ಅತಿದುಷ್ಕೃತಿಕರ್ಮ್ಮಾಹಂ ಕಥಂ ಭೋಕ್ಷ್ಯೇ ಕಥಂ ಸ್ವಪೇ । ಕಥಂ ತಿಷ್ಠೇ ಕಥಂ ಗಚ್ಛೇ ಪರಲೋಕಃ ಕಥಂ ಭವೇತ್
"ನಾನು ಬಹಳ ಪಾಪಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ—ಹೇಗೆ ಊಟ ಮಾಡಲಿ, ಹೇಗೆ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಲಿ, ಹೇಗೆ ನಿಲ್ಲಲಿ, ಹೇಗೆ ನಡೆಯಲಿ, ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಏನಾಗಬಹುದು?" ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಇತಿ ಚಿಂತಾಕುಲೋ ನಿತ್ಯಂ ನ ನಮತ್ಯಪರಾನ್ವಿತಃ । ದ್ವಿಜಸ್ಯ ಸದನಂ ಗತ್ವಾ ಪುರಾಣಜ್ಞಸ್ಯ ರಾಘವ
ಹೀಗೆ ಸದಾ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟವನು, ಯಾರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡದೆ, ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ದ್ವಿಜರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ರಾಮಾ.
ಲಜ್ಜಾವಾಕ್ಕೃತವಕ್ತ್ರಶ್ಚ ಕಿಂಕರೋಮೀತ್ಯಭಾಷತ । ನ ಕಿಂಚಿದಪ್ಯುವಾಚಾಸೌ ದ್ವಿಜಃ ಪೌರಾಣಿಕಸ್ತದಾ
ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತಲೆತಗ್ಗಿಸಿ, "ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?" ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಆ ಪುರಾಣಪಂಡಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಏನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಪಾಪೋಯಮಿತಿ ವಿಜ್ಞಾಯ ಶಿಷ್ಯೇಣ ನಿರಗಾಮಯತ್ । ಗೌತಮೋಪಿ ವಿನಿರ್ಗಮ್ಯ ದ್ವಾರ್ಯೇವ ಚ ಬಹಿಃ ಸ್ಥಿತಃ
ಅವನನ್ನು ಪಾಪಿ ಎಂದು ಗುರುತುಹಿಡಿದು, ಗುರು ಅವನನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾನೆ; ಗೌತಮನು ಕೂಡ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಭುವ್ಯಾಸೀನಂ ತು ವಿಜ್ಞಾಯ ಪುರಾಣಾರ್ಥವಿಚಾರಕಮ್ । ಕಥಂ ಕಥಮಪಿ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಪೀಠಂ ದತ್ತಂ ಚ ನಾಭಜತ್
ಅವನನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪುರಾಣಾರ್ಥವನ್ನು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಹೇಗೋ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಕೊಟ್ಟ ಆಸನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ನಿಷಣ್ಣೋ ಭೂತಲೇ ರಾಮ ಪುರಾಣಜ್ಞಮಭಾಷತ । ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ತದತ್ರೈವ ವಿಧೀಯತಾಮ್
ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಪುರಾಣಪಂಡಿತನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ನಾನು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣ ಹೇಳಿ."
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉವಾಚ- ಪಾಪಾನಿ ಕೀರ್ತಯಸ್ವ ತ್ವಂ ಸರ್ವಥೈವ ಕೃತಾನಿ ತು । ಸ ಚಾಪಿ ನಾಽಕೃತಂ ಕಿಂಚಿನ್ಮಯಾ ಪಾಪಮಿತೀರಯನ್
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ನೀನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹೇಳು." ಅವನು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ: "ನಾನು ಯಾವ ಪಾಪವನ್ನೂ ಬಾಕಿ ಬಿಡಿಲ್ಲ—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ."
ರುದನ್ಪಪಾತ ಭೂಮ್ಯಾಂ ಚ ಕಥಂ ತಾತೇತಿ ಪೀಡಿತಃ । ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ತಮಥ ಪ್ರಾಹ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ನ ವಿದ್ಯತೇ
ಅವನು ಅತ್ತುಕೊಂಡು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು, "ತಂದೆ, ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?" ಎಂದು ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಕೇಳಿದನು. ಆಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು: "ನಿನಗಾಗಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಿಲ್ಲ."
ಮಹಾಪಾಪಂ ತ್ರಿರಾವೃತ್ತೇ ಪುನಶ್ಚ ಯದಿ ಚೇತ್ಕೃತಮ್ । ಗೌತಮ ಉವಾಚ- ಪೌರಾಣಿಕ ಮಹಾಭಾಗ ಪ್ರಾಪ್ಯಾಪಿ ತ್ವಾಮಹಂ ಕಥಮ್
ಮಹಾಪಾಪವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಮಾಡಿದರೂ, ಮತ್ತೆ ಮಾಡಿದರೆ—ಗೌತಮನು ಹೇಳಿದನು: "ಪುನಃ ಪುನಃ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಂಡರೂ, ಪುರಾಣಪಂಡಿತ ಮಹಾಭಾಗನೆ, ನಾನು ಹೇಗೆ..."
ಪಾಪಯುಕ್ತೋ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಗತಿರ್ವಿಫಲಾ ಭವೇತ್ । ಪೌರಾಣಿಕ ಉವಾಚ- ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಪ್ರಮಾಣಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಿನಿರ್ಣಯೇ
"ಪಾಪದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ನನ್ನಂತಹವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವಾದರೂ ಫಲವಿಲ್ಲ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೆ." ಪುರಾಣಪಂಡಿತನು ಹೇಳಿದನು: "ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಶಾಸ್ತ್ರವೇ ಪ್ರಮಾಣ."
ತದ್ವಿನಾ ಯೋ ಹಿ ತಂ ಬ್ರೂಯಾತ್ಪ್ರಾಯಾಶ್ಚಿತ್ತಂ ನ ತದ್ಭವೇತ್ । ಸಕೃತ್ಕೃತೇ ಸಕೃತ್ಪ್ರೋಕ್ತಂ ದ್ವಿತೀಯೇ ದ್ವಿಗುಣಂ ಭವೇತ್
"ಅದಿಲ್ಲದೆ ಯಾರಾದರೂ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ ಅದು ಮಾನ್ಯವಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಮಾಡಿದರೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ, ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಮಾಡಬೇಕು."
ತೃತೀಯೇ ತ್ರಿಗುಣಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಚತುರ್ಥೇ ನಾಸ್ತಿ ನಿಷ್ಕೃತಿಃ । ತ್ವಯಾ ಕೃತಂ ತು ಬಹುಧಾ ಚತುರ್ವಿಧಮಪೀಚ್ಛಯಾ
"ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಮಾಡಬೇಕು, ನಾಲ್ಕನೇ ಬಾರಿ ಪರಿಹಾರವೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ನೀನು ಹಲವಾರು ವಿಧದ, ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ ಮಾಡಿದ್ದೀಯೆ."
ಕಥಂ ವಕ್ತುಮಹಂ ಶಕ್ತಃ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ಭವಾದೃಶೇ । ಗೌತಮೋಽಪಿ ಪುನಃ ಪ್ರಾಹ ಕ್ವ ಗಂತವ್ಯಂ ಮಯೇತಿ ಚ । ಉಪವಾಸತ್ರಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಶಿವರಾತ್ರಿಮವಿಂದತ
ನೀನು ಮಾಡಿದ ಪಾಪಕ್ಕೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಹೇಳಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ? ಗೌತಮನು ಕೂಡ ಮತ್ತೆ, 'ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. ಅವನು ಮೂರು ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಆಚರಿಸಿದನು.
ಚತುರ್ಥಮುಪವಾಸಂ ಚ ಚಕಾರಾತೀವ ದುಃಖಿತಃ । ಪಾರಣಂ ಚಾಪ್ಯಮಾಯಾಂ ಸ ಕೃತವಾನ್ಫಲವಲ್ಕಲೈಃ
ಅವನಿಗೆ ತುಂಬಾ ದುಃಖವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನು ನಾಲ್ಕನೇ ಉಪವಾಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದನು. ನಂತರ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮರದ ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಉಪವಾಸ ಮುಗಿಸಿದನು.
ಅಥ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಂ ಚಕ್ರೇ ಶ್ರೀಶೈಲಸ್ಯ ಚ ಸ ದ್ವಿಜಃ । ಗತವಾನ್ಮಂದಿರಂ ಪಶ್ಚಾಚ್ಚಿಂತಯಾತಿಕೃಶಃ ಶ್ವಸನ್
ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಶ್ರೀಶೈಲ ಪರ್ವತವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ, ಬಹಳ ದುರ್ಬಲನಾಗಿ, ಆಳವಾದ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
ಕಥಂ ಪಾಪನಿವೃತ್ತಿರ್ಮೇ ತೂಷ್ಣೀಂಭೂತಸ್ಯ ಸೇತ್ಸ್ಯತಿ । ಅನಂತಮವಿಚಾರ್ಯಂ ಕಿಂ ಪಾಪಂ ಚ ಸುಮಹತ್ತರಮ್
ನಾನು ಹೀಗೆ ಮೌನವಾಗಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಪಾಪ ಹೇಗೆ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ? ಈ ಪಾಪ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು, ಎಷ್ಟು ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದದು ಎಂದು ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಶ್ರುತ್ವಾ ನ ಕೋಪಿ ಮೇ ಬ್ರೂಯಾತ್ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ವಿಧೀಯತಾಮ್ । ಕಿಂತು ಕಸ್ಮಿನ್ಪುರಾಣೇ ತು ಶ್ರುತೇ ಜ್ಞಾತಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ನಾನು ಕೇಳಿದರೂ ಯಾರೂ ನನಗೆ ಯಾವ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ. ಯಾವ ಪುರಾಣವನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ನನಗೆ ಜ್ಞಾನ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಇತಿ ಕೃತ್ವಾ ಮತಿಂ ಸೋಥ ಪುರಾಣಜ್ಞಮಭಾಷತ । ಪುರಾಣಮೇಕಂ ಮೇ ತಾತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತು ಭಗವಾನಿತಿ
ಹೀಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಅವನು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾದವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ತಾತ, ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ಒಂದು ಪುರಾಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.'
ಜಾತಕರ್ಮಾದಿಸಂಸ್ಕಾರಾನ್ಕಾರಯಸ್ವ ಮಮಾಶು ವೈ । ದ್ವಿಜೋ ಭೂತ್ವಾ ಶೃಣೋಮ್ಯದ್ಯ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ಕರೋಮ್ಯತಃ
'ನನಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಜಾತಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸು. ನಾನು ದ್ವಿಜನಾಗಿ ಇಂದು ಪುರಾಣವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.'
ವಿಧಾಯಕಂ ಪುರಾಣಂ ಮೇ ಭವಿಷ್ಯತಿ ಚ ಕೀರ್ತಿತಮ್ । ಅತಃ ಶಕ್ಯಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ಪುರಾಣಾರ್ಥಂ ವಿನಿಶ್ಚಯನ್
'ಯಾವ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹೇಳಿರುವುದೋ ಅದನ್ನು ನನಗಾಗಿ ಪಠಿಸಬೇಕು. ಆ ಪುರಾಣದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದು ನಾನು ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬಹುದು.'
ಪೌರಾಣಿಕ ಉವಾಚ- ಯಥಾವತ್ಕೀರ್ತಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಪುರಾಣಂ ಪಾಪನಾಶನಮ್ । ಯಥಾಜ್ಞಾನಂ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಯಥಾಶುದ್ಧಂ ಯಥಾವಿಧಿ
ಪುರಾಣಿಕನು ಹೇಳಿದನು: 'ನಾನು ನನ್ನ ಜ್ಞಾನ, ಶಕ್ತಿ, ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ವಿಧಿಯಂತೆ ಪಾಪವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವ ಪುರಾಣವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಠಿಸುತ್ತೇನೆ.'
ಕಿಂ ವಾಂಚ್ಛಸಿ ಪುರಾಣಂ ತು ಕೀರ್ತಯಿಷ್ಯೇ ತದೇವ ತು । ಗೌತಮ ಉವಾಚ- ಸರ್ವಂ ರುಚಿ ಪುರಾಣಂ ಮೇ ವಕ್ತವ್ಯಂ ಕಿಂ ಹಿತಂ ವದ
'ನೀನು ಯಾವ ಪುರಾಣವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯೋ ಅದನ್ನೇ ನಾನು ಪಠಿಸುತ್ತೇನೆ.' ಗೌತಮನು ಹೇಳಿದನು: 'ನನಗೆ ಯಾವ ಪುರಾಣ ರುಚಿಕರವಾಗಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಹೇಳು; ಯಾವುದು ಹಿತವೋ ಅದನ್ನು ಹೇಳು.'
ಶ್ರುತೇ ಯಸ್ಮಿನ್ಭಿದಾ ನೈವ ಜಾಯತೇ ತು ಹರೀಶಯೋಃ । ಪೌರಾಣಿಕ ಉವಾಚ- ಕೌರ್ಮೋಕ್ತಂ ಯತ್ಪುರಾಣಂ ತದ್ದೇವಯೋರಭಿದಾಭಿಧಮ್
'ಯಾವ ಪುರಾಣವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಹರಿಯೂ ಈಶ್ವರನೂ ನಡುವೆ ಭೇದ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.' ಪುರಾಣಿಕನು ಹೇಳಿದನು: 'ಆ ಕರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳಿದ ಪುರಾಣವೇ, ಅದು ಇಬ್ಬರು ದೇವರುಗಳನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.'
ಶೃಣೋತಿ ಯಸ್ತತ್ಪ್ರಥಮಂ ತಸ್ಯ ಪಾಪಂ ವಿನಶ್ಯತಿ । ತಸ್ಯ ವಕ್ತಾ ತು ಯೋ ವಿಪ್ರಸ್ತಸ್ಯ ವಿಘ್ನಾಂತರಂ ಭವೇತ್
ಯಾರು ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೋ ಅವರ ಪಾಪವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಗಳು ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಶ್ರೋತವ್ಯಂ ಮನ್ಯತೇ ಪಾಪೋ ಯದಿ ಭಾರ್ಯಾ ವಿನಶ್ಯತಿ । ಕಿಂಚೈಕಂ ದುಷ್ಕರಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಶ್ರೋತುರ್ವಕ್ತುರನಿಂದಕಮ್
ಒಬ್ಬ ಪಾಪಿ ಅದನ್ನು ಕೇಳಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರೆ ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಬಹುದು. ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಕಷ್ಟವಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಅದು ಕೇಳುವವನಿಗೂ ಹೇಳುವವನಿಗೂ ಅಪವಾದವಲ್ಲ.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾತರಿ ಯದಿ ಪ್ರೀತಿರ್ದ್ಧರ್ಮಾದೇವ ಪ್ರಕಾಶಿನೀ । ಆಚಾರದರ್ಶನೇ ಪುಣ್ಯೇ ಕರ್ಮಮೋಕ್ಷಾದಿದರ್ಶಕೇ
ಪಠಿಸುವವನಿಗೆ ಧರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಸಂತೋಷ ಇದ್ದರೆ, ಆಚಾರದ ಪ್ರదర్శನೆಯಲ್ಲಿ, ಪುಣ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಕರ್ಮದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷ ಇದ್ದರೆ—
ತದಾ ತುಷ್ಟೋ ಮಹೇಶಃ ಸ್ಯಾದ್ವಿಷ್ಣುರಿಷ್ಟಫಲಪ್ರದಃ । ಪಿತರಸ್ತಾರಿತಾಸ್ತೇನ ಯಾಂತಿ ತೇ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್
ಆಗ ಮಹೇಶನು ಸಂತೋಷಪಡುವನು, ವಿಷ್ಣುನು ಇಷ್ಟವಾದ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ; ಅದರಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ಉದ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಪರಮಗತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ರೀರಾಮ ಉವಾಚ- ಕಥಂ ಪಾತಕಸಂಘಾತ ಸಂಕ್ರಮೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಧಮೇ । ಪುರಾಣಜ್ಞಃ ಕಥಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಂ ಚಕಾರ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ
ಶ್ರೀರಾಮನು ಕೇಳಿದನು: 'ಅನೇಕ ಪಾಪಗಳ ನಡುವೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಗಿನವನು ಪುರಾಣಜ್ಞನಿಂದ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದನು, ಹೆಸರಾಂತ ದ್ವಿಜನೇ?'
ಶಂಭುರುವಾಚ- ಅಧ್ಯಾಪನೇ ಚಾಧ್ಯಯನೇ ಜಾಯತೇ ಚಾಥ ಸಂಗಮಃ । ಸಂಗತೌ ವತ್ಸರಂ ರಾಮ ಯಾತಿ ಪಾತಕಿ ಪಾತಕಮ್
ಶಂಭುವು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ಪಾಠ ಮಾಡಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು ಪಾಠ ಕಲಿಯುವಾಗ ಒಬ್ಬರೊಡನೆ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವಾಗುತ್ತದೆ; ರಾಮಾ, ಆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಪಾಪಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪಾಪವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ.'
ಪುರಾಣಜ್ಞೇ ತು ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ಸರ್ವತತ್ವಾರ್ಥವೇದಿನಿ । ಅಪಿಪಾತಕಸಂದೋಹ ಚೀರ್ಣಪಾಪಂ ಪ್ರಣಶ್ಯತಿ
'ಆದರೆ ಪುರಾಣಜ್ಞಾನಿಗೆ, ಅಂದರೆ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ವಂಶದವನೆ, ಎಲ್ಲ ತತ್ವಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದವನಿಗೆ, ಎಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡ ಪಾಪಗಳಿದ್ದರೂ ಅವು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.'