ಶಿರಃಕಮಂಡಲುಗತಂ ನಿಧಾಯಾಗ್ನಿಂ ತ್ರಿಮಂತ್ರಿತಮ್ । ಆವಾಹನಾದಿ ಕೃತ್ವಾಥ ಸ್ನಾನಪರ್ಯನ್ತಮೇವ ಚ
ತಲೆಯ ಕಾಮಂಡಲುವಿನ ನೀರನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಮೂರು ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಆಹ್ವಾನದಿಂದ ಸ್ನಾನವರೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.
ಅಥ ಸ್ನಾಪಯಿತುಂ ದೇವಮಾದಾಯ ಕರಸಂಪುಟೇ । ಕೃತ್ವಾ ನಿರೀಕ್ಷಣಂ ದೇವಂ ಪೀಠಂ ನೋ ದೃಷ್ಟವಾನ್ಕಪಿಃ
ನಂತರ ದೇವರನ್ನು ಸ್ನಾನಮಾಡಿಸಲು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ದೇವರನ್ನು ನೋಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಮಂಗನು ಪೀಠವನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
ಲಿಂಗಮಾತ್ರಂ ಕರಗತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭೀತಿಸಮನ್ವಿತಃ । ಇದಮಾಹ ಮಹಾಯೋಗೀ ಕಿಂ ವಾ ಪಾಪಂ ಮಯಾ ಕೃತಮ್
ಕೈಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಮಾತ್ರವಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ ಭಯಗೊಂಡ ಮಹಾಯೋಗಿ, 'ನಾನು ಯಾವ ಪಾಪ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
ಯದೇತತ್ಪೀಠರಹಿತಂ ಶಿವಲಿಂಗಂ ಕರಸ್ಥಿತಮ್ । ಮಮಾದ್ಯ ಮರಣಂ ಸಿದ್ಧಂ ಪೀಠಂ ಚೇನ್ನಾಗಮಿಷ್ಯತಿ
'ಈ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಪೀಠವಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ; ಪೀಠ ಬರುವುದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಇಂದು ನನ್ನ ಮರಣ ಖಚಿತವಾಗಿದೆ.' ಎಂದು ಆತನು ಹೇಳಿದನು.
ಅಥ ರುದ್ರಂ ಜಪಿಷ್ಯಾಮಿ ತದಾಯಾತಿ ಮಹೇಶ್ವರಃ । ಇತಿ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಮನಸಾ ಜಜಾಪ ಶತರುದ್ರಿಯಮ್
'ಈಗ ನಾನು ರುದ್ರನಿಗೆ ಜಪ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಆಗ ಮಹೇಶ್ವರನು ಬರುವನು' ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಶತರುದ್ರಿಯ ಜಪವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಅಥಾಪಿ ನ ಸಮಾಯಾತೋ ಮಹೇಶೋಽಥ ಕಪೀಶ್ವರಃ । ರುದ್ರಂ ನ್ಯಪಾತಯದ್ಭೂಮ್ಯಾಂ ವೀರಭದ್ರಃ ಸಮಾಗತಃ
ಆದರೂ ಮಹೇಶ್ವರನು ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಆಗ ಕಪೀಶ್ವರನು ರುದ್ರನನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಹಾಕಿದನು, ಆಗ ವೀರಭದ್ರನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು.
ಕಿಮರ್ಥಂ ರುದ್ಯತೇ ಭಕ್ತ ರುದಿಹೇತುಂ ವದಸ್ವ ಮೇ । ಹನೂಮಾನುವಾಚ- ಪೀಠಹೀನಮಿದಂ ಲಿಂಗಂ ಪಶ್ಯ ಮೇ ಪಾಪಸಂಚಯಮ್
'ಭಕ್ತನೇ, ನೀನು ಏಕೆ ಅಳುತ್ತಿರುವೆ? ನಿನ್ನ ದುಃಖದ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳು.' ಹನುಮಂತನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ಈ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಪೀಠವಿಲ್ಲ, ನನ್ನ ಪಾಪಗಳ ಗುಡ್ಡ ನೋಡಿ.'
ವೀರಭದ್ರ ಉವಾಚ- ಯದಿ ನಾಯಾತಿ ಪೀಠಂ ತೇ ಲಿಂಗೇ ಮಾ ಸಾಹಸಂ ಕೃಥಾಃ । ದಾಹಯಿಷ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ಲೋಕಂ ಯದಿ ನಾಯಾತಿ ಪೀಠಕಮ್
ವೀರಭದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: 'ನಿನ್ನ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಪೀಠ ಬರುವುದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನೀನು ಆತುರಪಡಬೇಡ; ಪೀಠ ಬರುವುದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸುಡುತ್ತೇನೆ.'
ಪಶ್ಯ ದರ್ಶಯ ಮೇ ಲಿಂಗಂ ಪೀಠಂ ಯದ್ಯಾಗತಂ ನ ವಾ । ಅಥ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವೀರಭದ್ರೋ ಲಿಂಗಂ ಪೀಠಮನಾಗತಮ್
'ನೀನು ಲಿಂಗವನ್ನು ನನಗೆ ತೋರಿಸು, ಪೀಠ ಬಂದಿದೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲ ಎಂದು.' ವೀರಭದ್ರನು ಲಿಂಗವನ್ನು ನೋಡಿ, ಪೀಠ ಇನ್ನೂ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡನು.
ದಗ್ಧುಕಾಮೋಽಖಿಲಾಁಲ್ಲೋಕಾನ್ವೀರಭದ್ರಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ । ಅನಲಂ ಭುವಿ ಚಿಕ್ಷೇಪ ಕ್ಷಣಾದ್ದಗ್ಧಾ ಮಹೀ ತದಾ
ಅಖಿಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ವೀರಭದ್ರನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಎಸೆದನು; ಕ್ಷಣಕಾಲದಲ್ಲೇ ಭೂಮಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು.
ಅಥ ಸಪ್ತತಲಾನ್ದಗ್ಧ್ವಾ ಪುನರೂರ್ದ್ಧ್ವಮವರ್ತತ । ಪಂಚೋರ್ದ್ಧ್ವಲೋಕಾನದಹಜ್ಜನಲೋಕನಿವಾಸಿನಃ
ನಂತರ ಏಳು ಪಾತಾಳಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟು, ಮತ್ತೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಮೇಲಿನ ಲೋಕಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಸುಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
ಲಲಾಟನೇತ್ರಸಂಭೂತಂ ನಖೇನಾದಾಯ ಚಾನಲಮ್ । ಜಂಬೀರಫಲಸಂಕಾಶಂ ಕೃತ್ವಾ ಕರತಲೇ ವಿಭುಃ
ಲಲಾಟದ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನಖದಿಂದ ತೆಗೆದು, ಜಾಂಬೂ ಹಣ್ಣಿನಂತೆ ಮಾಡಿ, ಕರತಲದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದನು.
ಯದಿ ನಾಯಾತಿ ಪೀಠಂ ತೇ ದಗ್ಧಾ ಲೋಕಾ ನ ಸಂಶಯಃ । ಅನಾಯಾತಮಥೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವೀರಭದ್ರಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್
'ನಿನ್ನ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಪೀಠ ಬರುವುದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಲೋಕಗಳು ಸುಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತವೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.' ಪೀಠ ಇನ್ನೂ ಬಾರದಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ, ವೀರಭದ್ರನು—
ಸನಕಾದಯೋ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಯೋಗೇನ ಚಾಗಮನ್ । ಗೌತಮಸ್ಯಾಶ್ರಮವರಂ ಸಮಾಗಮ್ಯ ಮಹೇಶ್ವರಮ್
ಸನಕ ಮುಂತಾದ ಮಹಾತ್ಮರು ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ತಿಳಿದು, ಗೌತಮನ ಆಶ್ರಮದತ್ತ ಸೇರಿ, ಮಹೇಶ್ವರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು.
ನ ದೃಷ್ಟವಂತೋ ದೇವಾದಿಂ ವಿದ್ಯಮಾನಮಪಿ ದ್ವಿಜಾಃ । ಅಸ್ತುವನ್ನಥ ಚ ಸ್ತೋತ್ರೈಃ ಸರ್ವವೇದಸಮುದ್ಭವೈಃ
ಅವರು ದೇವರುಗಳನ್ನೋ ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಕಾಣದೆ ಇದ್ದರೂ, ದ್ವಿಜರೆ, ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವವಾದ ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಾಡಿದರು.
ಓಂನಮೋ ದೇವದೇವಾಯ ತಸ್ಮೈ ಶುದ್ಧಪ್ರಭಾಚಿಂತ್ಯರೂಪಾಯ ತಸ್ಮೈ । ನಮಃ ಸುರಾಣಾಮಧೀಶಾಯ ತಸ್ಮೈ ನಮೋ ವೇದಗುಹ್ಯಾಯ ಶುದ್ಧಾಯ ತಸ್ಮೈ
ಓಂ, ದೇವತೆಗಳ ದೇವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಶುದ್ಧ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಅಕಲ್ಪನೀಯ ರೂಪದ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ವೇದಗಳ ರಹಸ್ಯವಾದ ಶುದ್ಧನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ನಮಃ ಶಿವಾಯಾದಿದೇವಾಯ ತಸ್ಮೈ ನಮೋ ವ್ಯಾಲಯಜ್ಞೋಪವೀತಾಯ ತಸ್ಮೈ । ನಮಃ ಸುರಾನಂದಸಂದೋಹ ವರ್ಷತ್ರಯೀ ಬಿಂದುವಿಶ್ವಂಭರಾಯ ತಸ್ಮೈ
ಶಿವನಿಗೆ, ಆದಿದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹಾವು ಯಜ್ಞೋಪವೀತವಿರುವ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ದೇವತೆಗಳ ಆನಂದದ ಆಧಾರ, ಮೂರು ವೇದಗಳ ಸಾರ, ಬಿಂದು, ಜಗತ್ತನ್ನು ಧರಿಸುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಪೃಥಿವ್ಯಥೋ ವಾಯುರಾಕಾಶಮಾಪಃ ಪುನಃ ಶಶೀ ವಹ್ನಿಸೂರ್ಯ್ಯೌ ತಥಾತ್ಮಾ । ಯಸ್ಯಾಷ್ಟೈತಾ ಮೂರ್ತಯಃ ಶಂಕರಸ್ಯ ತಸ್ಮೈ ನಮೋ ಜ್ಞಾನಗಮ್ಯಾಯ ಶಶ್ವತ್
ಭೂಮಿ, ಗಾಳಿ, ಆಕಾಶ, ನೀರು, ಚಂದ್ರ, ಅಗ್ನಿ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ—ಈ ಎಂಟು ಶಂಕರನ ರೂಪಗಳು. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪೂರೈಸಬಹುದಾದ, ಶಾಶ್ವತನಾದ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
ಏತಾಂ ಸ್ತುತಿಮಥಾಕರ್ಣ್ಯ ಭಗನೇತ್ರಪ್ರದಃ ಶಿವಃ । ವಿಷ್ಣುಮಾಹ ಚ ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ ಸಮಾನಯ ಚ ತಾನ್ದ್ವಿಜಾನ್
ಈ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಭಗನೇತ್ರಪ್ರದ ಶಿವನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ನೀನು ಹೋಗಿ ಆ ದ್ವಿಜರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊ" ಎಂದು.
ಆನೀತಾಸ್ತೇನ ಹರಿಣಾ ದೇವಾಯ ಪ್ರಣತಾಸ್ತು ತೇ । ತಾನಾಹ ಶಂಕರೋ ವಾಕ್ಯಂ ಕಿಮರ್ಥಂ ಯೂಯಮಾಗತಾಃ
ಹರಿಯವರು ಅವರನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಾಗ, ಅವರು ದೇವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಶಂಕರನು ಕೇಳಿದನು: "ನೀವು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ?" ಎಂದು.
ಮುನಯ ಊಚುಃ - ದೇವ ದ್ವಾದಶಲೋಕಾನಾಂ ದೃಶ್ಯಂತೇ ಭಸ್ಮರಾಶಯಃ । ಸ್ಥಿತಮೇಕಂ ವನಮಿದಂ ಪಶ್ಯ ತ್ವಂ ಲೋಕಸಂಕ್ಷಯಮ್
ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: "ದೇವಾ, ಹನ್ನೆರಡು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಬೂದಿಯ ಗುಡ್ಡಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ; ಈ ಒಂದು ಅರಣ್ಯ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ. ನೀನು ಲೋಕಗಳ ನಾಶವನ್ನು ನೋಡಿ."
ಸದಾಶಿವ ಉವಾಚ- ಊರ್ದ್ಧ್ವಸ್ಥಪಂಚಲೋಕಾನಾಂ ದಾಹೇ ಸಂದೇಹ ಏವ ನಃ । ಕಥಮಂಗಾರವೃಷ್ಟಿಶ್ಚ ಕಥಂ ನೋ ವಾ ಮಹಾಧ್ವನಿಃ
ಸದಾಶಿವನು ಹೇಳಿದನು: "ಮೇಲಿನ ಐದು ಲೋಕಗಳ ದಹನದ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಹೇಗೆ ಈ ರೀತಿ ಅಂಗಾರಗಳ ಮಳೆ ಆಯಿತು? ಹೇಗೆ ಈ ಮಹಾ ಶಬ್ದವುಂಟಾಯಿತು?"
ಮುನಯ ಊಚುಃ - ಭೀತಿರಸ್ಮಾಕಮಧುನಾ ವರ್ತತೇ ವೀರಭದ್ರತಃ । ಸ ಏವಾಂಗಾರವೃಷ್ಟಿಂ ಚ ಪಿಪಾಸುರಿವ ತಾಮಪಾತ್
ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: "ಈಗ ನಮಗೆ ವೀರಭದ್ರನಿಂದ ಭಯವಾಗಿದೆ; ಅವನೇ ಈ ಅಂಗಾರಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿದನು, ತನ್ನ ದಾಹ ತಣಿಸಲು ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದನು."
ದೇವೋಥ ವೀರಮಾಹೂಯ ಕಿಂ ವೀರೇತ್ಯಬ್ರವೀದ್ಭವಃ । ವೀರೋ ಹನೂಮತೋ ಲಿಂಗಪೀಠಾಭಾವಾದಿದಂ ಕೃತಮ್
ಆಗ ದೇವರು ವೀರಭದ್ರನನ್ನು ಕರೆದು, ಭವನು ಕೇಳಿದನು: "ಏಕೆ, ವೀರಾ?" ವೀರಭದ್ರನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: "ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಲಿಂಗಪೀಠ ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದೆ."
ಕಪೇಶ್ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಜ್ಞಾತುಂ ಮಯಾ ಕೃತಮಿದಂ ಬೃಹತ್ । ಕೃಪಾನಿಧಿರಥೋ ದೇವೋ ಯಥಾಪೂರ್ವಮಕಲ್ಪಯತ್
"ಕಪಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಾನು ಈ ಮಹಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದೆನು." ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಕರುಣಾಮಯ ದೇವರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹಳೆಯದಂತೆ ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ದಗ್ಧಾನಪ್ಯಖಿಲಾಁಲ್ಲೋಕಾನ್ಪೂರ್ವತಃ ಶೋಭನಾನ್ವಿಭುಃ । ಕಲ್ಪಯಾಮಾಸ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ವೀರಭದ್ರಮಥಾಬ್ರವೀತ್
ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳು ಸುಟ್ಟುಹೋದರೂ, ವಿಶ್ವನಾಥನು ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಪುನಃ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ವೀರಭದ್ರನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಆಲಿಂಗ್ಯಾಘ್ರಾಯ ಶಿರಸಿ ತಾಂಬೂಲಂ ದತ್ತವಾನ್ಹರಃ । ಅಥಾಸೌ ಹನುಮಾನೀಶ ಪೂಜನಂ ಕೃತವಾನಥ
ಅವನು ವೀರಭದ್ರನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಅವನ ತಲೆಯ ವಾಸನೆ ಮಾಡಿ, ಹಾರನು ಅವನಿಗೆ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ನಂತರ ಹನುಮಂತನು, ಈಶ್ವರನೇ, ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು.
ಏಕಂ ವನಚರಂ ತತ್ರ ಗಂಧರ್ವಂ ಸವಿಪಂಚಿಕಮ್ । ಇದಮಾಹ ಮಹಾವೀಣಾ ಮಮ ವೈ ದೀಯತಾಮಿತಿ
ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅರಣ್ಯವಾಸಿ ಗಂಧರ್ವನು, ತನ್ನ ವಿಣೆಯೊಡನೆ ಇದ್ದನು. ಹನುಮಂತನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ನಿನ್ನ ಮಹಾ ವಿಣೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡು" ಎಂದು.
ಗಂಧರ್ವೋ ನ ಮಯಾ ತ್ಯಾಜ್ಯಾ ವೀಣಾ ಪ್ರಾಣಸಮಾ ಮಮ । ಮಮಾಪಿ ಪ್ರಾಣಸದೃಶೀ ವೀಣೇತ್ಯಾಹ ಕಪೀಶ್ವರಃ
ಗಂಧರ್ವನು ಹೇಳಿದನು: "ನಾನು ನನ್ನ ವಿಣೆಯನ್ನು ಬಿಡಲಾಗದು; ಅದು ನನಗೆ ಪ್ರಾಣದಷ್ಟು ಪ್ರಿಯ." ಹನುಮಂತನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: "ನನಗೂ ವಿಣೆ ಪ್ರಾಣದಷ್ಟು ಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ."
ಅಥ ಮುಷ್ಟಿನಿಪಾತೇನ ಗಂಧರ್ವೇ ಪತಿತೇ ಕಪಿಃ । ಆದಾಯ ವೀಣಾಂ ಮಹತೀಂ ಸ್ವರತಂತುಸಮನ್ವಿತಾಮ್
ಆಗ ಕಪಿಯು ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದು ಗಂಧರ್ವನನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದನು. ನಂತರ ಅವನು ಸ್ವರಮಯ ತಂತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಹಾ ವಿಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು.