ಏಕವಸ್ತ್ರಾ ಮುಕ್ತಕೇಶೀ ರಕ್ತಾಂತಸ್ತಬ್ಧಲೋಚನಾ। ಅಹಂ ಬಲಪ್ರದಾ ದೇವೀ ಮಾಂ ವಾ ಗೃಹ್ಣನ್ತು ದಾನವಾಃ
ಒಂದು ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ, ಕೂದಲು ಬಿಚ್ಚಿ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಕೆಂಪಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇದ್ದ ವಾರುಣೀ ದೇವಿ, 'ನಾನು ಬಲವನ್ನು ನೀಡುವ ದೇವಿ; ದಾನವರು ನನ್ನನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.
ಅಶುಚಿಂ ವಾರುಣೀಂ ಮತ್ವಾ ತ್ಯಕ್ತವಂತಸ್ತದಾ ಸುರಾಃ। ಜಗೃಹುಸ್ತಾಂ ತದಾ ದೈತ್ಯಾ ಗ್ರಹಣಾನ್ತೇಸುರಾಭವತ್
ವಾರುಣಿಯನ್ನು ಶುದ್ಧವಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ದೇವತೆಗಳು ಅವಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು; ಆದರೆ ದೈತ್ಯರು ಅವಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಳು.
ಮಂಥನೇ ಪಾರಿಜಾತೋಭೂದ್ದೇವ ಶ್ರೀನಂದನೋ ದ್ರುಮಃ। ರೂಪೌದಾರ್ಯ್ಯಗುಣೋಪೇತಾಸ್ತತಶ್ಚಾಪ್ಸರಸಾಂ ಗಣಾಃ೫೦ 1.4.
ಕೆಡವಿದಾಗ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಶುಭವನ್ನು ನೀಡುವ ಪಾರಿಜಾತ ವೃಕ್ಷವು ಹೊರಬಂದಿತು; ಆ ಬಳಿಕ ಅಪ್ಸರಸರು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದರು.
ಷಷ್ಟಿಕೋಟ್ಯಸ್ತದಾ ಜಾತಾಸ್ಸಾಮಾನ್ಯಾ ದೇವ ದಾನವೈಃ। ಸರ್ವಾಸ್ತಾಃ ಕೃತಪೂರ್ವಾಸ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯಾಃ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಣಾ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರುವತ್ತಾರು ಕೋಟಿ ಅಪ್ಸರಸರು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಅವರೆಲ್ಲರೂ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪಡೆದ ಪುಣ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಎರಡೂ ಪಾಳಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.
ತತಃ ಶೀತಾಂಶುರಭವದ್ದೇವಾನಾಂ ಪ್ರೀತಿದಾಯಕಃ। ಯಯಾಚೇ ಶಂಕರೋ ದೇವೋ ಜಟಾಭೂಷಣಕೃನ್ಮಮ
ನಂತರ ಚಂದ್ರನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಹೊರಬಂದನು; ಜಟಾಮಂಡಿತನಾದ ಶಂಕರನು ಅದನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿ ಕೇಳಿದನು.
ಭವಿಷ್ಯತಿ ನ ಸಂದೇಹೋ ಗೃಹೀತೋಯಂ ಮಯಾ ಶಶೀ। ಅನುಮೇನೇ ಚ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಭೂಷಣಾಯ ಹರಸ್ಯ ತು
'ನಾನು ಚಂದ್ರನನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆನೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಹರನಿಗೆ ಆಭರಣವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.
ತತೋ ವಿಷಂ ಸಮುತ್ಪನ್ನಂ ಕಾಲಕೂಟಂ ಭಯಾವಹಂ। ತೇನ ಚೈವಾರ್ದಿತಾಸ್ಸರ್ವೇ ದಾನವಾಃ ಸಹ ದೈವತೈಃ
ಆಗ ಭಯಂಕರವಾದ ಕಾಲಕೂಟ ವಿಷವು ಹೊರಬಂದಿತು. ಆ ವಿಷದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಎಲ್ಲರೂ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟರು.
ಮಹಾದೇವೇನ ತತ್ಪೀತಂ ವಿಷಂ ಗೃಹ್ಯ ಯದೃಚ್ಛಯಾ। ತಸ್ಯ ಪಾನಾನ್ನೀಲಕಂಠಸ್ತದಾ ಜಾತೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ
ಆ ವಿಷವನ್ನು ಮಹಾದೇವರು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಕುಡಿಯಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಅದನ್ನು ಕುಡಿದ ನಂತರ ಮಹೇಶ್ವರನು ನೀಲಕಂಠನಾದರು.
ಪೀತಾವಶೇಷಂ ನಾಗಾಸ್ತು ಕ್ಷೀರಾಬ್ಧೇಸ್ತು ಸಮುತ್ಥಿತಮ್। ತತೋ ಧನ್ವಂತರಿರ್ಜಾತಃ ಶ್ವೇತಾಂಬರಧರಃ ಸ್ವಯಮ್
ಉಳಿದ ವಿಷವನ್ನು ನಾಗರು ಕುಡಿದರು. ಅದು ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿತ್ತು. ನಂತರ ಸ್ವತಃ ಧನ್ವಂತರಿ ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದರು.
ಬಿಭ್ರತ್ಕಮಂಡಲುಂ ಪೂರ್ಣಮಮೃತಸ್ಯ ಸಮುತ್ಥಿತಃ। ತತಃ ಸ್ವಸ್ಥಮನಸ್ಕಾಸ್ತೇ ವೈದ್ಯರಾಜಸ್ಯ ದರ್ಶನಾತ್
ಅವರು ಅಮೃತದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಮಂಡಲುವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೊರಬಂದರು. ವೈದ್ಯರಾಜನನ್ನು ಕಂಡು ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಯಿತು.
ತತಶ್ಚಾಶ್ವಃ ಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ನಾಗಶ್ಚೈರಾವತಸ್ತಥಾ। ತತ ಸ್ಫುರತ್ಕಾಂತೀಮತಿವಿಕಾಸಿ ಕಮಲೇಸ್ಥಿತಾ
ಆಮೇಲೆ ಒಂದು ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಐರಾವತ ಎಂಬ ಹಸ್ತಿಯೂ ಹೊರಬಂದವು. ನಂತರ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ, ತುಂಬಾ ಸುಂದರವಾಗಿ, ಒಬ್ಬಳು ಕಮಲದಲ್ಲಿ ನಿಂತಳು.
ಶ್ರೀರ್ದ್ದೇವೀ ಪಯಸಸ್ತಸ್ಮಾದುತ್ಥಿತಾ ಧೃತಪಂಕಜಾ। ತಾಂ ತುಷ್ಟವುರ್ಮುದಾಯುಕ್ತಾಃ ಶ್ರೀಸೂಕ್ತೇನ ಮಹರ್ಷಯಃ
ಆ ಕ್ಷೀರದಿಂದ ಶ್ರೀದೇವಿ ಕಮಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೊರಬಂದಳು. ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಶ್ರೀಸೂಕ್ತವನ್ನು ಹಾಡಿ ಅವಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.
ವಿಶ್ವಾವಸುಮುಖಾಸ್ತಸ್ಯಾ ಗಂಧರ್ವಾಃ ಪುರತೋ ಜಗುಃ। ಘೃತಾಚೀಪ್ರಮುಖಾಸ್ತತ್ರ ನನೃತುಶ್ಚಾಪ್ಸರೋಗಣಾಃ
ವಿಶ್ವಾವಸು ಮತ್ತು ಮುಖಾ ಮುಂತಾದ ಗಂಧರ್ವರು ಅವಳ ಮುಂದೆ ಹಾಡಿದರು. ಘೃತಾಚಿ ಮುಂತಾದ ಅಪ್ಸರಸರು ಅಲ್ಲೇ ಕುಣಿದರು.
ಗಂಗಾದ್ಯಾಃ ಸರಿತಸ್ತೋಯೈಃ ಸ್ನಾನಾರ್ಥಮುಪತಸ್ಥಿರೇ। ದಿಗ್ಗಜಾ ಹೇಮಪಾತ್ರಸ್ಥಮಾದಾಯ ವಿಮಲಂ ಜಲಮ್
ಗಂಗಾದಿ ನದಿಗಳು ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಂದವು. ದಿಕ್ಕುಗಳ ಹಸ್ತಿಗಳು ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶುಭ್ರವಾದ ನೀರನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಬಂದವು.
ಸ್ನಾಪಯಾಂಚಕ್ರಿರೇ ದೇವೀಂ ಸರ್ವಲೋಕಮಹೇಶ್ವರೀಮ್। ಕ್ಷೀರೋದಸ್ತು ಸ್ವಯಂ ತಸ್ಯೈ ಮಾಲಾಮಮ್ಲಾನಪಂಕಜಾಮ್
ಅವರು ಆ ದೇವಿಯನ್ನು, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಮಹಾದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿದರು. ಕ್ಷೀರಸಾಗರವು ಸ್ವತಃ ಅವಳಿಗೆ ಮಲೆಯದ ಕಮಲಗಳ ಹಾರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತು.
ದದೌ ವಿಭೂಷಣಾನ್ಯಂಗೇ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ಚಕಾರ ಹ। ದಿವ್ಯಮಾಲ್ಯಾಂಬರಧರಾಂ ಸ್ನಾತಾಂ ಭೂಷಣಭೂಷಿತಾಮ್
ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಅವಳ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಅವಳಿಗೆ ದಿವ್ಯವಾದ ಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದನು. ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಅವಳನ್ನು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದನು.
ಇಂದ್ರಾದ್ಯಾಶ್ಚಾಮರಗಣಾ ವಿದ್ಯಾಧರಮಹೋರಗಾಃ। ದಾನವಾಶ್ಚ ಮಹಾದೈತ್ಯಾ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಸಹ ಗುಹ್ಯಕೈಃ
ಇಂದ್ರನು ಮತ್ತು ಇತರರು, ಚಾಮರಧಾರಿಗಳು, ವಿದ್ಯಾಧರರು, ಮಹಾನಾಗರು, ದಾನವರು, ಮಹಾದೈತ್ಯರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಹಾಗೂ ಗುಹ್ಯಕರು ಸೇರಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದರು.
ಕನ್ಯಾಮಭಿಲಷನ್ತಿ ಸ್ಮ ತತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಉವಾಚ ಹ। ವಾಸುದೇವ ತ್ವಮೇವೈನಾಂ ಮಯಾ ದತ್ತಾಂ ಗೃಹಾಣ ವೈ
ಅವರು ಆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಬಯಸಿದರು. ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: 'ವಾಸುದೇವಾ, ನಾನು ನೀಡಿರುವ ಈ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನೀನೇ ಸ್ವೀಕರಿಸು' ಎಂದು.
ದೇವಾಶ್ಚ ದಾನವಾಶ್ಚೈವ ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧಾ ಮಯಾ ತ್ವಿಹ। ತುಷ್ಟೋಹಂ ಭವತಸ್ತಾವದಲೌಲ್ಯೇನೇಹ ಕರ್ಮಣಾ
'ಇಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ನನ್ನಿಂದ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ನೀನು ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲೋಭದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.'
ಸಾ ತು ಶ್ರೀರ್ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ದೇವಿ ಗಛಸ್ವ ಕೇಶವಂ। ಮಯಾ ದತ್ತಂ ಪತಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಮೋದಸ್ವ ಶಾಶ್ವತೀಃ ಸಮಾಃ
ಅವಳಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: 'ದೇವಿಗೆ, ನೀನು ಕೇಶವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು. ನಾನು ನೀಡಿದ ಪತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಅನಂತ ಕಾಲ ಸಂತೋಷದಿಂದಿರು' ಎಂದು.
ಪಶ್ಯತಾಂ ಸರ್ವದೇವಾನಾಂ ಗತಾ ವಕ್ಷಸ್ಥಲಂ ಹರೇಃ। ತತೋ ವಕ್ಷಸ್ಥಲಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ದೇವಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್
ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಮುಂದೆ ಅವಳು ಹರಿಯ ವಕ್ಷಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದಳು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
ನಾಹಂ ತ್ಯಾಜ್ಯಾ ಸದಾ ದೇವ ಸದೈವಾದೇಶಕಾರಿಣೀ। ವಕ್ಷಸ್ಥಲೇ ನಿವತ್ಸ್ಯಾಮಿ ಸರ್ವಸ್ಯ ಜಗತಃ ಪ್ರಿಯ
'ದೇವಾ, ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವವಳಲ್ಲ, ಸದಾ ಆಜ್ಞೆಗೆ ವಿಧೇಯಳಾಗಿರುತ್ತೇನೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲರ ಪ್ರಿಯನಾದ ನಿನ್ನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸದಾ ವಾಸಮಾಡುತ್ತೇನೆ.'
ತತೋವಲೋಕಿತಾ ದೇವಾ ವಿಷ್ಣುವಕ್ಷಸ್ಥಲಸ್ಥಯಾ। ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ರಾಜೇಂದ್ರ ಸಹಸಾ ಪರಾಂ ನಿರ್ವೃತಿಮಾಗತಾಃ
ಆಗ ದೇವತೆಗಳು ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜನೇ, ತಕ್ಷಣವೇ ಪರಮ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು.
ಉದ್ವೇಗಂ ಚ ಪರಂ ಜಗ್ಮುರ್ದ್ದೈತ್ಯಾ ವಿಷ್ಣುಪರಾಙ್ಮುಖಾಃ। ತ್ಯಕ್ತಾಸ್ತು ದಾನವಾ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿಪುರೋಗಮಾಃ
ದೈತ್ಯರು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಹಳ ದುಃಖಿತರಾದರು. ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿ ಮುಂತಾದ ದಾನವರನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋದಳು.
ತತಸ್ತೇ ಜಗೃಹುರ್ದೈತ್ಯಾ ಧನ್ವಂತರಿಕರಸ್ಥಿತಮ್। ಅಮೃತಂ ತನ್ಮಹಾವೀರ್ಯ್ಯಾ ದೈತ್ಯಾಃ ಪಾಪಸಮನ್ವಿತಾಃ
ಆಗ ದೈತ್ಯರು ಧನ್ವಂತರಿ ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಮೃತವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು. ಆ ಪಾಪಭಾವದಿಂದ ತುಂಬಿದ ದೈತ್ಯರು ಆ ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯ ಅಮೃತವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.
ಮಾಯಯಾ ಲೋಭಯಿತ್ವಾ ತು ವಿಷ್ಣುಃ ಸ್ತ್ರೀರೂಪಸಂಶ್ರಯಃ। ಆಗತ್ಯ ದಾನವಾನ್ಪ್ರಾಹ ದೀಯತಾಂ ಮೇ ಕಮಂಡಲುಃ
ವಿಷ್ಣು ಅವರು ಮಾಯೆಯಿಂದ ಸ್ತ್ರೀಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ದೈತ್ಯರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರು ಬಂದು, 'ನನಗೆ ಆ ಕಮಂಡಲುವನ್ನು ಕೊಡಿ' ಎಂದು ದೈತ್ಯರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಯುಷ್ಮಾಕಂ ವಶಗಾ ಭೂತ್ವಾ ಸ್ಥಾಸ್ಯಾಮಿ ಭವತಾಂ ಗೃಹೇ। ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರೂಪಸಂಪನ್ನಾಂ ನಾರೀಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಸುಂದರೀಮ್
ನಾನು ನಿಮ್ಮ ವಶವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅತಿ ಸುಂದರವಾದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ನೋಡಿ,
ಪ್ರಾರ್ಥಯಾನಾಸ್ಸುವಪುಷಂ ಲೋಭೋಪಹತಚೇತಸಃ। ದತ್ತ್ವಾಮೃತಂ ತದಾ ತಸ್ಯೈ ತತೋಪಶ್ಯನ್ತ ತೇಗ್ರತಃ
ಅದ್ಭುತವಾದ ಆ ರೂಪವನ್ನು ಬಯಸಿ, ಲೋಭದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಹೋದ ದೈತ್ಯರು ಆಕೆಗೆ ಅಮೃತವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಆಕೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಂದೆ ನೋಡುತ್ತಾ ಕುಳಿತರು.
ದಾನವೇಭ್ಯಸ್ತದಾದಾಯ ದೇವೇಭ್ಯಃ ಪ್ರದದೇಮೃತಂ। ತತಃ ಪಪುಃ ಸುರಗಣಾಃ ಶಕ್ರಾದ್ಯಾಸ್ತತ್ತದಾಮೃತಮ್
ಆಕೆ ದೈತ್ಯರಿಂದ ಅಮೃತವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಳು. ಆಗ ಇಂದ್ರನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಆ ಅಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು.
ಉದ್ಯತಾಯುಧನಿಸ್ತ್ರಿಂಶಾ ದೈತ್ಯಾಸ್ತಾಂಸ್ತೇ ಸಮಭ್ಯಯುಃ। ಪೀತೇಮೃತೇ ಚ ಬಲಿಭಿರ್ಜಿತಾ ದೈತ್ಯಚಮೂಸ್ತತಃ
ಕತ್ತಿಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ದೈತ್ಯರು ಆಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದರು. ಆದರೆ ದೇವತೆಗಳು ಅಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿದ ಮೇಲೆ, ದೈತ್ಯರ ಬಲಿಷ್ಠ ಸೇನೆ ಸೋತುಹೋಯಿತು.