഉച്ചരിക്കണം.” “അഭിവാദ്യത്തിന് മറുപടി അറിയാത്ത ബ്രാഹ്മണനെ പണ്ഡിതന്മാർ അഭിവാദ്യം ചെയ്യരുത്; അത്തരം ആളെ ശൂദ്രനോടു തുല്യമാണെന്ന് കാണണം. ഗുരുവിന്റെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിക്കുമ്പോൾ എതിര്ഭാഗം ഉപയോഗിക്കണം: ഇടതു കൈ ഇടതുവശത്തേയും, വലതുകൈ വലതുവശത്തേയും.” “ലൗകികം, വൈദികം, അദ്ഭുതം—ഏതുവിധത്തിലുള്ള വിജ്ഞാനവും ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചാൽ ആദ്യം ഗുരുവിനെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യണം. ദേവകാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുമ്പോൾ വെള്ളം, ഭിക്ഷ, പുഷ്പം, സമിധ് തുടങ്ങിയവ കൈവശം വഹിക്കരുത്.” “ബ്രാഹ്മണനോട് ക്ഷേമം, ക്ഷത്രിയനോട് ആരോഗ്യം, വൈശ്യനോട് സമൃദ്ധി, ശൂദ്രനോട് ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ചേ ചോദിക്കണം.” “ഗുരുക്കൾക്കായി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നവർ: ഉപാധ്യായൻ, പിതാവ്, മൂത്ത സഹോദരൻ, രക്ഷകൻ, അമ്മാവൻ, മരുമകൻ, അമ്മായിഅപ്പൻ, അച്ഛൻമാമൻ—ഇവരും, അവരിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമൻ വർണ്ണത്തിലെവരും, പിതാവിന്റെ സഹോദരൻ, മാതാവ്, അമ്മായമ്മ, അച്ഛനും അമ്മയും, അമ്മാവന്മാരും പിതാവിന്റെയും മാതാവിന്റെയും സഹോദരിമാരും. സ്ത്രീകളിൽ, മരുമകൾ, അമ്മായിഅമ്മ, മൂത്ത സഹോദരി, ദായ, ഇവരെയും ഗുരുക്കളായി കാണണം.” “ഈ ഗുരുക്കളെ മനസ്സിലും വാക്കിലും കര്മ്മത്തിലും അനുസരിക്കണം; കാണുമ്പോൾ എഴുന്നേറ്റ്, കയ്യുകൂപ്പി അഭിവാദ്യം ചെയ്യണം. അവരോടൊപ്പം ഇരിക്കരുത്, തങ്ങളുടേത് വേണ്ടി വാദിക്കരുത്; ജീവന് വേണ്ടി പോലും, വൈരാഗ്യത്താൽ പോലും, ഗുരുക്കളോട് കഠിനമായി സംസാരിക്കരുത്.” “മറ്റു ഗുണങ്ങളിൽ ഉന്നതനായാലും, ഗുരുവിനോട് വൈരാഗ്യത്താൽ പെരുമാറുന്നവൻ പതിക്കും; എല്ലാ ഗുരുക്കളിലും അഞ്ചുപേരാണ് ഏറ്റവും ആദരാർഹർ. അവരിൽ ആദ്യമൂന്ന് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടവരാണ്: പ്രസവിച്ചവൾ, ജനിപ്പിച്ചവൻ, വിജ്ഞാനം നൽകിയവൻ—ഇവരെ പ്രത്യേകമായി ആദരിക്കണം. മൂത്ത സഹോദരനും ഭർത്താവും ഗുരുക്കളായി ഓർത്തിരിക്കണം; ഈ അഞ്ച് പേരെയും ജീവൻകൊടുത്തും ആദരിക്കണം.” “സൗഭാഗ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഈ അഞ്ചുപേരെയും വിശേഷാൽ പൂജിക്കണം; അച്ഛനും അമ്മയും മാറാതെ ഇരിക്കുന്നിടത്തോളം. അങ്ങനെ ഇരിക്കുമ്പോൾ മകനു മറ്റെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് അവരോട് ഭക്തിയോടെ പെരുമാറണം; അച്ഛനും അമ്മയും മകന്റെ ഗുണങ്ങളിൽ സന്തോഷം പ്രാപിച്ചാൽ, ആ മകൻ എല്ലാ ധർമ്മവും നേടുന്നു. അമ്മക്ക് തുല്യമായ ദൈവം ഇല്ല, അച്ഛനോട് തുല്യമായ ഗുരു ഇല്ല.” “അവരെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കാൻ ഒരിക്കലും കഴിയില്ല; എപ്പോഴും അവരോട് മനസ്സിലും വാക്കിലും കര്മ്മത്തിലും പ്രീതികരമായതെല്ലാം ചെയ്യണം. അവരുടേത് അല്ലാതെ മറ്റേതെങ്കിലും കര്മ്മം ചെയ്യരുത്, നിരന്തരവും നിമിത്തവുമായ മോക്ഷപ്രദമായ കര്മ്മങ്ങൾ ഒഴികെ.” ഇങ്ങനെ, സൂതൻ, വ്യാസൻ മുഖാന്തരം ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കുള്ള കര്മ്മയോഗത്തിന്റെ ശാശ്വതമായ മാർഗം വിശദീകരിച്ചു.