ತಾಮಸಸ್ಯ ಸುತಾಃ ಸರ್ವೇ ದಶವಂಶವಿವರ್ದ್ಧನಾಃ। ಪಂಚಮಸ್ಯ ಮನೋಸ್ತದ್ವದ್ರೈವತಸ್ಯಾಂತರಂ ಶೃಣು
ತಾಮಸನ ಎಲ್ಲಾ ಹತ್ತು ಪುತ್ರರು ವಂಶವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು; ಈಗ ಐದನೇ ಮನು ರೇವತನ ಕಾಲದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು.
ದೇವಬಾಹುಃ ಸುಬಾಹುಶ್ಚ ಪರ್ಜ್ಯನ್ಯಃ ಸಮಯೋಮುನಿಃ। ಹಿರಣ್ಯರೋಮಾ ಸಪ್ತಾಶ್ವಃ ಸಪ್ತೈತೇ ಋಷಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ದೇವಬಾಹು, ಸುಬಾಹು, ಪರ್ಜನ್ಯ, ಸಮಯ ಮುನಿ, ಹಿರಣ್ಯರೋಮ, ಮತ್ತು ಸಪ್ತಾಶ್ವ—ಈ ಏಳು ಮಂದಿ ಋಷಿಗಳೆಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ.
ದೇವಾಶ್ಚ ಭೂತರಜಸಸ್ತಥಾ ಪ್ರಕೃತಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಅವಶಸ್ತತ್ವದರ್ಶೀ ಚ ವೀತಿಮಾನ್ಹವ್ಯಪಃ ಕಪಿಃ
ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಭೂತರಜಸರೆಂದು, ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಗಳು ಕೂಡ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅವಶ, ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿ, ವೀತಿಮಾನ್, ಹವ್ಯಪ ಮತ್ತು ಕಪಿ.
ಮುಕ್ತೋ ನಿರುತ್ಸುಕಃ ಸತ್ವೋ ನಿರ್ಮೋಹೋಥ ಪ್ರಕಾಶಕಃ। ಧರ್ಮವೀರ್ಯಬಲೋಪೇತಾ ದಶೈತೇ ರೇವತಾತ್ಮಜಾಃ೧೦೦ 1.7.
ಮುಕ್ತ, ನಿರುತ್ಸುಕ, ಸತ್ವ, ನಿರ್ಮೋಹ, ಪ್ರಕಾಶಕ; ಧರ್ಮ, ಶೌರ್ಯ ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ರೇವತನ ಪುತ್ರರು.
ಭೃಗುಃ ಸುಧಾಮಾ ವಿರಜಃ ಸಹಿಷ್ಣುರ್ನಾರದಸ್ತಥಾ। ವಿವಸ್ವಾನ್ಕೃತಿನಾಮಾ ಚ ಸಪ್ತ ಸಪ್ತರ್ಷಯೋಪರೇ
ಭೃಗು, ಸುಧಾಮಾ, ವಿರಜ, ಸಹಿಷ್ಣು, ನಾರದ, ವಿವಸ್ವಾನ್ ಮತ್ತು ಕೃತಿ—ಈ ಏಳು ಮಂದಿ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.
ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯಾಂತರೇ ದೇವಾ ಲೇಖಾನಾಮಪರಿಶ್ರುತಾಃ। ವಿಭವೋಥ ಪೃಥಕ್ಚಾನು ಕೀರ್ತಿತಾಸ್ತ್ರಿದಿವೌಕಸಃ
ಚಾಕ್ಷುಷನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಲೇಖಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ವಿಭವ ಮತ್ತು ಪೃಥಕ್ಚಾನು ಎಂಬವರು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯಾಂತರೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೇವಾನಾಂ ಪಂಚಮೋ ಜನಃ। ರುರುಪ್ರಭೃತಯಸ್ತದ್ವಚ್ಚಾಕ್ಷುಷಸ್ಯ ಸುತಾ ದಶ
ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುಂತರದ ಅವಧಿ ಬರುವಾಗ, ದೇವತೆಗಳ ಐದನೇ ಗುಂಪು ಉಂಟಾಯಿತು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಚಾಕ್ಷುಷನಿಗೆ ರರುರು ಮತ್ತು ಇತರ ಒಟ್ಟು ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಸ್ವಾಯಂಭುವೇ ವಂಶೇ ಯೇ ಮಯಾ ಪೂರ್ವಮೇವ ತೇ। ಅನ್ತರಂ ಚಾಕ್ಷುಷಂ ಚೈವ ಮಯಾ ತೇ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಂ
ಸ್ವಾಯಂಭುವ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನು ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುಂತರದ ಅವಧಿಯನ್ನೂ ನಾನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ಸಪ್ತಮಂ ಚ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯದ್ವೈವಸ್ವತಮುಚ್ಯತೇ। ಅತ್ರಿಶ್ಚೈವ ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚ ಕಶ್ಯಪೋ ಗೌತಮಸ್ತಥಾ
ಈಗ ಏಳನೇದು, ವೈವಸ್ವತ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವದು, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅತ್ರಿ, ವಸಿಷ್ಠ, ಕಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ಗೌತಮ—
ಭಾರದ್ವಾಜಸ್ತಥಾ ಯೋಗೀ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್। ಜಮದಗ್ನಿಶ್ಚ ಸಪ್ತೈತೇ ಸಾಂಪ್ರತಂ ತೇ ಮಹರ್ಷಯಃ
ಭಾರದ್ವಾಜ, ಯೋಗಿ, ವಿಷ್ವಾಮಿತ್ರ ಮಹಾಪ್ರಭಾವಿ, ಮತ್ತು ಜಮದಗ್ನಿ—ಇವರು ಏಳು ಜನ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಕೃತ್ವಾ ಧರ್ಮವ್ಯವಸ್ಥಾನಂ ಪ್ರಯಾನ್ತಿ ಪರಮಂ ಪದಂ। ಸಾವರ್ಣ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಮನೋರ್ಭಾವಿ ತಥಾಂತರಂ
ಇವರು ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಭವಿಷ್ಯದ ಸಾವರ್ಣಿ ಮನುಂತರದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಅಶ್ವತ್ಥಾಮಾ ಶರದ್ವಾಂಶ್ಚ ಕೌಶಿಕೋ ಗಾಲವಸ್ತಥಾ। ಶತಾನಂದಃ ಕಾಶ್ಯಪಶ್ಚ ರಾಮಶ್ಚ ಋಷಯ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ, ಶರದ್ವಾನ್, ಕೌಶಿಕ, ಗಾಲವ, ಶತಾನಂದ, ಕಾಶ್ಯಪ ಮತ್ತು ರಾಮ—ಇವರು ಮಹರ್ಷಿಗಳೆಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಧೃತಿರ್ವರೀಯಾನ್ಯವಸುಃ ಸುವರ್ಣೋ ಧೃತಿರೇವ ಚ। ವರಿಷ್ಣುವೀರ್ಯಃ ಸುಮತಿರ್ವಸುಶ್ಶುಕ್ರಶ್ಚ ವೀರ್ಯವಾನ್
ಧೃತಿ, ವರೀಯಾನ್, ಯವಸು, ಸುವರ್ಣ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಧೃತಿ, ವರಿಷ್ಣುವೀರ್ಯ, ಸುಮತಿ, ವಸು ಮತ್ತು ಶುಕ್ರ ಎಂಬ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು—
ಭವಿಷ್ಯಸ್ಯಾರ್ಕಸಾವರ್ಣೇರ್ಮನೋಃ ಪುತ್ರಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ। ರೌಚ್ಯಾದಯಸ್ತಥಾನ್ಯೇಪಿ ಮನವಃ ಸಂಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ
ಇವರು ಭವಿಷ್ಯದ ಅರ್ಕ ಸಾವರ್ಣಿ ಮನುನ ಪುತ್ರರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ರೌಚ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಕೂಡ ಮನುಗಳಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ರುಚೇಃ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ ಪುತ್ರೋ ರೌಚ್ಯೋ ನಾಮ ಭವಿಷ್ಯತಿ। ಮನುರ್ಭೂತಿಸುತಸ್ತದ್ವದ್ಭೌತ್ಯೋ ನಾಮ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ರುಚಿ ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಪತಿಗೆ ರೌಚ್ಯ ಎಂಬ ಮಗನು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸುವನು. ಹಾಗೆಯೇ, ಭೂತಿಯ ಮಗನಾದ ಮನು ಭೌತ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುವನು.
ತತಸ್ತು ಮೇರುಸಾವರ್ಣಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಸುನುರ್ಮನುಃ ಸ್ಮೃತಃ। ಋಭುಶ್ಚ ೠತುಧಾಮಾ ಚ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನೋ ಮನುಸ್ತಥಾ
ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನಾದ ಮೇರು ಸಾವರ್ಣಿ ಮನು ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಋಭು, ಋತುಧಾಮ, ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನ—ಇವರನ್ನೂ ಮನುಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಅತೀತಾನಾಗತಾಶ್ಚೈವ ಮನವಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾಃ। ವರ್ಷಾಣಾಂ ಯುಗಸಾಹಸ್ರಮೇಭಿರ್ವ್ಯಾಪ್ತಂ ನರಾಧಿಪ
ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಮನುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವರಿಂದ ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳು ಪೂರ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ, ರಾಜನೇ.
ಸ್ವೇಸ್ವೇನ್ತರೇ ಸರ್ವಮಿದಂ ಸಮುತ್ಪಾದ್ಯ ಚರಾಚರಂ। ಕಲ್ಪಕ್ಷಯೇ ನಿವೃತ್ತೇ ತು ಮುಚ್ಯಂತೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸಹ
ಪ್ರತಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಲವಾದ ಎಲ್ಲವೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಲ್ಪದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮನೊಡನೆ ಎಲ್ಲರೂ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಅಮೀಯುಗಸಹಸ್ರಾನ್ತೇ ವಿನಶ್ಯನ್ತಿ ಪುನಃಪುನಃ। ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ಯಾ ವಿಷ್ಣುಸಾಯುಜ್ಯಂ ತತೋ ಯಾಸ್ಯಂತಿ ವೈ ನೃಪ
ಈ ಸಾವಿರಾರು ಯುಗಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ, ರಾಜನೇ, ಅವರು ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗಿನ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಭೀಷ್ಮ ಉವಾಚ। ಬಹುಭಿರ್ದ್ಧರಣೀ ಭುಕ್ತಾ ಭೂಪಾಲೈಃ ಶ್ರೂಯತೇ ಪುರಾ। ಪಾರ್ಥಿವಾಃ ಪೃಥಿವೀಯೋಗಾತ್ಪೃಥಿವೀ ಕಸ್ಯ ಯೋಗತಃ
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಅನೇಕ ರಾಜರು ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆನಂದಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗಿದೆ. ರಾಜರು ಇಲ್ಲದಾಗ, ಭೂಮಿ ಈಗ ಯಾರಿಗೆ ಸೇರಿದೆ?
ಕಿಮರ್ಥಂ ಚ ಕೃತಾ ಸಂಜ್ಞಾ ಭೂಮೇಸ್ಸಾ ಪಾರಿಭಾಷಿಕೀ। ಗೌರಿತೀಯಂ ಚ ಸಂಜ್ಞಾ ವಾ ಭುವಃ ಕಸ್ಮಾದ್ಬ್ರವೀಹಿ ಮೇ
ಭೂಮಿಗೆ 'ಭೂಮಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಏಕೆ ಬಂತು? ಹಾಗೆಯೇ, ಅವಳನ್ನು 'ಗೌರಿ' ಎಂದು ಏಕೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? ಈ ಹೆಸರಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.
ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಉವಾಚ। ಪುರಾ ಕೃತಯುಗಸ್ಯಾಸೀದಂಗೋ ನಾಮ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ। ಮೃತ್ಯೋಸ್ತು ದುಹಿತಾ ತೇನ ಪರಿಣೀತಾತಿದುರ್ಮುಖೀ
ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: ಕ್ರತಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಂಗ ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಇದ್ದನು. ಅವನು ಮರಣದ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು, ಆಕೆ ಬಹಳ ಕೆಟ್ಟ ಮುಖವಳಾಗಿದ್ದಳು.
ಸುನೀಥಾ ನಾಮ ತಸ್ಯಾಸ್ತು ವೇನೋ ನಾಮ ಸುತಃ ಪುರಾ। ಅಧರ್ಮನಿರತಃ ಕಾಮೀ ಬಲವಾನ್ವಸುಧಾಧಿಪಃ
ಆಕೆಗೂ ಸುನೀತಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಆಕೆಗೆ ವೇನ ಎಂಬ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನು ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಭೂಮಿಪಾಲಕನು, ಆದರೆ ಅಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಾಮಕ್ಕೆ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು.
ಲೋಕಸ್ಯಾಧರ್ಮಕೃಚ್ಚಾಪಿ ಪರಭಾರ್ಯಾಪಹಾರಕಃ। ಅಥ ತಸ್ಯ ಪ್ರಸಿದ್ಯರ್ಥಂ ಜಗದರ್ಥಂ ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ
ಅವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಧರ್ಮ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಇತರರ ಹೆಂಡತಿಗಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು. ಆಗ ಅವನನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು—
ಅನುನೀತೋಪಿ ನ ದದಾವಶುದ್ಧಾತ್ಮಾಽಭಯಂ ತತಃ। ಶಾಪೇನ ಮಾರಯಿತ್ವೈನಮರಾಜಕಭಯಾರ್ದಿತಾಃ
ಅವನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡರೂ ಆ ಶುದ್ಧಮನಸ್ಸಿನವನು ಭಯದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ; ರಾಜನ ಭಯದಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡು ಅವನನ್ನು ಶಾಪದಿಂದ ಕೊಂದನು.
ಮಮಂಥುರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಸ್ತಸ್ಯ ಬಲಾದ್ದೇಹಮಕಲ್ಮಷಾಃ। ತತ್ಕಾಯಾನ್ಮಥ್ಯಮಾನಾತ್ತು ಜನಿತಾ ಮ್ಲೇಚ್ಛಜಾತಯಃ
ಪಾಪವಿಲ್ಲದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮಥಿಸಿದರು; ಆ ದೇಹವನ್ನು ಮಥಿಸಿದಾಗ ಮ್ಲೇಚ್ಛ ಜನಾಂಗಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು.
ಶರೀರೇ ಮಾತುರಂಶೇನ ಕೃಷ್ಣಾಂಜನಸಮಪ್ರಭಾಃ। ಪಿತುರಂಶಸ್ಯ ಸಂಗೇನ ಧಾರ್ಮಿಕೋ ಧರ್ಮಕಾರಕಃ
ತಾಯಿಯ ಭಾಗದಿಂದ ಕಪ್ಪು ಅಂಜನದಂತೆ ಹೊಳಪಿರುವವರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ತಂದೆಯ ಭಾಗದ ಸಂಗದಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಜನಿಸಿದನು.
ಉತ್ಪನ್ನೋ ದಕ್ಷಿಣಾದ್ಧಸ್ತಾತ್ಸಧನುಃ ಸಶರೋ ಗದೀ। ದಿವ್ಯತೇಜೋಮಯಃ ಪುತ್ರಸ್ಸರತ್ನಕವಚಾಂಗದಃ
ಬಲಗೈಯಿಂದ ಬಿಲ್ಲು, ಬಾಣ ಮತ್ತು ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದ, ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ರತ್ನ ಕವಚ ಮತ್ತು ಅಂಗದಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಮಗನು ಹುಟ್ಟಿದನು.
ಪೃಥುರೇವಾಭವನ್ನಾಮ್ನಾ ಸ ಚ ವಿಷ್ಣುರಜಾಯತ। ಸ ವಿಪ್ರೈರಭಿಷಿಕ್ತಃ ಸಂಸ್ತಪಃ ಕೃತ್ವಾ ಸುದುಷ್ಕರಂ
ಅವನಿಗೆ ಪೃಥು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು; ಅವನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅವನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರು; ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.
ವಿಷ್ಣೋರ್ವರೇಣ ಸರ್ವಸ್ಯ ಪ್ರಭುತ್ವಮಗಮತ್ಪ್ರಭುಃ। ನಿಃಸ್ವಾಧ್ಯಾಯವಷಟ್ಕಾರಂ ನಿರ್ದ್ಧರ್ಮಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಭೂತಲಂ
ವಿಷ್ಣುವಿನ ವರದಿಂದ ಅವನು ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೆಯೂ ಆಳ್ವಿಕೆ ಪಡೆದನು; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವೇದಪಾಠವೂ ಹೋಮವೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಧರ್ಮವೂ ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ,