ತಾನೇವಾಗ್ನೀನ್ಪರಿಚರೇದ್ಯಜಮಾನೋ ದಿವೌಕಸಃ। ನಿಯತೋ ನಿಯತಾಹಾರೋ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿಪ್ರಸಕ್ತಿಮಾನ್
ಅವರು ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರಬೇಕು, ನಿಯಮಿತವಾಗಿ, ಕಡಿಮೆ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗಿರಬೇಕು.
ತದಾಗ್ನಿಹೋತ್ರಮಾತ್ರಾಣಿ ಯಜ್ಞಾಂಗಾನಿ ಚ ಸರ್ವಶಃ। ಅಕೃಷ್ಟಂ ವೈ ವ್ರೀಹಿಯವಂ ನೀವಾರಂ ವಿಘಸಾನಿ ಚ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಹವನಗಳು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳೂ ನಡೆಯುತ್ತವೆ; ಹತ್ತಿರದ ಹಿತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಅಕ್ಕಿ, ಜೋಳ, ಕಾಡು ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಉಂಟಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ಹವಿಷ್ಯಂ ಪ್ರಾಯಚ್ಛೇತ್ಸ ಮಾಘೇಷ್ವಪಿ ಪಂಚಸು। ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮೇಪ್ಯೇತಾಶ್ಚತಸ್ರೋ ವೃತ್ತಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹವನ ಆಹಾರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು, ಹಾಗೆಯೇ ಹಿಮಕಾಲದ ಐದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿಯೂ. ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಜೀವನೋಪಾಯಗಳು ನೆನಪಾಗಿವೆ.
ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಭಕ್ಷಕಾಃ ಕೇಚಿತ್ಕೇಚಿನ್ಮಾಸಿಕಸಂಚಯಾನ್। ವಾರ್ಷಿಕಾನ್ಸಂಚಯಾನ್ಕೇಚಿತ್ಕೇಚಿದ್ದ್ವಾದಶವಾರ್ಷಿಕಾನ್
ಕೆಲವರು ದೊರಕಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ತಿಂಗಳಷ್ಟು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕುರ್ವನ್ತ್ಯತಿಥಿಪೂಜಾರ್ಥಂ ಯಜ್ಞತನ್ತ್ರಾರ್ಥಮೇವ ಚ। ಅಭ್ರಾವಕಾಶಾ ವರ್ಷಾಸು ಹೇಮಂತೇ ಜಲಸಂಶ್ರಯಾಃ
ಅವರು ಅತಿಥಿ ಪೂಜೆಗೂ, ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಕೂಡಾ ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಮಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದ ಕೆಳಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ, ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಹತ್ತಿರ ಇರುತ್ತಾರೆ.
ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ಪಂಚಾಗ್ನಿತಪಸಃ ಶರದ್ಯಮೃತಭೋಜನಾಃ। ಭೂಮೌ ವಿಪರಿವರ್ತಂತೇ ತಿಷ್ಠಂತಿ ಪ್ರಪದೈರಪಿ
ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಅಗ್ನಿಗಳ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಶರದೃತುವಿನಲ್ಲಿ ಅಮೃತದಂತೆ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೆರಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ಥಾನಾಸನೇ ಚ ವರ್ತನ್ತೇ ವಸನೇಷ್ವಪಿ ಸಂಸ್ಥಿತೇ। ದಂತೋಲೂಖಲಿನಃ ಕೇಚಿದಶ್ಮಕುಟ್ಟಾಸ್ತಥಾ ಪರೇ
ಅವರು ನಿಂತು ಅಥವಾ ಕುಳಿತುಕೊಂಡೇ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾದರೂ ಕೂಡ; ಕೆಲವರು ಒಡಕೆ ಮತ್ತು ಉಲೇಕಲ್ ಬಳಕೆಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷೇ ಪಿಬನ್ತ್ಯೇಕೇ ಯವಾಗೂಂ ಕ್ವಥಿತಾಂ ಕ್ವಚಿತ್। ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷೇ ಪಿಬಂತ್ಯೇಕೇ ಭುಂಜತೇ ಚ ಯಥಾಗಮಮ್
ಕೆಲವರು ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಜೋಳಗಂಜಿಯನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಶಾಸ್ತ್ರದಂತೆ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮೂಲೈರೇಕೇ ಫಲೈರೇಕೇ ಜಲೈರೇಕೇ ದೃಢವ್ರತಾಃ। ವರ್ತ್ತಯಂತಿ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ವೈಖಾನಸ ಧೃತವ್ರತಾಃ
ಕೆಲವರು ಬೇರುಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ನೀರಿನಲ್ಲೇ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದು, ವೈಖಾನಸರು ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.
ಏತಾಶ್ಚಾನ್ಯಾಶ್ಚ ವಿವಿಧಾ ದೀಕ್ಷಾಸ್ತೇಷಾಂ ಮನಸ್ವಿನಾಂ। ಚತುರ್ಥಶ್ಚೌಪನಿಷದೋ ಧರ್ಮಃ ಸಾಧಾರಣೋ ಮತಃ
ಈ ವಿಧವಾದ ದೀಕ್ಷೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳಿಗಿವೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯದು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ.
ವಾನಪ್ರಸ್ಥೋ ಗೃಹಸ್ಥಶ್ಚ ಸತತೋನ್ಯಃ ಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ। ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಯುಗೇ ತಾತ ವಿಪ್ರೈಃ ಸರ್ವಾರ್ಥದರ್ಶಿಭಿಃ
ಅಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯವಾಸಿ ಹಾಗೂ ಗೃಹಸ್ಥರು ಇಬ್ಬರೂ ಕೂಡಾ ಒಂದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಿಯನೇ, ಎಲ್ಲ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ನಡುವೆ.
ಅಗಸ್ತ್ಯಶ್ಚ ಸಪ್ತರ್ಷಯೋ ಮಧುಚ್ಛಂದೋ ಗವೇಷಣಃ। ಸಾಂಕೃತಿಃ ಸದಿವೋ ಭಾಂಡಿರ್ಯವಪ್ರೋಥೋ ಹ್ಯಥರ್ವಣಃ
ಅಗಸ್ತ್ಯರು, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು, ಮಧುಚ್ಛಂದಸ್ಸು, ಗವೇಷಣ, ಸಾಂಕೃತಿ, ಸದಿವ, ಭಾಂಡಿರಿಯವಪ್ರ, ಅಥರ್ವಣ—
ಅಹೋವೀರ್ಯಸ್ತಥಾ ಕಾಮ್ಯಃ ಸ್ಥಾಣುರ್ಮೇಧಾತಿಥಿರ್ಬುಧಃ। ಮನೋವಾಕಃ ಶಿನೀವಾಕಃ ಶೂನ್ಯಪಾಲೋ ಕೃತವ್ರಣಃ
ಅಹೋವೀರ್ಯ, ಕಾಮ್ಯ, ಸ್ಥಾಣು, ಮೇಧಾತಿಥಿ, ಬುಧ, ಮನೋವಾಕ, ಶಿನೀವಾಕ, ಶೂನ್ಯಪಾಲ, ಕೃತವ್ರಣ—
ಏತೇ ಕರ್ಮಸು ವಿದ್ವಾಂಸಸ್ತತಃ ಸ್ವರ್ಗಮುಪಾಗಮನ್। ಏತೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಧರ್ಮಾಣಸ್ತಥಾ ಯಾಯಾವರಾಗಣಾಃ
ಈ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇವರು ನೇರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದವರು, ಹಾಗೆಯೇ ಯಾಯಾವರAsceticರ ಗುಂಪುಗಳೂ ಕೂಡಾ.
ಋಷೀಣಾಮುಗ್ರತಪಸಾಂ ಧರ್ಮನೈಪುಣ್ಯದರ್ಶಿನಾಮ್। ಸುರೇಶ್ವರಂ ಸಮಾರಾಧ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವನಮಾಶ್ರಿತಾಃ
ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ ಧರ್ಮಪಾಂಡಿತರಾದ ಋಷಿಗಳು, ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ,
ಅಪಾಸ್ಯೋಪರತಾ ಮಾಯಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವನಮಾಶ್ರಿತಾಃ। ಅನಕ್ಷತ್ರಾಸ್ತಥಾ ಧೃಷ್ಯಾ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಪ್ರೋಷಿತಾ ಗಣಾಃ
ಮಾಯೆಯನ್ನು ತೊರೆದು, ಅದರಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು, ಅರಣ್ಯವಾಸಿಯಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಧೈರ್ಯದಿಂದ, ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ದೂರ ಹೋಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
ಜರಯಾ ತು ಪರಿದ್ಯೂನಾ ವ್ಯಾಧಿನಾ ಪರಿಪೀಡಿತಾಃ। ಚತುರ್ಥಂ ತ್ವಾಶ್ರಮಂ ಶೇಷಂ ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮಾದ್ಯಯುಃ
ಹಳೆಯದರಿಂದ ದುರ್ಬಲರಾಗಿದ್ದು, ರೋಗದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ಅವರು ಹಿಂದಿನ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಉಳಿದ ಆಶ್ರಮವಾದ ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮವನ್ನು ಸೇರಿದರು.
ಸದ್ಯಸ್ಕಾರೀ ಸುನಿರ್ವಾಪ್ಯ ಸರ್ವವೇದಸದಕ್ಷಿಣಾಮ್। ಆತ್ಮಯಾಜೀ ಸೌಮ್ಯಮತಿರಾತ್ಮಕ್ರೀಡಾತ್ಮಸಂಶ್ರಯಃ
ಸದ್ಯಸ್ಕಾರಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳನ್ನು ದಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಆತ್ಮಯಾಜಿಯಾಗಿದ್ದು, ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಆನಂದಪಡುವವನು, ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ಆಶ್ರಯಿಸುವವನು.
ಆತ್ಮನ್ಯಗ್ನಿಂ ಸಮಾಧಾಯ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾಸರ್ವಪರಿಗ್ರಹಮ್। ಸದ್ಯಸ್ಕಶ್ಚ ಯಜೇದ್ಯಜ್ಞಾನಿಷ್ಟಿಂ ಚೈವೇಹ ಸರ್ವದಾ
ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಸದ್ಯಸ್ಕನು ಯಾವಾಗಲೂ ಇಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಹೋಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.
ಸದೈವ ಯಾಜಿನಾಂ ಯಜ್ಞಾನಾತ್ಮನೀಜ್ಯಾ ಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ। ತ್ರೀನೇವಾಗ್ನೀಂಸ್ತ್ಯಜೇತ್ಸಮ್ಯಗಾತ್ಮನ್ಯೇವಾತ್ಮನಾ ಕ್ಷಣಾತ್೩೫೦ 1.15.
ಯಾರು ಯಾವಾಗಲೂ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಾರಾಧನೆ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ; ತ್ರಯೀ ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವನ್ನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ಲೀನಗೊಳಿಸಬೇಕು.
ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾದ್ಯೇನ ವಾ ಯಚ್ಚ ತತ್ಪ್ರಾಶ್ನೀಯಾದಕುತ್ಸಯನ್। ಕೇಶಲೋಮನಖಾನ್ನ್ಯಸ್ಯೇದ್ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮೇ ರತಃ
ಯಾವುದೇ ದೊರೆತ ಆಹಾರವನ್ನು ಅಥವಾ ನೀಡಿದುದನ್ನು ಅವಮಾನಿಸದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಸೇವಿಸಬೇಕು; ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು ಕೂದಲು, ದೇಹದ ರೋಮ, ಮತ್ತು ನಖಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
ಆಶ್ರಮಾದಾಶ್ರಮಂ ಸದ್ಯಃ ಪೂತೋ ಗಚ್ಛತಿ ಕರ್ಮಭಿಃ। ಅಭಯಂ ಸರ್ವಭೂತೇಭ್ಯೋ ಯೋ ದತ್ವಾ ಪ್ರವ್ರಜೇದ್ದ್ವಿಜಃ
ಆಶ್ರಮದಿಂದ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಕೂಡಲೇ ಪವಿತ್ರವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಸಾಗುವನು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಭಯವನ್ನೂ ತೊರೆದು ಕೊಟ್ಟು, ಯಾರು ಸಂನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಲೋಕಾಸ್ತೇಜೋಮಯಾಸ್ತಸ್ಯ ಪ್ರೇತ್ಯ ಚಾನಂತ್ಯಮಶ್ನುತೇ। ಸುಶೀಲವೃತ್ತೋ ವ್ಯಪನೀತಕಲ್ಮಷೋ ನ ಚೇಹ ನಾಮುತ್ರ ಚರನ್ತುಮೀಹತೇ
ಅವನ ಲೋಕಗಳು ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ, ಸತ್ತ ನಂತರ ಅವನು ಅನಂತವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಸದುಪಾಯ ಮತ್ತು ಪಾಪರಹಿತನಾಗಿ, ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಅರೋಷಮೋಹೋ ಗತಸಂಧಿವಿಗ್ರಹಃ ಸ ಚೇದುದಾಸೀನವದಾತ್ಮಚಿಂತಯಾ। ಯಮೇಷು ಚೈವಾನ್ಯಗತೇಷು ನ ವ್ಯಥಃ ಸ್ವಶಾಸ್ತ್ರಶೂನ್ಯೋ ಹೃದಿನಾತ್ಮವಿಭ್ರಮಃ
ಕ್ರೋಧವಿಲ್ಲದೆ, ಮೋಹವಿಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲ ಜಗಳಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ ಆತ್ಮಚಿಂತನೆ ಮಾಡುವವನು, ಸ್ನೇಹಿತ ಅಥವಾ ಶತ್ರುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಥೆ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೊರತೆ ಇದ್ದರೂ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಭವೇದ್ಯಥೇಷ್ಟಾಗತಿರಾತ್ಮಯಾಜಿನೀ ನಿಸ್ಸಂಶಯೇ ಧರ್ಮಪರೇ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯೇ। ಅತಃಪರಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮತೀವಸದ್ಗುಣೈರಧಿಷ್ಠಿತಂ ತ್ರೀನತಿವರ್ತ್ಯ ಚಾಶ್ರಮಾನ್
ಆತ್ಮಯಾಜಿಯು ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನಾದರೂ ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಧರ್ಮಪರನಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು; ನಂತರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಮೂರು ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ಚತುರ್ಥಮುಕ್ತಂ ಪರಮಾಶ್ರಮಂ ಶೃಣು ಪ್ರಕೀರ್ತ್ಯಮಾನಂ ಪರಮಂ ಪರಾಯಣಮ್। ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರಮೇತಾಭ್ಯಾಮಾಶ್ರಮಾಭ್ಯಾಂ ತತಃ ಪರಮ್
ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪರಮಾಶ್ರಮವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಕೇಳು, ಅದು ಹೇಗೆ ಉನ್ನತವಾದ, ಪರಮ ಗತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು. ಹಿಂದಿನ ಆಶ್ರಮಗಳ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದು, ನಂತರ ಈ ಪರಮಾಶ್ರಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಯತ್ಕಾರ್ಯಂ ಪರಮಾತ್ಮಾರ್ಥಂ ತತ್ತ್ವಮೇಕಮನಾಃ ಶೃಣು। ಕಾಷಾಯಂ ಧಾರಯಿತ್ವಾ ತು ಶ್ರೇಣೀಸ್ಥಾನೇಷು ಚ ತ್ರಿಷು
ಪರಮಾತ್ಮನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಂದಾಗಿಸಿ ಕೇಳು. ಕಾಶಾಯ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ತ್ಯಾಗದ ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು.
ಯೋ ವ್ರಜೇಚ್ಚ ಪರಂ ಸ್ಥಾನಂ ಪಾರಿವ್ರಾಜ್ಯಮನುತ್ತಮಮ್। ತದ್ಭಾವನೇನ ಸಂನ್ಯಸ್ಯ ವರ್ತನಂ ಶ್ರೂಯತಾಂ ತಥಾ
ಯಾರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರಿವ್ರಾಜಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಆ ಭಾವನೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಲೋಕದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅವರ ಜೀವನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೂಡ ಕೇಳು.
ಏಕ ಏವ ಚರೇದ್ಧರ್ಮಂ ಸಿಧ್ಯರ್ಥಮಸಹಾಯವಾನ್। ಏಕಶ್ಚರತಿ ಯಃ ಪಶ್ಯನ್ನ ಜಹಾತಿ ನ ಹೀಯತೇ
ಒಬ್ಬನೇ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು, ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಗೆ ತಲುಪಲು. ಒಬ್ಬನೇ ಸರಿ ನೋಡುತ್ತಾ ನಡೆಯುವವನು, ಯಾವತ್ತೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಹೀನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಅನಗ್ನಿರನಿಕೇತಸ್ತು ಗ್ರಾಮಂ ಭಿಕ್ಷಾರ್ಥಮಾಶ್ರಯೇತ್। ಅಶ್ವಸ್ತನವಿಧಾನಃ ಸ್ಯಾನ್ಮುನಿರ್ಭಾವಸಮನ್ವಿತಃ
ಅಗ್ನಿಯೂ ಇಲ್ಲದೆ, ನಿಶ್ಚಿತ ವಾಸಸ್ಥಾನವೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಮುನಿ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಹೋಗಬೇಕು. ಹಾಸಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡದೆ, ಮುನಿಯ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ಇರಬೇಕು.