അന്തർഗൃഹവാസികൾ മടങ്ങുന്ന വസ്ത്രങ്ങൾ, പാനം, വിളക്കുകൾ, പൂക്കൾ, കപൂർ, കുമ്മയം, വിവിധ വിഭവങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ആഹ്ലാദകരമായ രീതിയിൽ അണിയിച്ചൊരുക്കി ഉത്സവത്തിന് തയ്യാറാകുന്നു. ഗ്രാമത്തിലെ കാളയും, രാജാവും, പടയാളികളും, എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ സമ്മാനങ്ങളുമായി, രാജാവ് ധനസമൃദ്ധിയോടെ, പദാതികൾ മനോഹരമായ കണികകളും കയ്യിലങ്കകളും അണിഞ്ഞ് എത്തുന്നു. രാജാവ് തന്റെ മന്ത്രിമാരെയും ജനങ്ങളെയും വേറിട്ടായി സന്തുഷ്ടരാക്കണം; അവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചതിനുശേഷം, ഗുസ്തിക്കാർക്കും നൃത്തക്കാരർക്കും അതുപോലെ ആദരവ് നൽകണം. കാളകളും വലിയ കാളകളും പരസ്പരം പോരാടുന്നു; രാജാക്കന്മാർ, യോദ്ധാക്കളും, പടയാളികളും എല്ലാവരും അണിയിച്ചൊരുക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. രാജാവ് ഒരു ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുന്നു, നൃത്തക്കാരെയും നടന്മാരെയും ഗായകരെയും കാണുകയും, മത്സരങ്ങൾ നടത്തുകയും, പശുക്കളും മാടുകളും മറ്റ് മൃഗങ്ങളും എത്തിക്കാനുള്ള ക്രമീകരണങ്ങൾ ചെയ്യുകയും വേണം. പശുക്കളെയും അവരുടെ കன்றുകളെയും ചേർത്ത്, ചോദ്യോത്തരങ്ങളിലൂടെ അവരെ കൂട്ടിച്ചേർക്കണം; വൈകുന്നേരം, കിഴക്കോട്ട്, അഗ്നിയുടെ അടുത്ത് രാജാവ് വഴികാവൽക്കാരനെ കുശയോ കാശാ പുല്ലിൽ നിന്നുള്ള ദിവ്യവായിൽ, മുത്തുകൾ കൊണ്ടുള്ള അലങ്കാരത്തോടെ, കോട്ടിന്റെ പോസ്റ്റിലോ മരത്തിലോ കെട്ടണം, ഗുഹാ. ആനകളും കുതിരകളും പരിശോധിച്ച്, അവയെ വഴികാവൽക്കാരന്റെ സ്ഥലത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോകണം; പശുക്കൾ, കാളകൾ, മാടുകൾ, ശബ്ദമുള്ള മാടുകൾ എന്നിവയും കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകണം. ദ്വിജന്മാരുടെ തലവൻ നിർദ്ദേശിച്ച യജ്ഞങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, വഴികാവൽക്കാരനെ കെട്ടണം; അതിനുശേഷം, രാജാവ്, ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, വഴികാവൽക്കാരിന് നമസ്കാരം അർപ്പിക്കണം: “വഴികാവൽക്കാരേ, ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു, എല്ലാ ജീവികൾക്കും സന്തോഷം നൽകുന്നവനേ; വഴികാവൽക്കാർന്റെ നിലത്തിൽ പശുക്കളും വലിയ കാളകളും മുന്നേറുന്നു. രാജാക്കന്മാർ, രാജകുമാരന്മാർ, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണന്മാർ, വഴികാവൽക്കാരന്റെ നിലം കടന്ന് രോഗരഹിതരായി സന്തോഷത്തോടെയും നിലനിൽക്കുന്നു.” ഇതെല്ലാം രാത്രിയിൽ, ദൈത്യാധിപന്റെ ഉത്സവത്തിൽ, ഭൂമിയിൽ മണ്ഡലം വരച്ച്, നേരിട്ട് പൂജ നടത്തണം. ദൈത്യാധിപൻ ബലിയെ അഞ്ചു വർണ്ണപ്പൊടികൾകൊണ്ട്, എല്ലാ അലങ്കാരങ്ങളോടും, മലകളുടെ നിരയോടും ചേർത്ത് വരയ്ക്കണം. കുമ്പളത്തിൽ നിന്നുള്ള രൂപം, വലിച്ച കാലുകൾ, മധു മുതലായ ദാനവരുമായി ചുറ്റപ്പെട്ട്, സന്തോഷം നിറഞ്ഞ മുഖം, ഉയർന്ന കിരീടം, വലിയ കാതലങ്കാരങ്ങൾ അണിഞ്ഞ് വരയ്ക്കണം. ഇങ്ങനെ രണ്ടു കൈകൾ ഉള്ള ദൈത്യരാജാവിന്റെ രൂപം നിർമിച്ച ശേഷം, ആ വീട്ടിലെ വിശാലമായ മന്ദിരത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ പൂജിക്കണം. അമ്മമാരും സഹോദരന്മാരും, സന്തുഷ്ടരായ ബന്ധുക്കളും ചേർന്ന്, താമര, നീരാളി, പൂക്കൾ, കൽഹാര, ചുവന്ന താമര എന്നിവകൊണ്ട് പൂജിക്കണം. സുഗന്ധമുള്ള പൂക്കളും, അർപ്പണങ്ങൾ, പാൽപാചം, ശർക്കരയിൽ മധുരപ്പെടുത്തിയ വിഭവങ്ങൾ, മദ്യം, മാംസം, ലഹരി, ചൂടുള്ള വിഭവങ്ങൾ, ചുരണ്ടുന്ന, ചത്ത, കഴിക്കുന്ന delicacies എന്നിവകൊണ്ടും പൂജ നടത്തണം. ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, രാജാവും, മന്ത്രിയും, പുരോഹിതനും ചേർന്ന്, പൂജ നടത്തണം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഒരുവർഷം മുഴുവൻ സന്തോഷം ലഭിക്കും. “ബലിരാജാവേ, ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു, വിരോചനയുടെ പുത്രനേ, ഭാവി ഇന്ദ്രനേ, ദേവതകളുടെ ശത്രുവേ, ഈ പൂജ നിങ്ങൾ സ്വീകരിക്കട്ടെ.” പൂജ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, രാത്രി മുഴുവൻ ജാഗരണമാക്കി, നൃത്തക്കാരെയും നടന്മാരെയും ഗായകരെയും വിളിച്ച്, ഉത്സവം നടത്തണം. വീട്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ആളുകളെ ചേർത്ത്, വെള്ള അരിയും, ഫലങ്ങളും പൂക്കളും അർപ്പണം ചെയ്യണം; ബലി രാജാവിനെ സ്ഥാപിച്ച്, സമർപ്പണം നടത്തണം. ബലിക്കായി ചെയ്യേണ്ട എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും അഗ്നിയിൽ നടത്തണം; യഥാർത്ഥം അറിയുന്ന ഋഷികൾ ഈ അനശ്വര കർമ്മങ്ങൾ വിശേഷിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ നൽകുന്ന ദാനങ്ങൾ, ചെറുതോ വലിയതോ, എല്ലാം അനശ്വരവും, മംഗളവും, വിഷ്ണുവിന് പ്രിയവും ആകുന്നു. രാത്രിയിൽ നിങ്ങളുടെ പൂജ നടത്താത്തവർ, അവരുടെ എല്ലാ പൂണ്യഫലങ്ങളും, ശാസ്ത്രപഠനം ഇല്ലാതെ, ബലിക്ക് ലഭിക്കട്ടെ. ഗുഹാ, വിഷ്ണു ബലിയിൽ സന്തുഷ്ടനായി, ആസുരന്മാർക്ക് വലിയ ഉത്സവം വീണ്ടും അനുവദിച്ചു, അവർക്കും വലിയ ലാഭം ലഭിച്ചു. അന്ന് മുതൽ, കമാന്റർ, കൗമുദി ഉത്സവം ആരംഭിച്ചു; എല്ലാ ദുഃഖങ്ങൾ അകറ്റി, എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു. ലോകത്തിന്റെ ദുഃഖങ്ങൾ നീക്കുന്നു, ആഗ്രഹനീയമാണ്, ധനം, പോഷണം, സന്തോഷം നൽകുന്നു; ഭൂമിയെ ‘കുശ’ എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, ആനന്ദവും ആഹ്ലാദവും അതിൽ നിന്നാണ് വരുന്നത്. സ്വഭാവവും ശാസ്ത്രങ്ങൾ പറയുന്നതുമൂലം, ഇതിനെ കൗമുദി എന്നു വിളിക്കുന്നു; ആളുകൾ വിവിധ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും പരസ്പരം ആഹ്ലാദം അനുഭവിക്കുന്നു. ആളുകൾ സന്തോഷവും തൃപ്തിയും ആഹ്ലാദവും നേടുന്നതിനാൽ, ഇത് കൗമുദി എന്നു വിളിക്കുന്നു; ശണ്മുഖാ, ബലിക്ക് ഈ ഉത്സവത്തിൽ താമരകൾ അർപ്പിക്കുന്നു. രാജാക്കന്മാർക്ക് പാപനാശത്തിനായി, അതുകൊണ്ട് ഇതിനെ കൗമുദി എന്നു വിളിക്കുന്നു; ഒരു രാത്രിയും ഒരു പകലും മാത്രം, കാർത്തിക മാസത്തിൽ, ഓരോ വർഷവും ആചരിക്കുന്നു. ദാനവരാജാവിന് നൽകിയ ദാനം ഭൂമിയിൽ മാതൃകയാകുന്നു; രാജാവ് തന്റെ രാജ്യത്ത് ഇത് നടത്തുമ്പോൾ, രോഗഭയത്തിനോ മറ്റേതെങ്കിലും ഭയത്തിനോ ഇടയില്ല. അവനു ധാന്യസമൃദ്ധി, സുരക്ഷ, ആരോഗ്യം, ഉന്നത ഐശ്വര്യം ലഭിക്കും; ജനങ്ങൾ എല്ലാവരും രോഗരഹിതരായി, ദുരന്തങ്ങൾ തൊടാതെ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും. അതിനാൽ, കൗമുദി ഉത്സവം ഭൂമിയിൽ ഈ നില വരുത്താൻ ആചരിച്ചിരിക്കുന്നു; ശണ്മുഖാ, ഓരോ വ്യക്തിയും തങ്ങളുടെ സ്വഭാവം അനുസരിച്ച് വർഷം അനുഭവിക്കുന്നു. ആനന്ദം, ദുഃഖം എന്നിവയിലൊന്നാണെങ്കിൽ, അങ്ങനെ വർഷം കടന്നു പോകുന്നു; ആരെങ്കിലും കരയുകയാണെങ്കിൽ, വർഷം ദുഃഖം നിറയുന്നു; ആഹ്ലാദം ഉണ്ടെങ്കിൽ, വർഷം ആഹ്ലാദത്തോടെയാണ്. ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവർക്ക് പോഷകമായ വർഷം, ആരോഗ്യവാനായവർക്ക് ആരോഗ്യവാനായ വർഷം; അതിനാൽ, കൗമുദി ഉത്സവം ധാർമ്മികരായവർ ആഹ്ലാദത്തോടെയും ആചരിക്കണം. ഈ തിഥി കാർതികയിൽ വൈഷ്ണവവും ദാനവവുമാണ്. ഉത്സവത്തിൽ, ദീപങ്ങൾ തെളിയിച്ച്, ബലി രാജാവിന്റെ പൂജ ശുഭമായി ആചരിക്കുന്നവർ, എല്ലാവർക്കും ആഹ്ലാദം നൽകുന്നു; ജ്ഞാനികളും സന്തോഷമുള്ള കുടുംബങ്ങളുമാണ്, ആ വർഷം മുഴുവൻ സന്തോഷം, ഐശ്വര്യം അനുഭവിക്കുന്നത്. സ്കന്ദാ, ഈ തിഥികൾ രണ്ടാംതിഥി മുതൽ അറിയപ്പെടുന്നു; നാലു മാസം കഴിഞ്ഞു, മഴക്കാലം വരുമ്പോൾ, അവ ശുഭം നൽകുന്നു. ആദ്യത് ശ്രാവണത്തിൽ, അടുത്തത് ഭാദ്രപദത്തിൽ; മൂന്നാമത് ആശ്വയുജയിൽ, നാലാമത് കാർതികത്തിൽ. ശ്രാവണത്തിൽ അശുദ്ധമാണ്, ഭാദ്രപദത്തിൽ അശുദ്ധമാണ്; ആശ്വിനത്തിൽ പിതൃശക്തികളുടെ ചലനം ഉണ്ട്, കാർതികത്തിൽ യമന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറുന്നു. ഇങ്ങനെ, പദ്മപുരാണത്തിലെ ഈ ഭാഗം, ബലി രാജാവിന്റെ കൗമുദി ഉത്സവം, അതിന്റെ ആചരണകളും, മഹത്വവും, ഫലവും, ഉത്സവത്തിലെ വിവിധ കർമ്മങ്ങളും, വർഷത്തിന്റെ ആഹ്ലാദം, ഐശ്വര്യവും, പാപനാശവും, ഉത്സവത്തിന്റെ വിശേഷതകളും, തിഥികളുടെ ക്രമവും, എല്ലാവർക്കും ആഹ്ലാദം നൽകുന്ന ഈ മഹത്തായ ഉത്സവം വിശദമായി വിവരിക്കുന്നു.