ദേവദേവരുടെ മഹോത്സവം, ദമനക പൂജയുടെ മഹത്വം, കൃഷ്ണന്റെ കൃത്യങ്ങൾ, സത്യഭാമയുടെ ഉഗ്രം—ഇവയെല്ലാം പദ്മപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ വിവരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇതാ ആ കഥ: ആദ്യം, ഒരു സർവതോഭദ്ര മണ്ഡലത്തിൽ, ദേവദേവനായ കാമദേവനും രതിയുമൊടൊപ്പം സ്ഥാപിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതിനുശേഷം, ഒരു വെള്ളപ്പുരയാൽ മൂടി, ജ്ഞാനികൾ ദമനക ചെടി അർപ്പിക്കണം; അവിടെ, വൈഷ്ണവ ദ്വിജന്മാർ ഭക്തിയോടെ പൂജ നടത്തണം. "ക്ലീം, കാമദേവായ നമഃ; ഹ്രീം, രതിയ്ക്കും നമഃ" എന്ന മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച്, കന്ദർപ്പനെ കിഴക്കു തുടങ്ങിയ ദിശകളിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ജ്ഞാനികൾ അദ്ദേഹത്തെ പൂജിക്കണം. രാത്രിയിൽ, നിശ്ചിത ക്രമത്തിൽ സുഗന്ധം, പൂക്കൾ, ധൂപം, ദീപം, ആർതി എന്നിവ അർപ്പിക്കണം. കാമദേവന്റെ വിവിധ രൂപങ്ങൾക്ക് ഓരോ ദിശയിലും നമസ്കാരങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം: കിഴക്കിൽ മദന, അഗ്നിയില Manmatha, തെക്കിൽ Kandarpa, തെക്കുപടിഞ്ഞാറിൽ Anaṅga, പടിഞ്ഞാറിൽ Bhasmaśarīra, വടക്കുപടിഞ്ഞാറിൽ Smara, വടക്കിൽ Īśvara, വടക്കുകിഴക്കിൽ Puṣpabāṇa—ഇങ്ങനെ എല്ലാ ദിശകളിലും പൂജ നടത്തണം. ഈ Mandyalത്തിൽ കേശവനെ പൂജിച്ചാൽ, എല്ലാ ദേവതകളും പൂജിക്കപ്പെട്ടതായിരിക്കും. ദമനക ചെടിയെ അക്ഷത, സുഗന്ധം, ധൂപം, ദീപം, നൈവേദ്യം, പാനിനീർ എന്നിവ കൊണ്ട് പൂജിച്ച്, "നാം കാമദേവനായ പരമപുരുഷനെ ധ്യാനിക്കുന്നു; അനംഗൻ നമ്മെ പ്രചോദിപ്പിക്കട്ടെ" എന്ന കാമ-ഗായത്രി മന്ത്രം 108 തവണ ഉച്ചരിക്കണം. "ലോകത്തിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്ന പൂഷ്പബാണനേ, ലോകത്തിന്റെ കണ്ണായ മൻമഥനേ, രതിയെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നവനേ, നമസ്കാരം" എന്ന് പ്രണാമം അർപ്പിക്കണം. "ദേവദേവാ, ശ്രീവിശ്വേശാ, രതിയുടെ നാഥാ, വിശ്വത്തിന്റെ അലങ്കാരമേ, നമസ്കാരം" എന്ന പ്രണാമങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം. "വിശ്വത്തിന്റെ നാഥാ, എല്ലാം വിതറുന്ന വിത്ത്, ആഗമങ്ങളിൽ നിർദ്ദേശിച്ച വിവിധ മന്ത്രങ്ങളാൽ നമസ്കാരം" എന്നും അർപ്പിക്കണം. ജനാർദനനും ലക്ഷ്മിയും ചേർന്ന്, പരിശ്രമത്തോടെ പൂജിക്കണം. നിർദ്ദേശിച്ച കൃത്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, ജ്ഞാനികൾ ജാഗരണമടക്കണം. "ദേവദേവാ, വിശ്വത്തിന്റെ നാഥാ, ആഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്നവനേ, കാമേശ്വരിയുടെ പ്രിയനേ, എന്റെ ഹൃദയം ആഗ്രഹങ്ങളിൽ നിറയ്ക്കൂ" എന്ന പ്രാർത്ഥനയോടെ, ശ്രീനിവാസനെ, ഭക്തരുടെ ശാന്തിയെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വിശ്വനാഥനെ, ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം. അതിനുശേഷം, ഒരു ദമനക ചെടി എടുത്ത്, മൂലമന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, ശ്രീ, ശ്രീവിഷ്ണു, മറ്റു ദേവതകൾക്ക് അർപ്പിക്കണം. സുഗന്ധം മുതലായവ അർപ്പിച്ച്, വലിയ ഉത്സവം നടത്തണം: പൂജ, ഗാനങ്ങൾ, വാദ്യങ്ങൾ, നൃത്തം—all. ദേവതകൾക്ക് മുന്നിൽ ഒരു കൂജം വെള്ളം വെച്ച്, ആ ദിവസം ദേവതയുടെ പാദങ്ങളിൽ വെള്ളം ചിതറിക്കണം. ശേഷം, ഗുരുവിനെ വസ്ത്രം, ഭൂഷണം, ധനം എന്നിവ കൊണ്ട് വിശ്വാസത്തോടെ പൂജിക്കണം. വൈഷ്ണവ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിക്കണം. മഹാദേവൻ പറയുന്നു: "വിഷ്ണുവിനെ ദമനക കുലയാൽ പൂജിക്കുന്നവൻ, വിശ്വനാഥനെ പൂജിക്കുമ്പോൾ, എപ്പോഴും എന്നെയും പൂജിക്കപ്പെടുന്നു." ബ്രാഹ്മണഹത്യ, സ്വർണചോര, മദ്യപാനി, മാംസഭക്ഷകൻ—എന്തായാലും—ദമനക ഉത്സവം കണ്ടാൽ പാപം നീങ്ങുന്നു. ദമനക പൂജ ചെയ്യുന്ന ഉത്തമ വൈഷ്ണവന്മാർ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയതായിരിക്കും. അത് വഴി, വേദപഠനം, ശാസ്ത്രപഠനം, അഗ്നിഹോത്രം—ഹരിയെ ദമനക കുലയാൽ പൂജിച്ചാൽ പൂർത്തിയാകും. ബ്രാഹ്മണൻ, ക്ഷത്രിയൻ, ശൂദ്രൻ, വൈശ്യൻ, മറ്റൊന്നുമ—even if—അത് വലിയ കുടുംബമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; സമൃദ്ധിയുള്ളവർക്ക് അതി വലിയ ഭാഗ്യം. ദമനക ഉത്സവം ആചരിക്കുന്ന കുടുംബം ഭാഗ്യവാനാണ്; വിഷ്ണുവിനെ പൂജിക്കുന്നവൻ അതിലും ഭാഗ്യവാനാണ്. വസന്തത്തിൽ ദമനക ഉത്സവം വരുമ്പോൾ, ദമനക പൂജ ചെയ്താൽ, ആയിരം പശു ദാനത്തിന്റെ ഫലമുണ്ടാകുന്നു. വസന്തത്തിൽ, ജാസ്മിൻ പൂക്കൾ കൊണ്ട്, ഗരുഡധ്വജനായ ഭഗവാനെ ഉത്തമഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചാൽ, മോക്ഷത്തിന് അർഹനാവുന്നു. Marukā, Damanaka പൂക്കൾ ഹരിയെ ഉടനടി സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു; അതിനാൽ, ഉത്തമ വൈഷ്ണവന്മാർ ഈ പൂജ നിർവഹിക്കണം. വിഷ്ണുവിനെ ഇങ്ങനെ പൂജിച്ചാൽ, ആയിരം പശു ദാനം, കന്യാദാനം, ഭൂദാനം—എല്ലാം ഫലപ്രാപ്തി ലഭിക്കും. വസന്തം വരുമ്പോൾ, ഒരു ദമനക തണ്ടോ, പൂക്കോ എടുത്ത് ദേവദേവനായി പൂജിച്ചാൽ, അതിന്റെ ഫലത്തിന്റെ അളവ് അറിയാൻ കഴിയില്ല; അത്തരം ആളുകൾ നാലു കൈകൾക്കാർ ആയി, ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും ധർമ്മം, ധനം, കാമം അനുഭവിച്ച്, വൈഷ്ണവലോകം പ്രാപിക്കും. ഇങ്ങനെ ദമനക മഹോത്സവം പദ്മപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ സമാപിക്കുന്നു. ഇനി, കാർത്തിക മാസത്തിന്റെ മഹത്വം സുതമുനി പറയുന്നു. ഒരിക്കൽ, ഒരു മഹർഷി ദ്വാരകയിൽ കൃഷ്ണനെ കാണാൻ വാഞ്ഛാവൃക്ഷത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച ദിവ്യപൂക്കൾ കൊണ്ടുവന്നു. കൃഷ്ണൻ നാരദനെ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു; പാദപ്രക്ഷാലനത്തിനും കൈകൾ കഴുകാനും വെള്ളം, അർഘ്യം, സീറ്റ്—all. നാരദൻ ആ പൂക്കൾ കൃഷ്ണനു അർപ്പിച്ചു; കൃഷ്ണൻ ആ പൂക്കൾ തന്റെ പതിനാറായിരം ഭാര്യമാർക്കു വിതരണം ചെയ്തു. സത്യഭാമയെ മറന്ന്, അവൻ അവരെല്ലാവർക്കും പൂക്കൾ നൽകി; സത്യഭാമ, കോപത്തോടെ, "ക്രോധഗൃഹം" എന്ന പ്രത്യേക മുറിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. കൃഷ്ണൻ ഇതറിഞ്ഞ്, മനസ്സു സമാധാനപ്പെടുത്തി, സത്യഭാമയെ ആദരിച്ച്, മനസ്സിൽ ഗരുഡനെ ഓർത്തു. ഗരുഡൻ ഉടനെ എത്തി, കൃഷ്ണനും സത്യഭാമയും അതിൽ കയറി. "സത്യേ, കോപിക്കരുത്; നിന്റെ പേരിൽ, ദേവന്മാരെയും അവരുടെ രാജാവിനെയും എതിരാക്കി, വാഞ്ഛാവൃക്ഷം നിന്റെ വീടിന്റെ മുറ്റത്തിൽ നട്ടുതരാം," എന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. "വാഞ്ഛാവൃക്ഷം സംബന്ധിച്ച എന്റെ പിഴവ് ക്ഷമിക്കൂ," എന്ന് പറഞ്ഞ്, കൃഷ്ണൻ സത്യഭാമയോടൊപ്പം ദേവലോകത്തിലേക്ക് പോയി, അവിടെ ഇന്ദ്രനെ നേരിട്ടു. വാഞ്ഛാവൃക്ഷം ചോദിച്ചപ്പോൾ, "ഈ ദിവ്യവൃക്ഷം ഭൂമിയിൽ നിനക്ക് ലഭ്യമല്ല," എന്ന് ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു. അതോടെ, കൃഷ്ണൻ കോപത്തോടെ, വൃക്ഷം വേരോടെ പറിച്ചെടുത്തു. വലിയ ശക്തിയോടെ, അതിനെ ഗരുഡയിൽ വെച്ചു; അപ്പോൾ, വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രൻ, വേഗത്തിൽ ആയുധം ഉയർത്തി, "വാഞ്ഛാവൃക്ഷം ഉപേക്ഷിക്കു!" എന്ന് പറഞ്ഞ്, ഗരുഡനെ വജ്രംകൊണ്ട് അടിച്ചു. ഗരുഡൻ, വജ്രത്തെ ആദരിച്ച്, ഒരു പീച്ച ഉഴിഞ്ഞു, വേഗത്തിൽ പുറത്ത് പോയി. ആ വജ്രമേറ്റതിലൂടെ മൂന്നു പക്ഷികൾ ജനിച്ചു: മയിലു, മൂഷിക, കപോത. കറുത്തവൻ (ഗരുഡൻ) ദ്വാരകയിൽ എത്തി, വാഞ്ഛാവൃക്ഷം സത്യഭാമയുടെ വീട്ടിൽ നട്ടു. അതേ സമയത്ത്, നാരദൻ എത്തി, സത്യഭാമയാൽ വലിയ ആദരമുണ്ടായി. സത്യഭാമ ചോദിച്ചു: "ഈ വാഞ്ഛാവൃക്ഷവും അതിന്റെ നാഥനുമായ ഭഗവാനും—ജീവിതം ജീവിതം പിന്നെയും ഇവയെ എങ്ങനെ ലഭിക്കും? ദയവായി പറയൂ." ഇങ്ങനെ, പദ്മപുരാണത്തിലെ ഉത്തരഖണ്ഡത്തിൽ ദമനക ഉത്സവത്തിന്റെ മഹത്വവും, കാർത്തിക മാസത്തിന്റെ മഹത്വവും, കൃഷ്ണന്റെ ദൈവിക കൃത്യങ്ങളും, ഭക്തിയുടെ ഫലങ്ങളും, സത്യഭാമയുടെ ഉഗ്രവും, ദേവതകളുടെ ഇടപെടലും, ഗരുഡന്റെ ത്യാഗവും—all ദൈവികമായ കഥയായി പരമഭക്തിയോടെ വിവരിക്കുന്നു.