ಭಾರ್ಯಾಮುವಾಚ ಸಂತ್ರಾಸಾತ್ಸ್ನುಷೇಯಂ ತೇ ಶುಚಿಸ್ಮಿತೇ। ಏವಮುಕ್ತ್ವಾಬ್ರವೀದೇನಂ ಕಸ್ಯ ಕೇಯಂ ಸ್ನುಷೇತಿ ವೈ
ಭಯದಿಂದ ಜ್ಯಾಮಘನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ, 'ಶುದ್ಧಮುಖವಳೇ, ಈಕೆ ನಿನ್ನ ಸೊಸೆ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಶೈಬ್ಯಾ, 'ಈಕೆ ಯಾರ ಸೊಸೆ?' ಎಂದು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಳು.
ರಾಜೋವಾಚ। ಯಸ್ತೇ ಜನಿಷ್ಯತೇ ಪುತ್ರಸ್ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ। ತಸ್ಯಾಃ ಸಾ ತಪಸೋಗ್ರೇಣ ಕನ್ಯಾಯಾಃ ಸಂಪ್ರಸೂಯತ
ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: 'ನಿನಗೆ ಹುಟ್ಟುವ ಮಗನಿಗೆ ಈಕೆ ಹೆಂಡತಿಯಾಗುವಳು.' ಆ ಯುವತಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣುಮಗುವನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.
ಪುತ್ರಂ ವಿದರ್ಭಂ ಸುಭಗಂ ಶೈಬ್ಯಾ ಪರಿಣತಾ ಸತೀ। ರಾಜಪುತ್ರ್ಯಾಂ ತು ವಿದ್ವಾಂಸೌ ಸ್ನುಷಾಯಾಂ ಕ್ರಥಕೌಶಿಕೌ
ಶೈಬ್ಯಾ, ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಳು, ಸುಭಗನಾದ ವಿದರ್ಭನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಆ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಕ್ರಥ ಮತ್ತು ಕೌಶಿಕರು ಸೊಸೆಯರಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.
ಲೋಮಪಾದಂ ತೃತೀಯಂ ತು ಪುತ್ರಂ ಪರಮಧಾರ್ಮಿಕಮ್। ಪಶ್ಚಾದ್ವಿದರ್ಭೋ ಜನಯಚ್ಛೂರಂ ರಣವಿಶಾರದಮ್
ಮೂರನೇ ಮಗನಾಗಿ ಲೋಮಪಾದನು ಜನಿಸಿದನು, ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು. ನಂತರ ವಿದರ್ಭನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ಮಗನನ್ನು ಹೆತ್ತನು.
ಲೋಮಪಾದಾತ್ಮಜೋ ಬಭ್ರುರ್ಧೃತಿಸ್ತಸ್ಯ ತು ಚಾತ್ಮಜಃ। ಕೌಶಿಕಸ್ಯಾತ್ಮಜಶ್ಚೇದಿಸ್ತಸ್ಮಾಚ್ಚೈದ್ಯನೃಪಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಲೋಮಪಾದನ ಮಗನು ಬಭ್ರು, ಅವನ ಮಗನು ಧೃತಿ. ಕೌಶಿಕನ ಮಗನು ಚೆದಿ, ಅವನಿಂದ ಚೆದಿ ರಾಜರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.
ಕ್ರಥೋ ವಿದರ್ಭಪುತ್ರೋ ಯಃ ಕುಂತಿಸ್ತಸ್ಯಾತ್ಮಜೋಭವತ್। ಕುಂತೇರ್ಧೃಷ್ಟಸ್ತತೋ ಜಜ್ಞೇ ಧೃಷ್ಟಾತ್ಸೃಷ್ಟಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್
ವಿದರ್ಭನ ಮಗನಾದ ಕ್ರಥನಿಗೆ ಕುಂತಿ ಎಂಬ ಮಗನಾಗಿದ್ದನು. ಕುಂತಿಯಿಂದ ಧೃಷ್ಠನು, ಧೃಷ್ಠನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ಸೃಷ್ಟನು ಜನಿಸಿದನು.
ಸೃಷ್ಟಸ್ಯ ಪುತ್ರೋ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ನಿವೃತ್ತಿಃ ಪರವೀರಹಾ। ನಿವೃತ್ತಿಪುತ್ರೋ ದಾಶಾರ್ಹೋ ನಾಮ್ನಾ ಸ ತು ವಿದೂರಥಃ
ಸೃಷ್ಟನ ಮಗನು ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ನಿವೃತ್ತಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವವನು. ನಿವೃತ್ತಿಯ ಮಗನು ದಾಶಾರ್ಹ, ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರು ವಿದೂರಥ.
ದಾಶಾರ್ಹಪುತ್ರೋ ಭೀಮಸ್ತು ಭೀಮಾಜ್ಜೀಮೂತ ಉಚ್ಯತೇ। ಜೀಮೂತಪುತ್ರೋ ವಿಕೃತಿಸ್ತಸ್ಯಭೀಮರಥಃ ಸುತಃ
ದಾಶಾರ್ಹನ ಮಗನು ಭೀಮ, ಭೀಮನಿಂದ ಜೀಮೂತನು ಜನಿಸಿದನು. ಜೀಮೂತನ ಮಗನು ವಿಕೃತಿ, ಅವನ ಮಗನು ಭೀಮರಥ.
ಅಥ ಭೀಮರಥಸ್ಯಾಪಿ ಪುತ್ರೋ ನವರಥಃ ಕಿಲ। ತಸ್ಯ ಚಾಸೀದ್ದಶರಥಃ ಶಕುನಿಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ
ಭೀಮರಥನ ಮಗನು ನವರಥ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನ ಮಗನು ದಶರಥ, ದಶರಥನ ಮಗನು ಶಕುನಿ.
ತಸ್ಮಾತ್ಕರಂಭಸ್ತಸ್ಮಾಚ್ಚ ದೇವರಾತೋ ಬಭೂವ ಹ। ದೇವಕ್ಷತ್ರೋಭವದ್ರಾಜಾ ದೇವರಾತಾನ್ಮಹಾಯಶಾಃ
ಶಕುನಿಯಿಂದ ಕರಂಭನು, ಅವನಿಂದ ದೇವರಾಥನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ದೇವರಾಥನಿಂದ ಮಹಾಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ದೇವಕ್ಷತ್ರ ಎಂಬ ರಾಜನು ಜನಿಸಿದನು.
ದೇವಗರ್ಭಸಮೋ ಜಜ್ಞೇ ದೇವಕ್ಷತ್ರಸ್ಯ ನಂದನಃ। ಮಧುರ್ನಾಮಮಹಾತೇಜಾ ಮಧೋಃ ಕುರುವಶಃ ಸ್ಮೃತಃ
ದೇವಕ್ಷತ್ರನ ಮಗನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನನಾದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಮಧುರನು. ಮಧುರನ ಮಗನಾದ ಮಧು ಕುರುವಂಶದವನು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
ಆಸೀತ್ಕುರುವಶಾತ್ಪುತ್ರಃ ಪುರುಹೋತ್ರಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್। ಅಂಶುರ್ಜಜ್ಞೇಥ ವೈದರ್ಭ್ಯಾಂ ದ್ರವಂತ್ಯಾಂ ಪುರುಹೋತ್ರತಃ
ಆ ಕುರುವಂಶದಿಂದ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ಪುರೋಹೋತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು. ಪುರೋಹೋತ್ರ ಮತ್ತು ವಿದರ್ಭದ ದ್ರವಂತಿಯ ಮದುವೆಯಿಂದ ಅಂಶು ಎಂಬ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಿದನು.
ವೇತ್ರಕೀ ತ್ವಭವದ್ಭಾರ್ಯಾ ಅಂಶೋಸ್ತಸ್ಯಾಂ ವ್ಯಜಾಯತ। ಸಾತ್ವತಃ ಸತ್ವಸಂಪನ್ನಃ ಸಾತ್ವತಾನ್ಕೀರ್ತಿವರ್ದ್ಧನಃ
ವೇತ್ರಕಿ ಎಂಬಳು ಅಂಶನಿಗೆ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ, ಅವಳಿಂದ ಸಾತ್ವತನು ಜನಿಸಿದರು. ಆತನು ಮಹಾ ಗುಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡವನು, ಸಾತ್ವತರ ಹೆಸರು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವನು.
ಇಮಾಂ ವಿಸೃಷ್ಟಿಂ ವಿಜ್ಞಾಯ ಜ್ಯಾಮಘಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಪ್ರಜಾವಾನೇತಿ ಸಾಯುಜ್ಯಂ ರಾಜ್ಞಃ ಸೋಮಸ್ಯ ಧೀಮತಃ
ಮಹಾತ್ಮ ಜ್ಯಾಮಘನ ವಂಶವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು, ಅವನು ಅನೇಕ ಸಂತಾನಗಳೊಡನೆ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಸೋಮನೊಂದಿಗೆ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನೆಂದು ತಿಳಿ.
ಸಾತ್ವತಾನ್ಸತ್ವಸಂಪನ್ನಾ ಕೌಸಲ್ಯಾ ಸುಷುವೇ ಸುತಾನ್। ತೇಷಾಂ ಸರ್ಗಾಶ್ಚ ಚತ್ವಾರೋ ವಿಸ್ತರೇಣೈವ ತಾನ್ಶೃಣು
ಕೌಸಲ್ಯಾ ಸಾತ್ವತನಿಗೆ ಧರ್ಮವಂತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಅವರ ನಾಲ್ಕು ವಂಶಗಳ ವಿವರವನ್ನು ಈಗ ಕೇಳು.
ಭಜಮಾನಸ್ಯ ಸೃಂಜಯ್ಯಾಂ ಭಾಜನಾಮಾ ಸುತೋಭವತ್। ಸೃಂಜಯಸ್ಯ ಸುತಾಯಾಂ ತು ಭಾಜಕಾಸ್ತು ತತೋಭವನ್
ಭಜಮಾನನಿಗೆ ಶೃಂಜಯೆಯಿಂದ ಭಾಜನ ಎಂಬ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಶೃಂಜಯನ ಮಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾಜಕರು ಜನಿಸಿದರು.
ತಸ್ಯ ಭಾಜಸ್ಯ ಭಾರ್ಯೇ ದ್ವೇ ಸುಷುವಾತೇ ಸುತಾನ್ಬಹೂನ್। ನೇಮಿಂ ಚಕೃಕಣಂ ಚೈವ ವೃಷ್ಣಿಂ ಪರಪುರಂಜಯಂ
ಆ ಭಾಜನನಿಗೆ ಎರಡು ಹೆಂಡತಿಯರು ಇದ್ದರು, ಇಬ್ಬರೂ ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತರು. ಅವರಲ್ಲಿ ನೆಮಿ, ಚಕ್ರಕಣ, ವೃಷ್ಣಿ ಮತ್ತು ಪರಪುರಂಜಯ ಎಂಬವರು.
ತೇ ಭಾಜಕಾಃ ಸ್ಮೃತಾ ಯಸ್ಮಾದ್ಭಜಮಾನಾದ್ವಿ ಜಜ್ಞಿರೇ। ದೇವಾವೃಧಃ ಪೃಥುರ್ನಾಮ ಮಧೂನಾಂ ಮಿತ್ರವರ್ದ್ಧನಃ
ಭಜಮಾನನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರನ್ನು ಭಾಜಕರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಂದ ದೇವಾವೃಧ, ಪೃಥು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯುಗಳಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರವರ್ಧನ ಎಂಬವರು ಹುಟ್ಟಿದರು.
ಅಪುತ್ರಸ್ತ್ವಭವದ್ರಾಜಾ ಚಚಾರ ಪರಮಂ ತಪಃ। ಪುತ್ರಃ ಸರ್ವಗುಣೋಪೇತೋ ಮಮ ಭೂಯಾದಿತಿ ಸ್ಪೃಹನ್
ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಮಗನಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಪರಮ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, 'ನನ್ನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿರುವ ಮಗನು ದೊರಕಲಿ' ಎಂದು ಹಂಬಲಿಸಿದನು.
ಸಂಯೋಜ್ಯ ಕೃಷ್ಣಮೇವಾಥ ಪರ್ಣಾಶಾಯಾ ಜಲಂ ಸ್ಪೃಶನ್। ಸಾ ತೋಯಸ್ಪರ್ಶನಾತ್ತಸ್ಯ ಸಾಂನಿಧ್ಯಂ ನಿಮ್ನಗಾ ಹ್ಯಗಾತ್
ಆಗ ಕೃಷ್ಣನ ಜೊತೆಗೂಡಿ, ಪರ್ಣಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದನು. ಆ ನೀರಿನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ನದಿಯು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂತು.
ಕಲ್ಯಾಣಂ ಚರತಸ್ತಸ್ಯ ಶುಶೋಚ ನಿಮ್ನಗಾತತಃ। ಚಿಂತಯಾಥ ಪರೀತಾತ್ಮಾ ಜಗಾಮಾಥ ವಿನಿಶ್ಚಯಮ್
ಆ ರಾಜನು ಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗ, ಆ ನದಿಗೆ ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ದುಃಖವಾಯಿತು. ಆತನು ಚಿಂತೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದನು.
ಭೂತ್ವಾ ಗಚ್ಛಾಮ್ಯಹಂ ನಾರೀ ಯಸ್ಯಾಮೇವಂ ವಿಧಃ ಸುತಃ। ಜಾಯೇತ ತಸ್ಮಾದದ್ಯಾಹಂ ಭವಾಮ್ಯಸ್ಯ ಸುತಪ್ರದಾ
ನಾನು ಹೆಂಗಸಾಗಿ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಅವನಿಗೆ ಇಂತಹ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಲೆಂದು, ಇಂದು ಅವನಿಗೆ ಮಗನನ್ನು ಕೊಡುವವಳಾಗುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಳು.
ಅಥ ಭೂತ್ವಾ ಕುಮಾರೀ ಸಾ ಬಿಭ್ರತೀ ಪರಮಂ ವಪುಃ। ಜ್ಞಾಪಯಾಮಾಸ ರಾಜಾನಂ ತಾಮಿಯೇಷ ನೃಪಸ್ತತಃ
ಆಕೆ ಅಪೂರ್ವ ಸೌಂದರ್ಯದ ಯುವತಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡು, ರಾಜನಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತಿಳಿಸಿದಳು. ರಾಜನು ಅವಳನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು.
ಅಥಸಾನವಮೇಮಾಸಿಸುಷುವೇಸರಿತಾಂವರಾ। ಪುತ್ರಂ ಸರ್ವಗುಣೋಪೇತಂ ಬಭ್ರುಂ ದೇವಾವೃಧಾತ್ಪರಮ್
ಆ ಯುವತಿಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದಳು, ಅವನು ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬಭ್ರು ಎಂಬ ಮಗನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಅವನು ದೇವಾವೃಧನಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
ಅತ್ರ ವಂಶೇ ಪುರಾಣಜ್ಞಾ ಬ್ರುವಂತೀತಿ ಪರಿಶ್ರುತಮ್। ಗುಣಾನ್ದೇವಾವೃಧಸ್ಯಾಥ ಕೀರ್ತ್ತಯಂತೋ ಮಹಾತ್ಮನಃ
ಈ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಮಹಾತ್ಮ ದೇವಾವೃಧನ ಗುಣಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಬಭ್ರುಃ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ದೇವೈರ್ದೇವಾವೃಧಃ ಸಮಃ। ಷಷ್ಟಿಃ ಶತಂ ಚ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಚ ಸಪ್ತತಿಃ
ಬಭ್ರು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ದೇವಾವೃಧನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ. ಅವನಿಗೆ ನೂರು ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರು.
ಏತೇಮೃತತ್ವಂ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಾ ಬಭ್ರೋರ್ದೇವಾವೃಧಾದಪಿ। ಯಜ್ಞದಾನತಪೋಧೀಮಾನ್ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಸ್ಸುದೃಢವ್ರತಃ
ಇವರು ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು, ಬಭ್ರು ಮತ್ತು ದೇವಾವೃಧನಿಗಿಂತಲೂ ಮೇಲು. ಯಜ್ಞ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು, ಜ್ಞಾನ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ದೃಢವ್ರತದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು.
ರೂಪವಾಂಶ್ಚ ಮಹಾತೇಜಾ ಭೋಜೋತೋಮೃತಕಾವತೀಮ್। ಶರಕಾನ್ತಸ್ಯ ದುಹಿತಾ ಸುಷುವೇ ಚತುರಃ ಸುತಾನ್
ಅಪೂರ್ವ ರೂಪ ಮತ್ತು ಮಹಾ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಭೋಜನು, ಶರಕಾಂತನ ಮಗಳು ಮೃತಕಾವತಿಯನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಪಡೆದನು. ಅವಳು ಅವನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.
ಕುಕುರಂ ಭಜಮಾನಂ ಚ ಶ್ಯಾಮಂ ಕಂಬಲಬರ್ಹಿಷಮ್। ಕುಕುರಸ್ಯಾತ್ಮಜೋ ವೃಷ್ಟಿರ್ವೃಷ್ಟೇಸ್ತು ತನಯೋ ಧೃತಿಃ
ಕುಕುರು, ಭಜಮಾನ, ಶ್ಯಾಮ ಮತ್ತು ಕಂಬಲಬರ್ಹಿಷ ಎಂಬವರು. ಕುಕುರನ ಮಗನು ವೃಷ್ಟಿ, ವೃಷ್ಟಿಯ ಮಗನು ಧೃತಿ.
ಕಪೋತರೋಮಾ ತಸ್ಯಾಪಿ ತಿತ್ತಿರಿಸ್ತಸ್ಯ ಚಾತ್ಮಜಃ। ತಸ್ಯಾಸೀದ್ಬಹುಪುತ್ರಸ್ತು ವಿದ್ವಾನ್ಪುತ್ರೋ ನರಿಃ ಕಿಲ
ಧೃತಿಗೆ ಕಪೋತರೋಮ ಎಂಬ ಮಗನು, ಅವನಿಗೆ ತಿತ್ತಿರಿ ಎಂಬ ಮಗನು. ಅವನಿಗೆ ಅನೇಕ ಮಕ್ಕಳು ಇದ್ದರು, ಅವರಲ್ಲಿ ನರಿ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನಿಯೂ ಇದ್ದನು.