ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸ್ವಯಂ ಚ ಜಗತೋ ವಿಸೃಷ್ಟೌ ಸಂಪ್ರವರ್ತ್ತತೇ। ಸೃಷ್ಟಿಂ ಚ ಪಾತ್ಯನುಯುಗಂ ಯಾವತ್ಕಲ್ಪವಿಕಲ್ಪನಾ
ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ವತಃ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ; ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಉಳಿಸಿ, ಕಲ್ಪದ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಕಾಯುತ್ತಾನೆ.
ಸ ಸಂಜ್ಞಾಂ ಯಾತಿ ಭಗವಾನೇಕ ಏವ ಜನಾರ್ದನಃ। ಸತ್ವಭುಗ್ಗುಣವಾನ್ದೇವೋ ಹ್ಯಪ್ರಮೇಯ ಪರಾಕ್ರಮಃ
ಆ ಒಬ್ಬನೇ ಭಗವಂತನು ಜನಾರ್ದನನೆಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸತ್ವಗುಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ ಶಕ್ತಿಯ ದೇವರಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ತಮೋದ್ರೇಕಂ ಚ ಕಲ್ಪಾಂತೇ ರೂಪಂ ರೌದ್ರಂ ಕರೋತಿ ಚ। ರಾಜೇಂದ್ರಾಖಿಲಭೂತಾನಿ ಭಕ್ಷಯತ್ಯತಿಭೀಷಣಃ
ಕಲ್ಪಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಭಯಾನಕವಾದ ತಮೋಗುಣದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ರಾಜನೇ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಉಣ್ಣುತ್ತಾನೆ.
ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾ ಚ ಭೂತಾನಿ ಜಗತ್ಯೇಕಾರ್ಣವೀಕೃತೇ। ನಾಗಪರ್ಯಂಕಶಯನೇ ಶೇತೇ ಸರ್ವಸ್ವರೂಪಧೃಕ್
ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಉಂಡು, ಜಗತ್ತು ಒಂದು ಸಮುದ್ರವಾಗುವಾಗ, ಅವನು ನಾಗಶಯದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಪ್ರಬುದ್ಧಶ್ಚ ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಂ ಪ್ರಕರೋತಿ ಚ ರೂಪಧೃಕ್। ಸೃಷ್ಟಿಸ್ಥಿತ್ಯಂತಕರಣಾದ್ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುಶಿವಾತ್ಮಕಃ
ಮತ್ತೆ ಎದ್ದಾಗ, ಅವನು ಹೊಸದಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಸ್ರಷ್ಟಾ ಸೃಜತಿ ಚಾತ್ಮಾನಂ ವಿಷ್ಣುಃ ಪಾಲ್ಯಂ ಚ ಪಾತಿ ಚ। ಉಪಸಂಹ್ರಿಯತೇ ಚಾಪಿ ಸಂಹರ್ತ್ತಾ ಚ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಭುಃ
ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ತನ್ನನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ; ವಿಷ್ಣು ಉಳಿಸಬೇಕಾದುದನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಾನೆ; ಪ್ರಭುವೇ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪೃಥಿವ್ಯಾಪಸ್ತಥಾ ತೇಜೋ ವಾಯುರಾಕಾಶಮೇವ ಚ। ಸ ಏವ ಸರ್ವಭೂತೇಶೋ ವಿಶ್ವರೂಪೋ ಯತೋವ್ಯಯಃ
ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಬೆಂಕಿ, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಆಕಾಶ—ಈ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಅವನೇ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಒಡೆಯನು, ವಿಶ್ವರೂಪಿಯು, ಮೂಲವೂ ಅವಿನಾಶಿಯೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ಸರ್ಗಾದಿಕಂ ತತೋಸ್ಯೈವ ಭೂತಸ್ಥಮುಪಕಾರಕಮ್। ಸ ಏವ ಸೃಜ್ಯಃ ಸ ಚ ಸರ್ಗಕರ್ತ್ತಾ ಸ ಏವ ಪಾಲ್ಯಂ ಪ್ರತಿಪಾಲ್ಯತೇ ಯತಃ। ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ಯವಸ್ಥಾಭಿರಶೇಷಮೂರ್ತ್ತಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ವರಿಷ್ಠೋ ವರದೋ ವರೇಣ್ಯಃ
ಆದಕಾರಣ, ಸೃಷ್ಟಿಯೆಲ್ಲವೂ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಧಾರವೂ ಅವನಲ್ಲೇ ಇದೆ; ಅವನೇ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿರುವವನು, ಅವನೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು; ಅವನೇ ಕಾಯಲ್ಪಡುವವನು, ಅವನೇ ಕಾಯುವವನು; ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಅನಂತ ರೂಪಗಳನುಳ್ಳವನು, ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮ, ವರಪ್ರದಾತ, ಅತ್ಯುತ್ತಮನು.
ಭೀಷ್ಮ ಉವಾಚ। ನಿರ್ಗುಣಸ್ಯಾಪ್ರಮೇಯಸ್ಯ ಶುದ್ಧಸ್ಯಾಥ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಕಥಂ ಸರ್ಗಾದಿಕರ್ತ್ತೃತ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಹ್ಯುಪಪದ್ಯತೇ
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಗುಣರಹಿತ, ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ, ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನಾಗುತ್ತಾನೆ?
ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಉವಾಚ। ಶಕ್ತಯಃ ಸರ್ವಭಾವಾನಾಮಚಿಂತ್ಯಾ ಜ್ಞಾನಗೋಚರಾಃ। ಯತ್ತತೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತಾಸ್ತುಸರ್ಗಾದ್ಯಾ ಭಾವಶಕ್ತಯಃ
ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಶಕ್ತಿಗಳು ಅಕಲ್ಪನೀಯವಾಗಿವೆ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾದವು; ಅದೇ ರೀತಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸೃಷ್ಟಿ ಮುಂತಾದ ಶಕ್ತಿಗಳು ಇವೆ.
ಉತ್ಪನ್ನಃ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ವಿದ್ವಾನ್ನಿತ್ಯ ಏವೋಪಚಾರತಃ। ನಿಜೇನ ತಸ್ಯ ಮಾನೇನ ಆಯುರ್ವರ್ಷಶತಂ ಸ್ಮೃತಮ್
ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅವನು ನಿತ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಅವನ ಸ್ವಂತ ಮಾನದಂತೆ ಅವನ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ನೂರು ವರ್ಷವೆಂದು ಎಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ತತ್ಪರಾಖ್ಯಂ ಪರಾರ್ದ್ಧಂ ಚ ತದರ್ದ್ಧಂ ಪರಿಕೀರ್ತ್ತಿತಮ್। ಕಾಷ್ಠಾ ಪಂಚದಶಾಖ್ಯಾ ತಾ ನಿಮೇಷಾ ನೃಪಸತ್ತಮ
ಅದನ್ನು ಪರಾರ್ಧ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದರ ಅರ್ಧವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ರಾಜನೇ, ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳು ಒಂದು ಕಾಷ್ಠ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ಕಾಷ್ಠಾ ಸ್ತ್ರಿಂಶತ್ಕಲಾ ತ್ರಿಂಶತ್ಕಲಾ ಮೌಹೂರ್ತ್ತಿಕೋ ವಿಧಿಃ। ತಾವತ್ಸಂಖ್ಯೈರಹೋರಾತ್ರಂ ಮುಹೂರ್ತ್ತೈರ್ಮಾನುಷಂ ಸ್ಮೃತಮ್
ಮೂವತ್ತು ಕಾಷ್ಠಗಳು ಒಂದು ಕಲಾ, ಮೂವತ್ತು ಕಲೆಗಳು ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತ; ಆ ಎಣಿಕೆಯಿಂದ ಒಂದು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ, ಮುಹೂರ್ತಗಳಿಂದ ಮಾನವನ ದಿನ ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಹೋರಾತ್ರಾಣಿ ತಾವಂತಿ ಮಾಸಃ ಪಕ್ಷದ್ವಯಾತ್ಮಕಃ। ತೈಷ್ಷಡ್ಭಿರಯನಂ ವರ್ಷಮಯನೇ ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರೇ
ಅಷ್ಟು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿಗಳು ಒಂದು ತಿಂಗಳು, ಅದು ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷ, ಅದು ದಕ್ಷಿಣಾಯನ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಯನ ಎಂದು ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅಯನಂ ದಕ್ಷಿಣಂ ರಾತ್ರಿರ್ದೇವಾನಾಮುತ್ತರಂ ದಿನಮ್। ದಿವ್ಯೈರ್ವರ್ಷಸಹಸ್ರೈಸ್ತು ಕೃತತ್ರೇತಾದಿಸಂಜ್ಞಿತಮ್
ದಕ್ಷಿಣಾಯನ ದೇವತೆಗಳ ರಾತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರಾಯನ ಅವರ ಹಗಲು. ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ ಮುಂತಾದ ಯುಗಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ.
ಚತುರ್ಯುಗಂ ದ್ವಾದಶಭಿಸ್ತದ್ವಿಭಾಗಂ ನಿಬೋಧ ಮೇ। ಚತ್ವಾರಿ ತ್ರೀಣಿದ್ವೇ ಚೈಕಂ ಕೃತಾದಿಷು ಯಥಾಕ್ರಮಮ್
ನಾನಗೆ ಕೇಳು, ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹೇಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು. ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಕೃತಯುಗಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು, ತ್ರೇತಾಯುಗಕ್ಕೆ ಮೂರು, ದ್ವಾಪರಯುಗಕ್ಕೆ ಎರಡು, ಕಳಿಯುಗಕ್ಕೆ ಒಂದು ಭಾಗ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ದಿವ್ಯಾಬ್ದಾನಾಂ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಯುಗೇಷ್ವಾಹುಃ ಪುರಾವಿದಃ। ತತ್ಪ್ರಮಾಣೈಃ ಶತೈಃ ಸಂಧ್ಯಾ ಪೂರ್ವಾ ತತ್ರಾಭಿಧೀಯತೇ
ಪೂರ್ವ ಕಾಲದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯುಗವೂ ಸಾವಿರಾರು ದೇವವರ್ಷಗಳೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಲೆಕ್ಕದ ಪ್ರಕಾರ, ಯುಗದ ಮೊದಲು ಇರುವ ಸಂಧ್ಯೆ ಶತಗಣನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಂಧ್ಯಾಂಶಕಶ್ಚ ತತ್ತುಲ್ಯೋ ಯುಗಸ್ಯಾನಂತರೋ ಹಿ ಯಃ। ಸಂಧ್ಯಾಸಂಧ್ಯಾಂಶಯೋರಂತಃ ಕಾಲೋ ಯೋ ನೃಪಸತ್ತಮ
ಯುಗದ ನಂತರ ಕೂಡಾ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಧ್ಯಾಂಶ ಬರುತ್ತದೆ. ರಾಜನೇ, ಸಂಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಂಧ್ಯಾಂಶಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಕಾಲವನ್ನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಯುಗಾಖ್ಯಃ ಸ ತು ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಕೃತತ್ರೇತಾದಿಸಂಜ್ಞಿತಃ। ಕೃತಂ ತ್ರೇತಾ ದ್ವಾಪರಂ ಚ ಕಲಿಶ್ಚೈವ ಚತುರ್ಯುಗಮ್
ಈ ಯುಗವೆಂದು ಕರೆಯುವ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ, ಕಲಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ನಾಲ್ಕು ಸೇರಿ ಒಂದು ಚತುರ್ಯುಗವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ತತ್ಸಹಸ್ರಂ ತು ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ದಿವಸಂ ನೃಪ। ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ದಿವಸೇ ರಾಜನ್ಮನವಶ್ಚ ಚತುರ್ದಶ
ರಾಜನೇ, ಈ ಚತುರ್ಯುಗಗಳ ಸಾವಿರವು ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ಹಗಲು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆ ಬ್ರಹ್ಮನ ದಿನದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮನುವುಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ.
ಭವಂತಿ ಪರಿಮಾಣಂ ಚ ತೇಷಾಂ ಕಾಲಕೃತಂ ಶೃಣು। ಸಪ್ತರ್ಷಯಃ ಸುರಾಃ ಶಕ್ರೋ ಮನುಸ್ತತ್ಸೂನವೋ ನೃಪ
ಅವರ ಕಾಲಮಾನದ ಲೆಕ್ಕವನ್ನು ಕೇಳು ರಾಜನೇ: ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಇಂದ್ರ, ಮನು ಮತ್ತು ಅವನ ಪುತ್ರರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಾಲದ ಪ್ರಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಏಕಕಾಲೇ ಹಿ ಸೃಜ್ಯಂತೇ ಸಂಹ್ರಿಯಂತೇ ಚ ಪೂರ್ವವತ್। ಚತರ್ಯುಗಾನಾಂ ಸಂಖ್ಯಾತಾ ಸಾಧಿಕಾ ಹ್ಯೇಕಸಪ್ತತಿಃ
ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಲೀನವಾಗುತ್ತಾರೆ. ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಎಣಿಸಿದರೆ ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಆಗುತ್ತದೆ.
ಮನ್ವಂತರಂ ಮನೋಃ ಕಾಲಃ ಸುರಾದೀನಾಂ ಚ ಪಾರ್ಥಿವ। ಅಷ್ಟೌ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಿ ದಿವ್ಯಯಾ ಸಂಖ್ಯಯಾ ಸ್ಮೃತಃ
ಮನ್ವಂತರವೆಂಬ ಅವಧಿ ಮನು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಕಾಲವಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಎಂಟು ಲಕ್ಷ ದೇವವರ್ಷಗಳೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ದ್ವಿಪಂಚಾಶತ್ತಥಾನ್ಯಾನಿ ಸಹಸ್ರಾಣ್ಯಧಿಕಾನಿ ಚ। ತ್ರಿಂಶತ್ಕೋಟ್ಯಸ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣಾಃ ಸಂಖ್ಯಾತಾಃ ಸಂಖ್ಯಯಾ ನೃಪ
ಇನ್ನೂ ಐವತ್ತೆರಡು ಸಾವಿರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಒಟ್ಟು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದರೆ ಮೂವತ್ತು ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತವೆ ರಾಜನೇ.
ಸಪ್ತಷಷ್ಟಿಸ್ತಥಾನ್ಯಾನಿ ನಿಯುತಾನಿ ಮಹಾಮತೇ। ವಿಂಶತಿಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಕಾಲೋಯಮಧಿಕಂ ವಿನಾ
ಮಹಾಮತಿಗೇ, ಇನ್ನೂ ಅರವತ್ತೇಳು ನಿಯುತಗಳು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತ ಸಾವಿರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇದುವೇ ಅವಧಿಯ ಲೆಕ್ಕ.
ಮನ್ವಂತರಸ್ಯ ಸಂಖ್ಯೇಯಂ ಮಾನುಷೈರಿಹ ವತ್ಸರೈಃ। ಚತುರ್ದ್ದಶಗುಣೋ ಹ್ಯೇಷ ಕಾಲೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಮಹಃ ಸ್ಮೃತಮ್
ಈ ಲೆಕ್ಕವನ್ನು ಮಾನವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಎಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಮಾಡಿದರೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ಹಗಲು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬ್ರಾಹ್ಮೋ ನೈಮಿತ್ತಿಕೋ ನಾಮ ತಸ್ಯಾಂತೇ ಪ್ರತಿಸಂಚರಃ। ತದಾಹಿ ದಹ್ಯತೇ ಸರ್ವಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಂ ಭೂರ್ಭುವಾದಿಕಮ್
ಬ್ರಹ್ಮನ ಹಗಲು 'ನೈಮಿತ್ತಿಕ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅದರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಳಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೂ, ಭುವಃ ಮುಂತಾದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳೆಲ್ಲವೂ ದಹನವಾಗುತ್ತವೆ.
ಜನಂ ಪ್ರಯಾಂತಿ ತಾಪಾರ್ತ್ತಾ ಮಹರ್ಲೋಕನಿವಾಸಿನಃ। ಏಕಾರ್ಣವೇ ತು ತ್ರೈಲೋಕ್ಯೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮವಿದಾಂ ವರಃ
ಮಹರ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು ಉಷ್ಣದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ಜನಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಸಮುದ್ರವಾಗಿರುವಾಗ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು,
ಭೋಗಿಶಯ್ಯಾಗತಃ ಶೇತೇ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಗ್ರಾಸಬೃಂಹಿತಃ। ಜನಸ್ಥೈರ್ಯೋಗಿಭಿರ್ದ್ದೇವಶ್ಚಿಂತ್ಯಮಾನೋ ಜಗದ್ವಿಭುಃ
ಅವನು ನಾಗಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಸೆಳೆದು. ಜನಲೋಕದ ಸ್ಥಿರ ಯೋಗಿಗಳು ಆ ಜಗದೀಶ್ವರನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.
ತತ್ಪ್ರಮಾಣಾಂ ಹಿ ತಾಂ ರಾತ್ರಿಂ ತದಂತೇ ಸೃಜತೇ ಪುನಃ। ಏವಂ ತು ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ವರ್ಷಮೇವಂ ವರ್ಷಶತಂ ಚ ತತ್
ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾತ್ರಿಯೂ ಇದೆ; ಅದರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಬ್ರಹ್ಮನ ವರ್ಷ, ಹಾಗೆಯೇ ನೂರು ವರ್ಷಗಳು.