ಜಾಂಬವತ್ಯಾಃ ಸುತೋ ಜಜ್ಞೇ ಸಾಂಬಶ್ಚೈವಾತಿಶೋಭನಃ। ಸೌರಶಾಸ್ತ್ರಸ್ಯ ಕರ್ತ್ತಾ ವೈ ಪ್ರತಿಮಾ ಮಂದಿರಸ್ಯ ಚ
ಜಾಂಬವತಿಯ ದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರನಾದ ಸಾಮ್ಬ ಜನಿಸಿದರು; ಅವನು ಸೂರ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ರಚಯಿತಾ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ನಿರ್ಮಾಪಕನೂ ಆಗಿದ್ದನು.
ಮೂಲಸ್ಥಾನೇ ನಿವೇಶಶ್ಚ ಕೃತಸ್ತೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ। ತುಷ್ಟೇನ ದೇವದೇವೇನ ಕುಷ್ಠರೋಗೋ ವಿನಾಶಿತಃ
ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಮೂಲಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆಧಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ದೇವದೇವರಿಂದ ಕುಷ್ಟರೋಗವನ್ನೂ ದೂರಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಸುಮಿತ್ರಂ ಚಾರುಮಿತ್ರಂ ಚ ಮಿತ್ರವಿಂದಾ ವ್ಯಜಾಯತ। ಮಿತ್ರಬಾಹುಃ ಸುನೀಥಶ್ಚ ನಾಗ್ನಜಿತ್ಯಾಂ ಬಭೂವತುಃ
ಸುಮಿತ್ರ, ಚಾರುಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರವಿಂದಾ ಹುಟ್ಟಿದರು; ನಾಗ್ನಜಿತಿಯಿಂದ ಮಿತ್ರಬಾಹು ಮತ್ತು ಸುನೀತ ಕೂಡ ಜನಿಸಿದರು.
ಏವಮಾದೀನಿ ಪುತ್ರಾಣಾಂಸಹಸ್ರಾಣಿ ನಿಶಾಮಯ। ಅಶೀತಿಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಾಣಾಂ ವಾಸುದೇವಸುತಾಸ್ತಥಾ
ಹೀಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಪುತ್ರರ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳು; ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ಎಂಭತ್ತು ಸಾವಿರ ಪುತ್ರರೂ ಇದ್ದರು.
ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಸ್ಯ ಚ ದಾಯಾದೋ ವೈದರ್ಭ್ಯಾಂ ಬುದ್ಧಿಸತ್ತಮಃ। ಅನಿರುದ್ಧೋ ರಣೇ ಯೋದ್ಧಾ ಜಜ್ಞೇಸ್ಯ ಮೃಗಕೇತನಃ
ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ವಾರಸುದಾರನಾಗಿ ವೈದರ್ಭಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಅನಿರುದ್ಧ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶೂರನಾದ ಮೃಗಕೇತನ ಹುಟ್ಟಿದನು.
ಕಾಮ್ಯಾ ಸುಪಾರ್ಶ್ವತನಯಾ ಸಾಂಬಾಲ್ಲೇಭೇ ತರಸ್ವಿನಮ್। ಸತ್ತ್ವಪ್ರಕೃತಯೋ ದೇವಾಃ ಪರಾಃ ಪಂಚ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ
ಸೌಪಾರ್ಶ್ವನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಕಾಮ್ಯೆಗೆ ಸಾಮ್ಬನಿಂದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಸತ್ವಸ್ವಭಾವದ ಐದು ಪರಮ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ತಿಸ್ರಃ ಕೋಟ್ಯಃ ಪ್ರವೀರಾಣಾಂ ಯಾದವಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಂ। ಷಷ್ಟಿಃ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಿ ವೀರ್ಯವಂತೋ ಮಹಾಬಲಾಃ
ಮೂವತ್ತು ಲಕ್ಷ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಯಾದವರು ಇದ್ದರು; ಮತ್ತು ಆರು ಲಕ್ಷ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳೂ ಮಹಾಬಲಿಗಳೂ ಇದ್ದರು.
ದೇವಾಂಶಾಃ ಸರ್ವ ಏವೇಹ ಉತ್ಪನ್ನಾಸ್ತೇ ಮಹೌಜಸಃ। ದೈವಾಸುರೇ ಹತಾ ಯೇ ವಾ ಅಸುರಾಸ್ತು ಮಹಾಬಲಾಃ
ಇಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು ದೇವತೆಗಳ ಅಂಶವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದರು; ದೇವಾಸುರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತರಾದವರು ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಅಸುರರೂ ಕೂಡ.
ಇಹೋತ್ಪನ್ನಾ ಮನುಷ್ಯೇಷು ಬಾಧಂತೇ ಸರ್ವಮಾನವಾನ್। ತೇಷಾಮುದ್ಧರಣಾರ್ಥಾಯ ಉತ್ಪನ್ನಾ ಯಾದವೇ ಕುಲೇ
ಇವರು ಮಾನವರಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಯಾದವ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು.
ಕುಲಾನಾಂ ಶತಮೇಕಂ ಚ ಯಾದವಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್। ವಿಷ್ಣುಸ್ತೇಷಾಂ ಪ್ರಣೇತಾ ಚ ಪ್ರಭುತ್ವೇ ಚ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ
ಯಾದವರ ಮಹಾತ್ಮ ಕುಲಗಳು ನೂರು ಇದ್ದವು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವೇ ನಾಯಕನೂ ಪ್ರಭುವೂ ಆಗಿದ್ದನು.
ನಿದೇಶಸ್ಥಾಯಿನಸ್ತಸ್ಯ ಋದ್ಧ್ಯಂತೇ ಸರ್ವಯಾದವಾಃ। ಭೀಷ್ಮ ಉವಾಚ। ಸಪ್ತರ್ಷಯಃ ಕುಬೇರಶ್ಚ ಯಕ್ಷೋ ಮಣಿಧರಸ್ತಥಾ
ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಯಾದವರು ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದರು; ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಏಳು ಋಷಿಗಳು, ಕುಬೇರು ಮತ್ತು ಯಕ್ಷನಾದ ಮಣಿಧರ ಕೂಡ,
ಸಾತ್ಯಕಿರ್ನಾರದಶ್ಚೈವ ಶಿವೋ ಧನ್ವಂತರಿಸ್ತಥಾ। ಆದಿದೇವಸ್ತಥಾವಿಷ್ಣುರೇಭಿಸ್ತು ಸಹ ದೈವತೈಃ
ಸಾತ್ಯಕಿ, ನಾರದ, ಶಿವ, ಧನ್ವಂತರಿ, ಆದಿದೇವ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು—ಈ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ,
ಕಿಮರ್ಥಂ ಸಹಸಂಭೂತಾಃ ಸುರಸಮ್ಭೂತಯಃ ಕ್ಷಿತೌ। ಭವಿಷ್ಯಾಃ ಕತಿ ವಾ ಚಾಸ್ಯ ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವಾ ಮಹಾತ್ಮನಃ
ಈ ದೇವಜನ್ಮರು ಏಕೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಾಏಕಿ ಹುಟ್ಟಿದರು? ಈ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಭವಿಷ್ಯದ ಅವತಾರಗಳು ಇವೆ?
ಸರ್ವಕ್ಷೇತ್ರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಕಿಮರ್ಥಮಿಹ ಜಾಯತೇ। ಯದರ್ಥಮಿಹ ಸಂಭೂತೋ ವಿಷ್ಣುರ್ವೃಷ್ಣ್ಯಂಧಕೇ ಕುಲೇ
ಎಲ್ಲೆಡೆ, ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಏಕೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ? ವಿಷ್ಣು ಯಾಕೆ ವೃಷ್ಣಿ ಮತ್ತು ಅಂಧಕ ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದನು?
ಪುನಃಪುನರ್ಮನುಷ್ಯೇಷು ತನ್ಮೇ ತ್ವಂ ಬ್ರೂಹಿ ಪೃಚ್ಛತಃ। ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಉವಾಚ। ಶೃಣು ಭೂಪ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ರಹಸ್ಯಾತಿರಹಸ್ಯಕಮ್। ಯಥಾ ದಿವ್ಯತನುರ್ವಿಷ್ಣುರ್ಮಾನುಷೇಷ್ವಿಹ ಜಾಯತೇ
ಪುನಃ ಪುನಃ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅವನು ಹುಟ್ಟುವುದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನೇ, ಕೇಳು, ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತವಾದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ದೈವೀ ರೂಪದ ವಿಷ್ಣು ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು.
ಯುಗಾಂತೇ ತು ಪರಾವೃತ್ತೇ ಕಾಲೇ ಪ್ರಶಿಥಿಲೇ ಪ್ರಭುಃ। ದೇವಾಸುರಮನುಷ್ಯೇಷು ಜಾಯತೇ ಹರಿರೀಶ್ವರಃ
ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲ ದುರ್ಬಲವಾದಾಗ, ಪ್ರಭುವಾದ ಹರಿಯು ದೇವತೆ, ಅಸುರ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.
ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುರ್ದೈತ್ಯಸ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರಶಾಸಿತಾ। ಬಲಿನಾಧಿಷ್ಠಿತೇ ಚೈವ ಪುನರ್ಲೋಕತ್ರಯೇ ಕ್ರಮಾತ್
ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಎಂಬ ದೈತ್ಯನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು; ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಲಿಯೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಳಿದನು.
ಸಖ್ಯಮಾಸೀತ್ಪರಮಕಂ ದೇವಾನಾಮಸುರೈಃ ಸಹ। ಯುಗಾಖ್ಯಾ ದಶ ಸಂಪೂರ್ಣಾ ಆಸೀದವ್ಯಾಕುಲಂ ಜಗತ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ನೇಹವಿತ್ತು; ಹತ್ತು ಯುಗಗಳು ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ಕಳೆಯುವಷ್ಟು ಜಗತ್ತು ಶಾಂತವಾಗಿತ್ತು.
ನಿದೇಶಸ್ಥಾಯಿನಶ್ಚಾಪಿ ತಯೋರ್ದೇವಾಸುರಾ ಸ್ವಯಂ। ಬದ್ಧೋ ಬಲಿರ್ವಿಮರ್ದೋಯಂ ಸುಸಂವೃತ್ತಃ ಸುದಾರುಣಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರು ಅವರ ಆಜ್ಞೆಗೆ ವಿಧೇಯರಾಗಿದ್ದರು; ಬಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು, ಈ ಭಯಾನಕ ಯುದ್ಧವೂ ನಡೆದಿತು.
ದೇವಾನಾಮಸುರಾಣಾಂ ಚ ಘೋರಃ ಕ್ಷಯಕರೋ ಮಹಾನ್। ಕರ್ತುಂ ಧರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥಾಂ ಚ ಜಾಯತೇ ಮಾನುಷೇಷ್ವಿಹ
ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರ ನಡುವೆ ಭಯಾನಕವಾದ ಮಹಾ ನಾಶ ಸಂಭವಿಸಿತು; ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಇದು ಮಾನವರಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಭೃಗೋಃ ಶಾಪನಿಮಿತ್ತಂ ತು ದೇವಾಸುರಕೃತೇ ತದಾ। ಭೀಷ್ಮ ಉವಾಚ। ಕಥಂ ದೇವಾಸುರಕೃತೇ ಹರಿರ್ದೇಹಮವಾಪ್ತವಾನ್
ಭೃಗುಮುನಿಯ ಶಾಪದ ಕಾರಣದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರಿಗಾಗಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹರಿ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದನು ಎಂದು ಭೀಷ್ಮನು ಕೇಳಿದನು: ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರಿಗಾಗಿ ಹರಿ ಹೇಗೆ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದನು?
ದೈವಾಸುರಂ ಯಥಾವೃತ್ತಂ ತನ್ಮೇ ಕಥಯ ಸುವ್ರತ। ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಉವಾಚ। ತೇಷಾಂ ಜಯನಿಮಿತ್ತಂ ವೈ ಸಂಗ್ರಾಮಾ ಸ್ಯುಃ ಸುದಾರುಣಾಃ
ದೈವಾಸುರರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಏನು ಸಂಭವಿಸಿತೆಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು ಎಂದು ಭೀಷ್ಮನು ಕೇಳಿದನು. ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: ಅವರ ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಭಯಾನಕ ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದವು.
ಅವತಾರಾ ದಶದ್ವೌ ಚ ಶುದ್ಧಾ ಮನ್ವಂತರೇ ಸ್ಮೃತಾಃ। ನಾಮಧೇಯಂ ಸಮಾಸೇನ ಶೃಣು ತೇಷಾಂ ವಿವಕ್ಷಿತಮ್
ಪ್ರತಿ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಹತ್ತು ಶುದ್ಧ ಅವತಾರಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ; ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕೇಳು.
ಪ್ರಥಮೋ ನಾರಸಿಂಹಸ್ತು ದ್ವಿತೀಯಶ್ಚಾಪಿ ವಾಮನಃ। ತೃತೀಯಸ್ತು ವರಾಹಶ್ಚ ಚತುರ್ಥೋಽಮೃತಮಂಥನಃ
ಮೊದಲನೆಯದು ನರಸಿಂಹ, ಎರಡನೆಯದು ವಾಮನ; ಮೂರನೆಯದು ವರಾಹ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಅಮೃತಮಥನ.
ಸಂಗ್ರಾಮಃ ಪಂಚಮಶ್ಚೈವ ಸುಘೋರಸ್ತಾರಕಾಮಯಃ। ಷಷ್ಠೋ ಹ್ಯಾಡೀಬಕಾಖ್ಯಶ್ಚ ಸಪ್ತಮಸ್ತ್ರೈಪುರಸ್ತಥಾ
ಐದನೆಯದು ತಾರಕಾಸುರನಿಗಾಗಿ ನಡೆದ ಭಯಾನಕ ಯುದ್ಧ; ಆರನೆಯದು ಆಡಿಯಿಬಕ ಎಂಬುದು, ಏಳನೆಯದು ತ್ರಿಪುರಾಸುರನ ಯುದ್ಧ.
ಅಷ್ಟಮಶ್ಚಾಂಧಕವಧೋ ನವಮೋ ವೃತ್ರಘಾತನಃ। ಧ್ವಜಶ್ಚ ದಶಮಸ್ತೇಷಾಂ ಹಾಲಾಹಲಸ್ತತಃ ಪರಂ
ಎಂಟನೆಯದು ಅಂಧಕಾಸುರನ ವಧೆ, ಒಂಬತ್ತನೆಯದು ವೃತ್ರಾಸುರನ ಸಂಹಾರ; ಹತ್ತನೆಯದು ಧ್ವಜ, ನಂತರ ಹಾಲಾಹಲ.
ಪ್ರಥಿತೋ ದ್ವಾದಶಸ್ತೇಷಾಂ ಘೋರಃ ಕೋಲಾಹಲಸ್ತಥಾ। ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುರ್ದೈತ್ಯೋ ನರಸಿಂಹೇನ ಸೂದಿತಃ
ಹನ್ನೆರಡನೆಯದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಭಯಾನಕ ಕೋಲಾಹಲ; ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಎಂಬ ದೈತ್ಯನು ನರಸಿಂಹನಿಂದ ಸಂಹಾರಗೊಂಡನು.
ವಾಮನೇನ ಬಲಿರ್ಬದ್ಧಸ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಾಕ್ರಮಣೇ ಪುರಾ। ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷೋ ಹತೋ ದ್ವಂದ್ವೇ ಪ್ರತಿವಾದೇ ತು ದೈವತೈಃ
ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವಾಗ ವಾಮನನು ಬಲಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದನು; ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನು ದೇವತೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತರಾದನು.
ದಂಷ್ಟ್ರಯಾ ತು ವರಾಹೇಣ ಸಮುದ್ರಸ್ಥೋ ದ್ವಿಧಾ ಕೃತಃ। ಪ್ರಹ್ಲಾದೋ ನಿರ್ಜಿತೋ ಯುದ್ಧೇ ಇಂದ್ರೇಣಾಮೃತಮಂಥನೇ
ವರಾಹನ ದಂತದಿಂದ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿದ್ದವನು ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿದನು; ಅಮೃತಮಥನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು ಇಂದ್ರನಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತನು.
ವಿರೋಚನಸ್ತು ಪ್ರಾಹ್ಲಾದಿರ್ನಿತ್ಯಮಿನ್ದ್ರವಧೋದ್ಯತಃ। ಇಂದ್ರೇಣೈವ ಚ ವಿಕ್ರಮ್ಯ ನಿಹತಸ್ತಾರಕಾಮಯೇ
ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಮಗ ವಿರೋಚನನು ಸದಾ ಇಂದ್ರನ ವಧೆಗೆ ತೊಡಗಿದ್ದನು; ತಾರಕಾಸುರನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ಇಂದ್ರನಿಂದಲೇ ಹತರಾದನು.