സ്വധര്മത്തിന്റെ കൃപയാല് ഒരാള് ധര്മപരമായ ഒരു കുടുംബത്തില് ജനനം പ്രാപിക്കുന്നു; അതു വലിയ പുണ്യം ഉള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണന് ആയിരിക്കാം, അല്ലെങ്കില് അതുപോലെ ഒരു ക്ഷത്രിയന് ആയിരിക്കാം. അല്ലെങ്കില് ധനം നിറഞ്ഞ, വലിയ പുണ്യവും ജ്ഞാനവും ഉള്ള ഒരു വൈശ്യന് ആയിരിക്കാം; അവന് അവിടുത്തെ ധര്മത്തില് ആനന്ദം കണ്ടെത്തി വീണ്ടും പുണ്യമുള്ള പ്രവര്ത്തികള് ചെയ്യുന്നു. ഇതിനു ശേഷം, സോമശര്മന് ചോദിക്കുന്നു: “സുന്ദരിയേ, പാപികള് മരിക്കുന്ന സമയത്ത് കാണുന്ന ലക്ഷണങ്ങള് എന്തൊക്കെയാണ്? ദയവായി വിശദമായി പറയൂ, നീ അറിയുന്നുവെങ്കില്.” സുമനാ മറുപടി പറയുന്നു: “കേള്ക്കൂ, ഞാൻ പ്രാപ്തരില് നിന്ന് കേട്ടത് പറയാം; പാപികളുടെ മരണം സംബന്ധിച്ചും അതിന്റെ അടയാളങ്ങള് സംബന്ധിച്ചും.” “വലിയ പാപികള് മരിക്കുന്ന സ്ഥലം, അവരുടെ പ്രവര്ത്തികള് എല്ലാം ഞാൻ പറയാം: മലവും മൂത്രവും അഴുക്കും നിറഞ്ഞ, ദുഷ്ടതയാലും അശുദ്ധിയാലും മലിനമായ ഒരു ഭൂമി. അവിടെ, ചണ്ഡാളരുടെ സ്ഥലത്ത്, ദുഷ്ടാത്മാവ് വലിയ വേദനയോടെ ജീവന് വിടുന്നു; ദുഃഖത്തില് മരണം പ്രാപിക്കുന്നു. അവന് കഴുതകള് സന്ദര്ശിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് താമസിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കില് വേശ്യയുടെ വീട്ടിൽ; അല്ലെങ്കില് ചൂറ്റുകാരന്റെ വീട്ടിൽ പ്രവേശിച്ച് മരണം സമീപിക്കുന്നു. അസ്ഥികള്, ചർമ്മം, നഖങ്ങള് നിറഞ്ഞ, പാപം നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത് താമസിച്ച് അവന് മരണം നേരിടുന്നു. മറ്റൊരു പാപകരമായ സ്ഥലത്ത് എത്തിച്ചേരുമ്പോള് അവന് മരണം നേരിടുന്നു; ഇപ്പോൾ, അവനെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ദൂതന്മാരുടെ പ്രവര്ത്തികള് ഞാൻ വിശദീകരിക്കും. ആ ദൂതന്മാര് ഭീകരവും ഭയാനകവും കറുത്തവരും, വലിയ വയറുള്ളവരും; കവിള് നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളും, മഞ്ഞയും നീലയും നിറമുള്ളവരും, വളരെ മങ്ങിയ നിറവും, വലിയ വയറുകളും. വളരെ ഉയരവും ഭയാനകമായ രൂപവും, ഉണങ്ങിയ മാംസത്തെപ്പോലും; ഭീകരമായ പല്ലുകളും ഭയാനകമായ മുഖങ്ങളും, സിംഹത്തിന്റെ വായും പാമ്പിന്റെ കൈകളും. അവരെ കണ്ടു, പാപി നടുങ്ങുന്നു, വീണ്ടും വീണ്ടും ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു; അവർ ഭയാനകമായ, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന അര്ഭാട ശബ്ദങ്ങള് ഉരിയുന്നു. എല്ലാ ദൂതന്മാരും അവനെ ചെവിയുടെ അടിയില് പിടിക്കുന്നു; കഴുത്തിലും നടുവിലും വയറിലും കുറുക്കുകളാല് കെട്ടുന്നു. പിടിച്ചെടുത്ത ശേഷം, അവനെ തറയിലേക്ക് തള്ളുന്നു, “അയ്യോ!” എന്ന് കരഞ്ഞുകൊണ്ട്. ഈ രീതിയില് മരിക്കുന്നവന്റെ പ്രവര്ത്തികള് ഞാൻ ഇനി പറയാം. മറ്റുള്ളവരുടെ വസ്തുവ stealing, മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യയുമായി ബന്ധം, മറ്റുള്ളവരുടെ മുഴുവന് ധനം കടമെടുക്കല്—പാപികള് ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നു. ആധിക്യം, രുചി, മോഹം കൊണ്ടു തിരികെ നല്കാതെ, തെറ്റായ ദാനങ്ങള് സ്വീകരിക്കുകയും, ഇതൊക്കെയാണ് വലിയ പാപങ്ങള്. ഈ എല്ലാ പാപങ്ങളും മരിക്കുന്നവന്റെ കഴുത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു, മുൻപ് ചെയ്ത മറ്റു പാപങ്ങളോടൊപ്പം. അവയൊക്കെ, വലിയ പാപിയുടെ കഴുത്തിന്റെ അടിയില് എത്തി, കഫം തടഞ്ഞു, വലിയ വേദന സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഭയാനകമായ വേദനയാല് അവന്റെ കഴുത്തില് ഗര്ഗര ശബ്ദം ഉരിയുന്നു; അവന് കരയുന്നു, വലിയ ഭയം കൊണ്ടു നടുങ്ങുന്നു, വീണ്ടും അമ്മയെയും അച്ഛനെയും വിളിക്കുന്നു. അവിടെ, അവന് സഹോദരനെയും ഭാര്യയെയും മകനെയും വീണ്ടും വീണ്ടും ഓര്മ്മിക്കുന്നു; പിന്നെ, വലിയ പാപം കൊണ്ടു മോഹം പിടിച്ച്, വീണ്ടും മറവിയില് വീഴുന്നു. അവന്റെ പ്രാണന് വേദനയാല് പുറത്തു പോവുന്നു; അവന് വീഴുന്നു, നടുങ്ങുന്നു, വീണ്ടും വീണ്ടും ബോധം നഷ്ടപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ, വേദനയാല് പീഡിതനായി, അവന് വേദന സഹിക്കുന്നു; വലിയ ദുഃഖവും കഷ്ടതയും കൊണ്ട് അവന്റെ പ്രാണന് ചലിക്കുന്നു. താഴേക്ക് പോകുന്ന പ്രാണനിലൂടെ, ഈ വഴി അവന് പുറപ്പെടുന്നു; ഇങ്ങനെ, വലിയ ആസൂയയിലും അജ്ഞാനത്തിലും മുങ്ങിയ ജീവി യമദൂതന്മാരുടെ കൈയില് കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നു; അവന്റെ ദുഃഖം ഞാൻ പറയാം. സുമനാ പറയുന്നു: അഗ്നിക്കുരുക്കുകള് നിറഞ്ഞ വഴിയില് വലിച്ചുകൊണ്ട്, ആ പാപാത്മാവ്, വീണ്ടും വീണ്ടും പാടുപെടുന്നു, കത്തിക്കൊണ്ട് കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നു. അവിടെ, അതിവിശേഷമായ ചൂടില്, പതിനൊന്നു സൂര്യന് പൊള്ളിക്കുന്നതുപോലെ, ആ പാതയില് സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങള് കൊണ്ട് പീഡിക്കപ്പെടുന്നു. കഠിനമായ, തണല് ഇല്ലാത്ത മലകള് വഴി, ആ പാപാത്മാവ്, വിശപ്പിലും ദാഹത്തിലും പീഡിതനായി കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നു. അവിടെ, ദൂതന്മാര് അടികള്, വാളുകള്, കത്തികള് ഉപയോഗിച്ച് അടിക്കുന്നു; ചാടുകള് കൊണ്ട് അടിക്കുന്നു, ദൂതന്മാര് അവനെ അവഹേളിക്കുന്നു. പിന്നെ, തണുപ്പ് നിറഞ്ഞ വഴിയില്, കാറ്റ് കൊണ്ട് വീണ്ടും പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; ആ തണുപ്പില് അവന് സംശയമില്ലാതെ ദുഃഖിതനാവുന്നു. ദൂതന്മാര് വലിച്ചുകൊണ്ട്, പല കഠിനമായ സ്ഥലങ്ങളിലൂടെ കൊണ്ടുപോകുന്നു; ഇങ്ങനെ, ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും അവഹേളിച്ച, പാപാത്മാവ്, ദൂതന്മാരുടെ കൈയില് പീഡിക്കപ്പെടുന്നു. വിവിധ പാപകരമായ പ്രവര്ത്തികളില് ഏര്പ്പെട്ട, യമദൂതന്മാര് കൊണ്ടുപോകുന്നു; അവന് യമനെ കാണുന്നു, കറുത്ത ഉണങ്ങല് പോലെ കറുത്ത, ഭയാനകമായ രൂപം. ആ ഭയാനകവും ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനും, ഭയാനക ദൂതന്മാരാല് ചുറ്റപ്പെട്ട, എല്ലാ രോഗങ്ങളും നിറഞ്ഞ, ചിത്രഗുപ്തന് കൂടെ. “ദ്വിജന്മാരില് ഏറ്റവും നല്ലവന്,” അവന് ധര്മരാജനെ കാണുന്നു, കാളയുടെ മേല് കയറിയ, മരണത്തിന്റെ മുഖം പോലുള്ള ഭയാനകമായ മുഖം, ഭയാനകമായ പല്ലുകള് പുറത്ത്. മഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, ഗദയുമായി, ശരീരം ചുവപ്പു ചന്ദനകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച്, ചുവപ്പു പൂമാലകള് ധരിച്ച്, ഗദയുമായി, ഭയാനകമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ആ പാപി യമനെ, വലിയ രൂപത്തില് അങ്ങനെ കാണുന്നു; അവന് സമീപിക്കുന്നതും, എല്ലാ ധര്മത്തില് നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടതും. യമന് ആ പാപിയെ, ധര്മത്തിന് തുരുത്തായവനെ, വലിയ വേദനകളും പീഡനങ്ങളും, ക്രൂരമായ ചാടുകളുമായി ശിക്ഷിക്കുന്നു. ആയിരം যুগങ്ങള് വരെ, അവന് പാകം ചെയ്യപ്പെടുന്നു; വീണ്ടും വീണ്ടും പലവിധ നരകങ്ങളില് പീഡിക്കപ്പെടുന്നു. പാപി, കോടികള് കീടുകളുടെ ഇടയില് നരകഗര്ഭം പ്രാപിക്കുന്നു; അവന് അഴുക്കില് നിരന്തരം പീഡിതനായി, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട്, വേദനയില് കരയുന്നു. അങ്ങനെ, പാപാത്മാവ് ഈ മരണം നേരിടുന്നു; ഇങ്ങനെ, ദുഷ്ടന് തന്റെ ദുഷ്ടപ്രവര്ത്തികളുടെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു. ഇനി, അവന് ഏത് ജന്മങ്ങളില് പ്രവേശിക്കുന്നു എന്ന് ഞാൻ പറയാം; നൂറ് കുതിരയുടെ ജന്മം പ്രാപിച്ച ശേഷം, വീണ്ടും പാപം അനുഭവിക്കുന്നു.