ವಿಜ್ಞಾನರಕ್ತವಸನಂ ವೇದಕಲ್ಪಿತನೂಪುರಮ್ । ವಾಮಾಂಗುಲೀಯಮಧ್ಯಸ್ಥಮತಿಪ್ರಣವಮವ್ಯಯಮ್
ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬಣ್ಣಗೊಂಡ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ವೇದಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ನೂಪುರುಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು, ಎಡಗೈ ಮಧ್ಯದ ಬೆರಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಮಹಾಪ್ರಣವವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು.
ದೃಷ್ಟವಾನಥ ತಂ ವಿಷ್ಣುಃ ಕೃತಕೃತ್ಯೋಽಭವತ್ತದಾ । ಅಥಾಹ ಶಂಭುರ್ಭೋ ವಿಷ್ಣೋ ಹೃದಿ ದೃಷ್ಟಂ ತ್ವಯಾ ಕಿಮು
ಅವನನ್ನು ಕಂಡಾಗ ವಿಷ್ಣು ಸಂತೃಪ್ತನಾದನು. ಆಗ ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದನು: 'ಓ ವಿಷ್ಣು, ನೀನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಏನು ಕಂಡೆ?' ಎಂದು.
ಹರಿರಾಹ ಪುರಾ ದೃಷ್ಟಃ ಪುರುಷಃ ಶಾಂತವಿಗ್ರಹಃ । ಇತ್ಯುದೀರ್ಯ ಮಹಾವಿಷ್ಣುಃ ಶಿವಪಾದೇ ಪಪಾತ ಹ
ಹರಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ಹಿಂದೆ ನಾನು ಶಾಂತಸ್ವರೂಪಿಯನ್ನಾದ ಪುರುಷನನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೆ.' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಶಿವನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದನು.
ಹರಿರುವಾಚ- ನ ಶಕ್ತಿಂ ಭಸ್ಮನೋ ಜಾನೇ ಪ್ರಭಾವಂ ವಾ ಕುತಸ್ತವ । ನಮಸ್ತೇಽಸ್ತು ನಮಸ್ತೇಽಸ್ತು ತ್ವಾಮೇವ ಶರಣಂ ಗತಃ
ಹರಿ ಹೇಳಿದನು: 'ಈ ಭಸ್ಮದ ಶಕ್ತಿ ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು, ಅದರ ಪ್ರಭಾವವೂ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ; ಅದು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿದೆ? ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇನೆ.'
ಸದಾಶಿವ ಉವಾಚ- ವರಂ ವೃಣು ಮಹಾಭಾಗ ಮನಸಾ ಯಂ ತ್ವಮಿಚ್ಛಸಿ । ಶಿವವಾಚಮಥಾಕರ್ಣ್ಯ ಹರಿರ್ವವ್ರೇ ವರೋತ್ತಮಮ್
ಸದಾಶಿವನು ಹೇಳಿದನು: 'ಓ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯೇ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ವರವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀಯೋ ಅದನ್ನು ಕೇಳು.' ಶಿವನ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಹರಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ವರವನ್ನು ಕೋರಿದನು.
ಹರಿರುವಾಚ- ತ್ವತ್ಪಾದಯುಗಲೇ ಶಂಭೋ ಭಕ್ತಿರಸ್ತು ಸದಾ ಮಮ । ಅಥ ದತ್ವಾ ವರಂ ಶಂಭುರಿದಮಾಹ ವಚೋ ಹರಿಮ್
ಹರಿ ಹೇಳಿದನು: 'ಓ ಶಂಭೋ, ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಸದಾ ನನಗೆ ಭಕ್ತಿ ಇರಲಿ.' ಆಗ ಶಂಭು ವರವನ್ನು ನೀಡಿ ಹರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಭಸ್ಮಧಾರಣಸಂಪನ್ನೋ ಮಮ ಭಕ್ತೋ ಭವಿಷ್ಯಸಿ । ದಧೀಚ ಉವಾಚ- ಇತ್ಥಮುಕ್ತಂ ಮಹಾಜ್ಞಾನಂ ಭಸ್ಮಸಂಭವಮಾದಿತಃ
'ನೀನು ಭಸ್ಮ ಧರಿಸುವ ನನ್ನ ಭಕ್ತನಾಗುವೆ.' ದಧೀಚಿ ಹೇಳಿದನು: 'ಹೀಗೆ ಭಸ್ಮದ ಮೂಲವನ್ನು ಕುರಿತು ಮಹಾಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.'
ತಸ್ಮಾದ್ಯೂಯಂ ಸುರಾಃ ಸರ್ವೇ ಧಾರಯಧ್ವಂ ತದಾದರಾತ್ । ವಿಸ್ಮಯೋತ್ಫುಲ್ಲನಯನಾ ದೇವಾಶ್ಚಾಸಂಸ್ತದಸ್ತ್ವಿತಿ
'ಆದಕಾರಣ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಧರಿಸಿರಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ದೇವತೆಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿ 'ಹೌದು ಹಾಗೆ ಆಗಲಿ' ಎಂದರು.
ಯ ಇದಂ ಶೃಣುಯಾನ್ನಿತ್ಯಂ ಪುಣ್ಯಾಖ್ಯಾನಮನುತ್ತಮಮ್ । ವಿಮುಕ್ತಃ ಸರ್ವಪಾಪೇಭ್ಯೋ ಯಾತ್ಯಸೌ ಶಾಂಕರಂ ಪದಮ್
ಯಾರು ಈ ಪವಿತ್ರವಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ಶಿವನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಶುಚಿಸ್ಮಿತೋವಾಚ- ಆಯುಷ್ಯವರ್ದ್ಧನಂ ಭಸ್ಮಾಶನಂ ದೃಷ್ಟಂ ಮಹಾಮುನೇ । ಪರಲೋಕಗತಿಂ ದಾತುಂ ಶಕ್ತಮೇತಂ ವದಸ್ವ ಮೇ
ಶುಚಿಸ್ಮಿತನು ಹೇಳಿದನು: 'ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಭಸ್ಮ ಸೇವನೆಯನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ; ಅದು ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಶಕ್ತಿಯುಂಟೆಂದು ಹೇಳಿ.'
ದಧೀಚ ಉವಾಚ- ಅತ್ರ ತೇ ಕಥಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಇತಿಹಾಸಂ ಪುರಾತನಮ್ । ಚಿತ್ರಗುಪ್ತಯಮಾಭ್ಯಾಂ ಚ ಯದ್ವಿಖ್ಯಾತಂ ಬಭೂವ ಹ
ದಧೀಚಿ ಹೇಳಿದನು: 'ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಒಂದು ಪುರಾತನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದು ಚಿತ್ರಗುಪ್ತ ಮತ್ತು ಯಮನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.'
ಮಿಥಿಲಾಯಾಂ ಪುರಾ ಕಶ್ಚಿಚ್ಛುನಃ ಪರ್ಯಟತೇ ಕ್ಷುಧಾ । ಪುರಾ ಜನ್ಮಶತಾತ್ಪೂರ್ವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಪಾಪನಿಶ್ಚಯಃ
ಒಮ್ಮೆ ಮಿಥಿಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾಯಿ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದಿತು; ಬಹುಕಾಲದ ಹಿಂದೆ, ನೂರು ಜನ್ಮಗಳ ಹಿಂದೆ, ಪಾಪಮಗ್ನನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೊಬ್ಬನಿದ್ದನು.
ಪೂರ್ವೇವಯಸಿ ವೇದಾಢ್ಯಃ ಶಾಸ್ತ್ರಾಢ್ಯಶ್ಚ ಸುಬುದ್ಧಿಮಾನ್ । ಸ ಸ್ನಾತುಂ ಜಾಹ್ನವೀಂ ಗತ್ವಾ ಸ್ನಾನಂ ಕೃತ್ವಾ ಪಿತೄನಪಿ
ಅವನ ಯುವಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದ, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾಗಿದ್ದ, ಉತ್ತಮ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದನು; ಅವನು ಜಾಹ್ನವಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿದನು.
ದೇವಾನೃಷೀನ್ಸಮಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ಯಯೌ ಪ್ರಾತ್ತಲಿಕಾಪುರಮ್ । ಪ್ರತಿಶ್ರಯಮಥೋ ಚಕ್ರೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಯ ನಿವೇಶನೇ
ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಋಷಿಗಳನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಿ, ಪ್ರಾತ್ತಲಿಕಾಪುರಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಅಲ್ಲೊಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆದನು.
ತತ್ರೈಕಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯಸುತಾ ಯೌವನಸ್ಥಾ ಹತಪ್ರಿಯಾ । ಭ್ರಷ್ಟರಾಜ್ಯಾ ಚ ಷಟ್ಕೋಟಿ ನಿಷ್ಕದ್ರವ್ಯೇಣ ಸಂಯುತಾ
ಅಲ್ಲಿ ಯುವತಿಯಾದ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಕುಮಾರಿಯೊಬ್ಬಳು ಇದ್ದಳು; ಅವಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದು, ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ಕಳೆದು, ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಆರು ಕೋಟಿ ನಾಣ್ಯಗಳಿದ್ದವು.
ಭುಕ್ತ್ವಾಥ ಶಯಿತಂ ವಿಪ್ರಂ ಸರ್ವಾವಯವಸುಂದರಮ್ । ರಾತ್ರೌ ಚಂದ್ರೋದಯೇ ಶುದ್ಧೇ ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾಹಸಿತದಿಙ್ಮುಖೇ
ಅವನು ಊಟಮಾಡಿ, ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸುಂದರನಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದನು; ರಾತ್ರಿ ಚಂದ್ರೋದಯವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಶುಭ್ರವಾದ ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನೆಯಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಬೆಳಗಿದ್ದವು.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಭ್ಯಾಶಮಾಗತ್ಯ ತಮುದೀಕ್ಷ್ಯೇದಮಬ್ರವೀತ್ । ಕುತಸ್ತ್ವಮಾಗತೋ ವಿಪ್ರ ಕಂ ವಾ ದೇಶಂ ಗಮಿಷ್ಯಸಿ
ಆ ಯುವತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದಳು ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಳು: 'ನೀನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ? ಯಾವ ಊರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೀಯ?'
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉವಾಚ- ಅಕಾಲಚರ್ಯಾ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಶಂಕಾಮುತ್ಪಾದಯೇದ್ಧ್ರುವಮ್ । ವಯಃಸ್ಥಯೋರ್ಮಿಥೋವಾದೋ ರಹಸ್ಯೇ ಹಾಸ್ಯಮಂದಿರೇ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು: 'ಅಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುವುದು ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಮಾನ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ; ವಯಸ್ಸಾದವರಿಬ್ಬರು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ನಗುವಿನ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವುದು.'
ಕ್ಷತ್ರಿಯೋವಾಚ- ಕಥಾಪ್ರಸಂಗೇ ಯಾತ್ರಾಯಾಂ ತೀರ್ಥೇ ದೇಶಾದಿ ವಿಪ್ಲವೇ । ದುರ್ಭಿಕ್ಷೇ ಗ್ರಾಮದಹನೇ ರಹೋವಾದೋ ನ ದೂಷಿತಃ
ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಹೇಳಿದನು: ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯುವಾಗ, ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿರಲು, ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾದಾಗ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುವಾಗ ಅಥವಾ ಹಳ್ಳಿ ಸುಟ್ಟಾಗ, ಒಬ್ಬರೊಬ್ಬರು ಮಾತಾಡುವುದು ತಪ್ಪಲ್ಲ.
ಪ್ರತಿಶ್ರಯಸ್ತು ಮದ್ಗೇಹೇ ಭವತೈವ ಪುರಾ ಕೃತಃ । ಮದ್ಗೇಹವಾಸಿನೀ ಚಾಹಂ ನ ಶಂಕಾ ತ್ವಿಹ ಕಸ್ಯಚಿತ್
ನೀನೇ ಹಿಂದೆ ನನಗೆ ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೆ. ನಾನು ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಅನುಮಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇ ಇಲ್ಲ.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉವಾಚ- ತೂಷ್ಣೀಂಭಾವೋ ಮಯಾ ಕಾರ್ಯೋ ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ ಶೀಘ್ರಮಗ್ರತಃ । ಇತ್ಯುಕ್ತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನಾಸೌ ಮನಸೇದಮಚಿಂತಯತ್
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಮೌನವಾಗಿರಬೇಕು. ನೀನು ಬೇಗ ಮುಂದೆ ಹೋಗು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಆಕೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಿದಳು.
ಅನೇನ ಸಂಗಮೋ ಮಹ್ಯಂ ಯಥಾಭೂಯಾತ್ತಥಾವಿಧಿ । ರೋದನಂ ತು ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ತಥಾ ಯಾಸ್ಯತಿ ಸಾಂತ್ವಿತುಮ್
ನಾನು ಬಯಸಿದಂತೆ ಅವನ ಜೊತೆ ನನ್ನ ಭೇಟಿಯಾಗಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸಿದೆ. ನಾನು ಅಷ್ಟು ಜೋರಾಗಿ ಅಳುತ್ತೇನೆ, ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ಬರಲಿ.
ಮಾಂ ಚ ಸಾಂತ್ವಯಿತುಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಮಾಂ ಸಮುತ್ಥಾಪಯಿಷ್ಯತಿ । ಅಹಮುತ್ತಿಷ್ಠಮಾನೈವ ದೋರ್ಲತಾಕಂಠಸಂಗಿನೀ
ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ಬಂದಾಗ, ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವನು. ನಾನು ಎದ್ದು ನಿಂತಾಗ, ನನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ಅವನ ಕತ್ತಿಗೆ ಹತ್ತಿಸಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತೇನೆ.
ಕುಚಯುಗ್ಮೇನ ತದ್ಗಾತ್ರಂ ಸ್ಪರ್ಶಯಂತೀ ವಿಮೂರ್ಚ್ಛಿತಾ । ಗತಭಾನಾಂ ಹಿ ಮಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಿಷಣ್ಣಃ ಸ್ವಯಮೇವ ಸಃ
ನಾನು ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿದಂತೆ ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ನನ್ನ ಹೃದಯದಿಂದ ಒತ್ತಿಕೊಂಡು, ನಾನು ಅಚೇತನಳಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವನು.
ಉತ್ಸಂಗೇ ಮಾಮಕಂ ದೇಹಂ ನಿಧಾಸ್ಯತಿ ದ್ವಿಜಾಗ್ರಣೀಃ । ಅಚೇತನೇವ ವಸನಮಪಾಸ್ಯ ರುದತೀವ ಚ
ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತನ್ನ ಮೆಡಲ ಮೇಲೆ ಇಡುವನು. ನಾನು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇಲ್ಲದವರಂತೆ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬಿಸುಟು, ಅಳುತ್ತಿರುವವರಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಸುಸ್ನಿಗ್ಧಂ ರೋಮರಹಿತಂ ಪಕ್ವಾಶ್ವತ್ಥದಲಾಕೃತಿ । ದರ್ಶಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತತ್ಸ್ಥಾನಂ ಕಾಮಗೇಹಂ ಸುಗಂಧಿ ಚ
ನಾನು ತುಂಬಾ ಮೃದುವಾಗಿದ್ದು, ಕೂದಲು ಇಲ್ಲದ, ಹಣ್ಣಾದ ಅಶ್ವತ್ಥದ ಎಲೆ ಆಕಾರದ, ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಮಯೈವ ವಿಲುಠಂತ್ಯಾಂಗೇ ತಸ್ಯ ವಸ್ತ್ರಮಪಾಸ್ಯತೇ । ವಿಲುಪ್ಯಮಾನಸಂ ತಸ್ಯ ಕರಿಷ್ಯೇ ಸ್ವವಶಂ ದ್ವಿಜಮ್
ನಾನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಉರುಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವನ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಾನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತೇನೆ. ಅವನನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿ, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಅದೃಷ್ಟೌ ಯಾದೃಶಂ ಚಿತ್ತಂ ದೃಷ್ಟೌ ನೈತಾದೃಶಂ ಭವೇತ್ । ದರ್ಶನೇ ಯಾದೃಶಂ ಚಿತ್ತಂ ಸಂಲಾಪೇ ನೈವ ತಾದೃಶಮ್
ಕಾಣದಿದ್ದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಹೇಗಿರುತ್ತದೋ, ನೋಡಿದಾಗ ಹಾಗಿರೋದಿಲ್ಲ. ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಮನಸ್ಸು ಹೇಗಿರುತ್ತದೋ, ಮಾತಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಹಾಗಿರೋದಿಲ್ಲ.
ಸಂಲಾಪೇ ಯಾದೃಶಂ ಚಿತ್ತಂ ಹಾಸ್ಯೋಕ್ತೌ ನೈವ ತಾದೃಶಮ್ । ಹಾಸ್ಯೋಕ್ತೌ ಯಾದೃಶಂ ಚಿತ್ತಂ ಸ್ಪರ್ಶನೇ ನೈವ ತಾದೃಶಮ್
ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯುವಾಗ ಮನಸ್ಸು ಹೇಗಿರುತ್ತದೋ, ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುವಾಗ ಹಾಗಿರೋದಿಲ್ಲ. ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುವಾಗ ಮನಸ್ಸು ಹೇಗಿರುತ್ತದೋ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಾಗ ಹಾಗಿರೋದಿಲ್ಲ.
ಸ್ಪರ್ಶನೇ ಯಾದೃಶಂ ಚಿತ್ತಂ ಯೋನಿದೃಷ್ಟೌ ನ ತಾದೃಶಮ್ । ತದ್ದೃಷ್ಟೌ ಯಾದೃಶಂ ಚಿತ್ತಂ ಯೋನಿಸ್ಪರ್ಶೇ ನ ತಾದೃಶಮ್
ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಾಗ ಮನಸ್ಸು ಹೇಗಿರುತ್ತದೋ, ಯೋನಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಹಾಗಿರೋದಿಲ್ಲ. ನೋಡಿದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಹೇಗಿರುತ್ತದೋ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಹಾಗಿರೋದಿಲ್ಲ.