ತತಃ ಸಂಕೋಚಯಾಮಾಸ ತಜ್ಜಾಲಂ ಪಾಪನಾಯಕಃ । ಜಾಲಸ್ಥಾಂಸ್ತು ತದಾ ಜೀವಾನುಪಾಹೃತ್ಯ ಮುಮೋಚ ಹ
ಆ ಪಾಪನಾಯಕನು ಆ ಜಾಲವನ್ನು ಎಳೆಯಿತು; ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಿಡುವನು.
ಸ ಚ ವ್ಯಾಧಃ ಸ್ತ್ರಿಯೌ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸ್ಮರದೂತೀ ಜಗಾದ ತಾಮ್ । ದೇವಿ ಮಾಮತ್ತುಮಾಯಾತಿ ಕರೇ ಗೃಹ್ಣಾತು ಮಾಂ ಸಖೀ
ಆ ವನ್ಯನು ಆ ಎರಡು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ನೋಡಿ, ಕಾಮದೂತಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ದೇವಿ, ಅವಳು ನನ್ನನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ—ನಿನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತೆ ನನ್ನ ಕೈ ಹಿಡಿಯಲಿ.'
ವೃಂದಾ ತಯೋಕ್ತಂ ಶ್ರುತ್ವೈನಂ ವಿಕೃತಾಸ್ಯಂ ವ್ಯಲೋಕಯತ್ । ವೀಕ್ಷ್ಯತಂ ಭಯವಾತೇನ ನಿರ್ಧೂತಾ ಸಿಂಧುಜಪ್ರಿಯಾ
ವೃಂದಾ ಆ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ಅವನ ಬದಲಾಗಿರುವ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿದಳು; ಭಯದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಲೆದಿರುವ ಸಮುದ್ರದ ಪ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೋಡಲಾಯಿತು.
ದುದ್ರಾವ ವಿಕಲಂ ಶುಭ್ರಂ ಸ್ಮರದೂತ್ಯಾ ಸಮಂ ವನೇ । ವಿದ್ರವಂತೀ ಸಮಂ ಸಖ್ಯಾ ತಾಪಸಾಶ್ರಮಮಾಗತಾ
ಅವಳು ಕಾಮದೂತಿಯೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ ಅಡವಿಗೆ ಓಡಿದಳು; ಸ್ನೇಹಿತೆಯೊಂದಿಗೆ ಓಡುತ್ತಾ ತಪಸ್ವಿಗಳ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿದಳು.
ಸಾ ತಾಪಸವನೇ ತಸ್ಮಿನ್ದದರ್ಶಾತ್ಯಂತಮದ್ಭುತಮ್ । ಪಕ್ಷಿಣಃ ಕಾಂಚನೀಯಾಂಗಾನ್ನಾನಾಶಬ್ದಸಮಾಕುಲಾನ್
ಅವಳು ಆ ತಪಸ್ವಿಗಳ ವನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತವಾದುದನ್ನು ನೋಡಿದಳು: ಬಂಗಾರದ ದೇಹದ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ವಿವಿಧ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು.
ಸಾಪಶ್ಯದ್ಧೇಮಪದ್ಮಾಢ್ಯಾಂ ವಾಪೀಂ ತು ಸ್ವರ್ಣಭೂಮಿಕಾಮ್ । ಕ್ಷೀರಂ ವಹಂತಿ ಸರಿತಃ ಸ್ರವಂತಿ ಮಧು ಭೂರುಹಃ
ಅವಳು ಬಂಗಾರದ ಪದ್ಮಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಬಂಗಾರದ ನೆಲದ ಕೆರೆಯನ್ನು ನೋಡಿದಳು; ನದಿಗಳು ಹಾಲನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಮರಗಳು ಜೇನು ಸುರಿಯುತ್ತಿತ್ತು.
ಶರ್ಕರಾರಾಶಯಸ್ತತ್ರ ಮೋದಕಾನಾಂ ಚ ಸಂಚಯಾಃ । ಭಕ್ಷ್ಯಾಣಿ ಸ್ವಾದುಸರ್ವಾಣಿ ಬಹೂನ್ಯಾಭರಣಾನಿ ಚ
ಅಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಗುಡ್ಡಗಳು, ಮಧುರವಾದ ಮೊದಕಗಳ ರಾಶಿಗಳು, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ರುಚಿಕರ ಆಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಆಭರಣಗಳು ಇದ್ದವು.
ಬಹುಶಸ್ತ್ರಾಣಿ ದಿವ್ಯಾನಿ ನಭಸಃ ಸಂಪತಂತಿ ಚ । ಕ್ರೀಡಂತಿ ಹರಯಸ್ತೃಪ್ತಾ ಉತ್ಪತಂತಿ ಪತಂತಿ ಚ
ಅನೇಕ ದಿವ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತಿತ್ತು; ತೃಪ್ತರಾದ ವಾನರರು ಆಟವಾಡುತ್ತ, ಎತ್ತೆತ್ತ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದರು.
ಮಠೇತಿ ಸುಂದರಂ ವೃಂದಾ ತಂ ದದರ್ಶ ತಪಸ್ವಿನಮ್ । ವ್ಯಾಘ್ರಚರ್ಮಾಸನಗತಂ ಭಾಸಯಂತಂ ಜಗತ್ತ್ರಯಮ್
ಸುಂದರ ಮಠದಲ್ಲಿ ವೃಂದಾ ಆ ತಪಸ್ವಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಳು; ಅವನು ಹುಲಿ ಚರ್ಮದ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ತಮುವಾಚ ವಿಭೋ ಪಾಹಿ ಪಾಹಿ ಪಾಪರ್ದ್ಧಿಕಾದಥ । ತಪಸಾ ಕಿಂ ಚ ಧರ್ಮೇಣ ಮೌನೇನ ಚ ಜಪೇನ ಚ
ಅವಳು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು: 'ಪ್ರಭು, ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು, ರಕ್ಷಿಸು; ತಪಸ್ಸು, ಧರ್ಮ, ಮೌನ, ಜಪ—allವು ಏನು ಉಪಯೋಗ?'
ಭೀತತ್ರಾಣಾತ್ಪರಂ ನಾನ್ಯತ್ಪುಣ್ಯಮಸ್ತಿ ತಪೋಧನ । ಏವಮುಕ್ತವತೀ ಭೀತಾ ಸಾಲಸಾಂಗೀ ತಪಸ್ವಿನಮ್
ತಪಸ್ಸುಳ್ಳವನೇ, ಭಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪುಣ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ; ಹೀಗೆ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತ ಅವಳದು ತಪಸ್ವಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೇಳಿದಳು.
ತಾವತ್ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಸದುಷ್ಟಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಜೀವಪ್ರಬಂಧಕಃ । ವೃಂದಾದೇವೀ ಭಯತ್ರಸ್ತಾ ಹರಿಕಂಠೇ ಸಮಾಶ್ಲಿಷತ್
ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುವ ದುಷ್ಟಾತ್ಮನು ಬಂದನು; ಭಯದಿಂದ ವೃಂದಾದೇವಿ ಹರಿಯವರ ಕಂಠವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು.
ಸುಖಸ್ಪರ್ಶಂ ಭುಜಾಭ್ಯಾಂ ಸಾ ಶೋಕವಲ್ಲೀವ ಲಿಂಗಿತಾ । ತವಾಲಿಂಗನಭಾವೇನ ಪುನರೇವ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ಅವಳು ಅವನ ಮೃದು ಭುಜಗಳಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ದುಃಖದ ಲತೆಯಂತೆ, ನಿಮ್ಮ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾವದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹಾಗಾಗುವಳು.
ಶಿರಃ ಸರ್ವಾಂಗಸಂಪನ್ನಂ ತ್ವದ್ಭರ್ತುರಧಿಕಂ ಗುಣೈಃ । ಅಥ ತ್ವಂ ಪ್ರಮದೇ ಗಚ್ಛ ಪತ್ಯರ್ಥೇ ಚಿತ್ರಶಾಲಿಕಾಮ್
ತಲೆಯು ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ನಿಮ್ಮ ಪತಿಯನ್ನೂ ಮಿಗಿಲು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ; ಈಗ ನೀನು ಪತಿಯಿಗಾಗಿ ಅದ್ಭುತ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗು.
ಸಾ ಚಿತ್ರಶಾಲಾಮಿತ್ಯುಕ್ತಾ ವಿವೇಶ ಮುನಿನಾ ತದಾ । ದಿವ್ಯಪರ್ಯಂಕಮಾರೂಢಾ ಗೃಹ್ಯ ಕಾಂತಸ್ಯ ತಚ್ಛಿರಃ
ಮುನಿಯು ಹೇಳಿದಂತೆ, ಅವಳು ಅದ್ಭುತ ಶಾಲೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು; ದಿವ್ಯ ಪಲಂಗದ ಮೇಲೆ ಏರಿ, ತನ್ನ ಪ್ರಿಯನ ತಲೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಳು.
ಚಕಾರಾಧರಪಾನಂ ಸಾ ಮೀಲಿತಾಕ್ಷ್ಯತಿಲೋಲುಪಾ । ಯಾವತ್ತಾವದಭೂದ್ರಾಜನ್ರೂಪಂ ಜಾಲಂಧರಾಕೃತಿ
ಅವಳು ತನ್ನ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಆಸೆಯಿಂದ ಅವನ ತುಟಿಯಿಂದ ಪಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ರಾಜನೇ, ಜಾಲಂಧರನ ರೂಪವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ತತ್ಕಾಂತಸದೃಶಾಕಾರಸ್ತದ್ವಕ್ಷಸ್ತದ್ವದುನ್ನತಿಃ । ತದ್ವಾಕ್ಯಸ್ತನ್ಮನೋಭಾವಸ್ತದಾಸೀಜ್ಜಗದೀಶ್ವರಃ
ಆ ರೂಪವು ಅವಳ ಪ್ರಿಯನಂತೆ, ಅವನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳ, ಅವನ ಎತ್ತರ, ಅವನ ಮಾತು, ಅವನ ಮನಸ್ಸು—ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಜಗದೀಶ್ವರನಾಗಿದ್ದನು.
ಅಥ ಸಂಪೂರ್ಣಕಾಯಂ ತಂ ಪ್ರಿಯಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಜಗಾದ ಸಾ । ತವ ಕುರ್ವೇ ಪ್ರಿಯಂ ಸ್ವಾಮಿನ್ಬ್ರೂಹಿ ತ್ವಂ ಸ್ವರಣಂ ಚ ಮೇ
ಆಗ, ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಹದ ಪ್ರಿಯನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು: 'ಸ್ವಾಮಿ, ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಹೇಳು.'
ವೃಂದಾವಚನಮಾಕರ್ಣ್ಯ ಪ್ರಾಹ ಮಾಯಾಸಮುದ್ರಜಃ । ಶೃಣು ದೇವಿ ಯಥಾ ಯುದ್ಧಂ ವೃತ್ತಂ ಶಂಭೋರ್ಮಯಾ ಸಹ
ವೃಂದಾ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ಮಾಯಾಸಮುದ್ರದ ಪುತ್ರನು ಹೇಳಿದನು: 'ದೇವಿಯೆ, ನಾನು ಮತ್ತು ಶಂಭು ನಡುವೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ನೀನು ಕೇಳು.'
ಪ್ರಿಯೇ ರುದ್ರೇಣ ರೌದ್ರೇಣ ಛಿನ್ನಂ ಚಕ್ರೇಣ ಮೇ ಶಿರಃ । ತಾವತ್ವತ್ಸಿದ್ಧಿಯೋಗಾಚ್ಚ ತ್ವದ್ಗತೇನ ಮಮಾತ್ಮನಾ
ಪ್ರಿಯೆ, ಕ್ರೂರ ರುದ್ರನು ನನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಚಕ್ರದಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಸಾಧನೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ,
ಛಿನ್ನಂ ತದತ್ರ ಚಾನೀತಂ ಜೀವಿತಂ ತೇಂಗಸಂಗತಃ । ಪ್ರಿಯೇ ತ್ವಂ ಮದ್ವಿಯೋಗೇನ ಬಾಲೇ ಜಾತಾಸಿ ದುಃಖಿತಾ
ಅದು ಕತ್ತರಿಸಿದ ತಲೆ ಇಲ್ಲಿ ತರಲಾಯಿತು, ನಿನ್ನ ಜೊತೆಗೂಡಿದ ಕಾರಣ ನನ್ನ ಜೀವ ಪುನಃ ಬಂದಿತು; ಪ್ರಿಯೆ, ನನ್ನಿಂದ ದೂರವಾದ್ದರಿಂದ ನೀನು ದುಃಖಿತಳಾದೆ.
ಕ್ಷಂತವ್ಯಂ ವಿಪ್ರಿಯಂ ಮಹ್ಯಂ ಯತ್ತ್ವಾಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ರಣಂ ಗತಃ । ಇತ್ಯಾದಿ ವಚನೈಸ್ತೇನ ವೃಂದಾ ಸಂಸ್ಮಾರಿತಾ ತದಾ
ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ ಎಂಬ ತಪ್ಪಿಗೆ ಕ್ಷಮಿಸು; ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳಿಂದ ವೃಂದಾಳಿಗೆ ಅವನು ನೆನಪು ಮಾಡಿಸಿದನು.
ತಾಂಬೂಲೈಶ್ಚ ವಿನೋದೈಶ್ಚ ವಸ್ತ್ರಾಲಂಕರಣೈಃ ಶುಭೈಃ । ಅಥ ವೃಂದಾರಿಕಾ ದೇವೀ ಸರ್ವಭೋಗಸಮನ್ವಿತಾ
ತಾಂಬೂಲ, ಮನರಂಜನೆ, ಶುಭವಾದ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಿಂದ, ದೇವಿ ವೃಂದಾರಿಕಾ ಎಲ್ಲಾ ಸುಖಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು.
ಪ್ರಿಯಂ ಗಾಢಂ ಸಮಾಲಿಂಗ್ಯ ಚುಚುಂಬ ರತಿಲೋಲುಪಾ । ಮೋಕ್ಷಾದಪ್ಯಧಿಕಂ ಸೌಖ್ಯಂ ವೃಂದಾ ಮೋಹನಸಂಭವಮ್
ತನು ಪ್ರಿಯರನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಆನಂದಕ್ಕೆ ತವಕದಿಂದ, ಅವಳನು ಚುಂಬಿಸಿದಳು; ವೃಂದಾಳಿಗೆ ಮೋಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಸುಖವು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನುಭವವಾಯಿತು.
ಮೇನೇ ನಾರಾಯಣೋ ದೇವೋ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪ್ರೇಮರಸಾಧಿಕಮ್ । ವೃಂದಾಂ ವಿಯೋಗಜಂ ದುಃಖಂ ವಿನೋದಯತಿ ಮಾಧವೇ
ನಾರಾಯಣ ದೇವರು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಪ್ರೇಮರಸಕ್ಕಿಂತ ವೃಂದಾಳ ಜೊತೆಗೂಡಿದ ಸಂತೋಷವು ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದನು; ಮಾಧವನು ವೃಂದಾಳಿಂದ ದೂರವಾದ ದುಃಖವನ್ನು ನೀಗಿಸಿದನು.
ತತ್ಕ್ರೀಡಾಚಾರುವಿಲಸದ್ವಾಪಿಕಾ ರಾಜಹಂಸಕೇ । ತದ್ರೂಪಭಾವಾತ್ಕೃಷ್ಣೋಽಸೌ ಪದ್ಮಾಯಾಂ ವಿಗತಸ್ಪೃಹಃ
ಆ ಸುಂದರ, ಆಟವಾಡುವ ಹಳ್ಳದಲ್ಲಿ, ರಾಜಹಂಸಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು; ವೃಂದಾಳ ರೂಪ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಪದ್ಮೆಯ ಮೇಲೆ ಇಚ್ಛೆ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ.
ಅಭೂದ್ವೃಂದಾವನೇ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತುಲಸೀರೂಪ ಧಾರಿಣೀ । ವೃಂದಾಂಗಸ್ವೇದತೋ ಭೂಮ್ಯಾಂ ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಾತಿ ಪಾವನೀ
ಆ ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ, ವೃಂದಾಳು ತುಳಸಿಯ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿದಳು; ವೃಂದಾಳ ದೇಹದ ಬೆವರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ಪ್ರकटವಾಯಿತು.
ವೃಂದಾಂಗ ಸಂಗಜಂ ಚೇದಮನುಭೂಯ ಸುಂಖಂ ಹರಿಃ । ದಿನಾನಿ ಕತಿಚಿನ್ಮೇನೇ ಶಿವಕಾರ್ಯಂ ಜಗತ್ಪತಿಃ
ವೃಂದಾಳ ದೇಹದ ಜೊತೆಗೂಡಿದ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಹರಿಯು, ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ಶಿವನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು.
ಏಕದಾ ಸುರತಸ್ಯಾಂತೇ ಸಾ ಸ್ವಕಂಠೇ ತಪಸ್ವಿನಮ್ । ವೃಂದಾ ದದರ್ಶ ಸಂಲಗ್ನಂ ದ್ವಿಭುಜಂ ಪುರುಷೋತ್ತಮಮ್
ಒಂದು ದಿನ, ಅವರ ಸಂಭೋಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ವೃಂದಾಳು ತನ್ನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ತಪಸ್ವಿಯನ್ನು—ಎರಡು ಕೈಗಳಿರುವ ಪುರುಷೋತ್ತಮನನ್ನು—ಕಂಡಳು.
ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರಾಹ ಸಾ ಕಂಠಾದ್ವಿಮುಚ್ಯ ಭುಜಬಂಧನಮ್ । ಕಥಂ ತಾಪಸರೂಪೇಣ ತ್ವಂ ಮಾಂ ಮೋಹಿತುಮಾಗತಃ
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವಳನು ತನ್ನ ಕಂಠದಿಂದ ಅವನ ಕೈಗಳ ಬಂಧನವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳಿದಳು: 'ನೀನು ತಪಸ್ವಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ಮೋಹಿಸಿದೆ?'