ವ್ರತವೈಕಲ್ಯಮಾಸಾದ್ಯ ಕುಷ್ಠೀ ಚಾಂಧಃ ಪ್ರಜಾಯತೇ । ಏತಸ್ಮಾತ್ಕಾರಣಾಚ್ಚೈವ ಕುರ್ಯಾದುದ್ಯಾಪನಂ ದ್ವಿಜ
ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ ಇದ್ದರೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಅಥವಾ ಕುರುಡುತನ ಬರುತ್ತದೆ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ, ಓ ದ್ವಿಜ, ಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.
ಗೃಹೀತ್ವಾ ನಿಯಮಾನೇತಾನ್ಪಾಲಯಿತ್ವಾ ಯಥಾವಿಧಿ । ಸುಪ್ತೋತ್ಥಿತೇ ಜಗನ್ನಾಥೇ ಗತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಂನಿಧೌ
ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿ, ಜಗನ್ನಾಥನು ಎದ್ದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಮ್ಮುಖಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು.
ಕ್ಷಮಾಪಯೇದ್ದೇವದೇವಂ ಯಥಾವಿಧಿ ಚ ವಿಸ್ತರಾತ್ । ತೈಲತ್ಯಾಗೇ ಘೃತಂ ದದ್ಯಾದ್ಘೃತತ್ಯಾಗೇ ಪಯಃ ಸ್ಮೃತಮ್
ದೇವದೇವನಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿವರವಾಗಿ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಬೇಕು. ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು, ತುಪ್ಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಹಾಲನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.
ಮೌನೇ ಪಿಂಡಾಸ್ತಿಲಾ ದೇಯಾಃ ಸಹಿರಣ್ಯಾ ದ್ವಿಜಾತಯೇ । ಭೋಜನೇ ಭೋಜನಂ ದದ್ಯಾದ್ದಧ್ಯೋದನಸಮನ್ವಿತಮ್
ಮೌನದಿಂದ, ತಿಲದ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಹಿರಣ್ಯ ಸಹಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು. ಭೋಜನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಅನ್ನವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಊಟವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು.
ಅನ್ನಂ ದದ್ಯಾದ್ವಿಶೇಷೇಣ ಹಿರಣ್ಯೇನ ಸಮನ್ವಿತಮ್ । ಅನ್ನದಾನಾನ್ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಷ್ಣುಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಹಿರಣ್ಯ ಸಹಿತ ಅನ್ನವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡಿದವನು, ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ವಿಷ್ಣುಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಪಾಲಾಶಪಾತ್ರೇ ಯೋ ಭುಂಕ್ತೇ ನರೋ ಮಾಸಚತುಷ್ಟಯಮ್ । ಭಾಜನಂ ಘೃತಪೂರ್ಣಂ ತು ದದ್ಯಾದುದ್ಯಾಪನೇ ದ್ವಿಜ
ಯಾರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳು ಪಲಾಶದ ಎಲೆಯ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪೂರ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪ ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು, ಓ ದ್ವಿಜ, ಕೊಡಬೇಕು.
ಷಡ್ರಸಂ ಭೋಜನಂ ದದ್ಯಾದ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ನಕ್ತಭೋಜನೇ । ಅಯಾಚಿತೇ ಹ್ಯನಡ್ವಾಹಂ ಸಹಿರಣ್ಯಂ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಊಟದಲ್ಲಿ ಷಡ್ರಸಯುಕ್ತ ಭೋಜನವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಕೇಳದೆ ಹಸುವನ್ನು ಹಿರಣ್ಯ ಸಹಿತವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು.
ಮಾಷಂ ತ್ಯಜನ್ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಾಂ ಚ ದದ್ಯಾತ್ಸವತ್ಸಕಾಮ್ । ಧಾತ್ರೀಸ್ನಾನೇ ನರೋ ದದ್ಯಾತ್ಸ್ವರ್ಣಂ ಮಾಷಿಕಮೇವಚ
ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ಮಾಷವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಕರುವಿನೊಂದಿಗೆ ಹಸುವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಧಾತ್ರೀಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಮಾಷವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.
ಫಲಾನಾಂ ನಿಯಮೇ ಚೈವ ಫಲಾನಿ ಚ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್ । ಧಾನ್ಯಾನಾಂ ನಿಯಮೇ ಧಾನ್ಯಮಥವಾ ಶಾಲಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಹಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಧಾನ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯವನ್ನು, ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ತದ್ವದ್ಭೂಶಯನೇ ಶಯ್ಯಾಂ ಸತೂಲಾಂ ಗೇಂದುಕಾನ್ವಿತಾಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಂ ಕೃತಂ ಯೇನ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ
ಹಾಗೆಯೇ ಹಾಸಿಗೆ ನೀಡುವಾಗ, ಹತ್ತಿಯುಳ್ಳ ಹಾಸಿಗೆ ಮತ್ತು ತಲೆಯಡಿ ಕೊಡಬೇಕು; ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದವನು ಇದನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ದಂಪತ್ಯೋರ್ಭೋಜನಂ ದೇಯಮುಭಯೋರ್ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕಮ್ । ಸಭೋಗಂ ದಕ್ಷಿಣೋಪೇತಂ ಸಶಾಕಂ ಲವಣಂ ತಥಾ
ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಊಟವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಅದರಲ್ಲಿ ಸವಿನೋದ, ದಕ್ಷಿಣೆಯೂ ಇರಲಿ, ತರಕಾರಿಯೂ ಉಪ್ಪು ಸಹಿತವಾಗಿರಲಿ.
ನಿತ್ಯಸ್ನಾನೇ ನರೋ ದದ್ಯಾನ್ನಿಸ್ನೇಹೇ ಸರ್ಪಿಃ ಸಕ್ತವಃ । ನಖಕೇಶವ್ರತೇ ಚೈವ ಪ್ರಾದೇಶಂ ಪರಿಕಲ್ಪಯೇತ್
ಪ್ರತಿದಿನ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ ಹಿಟ್ಟಿನ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ನಖ ಮತ್ತು ಕೂದಲು ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
ಉಪಾನಹೌ ಪ್ರದಾತವ್ಯೌ ಉಪಾನಹವಿವರ್ಜನಾತ್ । ಆಮಿಷಸ್ಯ ಪರಿತ್ಯಾಗಾತ್ಸವತ್ಸಾ ಕಪಿಲಾ ಸ್ಮೃತಾ
ಪಾದರಕ್ಷೆ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಎರಡು ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು; ಮಾಂಸ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಕರುವಿನೊಡನೆ ಇರುವ ಕಪಿಲಾ ಹಸುವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.
ನಿತ್ಯಂ ದೀಪಪ್ರದೋ ಯಸ್ತು ಸೌವರ್ಣಂ ದೀಪಮಾವಹೇತ್ । ತಂ ದೀಪಂ ಘೃತಸಂಯುಕ್ತಂ ದದ್ಯಾಚ್ಚೈವ ದ್ವಿಜನ್ಮನೇ
ಯಾರು ಪ್ರತಿದಿನ ದೀಪವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಚಿನ್ನದ ದೀಪವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ತುಪ್ಪ ಹಾಕಿ, ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಾಯ ವಿಪ್ರಾಯ ಪರಿಪೂರ್ಣವ್ರತೇಪ್ಸಯಾ । ಶಾಕಸ್ಯ ನಿಯಮೇ ಶಾಕಂ ಮಾಷೇ ಸೌವರ್ಣಮಾಷಕಮ್
ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ, ವ್ರತ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ತರಕಾರಿ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿ ಕೊಡಬೇಕು; ಹುರಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಹುರಳಿಕಾಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.
ಮೈಥುನಾನಾಂ ತು ನಿಯಮೇ ರೌಪ್ಯಂ ದದ್ಯಾದ್ದಿವಜಾತಯೇ । ನಾಗವಲ್ಲ್ಯಾಸ್ತು ನಿಯಮೇ ಕರ್ಪೂರಂ ಸಹರಿಣ್ಯಕಮ್
ಮೈಥುನ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜನಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು; ನಾಗವಳ್ಳಿ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಕರ್ಪೂರ ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆಯ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.
ಕಾಲೇಕಾಲೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಯತ್ಕೃತಂ ನಿಯಮೇನ ತು । ತತ್ತದ್ದೇಯಂ ವಿಶೇಷೇಣ ಪರಲೋಕಗತೀಪ್ಸಯಾ
ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಯಾವ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ, ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗತಿಯೆಂದು ಬಯಸುವವರು ಅದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
ಆದೌ ಸ್ನಾನಾದಿಕಂ ಕೃತ್ವಾ ವಿಷ್ಣೋರಗ್ರೇ ಪ್ರಕಾಶಯೇತ್ । ಅನಾದಿನಿಧನೋ ದೇವಃ ಶಂಖಚಕ್ರಗದಾಧರಃ । ತಸ್ಯಾಗ್ರೇ ಕೇ ನ ಕುರ್ವಂತಿ ಯತೋ ವಿಷ್ಣುಸ್ತು ಪಾಪಹಾ
ಮೊದಲು ಸ್ನಾನಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು; ಆದಿ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದಾಧಾರಿಯಾದ ದೇವರಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮುಂದೆ ಯಾರು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ ಪಾಪವನ್ನೆಲ್ಲಾ ವಿಷ್ಣು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಾನೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಪಾದ್ಮೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪಂಚಪಂಚಾಶತ್ಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಮುತ್ತರಖಂಡೇ ಉಮಾಪತಿನಾರದಸಂವಾದೇ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯೋದ್ಯಾಪನಂನಾಮ ಪಂಚಷಷ್ಟಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀಪದ್ಮ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಉತ್ತರಖಂಡದಲ್ಲಿ ಉಮಾಪತಿ ಮತ್ತು ನಾರದರ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ಉದ್ಯಾಪನ ಎಂಬ ಐವತ್ತಾರುನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.
ನಾರದ ಉವಾಚ- ಯಮಸ್ಯಾರಾಧನಂ ಬ್ರೂಹಿ ಮದ್ಧಿತಾರ್ಥಂ ಸುರೋತ್ತಮ । ಕಥಂ ನ ಗಮ್ಯತೇ ದೇವ ನರೇಣ ನರಕಾಂತರೇ
ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ದೇವರೆ, ನನಗೆ ಉಪಕಾರವಾಗಲೆಂದು ಯಮನ ಆರಾಧನೆ ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ; ಮಾನವನಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗದಂತೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಿ.
ಶ್ರೂಯತೇ ಯಮಲೋಕೇ ತು ಸದಾ ವೈತರಣೀ ನದೀ । ಅನಾಧೃಷ್ಯಾತ್ವಪಾರಾ ಚ ದುಸ್ತರಾ ಬಹುಶೋಣಿತಾ
ಯಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ವೈತರಣಿ ಎಂಬ ನದಿ ಸದಾ ಹರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗಿದೆ; ಆ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಅದು ಅನಂತ, ತುಂಬಾ ಭಯಾನಕ ಮತ್ತು ರಕ್ತದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.
ದುಸ್ತರಾ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಸಾ ಕಥಂ ಸುತರಾ ಭವೇತ್ । ಭಯಮೇತನ್ಮಹಾದೇವ ಯಮಲೋಕಂ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಭೋ
ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಆ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ; ಅದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಟಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಮಹಾದೇವಾ, ಯಮಲೋಕದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಈ ಭಯವಾಗಿದೆ.
ತಸ್ಯ ನಿರ್ಮೋಚನಾರ್ಥಾಯ ಬ್ರೂಹಿ ಕೃತ್ಯಮಶೇಷತಃ । ಭಗವನ್ದೇವದೇವೇಶ ಕೃಪಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಮಮೋಪರಿ
ಅದರಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಾಗಲು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ, ದೇವದೇವೇಶ್ವರಾ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ದಯೆ ತೋರಿಸಿ.
ಮಹಾದೇವ ಉವಾಚ- ದ್ವಾರವತ್ಯಾಂ ಪುರಾ ವಿಪ್ರ ಸ್ನಾತೋಽಹಂ ಲವಣಾಂಭಸಿ । ದದೃಶೇ ಮುನಿಮಾಯಾಂತಂ ಮುದ್ಗಲಂ ನಾಮ ವಾಡವ
ಮಹಾದೇವನು ಹೇಳಿದನು: ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಹಿಂದೆ ನಾನು ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪಿನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ವಾಡವ ಎಂಬ ಮುನಿಯಾದ ಮುದ್ಗಳನನ್ನು ನೋಡಿದೆ.
ಜ್ವಲಂತಮಿವಚಾದಿತ್ಯಂ ತಪಸಾ ದ್ಯೋತತಾಂಗಕಮ್ । ಮಾಂ ಪ್ರಣಮ್ಯ ಮುನಿಃ ಪ್ರಾಹ ಮುದ್ಗಲೋ ವಿಸ್ಮಯಾನ್ವಿತಃ
ಅವನ ದೇಹ austerityಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಹೊತ್ತಿರುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು; ಅವನು ನನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಮುದ್ಗಲ ಉವಾಚ- ಅಕಸ್ಮಾನ್ಮೂರ್ಚ್ಛಿತೋ ದೇವ ಪತಿತೋಽಸ್ಮಿ ಧರಾತಲೇ । ಪ್ರಜ್ವಲಂತಿ ಮಮಾಂಗಾನಿ ಗೃಹೀತೋ ಯಮಕಿಂಕರೈಃ
ಮುದ್ಗಳನು ಹೇಳಿದನು: ದೇವರೆ, ನಾನು ಏಕಾಏಕಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದೆನು; ನನ್ನ ಅಂಗಗಳು ಸುಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ, ಯಮದೂತರಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ.
ಬಲಾದಾಕೃಷ್ಯಮಾಣೋಽಹಂ ಪುರುಷಓಂಗುಷ್ಠಮಾತ್ರಕಃ । ಬದ್ಧೋ ಯಮಭಟೈರ್ಗಾಢಂ ನೀತೋಽಸ್ಮಿ ಶಮನಾಂತಿಕಮ್
ನನ್ನನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಳೆದೊಯ್ದರು, ನಾನು ಪುರುಷನ ಬೆರಳಿನಷ್ಟು ಸಣ್ಣವನಾಗಿ ಯಮನ ದೂತರಿಂದ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟು, ಯಮಧರ್ಮರಾಜನ ಮುಂದೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು.
ಕ್ಷಣಾತ್ಸಭಾಯಾಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಯಮಂ ಪಿಂಗಲಲೋಚನಮ್ । ಕೃಷ್ಣಮುಖಂ ಮಹಾರೌದ್ರಂ ಮೃತ್ಯುವ್ಯಾಧಿಶತಾನ್ವಿತಮ್
ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ನಾನು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಯಮನನ್ನು ನೋಡಿದೆ, ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಪಿಂಗಳವರ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮುಖ ಕಪ್ಪಾಗಿ ಭಯಾನಕವಾಗಿತ್ತು, ಸುತ್ತಲೂ ನೂರಾರು ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಮರಣದಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.
ವಾತಪಿತ್ತ ಶ್ಲೇಷ್ಮದೋಷೈರ್ಮೂರ್ತಿಮದ್ಭಿಸ್ತು ಸೇವಿತಮ್ । ಕಾಯಶೋಷಜ್ವರಾತಂಕ ಸ್ಫೋಟಿಕಾ ಲೂತಕಾದಿಭಿಃ
ಅವನ ಬಳಿಗೆ ವಾತ, ಪಿತ್ತ, ಕಫದ ದೋಷಗಳು ರೂಪಧಾರಿಯಾಗಿ, ದೇಹ ಕ್ಷಯ, ಜ್ವರ, ಪುಟ್ಟೆ, ಹುಳುಕ, ಇತ್ಯಾದಿ ಅನೇಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು.
ಜ್ವಾಲಾಂಗಮರ್ದಶೀರ್ಷಾರ್ತಿ ಭಗಂದರ ಬಲಕ್ಷಯೈಃ । ಕಂಠಮಾಲಾಕ್ಷಿರೋಗೈಶ್ಚ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಜ್ವರವ್ರಣೈಃ
ಅಲ್ಲೆ ಬೆಂಕಿಯಂತಾದ ನೋವು, ಅಂಗಮರಡು, ತಲೆನೋವು, ಭಗಂದರ, ಶಕ್ತಿಕೊಳೆ, ಗಂಟಲು ಗಡ್ಡೆ, ಹಾಲು ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ಮೂತ್ರಕಷ್ಟ, ಜ್ವರ, ಗಾಯಗಳು ಇವುಗಳೂ ಇದ್ದವು.