ജീവന് ശരീരത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നു, അതിന്റെ മധ്യഭാഗത്ത് നിലകൊണ്ടു. അപ്പോള് ഉദാനവായു ശക്തമായി ഉണരുന്നു, അതില് നിന്ന് ശബ്ദം ഉരുത്തിരിയുന്നു. ഉണങ്ങിയ കാറ്റുപമ്പ് വായു നിറയുമ്പോള് ശ്വാസം ഉണ്ടാക്കുന്നതുപോലെ, ശബ്ദത്തിന്റെ ശക്തിയാല് ഉദാനവായു ശക്തമായി ശ്വാസം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ആത്മാവിന്റെ പ്രഭാവത്തില് ഉദാനവായു ശക്തമാകുന്നു; അതിനാല് ശരീരം അതിശയത്തോടെ അജ്ഞാനത്തിലേക്ക് ഇടറുന്നു, മരിച്ചവനുപോലെയാണ്. അപ്പോള് മഹാമായയായ ഉറക്കം അവന്റെ അംഗങ്ങളില് പ്രവേശിക്കുന്നു; ഹൃദയം, കഴുത്ത്, വായ്, മൂക്കിന്റെ അറ്റം എന്നിവിടങ്ങളില് അതു വസിക്കുന്നു. കൈകള് ചുരുണ്ട നിലയില് ഹൃദയത്തിന്റെ ഭാഗത്തു, അരയ്ക്കു സമീപം അതു കയറിയിരിക്കുന്നു; ആത്മാവിന്റെ ശക്തിയാല് ഉദാനവായു ഉണരുന്നു. അതു ശക്തമായി ഉണരുകയും, ശക്തിയെ നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; കയറുകൊണ്ട് കെട്ടിയ മരമുണ്ടെന്നപോലെ, അത് ഉറച്ചതായിരിക്കുന്നു. അതുപോലെ, പ്രാണവായു ആത്മാവുമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നു; സംശയമില്ലാതെ, പ്രാണവായു ആന്തരിക ആത്മാവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു നിലകൊള്ളുന്നു. ബുദ്ധി കലങ്ങുമ്പോള്, ആന്തരിക ആത്മാവ്, മുന്പത്തെ ജന്മത്തില് ശേഖരിച്ച സ്മരണകള് ഓര്മ്മിച്ചുകൊണ്ട്, അതിലേക്ക് ഓടിക്കയറി. അവിടെ, മഹാഋഷി ആത്മാവില് നിലകൊണ്ടു, ഇഷ്ടാനുസൃതമായി ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നു; അതിനാല് ആന്തരിക ആത്മാവ് വിവിധ സ്വപ്നങ്ങള് കാണുന്നു. അവന് ഉത്തമവും ദോഷകരവുമായ കര്മ്മങ്ങളുമായി ബന്ധമുള്ള പ്രവൃത്തികള് കാണുന്നു; അവന് മലകള്, ദുഷ്പ്രവേശ്യമായ സ്ഥലങ്ങള്, ഉയരം-താഴ്വം ഉള്ള പ്രദേശങ്ങള് കാണുന്നു. ഇതിനെ വാതികം എന്നറിയുക; ഇത് കഫം പോലെയാണെന്ന് ഞാന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; അവന് വെള്ളം, നദികള്, തടാകങ്ങള്, ജലമുള്ള സ്ഥലങ്ങള് കാണുന്നു. തീയും, ഉത്തമമായ പൊന്നും കാണുന്നു; ഇതിനെ പൈത്തികം എന്നറിയുക, ഞാന് പറയുന്നത് പരിഗണിക്കണം. പ്രഭാതത്തില് കാണുന്ന സ്വപ്നം ശുഭമോ അശുഭമോ ആയിരിക്കും; കര്മ്മവുമായി ചേർന്ന്, അത് ലാഭവും നഷ്ടവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സ്വപ്നങ്ങളുടെ അവസ്ഥകള് ഞാന് വിശദീകരിച്ചു, സുന്ദരിയായവളേ; പരിഗണിക്കേണ്ടത് വിഷ്ണുവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു. അതുകൊണ്ട്, നീ കണ്ട ദോഷകരമായ സ്വപ്നം ശരിയായിരുന്നു. ഇങ്ങനെ, ഭൂമിഖണ്ഡത്തിലെ നൂറാം ഇരുപതാം അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു; വേനയുടെ കഥയില്, ഗുരുസ്ഥാനത്തിന്റെ മഹത്വത്തെക്കുറിച്ചും, ച്യവനനും കാമദയും ഉള്പ്പെടുന്ന പദ്മപുരാണത്തിലെ മഹിമയുള്ള വിവരങ്ങളാണ്. കാമദ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാര്ക്ക് അതിന്റെ പരിധിയോ രൂപമോ അറിയില്ല; അതില് എല്ലാം ലയിക്കുന്നു, അത് ഏകാത്മാവായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ ലോകം ആരുടെ മായയാണെന്നു കേള്ക്കൂ, നാരദാ; എന്റെ പ്രഭുവായ ലോകനാഥന് ഈ സംസാരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ദുഷ്കര്മ്മവും സത്കര്മ്മവും കൊണ്ട് ബന്ധപ്പെട്ടു, മനുഷ്യന് കര്മ്മത്തില് കുടുങ്ങി സംസാരത്തില് അലഞ്ഞു നടക്കുന്നു, ബ്രാഹ്മണാ. ഹരി ഇതില് നിന്ന് വിട്ടുപോകുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? നാരദ പറഞ്ഞു: ദേവി, കേള്ക്കൂ, ചക്രധാരിയായ ഭഗവാന് ഭൃഗുവിന് മുന്നില് യജ്ഞം സംരക്ഷിക്കാന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തതു എന്താണെന്ന് ഞാന് പറയാം. ഇന്ദ്രന്റെ അഭ്യര്ഥനയില് ഗോവിന്ദന് ഉടനെ ദാനവരോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിനായി പോയി, ഭൃഗുവിന്റെ മഹായജ്ഞം ഉപേക്ഷിച്ചു. ദൈവം യജ്ഞം ഉപേക്ഷിച്ച ശേഷം, പ്രധാന ദാനവര് വന്നതോടെ, ദുഷ്പ്രവൃത്തിയോടെ ആ യജ്ഞം മുഴുവനും നശിപ്പിച്ചു. കോപത്തോടെ, യോഗികളില് പ്രധാനനായ ഭൃഗു, ഹരിയെ ശപിച്ചു: “എന്റെ ശാപം കൊണ്ടു, നീ പത്ത് ജന്മം അനുഭവിക്കേണ്ടിവരും.” ജനാര്ദനന് തന്റെ കര്മ്മഫലങ്ങള് അനുഭവിക്കും. അതിനാല് ദേവി, നീ ദോഷകരമായ സ്വപ്നം കണ്ടതാണു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ബ്രാഹ്മണനായ നാരദന് ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി. അപ്പോള് കൃഷ്ണാ വലിയ ദുഃഖത്തില് മുങ്ങി. അവള് കരയുകയായിരുന്നു, “അയ്യോ!” എന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും വിളിച്ചു, ഗംഗയുടെ തീരത്ത് ജലത്തോടു ചേര്ന്ന് ഇരുന്നു. കേള്ക്കൂ, നന്ദനാ. അവളുടെ മനോഹരമായ കണ്ണുകളില് നിന്നും കണ്ണീര് ദുഃഖത്തില് പോലും വീണു; ആ കണ്ണീര് തുള്ളികള് ഗംഗയുടെ ജലത്തില് വീണു. ആ തുള്ളികള് ജലത്തില് വീഴുമ്പോള്, പ്രിയതേ, അവ വീണ്ടും താമരകള് ആയി മാറി. ഗംഗയുടെ ജലപ്രവാഹത്തില് ആ താമരകള് പൂക്കിയതോടെ ഒഴുകി പോയി. വിഷ്ണുവിന്റെ മായയില് മയങ്ങിയ ദാനവരുടെ തലവന് അവയെ കണ്ടു. അവ ദുഃഖത്തില് ജനിച്ചവയാണെന്നു ഒരു മഹാഋഷി പറഞ്ഞിട്ടും, അവന് അറിയാതെ, അതി സന്തോഷത്തോടെ ആ അസുരന് അവയെ എടുത്തു. ആ പൂക്കിയ താമരകള് കൊണ്ട്, ദൈത്യരുടെ നാഥന് വിഷ്ണുവിന്റെ മായയില് മയങ്ങി, ഗിരിജയുടെ പ്രിയതിനെ എഴുപതു കോടി പൂക്കള് കൊണ്ട് പൂജിച്ചു. അപ്പോള് ലോകത്തെ താങ്ങുന്ന ദേവി, കോപത്തോടെ ശംകരനോട് പറഞ്ഞു: “ശംകരാ, ഈ ദാനവന്റെ ദുഷ്പ്രവൃത്തി നോക്കൂ. ദുഃഖത്തില് ജനിച്ച താമരകള് ഗംഗയുടെ ജലത്തില് എത്തിയതിനെ, ഈ ദാനവന്, ആഗ്രഹം കൊണ്ട് ഉണരുന്ന മനസ്സോടെ, ശേഖരിക്കുന്നു. ദുഃഖവും വേദനയും നിറഞ്ഞ പൂക്കള് കൊണ്ട് പോലും പൂജിക്കുന്നു. ദുഃഖത്തില് ജനിച്ച പൂക്കള് കൊണ്ട് യഥാര്ത്ഥ ശ്രേയസ്സ് എങ്ങനെ ലഭിക്കും?” “എങ്കിലും, ആരും എങ്ങനെ എന്നെ പൂജിച്ചാലും, അതേ രീതിയില് അവന് വിജയം നേടും. അവന് യഥാര്ത്ഥ ധ്യാനം ഇല്ല, മനസ്സ് ആഗ്രഹത്തില് ഉറച്ചിരിക്കുന്നു, സ്വഭാവം ദുഷ്ടതയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ദേവി, നീ നിങ്ങളുടെ ശക്തിയാല് അവനെ നശിപ്പിക്കണം.” ശംഭുവിന്റെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ട്, ദേവി അവനെ നശിപ്പിക്കാനായി, വിഹുണ്ഡനെ കൊല്ലാനുള്ള മാര്ഗ്ഗം ചിന്തിച്ചു. മഹാത്മാവായ ബ്രാഹ്മണന്റെ മായാവതാരത്തില് ദേവി, ഉത്തമമായ പാരിജാത പൂക്കള് കൊണ്ട് ശംകരനെ പൂജിച്ചു. അപ്പോള്, പാപിയായ അസുരന് അവിടെ എത്തി, ദിവ്യമായ പൂജയെ നശിപ്പിച്ചു; ആഗ്രഹത്തില് മയങ്ങി, വലിയ ദുഃഖത്തില് പീഡിതനായി, മനസ്സ് ദേവിയില് മുഴുവന് ലയിച്ചു.