ಶೋಭತೇ ತನ್ಮುಖಂ ತಸ್ಯಾಃ ಶೋಕಬಾಷ್ಪಾವಿಲೇಕ್ಷಣಂ। ಸಿತಂ ವಿಕಸಿತಂ ತದ್ವತ್ಪದ್ಮಂ ತೋಯಕಣೋಕ್ಷಿತಮ್
ದುಃಖದ ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಅವಳ ಮುಖ, ನೀರಿನ ಹನಿಗಳಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾದ ಬಿಳಿ ಹೂವಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ತತ್ತಥಾವಿಧಮಾಲೋಕ್ಯ ಪಿತಾಮಹಪುರಸ್ಸರಾಃ। ವಿಬುಧಾಃ ಶೋಕಭಾವಸ್ಯ ಸರ್ವೇ ವಶಮುಪಾಗತಾಃ
ಅವಳ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಪಿತಾಮಹನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುಃಖ ತುಂಬಿಬಿಟ್ಟಿತು.
ಸಂಸ್ತಭ್ಯ ಹೃದಯಂ ತಸ್ಯಾಃ ಶೋಕಸಂತಾಪಿತಂ ತದಾ। ಪಿತಾಮಹಸ್ತಾಮುವಾಚ ಮಾ ರೋದೀರ್ನಾಸ್ತಿ ತೇ ಭಯಮ್
ಅವಳ ಹೃದಯ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರೂ ಪಿತಾಮಹನು ಅದನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿ, 'ನೀನು ಅಳಬೇಡ, ನಿನಗೆ ಯಾವ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಮಾನ ಲಾಭಶ್ಚ ಭವಿತಾ ತವ ದೇವಾನುಭಾವತಃ। ನೀತ್ವಾ ಕ್ಷಾರೋದಮಧ್ಯೇ ತು ಕ್ಷಿಪಸ್ವ ಜ್ವಲನಂ ಸುತೇ
ದೇವತೆಗಳ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಿನಗೆ ಗೌರವವೂ, ಲಾಭವೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಮಗಳು, ನೀನು ಆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಉಪ್ಪಿನ ಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡು.
ಏವಮುಕ್ತಾ ತು ಸಾ ಬಾಲಾ ಬಾಷ್ಪಾಕುಲಿತಲೋಚನಾ। ಪ್ರಣಮ್ಯ ಪದ್ಮಜನ್ಮಾನಂ ಗಚ್ಛಾಮ್ಯುಕ್ತವತೀ ತು ಸಾ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ಬಾಲೆಯ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿ, ಪದ್ಮಜನ್ಮನಿಗೆ ನಮನ ಮಾಡಿ, 'ನಾನು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಹೊರಟಳು.
ಮಾ ಭೈರುಕ್ತಾ ಪುನಸ್ತೈಸ್ತು ಪಿತ್ರಾ ಚಾಪಿ ತಥೈವ ಸಾ। ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಭಯಂ ಹೃಷ್ಟಮನಾಃ ಪ್ರಯಾತುಂ ಸಮವಸ್ಥಿತಾ
ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ಅವಳ ತಂದೆಯೂ ಇತರರೂ 'ಭಯಪಡುವ ಬೇಡ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆಗ ಅವಳು ಭಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೊರಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಳಾದಳು.
ತಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಯಾಣಸಮಯೇ ಶಂಖದುಂದುಭಿನಿಸ್ವನೈಃ। ಮಂಗಲಾನಾಂ ಚ ನಿರ್ಘೋಷೈರ್ಜಗದಾಪೂರಿತಂ ಶುಭೈಃ
ಅವಳ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಡೊಳ್ಳುಗಳ ಶುಭಧ್ವನಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಗಳವಾದ ನಾದಗಳಿಂದ ಜಗತ್ತು ತುಂಬಿತು.
ಸಿತಾಂಬರಧರಾಧನ್ಯಾ ಸಿತಚಂದನಮಂಡಿತಾ। ಶರದಂಬುಜಸಚ್ಛಾಯ ತಾರಹಾರವಿಭೂಷಿತಾ
ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ಅವಳು, ಬಿಳಿ ಚಂದನದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು, ಶರದೃತುವಿನ ಕಮಲದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಹಾರದೊಂದಿಗೆ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.
ಸಂಪೂರ್ಣಚಂದ್ರವದನಾ ಪದ್ಮಪತ್ರಾಯತೇಕ್ಷಣಾ। ಶುಭಾಂ ಕೀರ್ತಿಂ ಸುರೇಶಸ್ಯ ಪೂರಯಂತೀ ದಿಶೋ ದಶ
ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಅವಳ ಮುಖ, ಕಮಲದ ಹಾಳೆಯಂತೆ ದೀರ್ಘವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಯ ಶುಭಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದಳು.
ಸ್ವತೇಜಸಾ ತದ್ಧೃದಯಾನ್ನಿಃಸೃತಾ ಭಾಸಯಜ್ಜಗತ್। ಅನುವ್ರಜನ್ತೀ ತಾಂ ಗಂಗಾ ತಯೋಕ್ತಾ ವರವರ್ಣಿನೀ
ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಅವಳು ಎಲ್ಲರ ಹೃದಯದಿಂದ ಹೊರಟು, ಜಗತ್ತನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿದಳು; ಅವಳ ಹಿಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಗಂಗೆಯು, ಆ ಸುಂದರಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತ್ವಾಂ ಪುನರಹಂ ಪ್ರಯಾಸಿ ಕುತ್ರ ಮೇ ಸಖಿ। ಏವಮುಕ್ತಾ ತು ಸಾ ಗಂಗಾ ಪ್ರೋವಾಚ ಮಧುರಾಂ ಗಿರಮ್
'ನಾನು ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ; ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ ನನ್ನ ಗೆಳತಿ?' ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಗಂಗೆಯು ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
ಯದೈವಾಯಾಸ್ಯಸಿ ಪ್ರಾಚೀಂ ದಿಶಂ ಮಾಂ ಪಶ್ಯಸೇ ಶುಭೇ। ವಿಬುಧೈಸ್ತ್ವಂ ಪರಿವೃತಾ ದರ್ಶನಂ ತವ ಸಂಶ್ರಯೇ
'ಯಾವಾಗ ನೀನು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಬರುವೆಯೋ, ಆಗ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತೀಯೆ, ಶುಭಳೇ. ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾನು ನಿನ್ನ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತೇನೆ.'
ಉದಙ್ಮುಖೀ ತದಾ ಭೂತ್ವಾ ತ್ಯಜ ಶೋಕಂ ಶುಚಿಸ್ಮಿತೇ। ಅಹಂ ಚೋದಙ್ಮುಖೀ ಪುಣ್ಯಾ ತ್ವಂ ತು ಪ್ರಾಚೀ ಸರಸ್ವತಿ
'ನೀನು ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಿ ನಿಲ್ಲು, ದುಃಖವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು, ಸುಂದರ ನಗುವಳೇ. ನಾನು ಪವಿತ್ರಳಾಗಿ ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಿದ್ದೇನೆ, ನೀನು ಸರಸ್ವತಿ ಪೂರ್ವಮುಖವಾಗಿರು.'
ತತ್ರ ಕ್ರತುಶತಂ ಪುಣ್ಯಂ ಸ್ನಾನದಾನೇನ ಸುವ್ರತೇ। ಶ್ರಾದ್ಧದಾನೇ ತಥಾ ನಿತ್ಯಂ ಪಿತೄಣಾಂ ದತ್ತಮಕ್ಷಯಮ್
ಅಲ್ಲಿ, ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ದಾನದ ಮೂಲಕ ನೂರು ಪುಣ್ಯಯಜ್ಞಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠಳೇ; ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಶ್ರಾದ್ಧದಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ದಾನವು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಯೇ ಕರಿಷ್ಯಂತಿ ಮನುಜಾ ವಿಮುಕ್ತಾಸ್ತ್ತೇ ಋಣೈಸ್ತ್ರಿಭಿಃ। ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗಂ ಗಮಿಷ್ಯಂತಿ ವಿಚಾರೋ ನಾತ್ರ ವಿದ್ಯತೇ
ಮನುಷ್ಯರು ಆ ಮೂರು ಋಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದಾಗ, ಅವರು ಮುಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹತ್ತುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.
ತಾಮುವಾಚ ತತೋ ಗಂಗಾ ಪುನರ್ದರ್ಶನಮಸ್ತು ತೇ। ಗಚ್ಛ ಸ್ವಮಾಲಯಂ ಭದ್ರೇ ಸ್ಮರ್ತವ್ಯಾಹಂ ತ್ವಯಾನಘೇ
ಆಗ ಗಂಗೆ ಅವಳಿಗೆ ಹೀಗೆಂದಳು: 'ನೀನು ಮತ್ತೆ ನನ್ನನ್ನು ನೋಡೋ ಅವಕಾಶ ದೊರಕಲಿ. ಒಳ್ಳೆಯದು, ನೀನು ನಿನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು. ಪಾಪವಿಲ್ಲದವಳೇ, ನನ್ನನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳು.'
ಯಮುನಾಪಿ ತಥೈವಂ ಸಾ ಗಾಯತ್ರೀ ಚ ಮನೋರಮಾ। ಸಾವಿತ್ರ್ಯಾ ಸಹಿತಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಸಖೀಂ ಸಂಪ್ರೈಷಯಂಸ್ತಥಾ
ಅದೇ ರೀತಿ ಯಮುನೆಯೂ, ಸುಂದರ ಗಾಯತ್ರಿಯೂ, ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಕಳಿಸಿದರು.
ತತೋ ವಿಸೃಜ್ಯ ತಾನ್ದೇವಾನ್ನದೀ ಭೂತ್ವಾ ಸರಸ್ವತೀ। ಉತ್ತಂಕಸ್ಯಾಶ್ರಮಪದ ಉದ್ಭೂತಾ ಸಾ ಮನಸ್ವಿನೀ
ಆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ವಿದಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಸರಸ್ವತಿ ಮಹಾತ್ಮೆಯು ನದಿ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು ಉತ್ತಂಕನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಳು.
ಅಧಸ್ತಾತ್ಪ್ಲಕ್ಷವೃಕ್ಷಸ್ಯ ಅವರೋಪ್ಯ ಚ ತಾಂ ತನುಮ್। ಅವತೀರ್ಣಾ ಮಹಾಭಾಗಾ ದೇವಾನಾಂ ಪಶ್ಯತಾಂ ತದಾ
ಅವಳು ಪ್ಲಕ್ಷವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವಳು ಅವತರಿಸಿದಳು.
ವಿಷ್ಣುರೂಪಸ್ತರುಃ ಸೋತ್ರ ಸರ್ವದೇವೈಸ್ತು ವಂದಿತಃ। ಸಂಸೇವ್ಯಶ್ಚ ದ್ವಿಜೈರ್ನಿತ್ಯಂ ಫಲಹೇತೋರ್ಮಹೋದಯಃ
ಅಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ರೂಪದ ಆ ಮರವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಗೌರವಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ದ್ವಿಜರು ಸದಾ ಅದರ ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಅನೇಕಶಾಖಾವಿತತಶ್ಚತುರ್ಮುಖ ಇವಾಪರಃ। ತತ್ಕೋಟರಕುಟೀಕೋಟಿ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾನಾಂ ದ್ವಿಜನ್ಮನಾಮ್
ಅದು ಅನೇಕ ಶಾಖೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹರಡಿದ್ದರಿಂದ, ಇನ್ನೊಂದು ನಾಲ್ಕುಮುಖನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು; ಅದರ ಬೇರುಗಳ ಕುಹರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದ್ವಿಜರ ಕುಟೀರಗಳು ಇದ್ದವು.
ಶ್ರೂಯಂತೇ ವಿವಿಧಾ ವಾಚಃ ಸುರಾಣಾಂ ರಕ್ತಚೇತಸಾಮ್। ವನಸ್ಪತಿರಪುಷ್ಪೋಪಿ ಪುಷ್ಪಿತಶ್ಚೋಪಲಕ್ಷ್ಯತೇ
ಅಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಭರಿತ ದೇವತೆಗಳ ವಿವಿಧ ಧ್ವನಿಗಳು ಕೇಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಆ ಮರದಲ್ಲಿ ಹೂವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಹೂವಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಜಾತೀಚಂಪಕವತ್ಪುಷ್ಪೈಃ ಶಾಖಾಲಗ್ನೈಃ ಶುಕೈಃ ಶುಭೈಃ। ಕೇತಕೀಭಿಃ ಸುರಭಿಭಿರಶೋಭತ ಸರಿದ್ವರಾ
ಜಾತಿ, ಚಂಪಕ ಹೂಗಳು, ಸುಗಂಧದ ಕೆತಕಿ ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಂಬುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಸುಂದರ ಗಿಳಿಗಳು ಆ ಮಹಾನದಿಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ಕೋಕಿಲಾಭಿಸ್ಸ ಮಾಲೇವ ಫೇನಕೈಃ ಪುಷ್ಪಿತೇವ ಸಾ। ಹರೇಣೇವ ಯಥಾ ಗಂಗಾ ಪ್ಲಕ್ಷೇಣೈವ ಹಿ ಸಾ ತಥಾ
ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಹಾರಿನಂತೆ, ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ನುರಿತ ಹೂವಿನಂತೆ, ಅವಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು; ಹೇಗೋ ಗಂಗೆ ಚಂದ್ರನೊಡನೆ ಅಥವಾ ಪ್ಲಕ್ಷವೃಕ್ಷದೊಡನೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ.
ತತ್ರಾಂಭಸ್ಥಾ ತದಾ ದೇವಂ ಪ್ರೋವಾಚಾಥ ಜನಾರ್ದನಮ್। ಸಮರ್ಪಯಸ್ವ ತಂ ವಹ್ನಿಂ ದೇವಾದೇಶಂ ಕರೋಮ್ಯಹಮ್
ಅಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಅವಳು ಜನಾರ್ದನ ದೇವರನ್ನು ಹೀಗೆಂದಳು: 'ಆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸು; ನಾನು ದೇವತೆಗಳ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತೇನೆ.'
ಏವಮುಕ್ತೇನ ಸಾ ತೇನ ಪ್ರತ್ಯುಕ್ತಾ ವಿಷ್ಣುನಾ ತದಾ। ನ ತೇ ದಾಹಭಯಂ ತ್ಯಾಜ್ಯಸ್ತ್ವಯಾಯಂ ವಹ್ನಿರಾಟ್ಸ್ವಯಮ್
ಅವಳ ಮಾತಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ವಿಷ್ಣು ಹೀಗೆಂದನು: 'ನೀನು ದಹನ ಭಯ ಪಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ; ಈ ಅಗ್ನಿದೇವನನ್ನು ನೀನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಾರದು.'
ಪಶ್ಚಿಮಂ ಸಾಗರಂ ನೇತುಂ ವಾಡವಜ್ವಲನಂ ಶುಭೇ। ಏವಂ ಕ್ರಮೇಣ ಗಚ್ಛಂತ್ಯಾ ತದಾಪಂ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯತೇ ಶುಭೇ
ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ವಡವಾನಲನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲು, ನೀನು ಹೀಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೋಗು; ಒಳ್ಳೆಯದೆಯೇ, ನೀನು ಆ ನೀರನ್ನು ತಲುಪುತ್ತೀಯೆ.
ತತಸ್ತಂ ಶಾತಕುಂಭಸ್ಥಂ ಕೃತ್ವಾಸೌ ವಡವಾನಲಂ। ಸಮರ್ಪಯತ ಗೋವಿಂದಃ ಸರಸ್ವತ್ಯಾ ಮಹೋದರೇ
ನಂತರ ಗೋವಿಂದನು ಆ ವಡವಾನಲನನ್ನು ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಅದನ್ನು ಮಹಾ ಸರಸ್ವತಿಯ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು.
ಸಾ ತಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಸುಶ್ರೋಣೀ ಪ್ರತೀಚ್ಯಭಿಮುಖೀ ಯಯೌ। ಅಂತರ್ದ್ಧಾನೇನ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಾ ಪುಷ್ಕರಂ ಸಾ ಮಹಾನದೀ
ಆ ಸುಂದರ ನಡುಕಟ್ಟಿನವಳು ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದಳು; ಅವಳ ಮಾಯಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಮಹಾನದಿ ಪುಷ್ಕರವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು.
ಮರ್ಯಾದಾಪರ್ವತೇ ತಸ್ಮಿನ್ಸಂಭೂತಾ ವಿಮಲಾ ಸರಿತ್। ಪುಷ್ಕರಾರಣ್ಯಂ ವಿಪುಲಂ ಸುರಸಿದ್ಧನಿಷೇವಿತಮ್
ಆ ಗಡಿಯ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ನದಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಆ ವಿಶಾಲ ಪುಷ್ಕರ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.