ಪ್ರಾತರ್ಗಙ್ಗಾಂ ಚ ವಿಷ್ಣುಂ ಚ ಪುನರಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಜೈಮಿನೇ । ವಿಪ್ರಾಯ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ದದ್ಯಾದ್ವಿಭವಸ್ಯಾನುರೂಪತಃ
ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತೆ ಗಂಗೆಯನ್ನೂ ವಿಷ್ಣುವನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಿ, ಜೈಮಿನಿಯೇ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಬೇಕು.
ಅರ್ಚನಂ ಜಾಗರಂ ಚೈವ ಯತ್ಕೃತಂ ಪುರತಸ್ತವ । ಅಚ್ಛಿದ್ರಮಸ್ತು ತತ್ಸರ್ವಂ ತ್ವತ್ಪ್ರಸಾದಾತ್ಸರಿದ್ವರೇ
ನದಿದೇವಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಮಾಡಿದ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಜಾಗರಣೆ ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಯಾವ欠ವೂ ಆಗದೆ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಲಿ.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ತಾಂ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಕೃತನಿತ್ಯಕ್ರಿಯೋ ದ್ವಿಜಃ । ತತಃ ಸಬಂಧುಭಿಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಪಾರಣಂ ಸ್ವಯಮಾಚರೇತ್
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆಕೆಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ದ್ವಿಜನು, ನಂತರ ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸ್ವತಃ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಮುರಿಯಬೇಕು.
ತೀರ್ಥೋಪವಾಸಮೇವಂ ಯಃ ಕುರುತೇ ಜಾಹ್ನವೀತಟೇ । ತಸ್ಯ ಪುಣ್ಯಫಲಂ ವತ್ಸ ವದತೋ ಮೇ ನಿಶಾಮಯ
ಯಾರು ಜಾಹ್ನವಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ತೀರ್ಥೋಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪಡೆಯುವ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವಾಗ ಕೇಳು, ಮಗನೇ.
ಜನ್ಮಾಂತರಾರ್ಜಿತೈಃ ಪಾಪೈರ್ವಿಮುಕ್ತೋ ವಿಷ್ಣುರೂಪಧೃಕ್ । ವಿಷ್ಣೋಃ ಪುರಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ವಿಷ್ಣುನಾ ಸಹ ಮೋದತೇ
ಅನುಕಾಲದ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ವಿಷ್ಣುರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪುರವನ್ನು ತಲುಪಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸುಖದಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಕಲ್ಪಕೋಟಿಸಹಸ್ರಾಣಿ ಕಲ್ಪಕೋಟಿಶತಾನಿ ಚ । ಸ್ಥಿತ್ವಾ ವಿಷ್ಣುಪುರಂ ಸರ್ವಂ ಸುಖಂ ಭುಂಕ್ತೇ ಸುದುರ್ಲ್ಲಭಮ್
ಅವನು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯುಗಗಳು ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಯುಗಗಳ ಕಾಲ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪುರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದು, ಅಪಾರವಾದ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ತತೋ ನಾರಾಯಣಾದೇಶಾದ್ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಸ ಗಚ್ಛತಿ । ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಸುಖಂ ಭುಂಕ್ತೇ ದುರ್ಲ್ಲಭಂ ಯತ್ಸುರೈರಪಿ
ನಂತರ ನಾರಾಯಣನ ಆದೇಶದಿಂದ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಸಿಗಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ತಾವತ್ಕಾಲಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಸ್ಥಿತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷಯಾತ್ತತಃ । ಮಹಾದೇವಂ ತತೋ ಗಚ್ಛೇದ್ರಥಮಾರುಹ್ಯ ಶೋಭನಮ್
ಆ ಸಮಯವರೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಕಾಲ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ಒಳ್ಳೆಯ ರಥದಲ್ಲಿ ಏರಿ ಮಹಾದೇವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ಸುಖಂ ನಾನಾವಿಧಂ ತತ್ರ ಭುಙ್ಕ್ತೇಽತ್ಯನ್ತಸುದುರ್ಲ್ಲಭಮ್ । ಗಾಣಪತ್ಯಮವಾಪ್ನೋತಿ ಕಿಮನ್ಯೈರ್ಬಹುಭಾಷಿತೈಃ
ಅಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಅಪರೂಪವಾದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸುಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಗಣಪತಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೇಳಬೇಕೆನು?
ತಾವತ್ಕಾಲಂ ಶಿವಪುರೇ ಸ್ಥಿತ್ವಾ ವೈ ಪುಣ್ಯವಾನ್ನರಃ । ಇನ್ದ್ರಲೋಕಂ ತತೋ ಗಚ್ಛೇದ್ದ್ವಿತೀಯ ಇವ ವಾಸವಃ
ಆ ಸಮಯವರೆಗೆ ಶಿವನ ಪುರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಪುಣ್ಯವಂತನು ನಂತರ ಇಂದ್ರನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವಾಸವನು ಎಂಬಂತೆ.
ತೇನ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮನಾ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ವಸೇದೇಕಾಸನೇ ತತಃ । ತತ್ರ ಭುಕ್ತ್ವಾಖಿಲಾನ್ಕಾಮಾನ್ಕಲ್ಪಕೋಟಿಶತಾವಧಿ
ಅಲ್ಲಿ ಆ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮನ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದೇ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸೂರ್ಯಲೋಕಂ ತತೋ ಗಚ್ಛೇದ್ದ್ವಿತೀಯ ಇವ ಚನ್ದ್ರಮಾಃ । ತತ್ರಾಮೃತಾನಿ ಭುಕ್ತ್ವಾ ವೈ ಚಿರಂ ಚನ್ದ್ರಸ್ಯ ಸನ್ನಿಧೌ
ನಂತರ ಅವನು ಸೂರ್ಯನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಚಂದ್ರನಂತೆ. ಅಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ಅಮೃತದ ಸವಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪುನರಾಗತ್ಯ ಪೃಥಿವೀಂ ಚಕ್ರವರ್ತೀ ನೃಪೋ ಭವೇತ್ । ಪಾಲಯಿತ್ವಾ ಚಿರಂ ಪೃಥ್ವೀಂ ಜಿತ್ವಾ ವೈ ಸಕಲಾನ್ರಿಪೂನ್
ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲ ರಾಜರನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಳುತ್ತಾನೆ.
ಆಯುಷೋಂಽತೇ ಚ ಗಙ್ಗಾಯಾಂ ಸುಖಂ ಮೃತ್ಯುಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ । ಭೂಯಃ ಸ ಏವಮಾರುಹ್ಯ ವಿಮಾನಂ ಸುಮಹಾಯಶಾಃ
ಆಯುಷ್ಯ ಮುಗಿದಾಗ ಗಂಗೆಯಲ್ಲೇ ಸುಖವಾಗಿ ಮರಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಆಕಾಶರಥದಲ್ಲಿ ಏರಿ ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
ಪುರಂ ಭಗವತೋ ಯಾತಿ ದೈವತೈರಪಿ ದುರ್ಲ್ಲಭಮ್ । ತತ್ರ ಭುಕ್ತ್ವಾಖಿಲಾನ್ಭೋಗಾನ್ಮನ್ವಂತರಚತುಷ್ಟಯಮ್
ಅವನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಪರೂಪವಾದ ಭಗವಂತನ ಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮನ್ವಂತರಗಳ ಕಾಲ ಎಲ್ಲ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪರಮಂ ಜ್ಞಾನಮಾಸಾದ್ಯ ದುರ್ಲ್ಲಭಂ ಮೋಕ್ಷಮಾಪ್ನುಯಾತ್ । ಜಾಹ್ನವೀತೀರಯಾತ್ರಾಯಾಂ ದೈವಾದ್ಯಸ್ಯ ಭವೇತ್ಪಥಿ
ಅಲ್ಲಿ ಪರಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ಅಪರೂಪವಾದ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜಾಹ್ನವಿಯ ತೀರಯಾತ್ರೆಗೆ ದೇವತೆಗಳ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಹೋದವರಿಗೆ ಇದು ಮಾರ್ಗ.
ಪಂಚತಾ ಸೋಽಪಿ ಪರಮಂ ಧಾಮ ಗಚ್ಛೇನ್ನ ಸಂಶಯಃ । ಸತ್ಯಧರ್ಮೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ಧಾರ್ಮಿಕಶ್ಚ ಪ್ರಿಯಂವದಃ
ಮಧ್ಯದಲ್ಲೇ ಅವನು ಮರಣಹೊಂದಿದರೂ, ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಪರಮ ಧಾಮವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಸತ್ಯಧರ್ಮ ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಮೃದುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ರಾಜನು ಇದ್ದನು.
ತ್ರೇತಾದ್ವಾಪರಸಂಧೌ ಚ ಬಭೂವ ಕ್ಷಿತಿಮಣ್ಡಲೇ । ವಿಜಯಾ ನಾಮ ಮಹಿಷೀ ತಸ್ಯ ಭೂಮಿಪತೇರಭೂತ್
ಅವನು ತ್ರೇತಾ ಮತ್ತು ದ್ವಾಪರ ಯುಗಗಳ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವಾಳಿದನು. ಆ ಭೂಪತಿಗೆ ವಿಜಯಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ರಾಣಿ ಇದ್ದಳು.
ಸುಂದರೀ ಶೀಲಯುಕ್ತಾ ಸಾ ಪತಿಸೇವಾಪರಾಯಣಾ । ಸಪ್ತವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ಭುಕ್ತ್ವಾ ವಸುಮತೀಮಿಮಾಮ್
ಆಕೆ ಸುಂದರಿ, ಸತ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಯುಳ್ಳವಳು, ಪತಿಯ ಸೇವೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತಳು. ಆಕೆ ಏಳುವ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಳು.
ಕದಾಚಿತ್ಪ್ರಾಪ್ತಕಾಲೋಽಸೌ ಸದಾರಃ ಪಂಚತಾಂ ಗತಃ । ತತೋ ಯಮಭಟೈರ್ಬದ್ಧೌ ದಂಪತೀ ತೌ ಭಯಂಕರೌ
ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಾಲ ಬಂದಾಗ, ಅವನು ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದನು. ನಂತರ ಯಮನ ಭಯಾನಕ ಸೇವಕರು ಆ ದಂಪತಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದರು.
ದುಃಖಪ್ರದೇನ ಮಾರ್ಗೇಣ ಜಗ್ಮತುರ್ಯಮಮಂದಿರಮ್ । ತೌ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಧರ್ಮರಾಜೋಽಪಿ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತಮುವಾಚ ಹ
ದುಃಖಕರವಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಮನ ಮನೆಗೆ ಹೋದರು. ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಧರ್ಮರಾಜನು ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.
ಏತಯೋಃ ಸರ್ವಕರ್ಮಾಣಿ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತ ವಿಚಾರಯ । ತೇನಾಜ್ಞಪ್ತಶ್ಚಿತ್ರಗುಪ್ತಸ್ತಯೋಃ ಕರ್ಮಾಣಿ ಜೈಮಿನೇ
"ಈ ಇಬ್ಬರ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸು ಚಿತ್ರಗುಪ್ತ." ಎಂದು ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿದ ಮೇಲೆ, ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನು ಅವರ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮೂಲದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದನು.
ಮೂಲಾದ್ವಿಚಾರಯಾಮಾಸ ಪ್ರಾಹ ಚೇತಿ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿ । ಚಿತ್ರಗುಪ್ತ ಉವಾಚ- ಏತಯೋಃ ಸಕಲಂ ಕರ್ಮ ಶೃಣು ರಾಜನ್ವದಾಮ್ಯಹಮ್
ಅವನು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಹೇಳಿದನು: ಚಿತ್ರಗುಪ್ತನು ಹೇಳಿದನು—"ರಾಜನೇ, ಈ ಇಬ್ಬರ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಕೇಳು, ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ."
ಶುಭಂ ವಾಪ್ಯಶುಭಂ ಕರ್ಮ ಯದೇತಾಭ್ಯಾಂ ಕೃತಂ ಭುವಿ । ಕಿಂಚಿದಸ್ಯಾ ನಯೋಪಾಯಂ ವದಾಮಿ ತದಹಂ ಶೃಣು
"ಈ ಇಬ್ಬರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಶುಭ ಅಥವಾ ಅಶುಭ ಕರ್ಮಗಳೆಲ್ಲಾ, ಅವಳಿಗೆ ಯಾವ ಉಪಾಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು."
ಏಕಾದಾ ತ್ರಾಸಿತೋ ವ್ಯಾಘ್ರೈಃ ಕಶ್ಚಿದೇಕೋ ಮೃಗಃ ಪ್ರಭೋ । ವನಾಜ್ಜೀವನರಕ್ಷಾರ್ಥಮಾಗತೋಽಸ್ಯ ಸಭಾಂ ಪ್ರತಿ
ಒಂದು ದಿನ, ಪ್ರಭು, ಒಂದು ಮೃಗವು ಹುಲಿಗಳ ಭಯದಿಂದ ಕಂಗಾಲಾಗಿ, ತನ್ನ ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಈ ಸಭೆಗೆ ಬಂದಿತು.
ತಮಾಯಾಂತಂ ಸಮಾಲೋಕ್ಯ ಭೂಯೋಽಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತಕೌತುಕಃ । ಜಘನೇ ಸ್ವಯಮುತ್ಥಾಯ ಖಡ್ಗೇನ ತರಸಾ ಮೃಗಮ್
ಅದು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಈ ರಾಜನು ಮತ್ತೆ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ತುಂಬಿ, ತಕ್ಷಣ ಎದ್ದು ತನ್ನ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಮೃಗವನ್ನು ಹೊಡೆದನು.
ಜಘಾನ ಹ ಮೃಗಂ ರಾಜಾ ಶರಣಾಗತಮಪ್ಯಮುಮ್ । ತಸ್ಮಾತ್ಸದಾರೋಭೂಪೋಽಯಂ ದಂಡನೀಯಸ್ತ್ವಯಾ ಪ್ರಭೋ
ಆ ರಾಜನು ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಆ ಮೃಗವನ್ನು ಕೊಂದನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಭು, ಈ ರಾಜನು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯೊಡನೆ ಸದಾ ದಂಡನೀಯನು.
ಯಾವಂತಿ ತಸ್ಯ ರೋಮಾಣಿ ಸಂಸ್ಥಿತಾನಿ ಕಲೇವರೇ । ಮನ್ವಂತರಸಹಸ್ರಾಣಿ ಮನ್ವಂತರಶತಾನಿ ಚ
ಆ ಮೃಗದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ರೋಮಗಳಿದ್ದವೆಯೋ, ಅಷ್ಟೊಂದು ಮಾನ್ವಂತರಗಳ ಸಾವಿರಾರು, ನೂರಾರು ಕಾಲ,
ಕೋಟಿಕೋಟಿಕುಲೈರ್ಯುಕ್ತಾ ನಾರಕೀ ಸ್ಯಾನ್ನ ಸಂಶಯಃ । ಶರಣಾಗತರಕ್ಷಾಂ ಯಃ ಪ್ರಾಣೈರಪಿ ಧನೈರಪಿ
ಅವನಿಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕುಟುಂಬಗಳೊಂದಿಗೆ ನರಕದಲ್ಲಿ ಸೇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದವನನ್ನು ಪ್ರಾಣವನ್ನಾದರೂ, ಧನವನ್ನಾದರೂ ಬಲಿ ಕೊಟ್ಟು ರಕ್ಷಿಸದವನು ಹೀಗೆ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ಕುರುತೇ ಯೋ ನರೋ ಜ್ಞಾನೀ ತಸ್ಯ ಪುಣ್ಯಂ ನಿಶಾಮಯ । ಸರ್ವಪಾಪೈರ್ವಿನಿರ್ಮುಕ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಮುಖೈರಪಿ
ಯಾರು ಜ್ಞಾನಿಯಂತೆ ಆಶ್ರಯಾರ್ಥಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಣದಿಂದಲಾದರೂ, ಧನದಿಂದಲಾದರೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು. ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ—even ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಭಾರೀ ಪಾಪಗಳಿಂದಲೂ—ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.