ಪ್ರತ್ಯಗ್ರಶೃಙ್ಗಮೃದುಮಸ್ತಕಸಂಪ್ರಹಾರಸಂರಮ್ಭಭಾವನವಿಲೋಲಖುರಾಗ್ರಪಾತೈಃ । ಆಮೇದುರೈರ್ಬಹುಲಸಾಸ್ನಗಲೈರುದಗ್ರಪುಚ್ಛೈಶ್ಚ ವತ್ಸತರವತ್ಸತರೀನಿಕಾಯೈಃ
ಹಸುವಿನ ಕರುಗಳು ಹೊಸ ಕೊಂಬುಗಳು, ಮೃದುವಾದ ತಲೆಗಳಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ, ಅವರ ಕುದುರೆಗಳ ತುದಿಗಳು ನೆಲವನ್ನು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ತಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವುಗಳ ದಪ್ಪವಾದ ಗಲಿಗಳು, ಎತ್ತಿದ ಬಾಲಗಳು ಅವರ ಉಲ್ಲಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವುಗಳು ಗುಂಪಾಗಿ ಸೇರಿದ್ದವು.
ಹಮ್ಭಾರವಕ್ಷುಭಿತದಿಗ್ವಲಯೈರ್ಮಹದ್ಭಿರಧ್ಯುಕ್ಷಭಿಃ ಪೃಥುಕಕುದ್ಭರಭಾರಖಿನ್ನೈಃ । ಉತ್ತಮ್ಭಿತಶ್ರುತಿಪುಟೀಪರಿಪೀತವಂಶಧ್ವಾನಾಮೃತೋದ್ಧತವಿಕಾಸಿವಿಶಾಲಘೋಣೈಃ
ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಂಪಿಸುವಂತೆ ಎತ್ತದ ಹಸುಗಳು ಭಾರವಾದ ಕುಂಬಳಿಯಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ, ಅವರ ದೊಡ್ಡ ಮೂಗುಗಳಿಂದ ವೇಣುವಿನ ಅಮೃತಧ್ವನಿಯನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾ, ಅವರ ಕಿವಿಗಳು ಎತ್ತಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದವು.
ಗೋಪೈಃ ಸಮಾನಗುಣಶೀಲವಯೋವಿಲಾಸವೇಶೈಶ್ಚ ಮೂರ್ಛಿತಕಲಸ್ವನವೇಣುವೀಣೈಃ । ಮನ್ದೋಚ್ಚತಾರಪಟುಗಾನಪರೈರ್ವಿಲೋಲದೋರ್ವಲ್ಲರೀಲಲಿತಲಾಸ್ಯವಿಧಾನದಕ್ಷೈಃ
ಅವನ ಸುತ್ತಲೂ ಗುಣ, ಸ್ವಭಾವ, ವಯಸ್ಸು, ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾದ ಗೋಪರು ಇದ್ದರು. ಅವರು ಮೃದುವಾದ, ಮಧುರವಾದ ವೇಣು ಮತ್ತು ವೀಣಾ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾ, ಸೌಮ್ಯ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾ, ಕೈಗಳನ್ನು ಅಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾ ಸುಂದರವಾದ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾಗಿದ್ದರು.
ಜಙ್ಘಾನ್ತಪೀವರಕಟೀರತಟೀನಿಬದ್ಧವ್ಯಾಲೋಲಕಿಙ್ಕಿಣಿಘಟಾರಣಿತೈರಟದ್ಭಿಃ । ಮುಗ್ಧೈಸ್ತರಕ್ಷುನಖಕಲ್ಪಿತಕಾನ್ತಭೂಷೈರವ್ಯಕ್ತಮಂಜುವಚನೈಃ ಪೃಥುಕೈಃ ಪರೀತಮ್
ಅವನ ಸುತ್ತಲೂ ಬಾಲಕರು ಇದ್ದರು. ಅವರ ದಪ್ಪ ಕಮರುಗಳಿಗೆ ಕಿಂಕಿಣಿಗಳ ಬೆಲ್ಟ್ ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು, ಅವುಗಳು ನಡೆಯುವಾಗ ಜಿಂಜಿನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಹುಲಿಯ ನಖಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಮಾತುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಮಧುರವಾಗಿದ್ದವು.
ಅಥ ಸುಲಲಿತಗೋಪಸುನ್ದರೀಣಾಂ ಪೃಥುಕಬರೀಷನಿತಮ್ಬಮನ್ಥರಾಣಾಮ್ । ಗುರುಕುಚಭರಭಂಗುರಾವಲಗ್ನತ್ರಿವಲಿವಿಜೃಮ್ಭಿತರೋಮರಾಜಿಭಾಜಾಮ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಗೋಪಿಯರು, ದಟ್ಟವಾದ ಕೂದಲು, ಆಲಸವಾದ ನಿತಂಬಗಳು, ಭಾರವಾದ ಸ್ತನಗಳು ಸಣ್ಣ ಸೊಂಟವನ್ನು ಒತ್ತಿಕೊಂಡು, ಅವರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ರೋಮರೇಖೆಗಳ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ತದತಿರುಚಿರಚಾರುವೇಣುವಾದ್ಯಾಮೃತರಸಪಲ್ಲವಿತಾಙ್ಗಜಾಙ್ಘ್ರಿಪಸ್ಯ । ಮುಕುಲವಿಮಲರಮ್ಯರೂಢರೋಮೋದ್ಗಮಸಮಲಂಕೃತಗಾತ್ರವಲ್ಲರೀಣಾಮ್
ಅತಿ ಸುಂದರವಾದ ವೇಣುವಿನ ಅಮೃತಮಯ ಸಂಗೀತವು ಹರಿದು ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಆ ಗೋಪಿಯರ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಅರಳಿದ, ಶುದ್ಧವಾದ, ಮನೋಹರವಾದ ರೋಮಾಂಚಗಳು ಅಲಂಕಾರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ತದತಿರುಚಿರ ಮನ್ದಹಾಸಚನ್ದ್ರಾತಪಪರಿಜೃಮ್ಭಿತರಾಗವಾರಿರಾಶೇಃ । ತರಲತರತರಙ್ಗಭಙ್ಗವಿಪ್ರುಟ್ಪ್ರಕರಘನಶ್ರಮಬಿನ್ದುಸಂತತಾನಾಮ್
ಅವನ ಮೃದುವಾದ ನಗು ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕಿನಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿತ್ತು. ಆ ನಗುವಿನಿಂದ ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮದ ಸಾಗರ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಅಲೆಗಳಂತೆ ಕಂಪಿಸುವ, ದಟ್ಟವಾದ, ಬೆವರು ಹನಿಗಳ ಸರಣಿಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ತದತಿಲಲಿತಮನ್ದಚಿಲ್ಲಿಚಾಪಚ್ಯುತನಿಶಿತೇಕ್ಷಣಮಾರಬಾಣವೃಷ್ಟ್ಯಾ । ದಲಿತಸಕಲಮರ್ಮವಿಹ್ವಲಾಙ್ಗಪ್ರವಿಸೃತದುಃಸಹವೇಪಥುವ್ಯಥಾನಾಮ್
ಅವರ ತಿರುವು ನೋಟಗಳಿಂದ, ಆ ಕಣ್ಗಳಿಂದ ಬಾಣಗಳಂತೆ ಹರಿದುಬಂದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಅವರ ದೇಹ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಂಪಿಸಿ, ಅಂಗಗಳು ಶಕ್ತಿಹೀನವಾಗಿ, ತಡೆಯಲಾಗದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕಂಪನವು ಹರಡಿತು.
ತದತಿರುಚಿರವೇಷರೂಪಶೋಭಾಮೃತರಸಪಾನವಿಧಾನಲಾಲಸಾನಾಮ್ । ಪ್ರಣಯಸಲಿಲಪೂರವಾಹಿನೀನಾಮಲಸವಿಲೋಲವಿಲೋಚನಾಮ್ಬುಜಾನಾಮ್
ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾದ ವೇಷ ಮತ್ತು ರೂಪದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾಗಿರುವ, ಆನಂದದ ಅಮೃತವನ್ನು ಆಸೆಪಡುವ, ಪ್ರೀತಿ ತುಂಬಿದ ನೀರಿನಂತೆ ಹರಿಯುವ, ಆಲಸ್ಯದಿಂದ ಮೃದುವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಅವಳರು—
ವಿಸ್ರಂಸತ್ಕಬರೀಕಲಾಪವಿಗಲತ್ಫುಲ್ಲತ್ಪ್ರಸೂನಾಸ್ರವನ್ । ಮಾಧ್ವೀಲಮ್ಪಟಚಞ್ಚರೀಕಘಟಯಾಸಂಸೇವಿತಾನಾಂ ಮುಹುಃ । ಮಾರೋನ್ಮಾದಮದಸ್ಖಲನ್ಮೃದುಗಿರಾಮಾಲೋಲಕಾಞ್ಚ್ಯುಲ್ಲಸ-। ನ್ನೀವೀವಿಶ್ಲಥಮಾನಚೀನಸಿಚಯಾನ್ತಾರ್ಚಿರ್ನಿತಮ್ಬತ್ವಿಷಾಮ್
ಅವರ ಬಿಚ್ಚಿದ ಕೂದಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳು ಬೀಳುತ್ತಾ, ಆ ಹೂವಿನ ಸುಗಂಧಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿರುವ ತೇನುಹುಳಗಳು ಸುತ್ತುತ್ತಾ, ಪ್ರೇಮದ ಮದದಿಂದ ಮೃದುವಾಗಿ ಅಡ್ಡಾಡುವ ಮಾತು, ಕಮರಪಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಸಡಿಲವಾದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಹೊತ್ತಿರುವ ನಿತಂಬಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಸ್ಖಲಿತಲಸಿತಪಾದಾಮ್ಭೋಜಮನ್ದಾಭಿಘಾತಚ್ಛುರಿತಮಣಿತುಲಾಕೋಟ್ಯಾಕುಲಾಶಾಮುಖಾನಾಮ್ । ಚಲದಧರದಲಾನಾಂಕುಡ್ಮಲಾಪಕ್ಷ್ಮಲಾಕ್ಷಿ- ದ್ವಯಸರಸಿರುಹಾಣಾಮುಲ್ಲಸತ್ಕುಣ್ಡಲಾನಾಮ್
ಅವರ ಕಮಲದಂತೆ ಪಾದಗಳು ಅಲಂಕಾರಿಕವಾದ ಬಾಗಿಲುಗಳಿಗೆ ಮೃದುವಾಗಿ ತಾಗುತ್ತಾ, ಮುಖಗಳು ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ಕೆಂಪಾಗುತ್ತಾ, ತುಟಿಗಳು ಕಂಪಿಸುತ್ತಾ, ಮುಚ್ಚಿದ ಕಮಲದ ಮೊಗ್ಗಿನಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳು ನಡುಗುತ್ತಾ, ಹೊಳೆಯುವ ಕುಂಡಲಗಳು ಆಲೋಲವಾಗಿವೆ.
ದ್ರಾಘಿಷ್ಠಶ್ವಸನಸಮೀರಣಾಭಿತಾಪಪ್ರಮ್ಲಾನೀಭವದರುಣೌಷ್ಠಪಲ್ಲವಾನಾಮ್ । ನಾನೋಪಾಯನವಿಲಸತ್ಕರಾಮ್ಬುಜಾನಾಮಾಲೀಭಿಃ ಸತತನಿಷೇವಿತಂ ಸಮನ್ತಾತ್
ಆಳವಾದ ಉಸಿರಾಟದಿಂದ ಅವರ ಕೆಂಪು, কোমಲ ತುಟಿಗಳು ಒಣಗಿಹೋಗಿವೆ, ವಿವಿಧ ಉಡುಗೊರೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕೈಗಳು ಸುತ್ತಲೂ ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ.
ತಾಸಾಮಾಯತಲೋಲನೀಲನಯನವ್ಯಾಕೋಶಲೀನಾಮ್ಬುಜ- ಸ್ರಗ್ಭಿಃ ಸಂಪರಿಪೂಜಿತಾಖಿಲತನುಂ ನಾನಾವಿಲಾಸಾಸ್ಪದಮ್ । ತನ್ಮುಗ್ಧಾನನಪಙ್ಕಜಪ್ರವಿಗಲನ್ಮಾಧ್ವೀರಸಾಸ್ವಾದಿನೀಂ- ಬಿಭ್ರಾಣಂ ಪ್ರಣಯಾನ್ಮದಾಕ್ಷಿಮಧುಹೃನ್ಮಾಲಾಂ ಮನೋಹಾರಿಣೀಮ್
ಆ ವಿಶಾಲವಾದ, ಚಂಚಲವಾದ ನೀಲಿ ಕಣ್ಣುಗಳಂತೆ ಹೂವಿನ ಹಾರಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ, ಎಲ್ಲ ಆನಂದಗಳ ನೆಲೆ, ಪ್ರೇಮ, ಮಧು ಮತ್ತು ಗರ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮನಮೋಹಕ ಹಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ, ಆ ಮೌಢ್ಯಭರಿತ ಮುಖಗಳ ಕಮಲಗಳಿಂದ ಅಮೃತವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವವನಾಗಿರುವನು.
ಗೋಪೀಗೋಪಪಶೂನಾಂ ಬಹಿಃ ಸ್ಮರೇದಗ್ರತೋಽಸ್ಯ ಗೀರ್ವಾಣಘಟಾಂವಿತ್ತಾರ್ಥಿನೀಂ ವಿರಿಞ್ಚಿತ್ರಿನಯನಶತಮನ್ಯುಪೂರ್ವಿಕಾಂ ಸ್ತೋತ್ರಪರಾಮ್
ಹೊರಗಡೆ, ಅವನ ಮುಂದೆ ಇಂದ್ರ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಇತರರು ನೇತೃತ್ವದ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪು, ದನಕರುಗಳು, ಗೋಪರು ಮತ್ತು ಹಸುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.
ತದ್ವದ್ದಕ್ಷಿಣತೋ ಮುನಿನಿಕರಂ ದೃಢಧರ್ಮವಾಞ್ಛಯಾ ಸಮಾಮ್ನಾಯಪರಮ್ । ಯೋಗೀನ್ದ್ರಾನಥ ಪೃಷ್ಠೇ ಮುಮುಕ್ಷಮಾಣಾನ್ಸಮಾಧಿನಾ ತು ಸನಕಾದ್ಯಾನ್
ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ, ದೃಢವಾದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಯಸುವ ಋಷಿಗಳ ಗುಂಪು, ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ, ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಾರೈಸುವ, ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಸನಕಾದಿ ಮಹಾಯೋಗಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ.
ಸವ್ಯೇ ಸಕಾನ್ತಾನಥ ಯಕ್ಷಸಿದ್ಧಗನ್ಧರ್ವವಿದ್ಯಾಧರಚಾರಣಾಂಶ್ಚ । ಸಕಿನ್ನರಾನಪ್ಸರಸಶ್ಚ ಮುಖ್ಯಾಃ ಕಾಮಾರ್ಥಿನೀರ್ನರ್ತನಗೀತವಾದ್ಯೈಃ
ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಯಕ್ಷರು, ಸಿದ್ಧರು, ಗಂಧರ್ವರು, ವಿದ್ಯಾಧರರು, ಚಾರಣರು, ಕಿನ್ನರರು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಅಪ್ಸರಸರು, ಕಾಮವನ್ನು ಬಯಸಿ ನೃತ್ಯ, ಹಾಡು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.
ಶಙ್ಖೇನ್ದುಕುನ್ದಧವಲಂ ಸಕಲಾಗಮಜ್ಞಂ ಸೌದಾಮಿನೀತತಿಪಿಶಙ್ಗಜಟಾಕಲಾಪಮ್ । ತತ್ಪಾದಪಙ್ಕಜಗತಾಮಮಲಾಂ ಚ ಭಕ್ತಿಂ ವಾಞ್ಛನ್ತಮುಜ್ಝಿತತರಾನ್ಯಸಮಸ್ತಸಙ್ಗಮ್
ಅವನನ್ನು ಶಂಖ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವಿನಂತೆ ಬಿಳಿಯಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನಾಗಿ, ಮಿಂಚಿನಂತೆ ರೇಖೆಗಳಿರುವ ಜಟಾಮಂಡಲದಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿ, ಅವನ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ಶುದ್ಧ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾ, ಬೇರೆ ಎಲ್ಲ ಬಂಧಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.
ನಾನಾವಿಧ ಶ್ರುತಿಗುಣಾನ್ವಿತಸಪ್ತರಾಗಗ್ರಾಮತ್ರಯೀಗತಮನೋಹರಮೂರ್ಛನಾಭಿಃ । ಸಂಪ್ರೀಣಯನ್ತಮುದಿತಾಭಿರಪಿ ಪ್ರಭಕ್ತ್ಯಾ ಸಂಚಿನ್ತಯನ್ನಭಸಿ ಮಾಂ ದ್ರುಹಿಣಪ್ರಸೂತಮ್
ನಾನಾ ವಿಧದ ವೇದಗಳ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಏಳು ರಾಗಗಳ ತ್ರಯೀಮೂರ್ಚನೆಯ ಮನಮೋಹಕ ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆನಂದಿಸುವ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ನನ್ನನ್ನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.
ಇತಿ ಧ್ಯಾತ್ವಾಽತ್ಮಾನಂ ಪಟುವಿಶದಧೀರ್ನನ್ದತನಯಂ ನರೋ ಬುದ್ಧ್ಯೈವಾಽರ್ಘಪ್ರಭೃತಿಭಿರನಿನ್ದ್ಯೋಪಹೃತಿಭಿಃ । ಯಜೇದ್ಭೂಯೋ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸ್ವವಪುಷಿ ಬಹಿಷ್ಠೈಶ್ಚ ವಿಭವೈರಿತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಸರ್ವಂ ಯದಭಿಲಷಿತಂ ಭೂಸುರವರಾಃ
ಈ ರೀತಿ ನಂದನಂದನನನ್ನು ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಅರ್ಘ್ಯಾದಿ ದೋಷರಹಿತ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ, ತನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ಹಾಗೂ ಹೊರಗಿನ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನೀವು ಬಯಸಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಪದ್ಮಪುರಾಣೇ ಪಾತಾಲಖಂಡೇ ವೈಶಾಖಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ತ್ರ್ಯುತ್ತರಶತತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಪದ್ಮಪುರಾಣದ ಪಾತಾಳಖಂಡದಲ್ಲಿ ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಲ್ಲಿ ನೂರಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಋಷಯ ಊಚುಃ - ಭೂಯೋ ವದ ಮಹಾಭಾಗ ರಾಮಚಾರಿತ್ರಮದ್ಭುತಮ್ । ರಾಮಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಸರ್ವಸ್ವಂ ಭಕ್ತಾನಾಂ ಪ್ರೀತಿದಾಯಕಮ್
ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ಮಹಾಭಾಗನೇ, ರಾಮಚರಿತ್ರದ ಅದ್ಭುತ ಕಥೆಗಳನ್ನು, ರಾಮನ ಮಹಿಮೆಯ ಸಾರವನ್ನು, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುವ ಕಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳು.
ಸೂತ ಉವಾಚ- ಅಶ್ವಮೇಧಂ ಕ್ರತುವರಂ ಕೃತ್ವಾ ದಾಶರಥಿರ್ಯಥಾ
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ದಶರಥನ ಪುತ್ರನು, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ನಂತರ—
ಪ್ರವೃತ್ತೋ ಲೋಕಕೃತ್ಯೇಷು ಶಾಸ್ತ್ರಕೃತ್ಯೇಷು ಕೋವಿದಃ । ಅಯೋಧ್ಯಾಂ ಗಂತುಕಾಮೇನ ಶಂಕರೇಣ ಮಹಾತ್ಮನಾ
ಲೋಕಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಶಾಸ್ತ್ರಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ片ಪಟುವಾಗಿದ್ದ, ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹೋಗಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮ ಶಂಕರನೊಂದಿಗೆ—
ಪಾರ್ವತ್ಯಾ ಸಹ ದೇವೇನ ಉಷಿತಃ ಸರಯೂತಟೇ । ಮುನಯಸ್ತಂ ಸಮಭ್ಯೇತ್ಯ ಶಂಕರಂ ವಿಶ್ವರೂಪಿಣಮ್
ಪಾರ್ವತಿಯೊಂದಿಗೆ ದೇವರು ಸರಯೂ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮುನಿಗಳು ವಿಶ್ವರೂಪಿಯಾದ ಶಂಕರನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ—
ಕಶ್ಯಪಾದ್ಯಾ ಮಹಾತ್ಮಾನಃ ಪಪ್ರಚ್ಛುರಮಿತೌಜಸಮ್ । ಸ್ವಾಗತಂ ತೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಭಾರ್ಯಃ ಕುತ ಆಗತಃ
ಕಶ್ಯಪ ಮುಂತಾದ ಮಹಾತ್ಮರು, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದರು: 'ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿನ್ನಿಗೂ ಪತ್ನಿಗೂ ಸ್ವಾಗತ. ನೀವು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿರಿ?'
ಕಿಮಾಗಮನಕೃತ್ಯಂ ತೇ ಕಂ ದೇಶಂ ಗಂತುಮುದ್ಯತಃ । ಶಂಕರ ಉವಾಚ- ಅಹಂ ಶಂಭುರಿತಿ ಖ್ಯಾತೋ ವಿಪ್ರೋ ಹಿಮಗಿರಿಸ್ಥಿತಃ
'ನೀನು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೀಯ? ಯಾವ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದೀಯ?' ಶಂಕರನು ಹೇಳಿದನು: 'ನಾನು ಶಂಭು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಹಿಮಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.'
ದ್ರಷ್ಟುಂ ಚ ರಾಘವಂ ಗಚ್ಛೇ ಮಮ ಕಾರ್ಯಂ ಮಹತ್ತತಃ । ಮಾಮಾಹ್ವಯತಿ ರಾಜಾಸೌ ಪುರಾಣಶ್ರವಣೇ ರತಃ
ನಾನು ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋಗಬೇಕು; ನನ್ನ ಕೆಲಸ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪುರಾತನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಆಸಕ್ತನಾಗಿರುವ ಆ ರಾಜನು ನನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಆಗಚ್ಛಂತು ಭವಂತೋಽಪಿ ರಾಘವಃ ಪರಿತುಷ್ಯತಿ । ತತಸ್ತೇ ಮುನಯಃ ಶಂಭುರ್ಯಯೂ ರಾಮದಿದೃಕ್ಷಯಾ
ನೀವುಗಳೂ ಬನ್ನಿ; ರಾಮನು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಆ ಮುನಿಗಳು ಶಂಭುವಿನೊಡನೆ ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಲು ಹೊರಟರು.
ತಾನಾಗತಾನ್ವಸಿಷ್ಠಸ್ತು ಜ್ಞಾತ್ವಾ ರಾಮಾಯ ಚೋಕ್ತವಾನ್ । ತತಃ ಸತ್ವರಮುತ್ಥಾಯ ನಿರ್ಯಯೌ ಸ ಪುರೋಹಿತಃ
ಅವರು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ವಸಿಷ್ಠನು ತಿಳಿದು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ತಕ್ಷಣ ಪುರೋಹಿತನು ಎದ್ದು ಹೊರಗೆ ಹೋದನು.
ಅರ್ಘ್ಯಪಾದ್ಯಾದಿಕೈಸ್ಸರ್ವಾನ್ಪೂಜಯಾಮಾಸ ತಾನೃಷೀನ್ । ಗೃಹರಾಜಂ ತತಃ ಸರ್ವಾನ್ಪ್ರಾವೇಶಯದರಿಂದಮಃ
ಅವನು ಆ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಪಾದ್ಯ ಅರ್ಘ್ಯಾದಿ ಸತ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಿದನು. ನಂತರ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು ಅವರನ್ನು ಅರಮನೆಗೆ ಕರೆಯಿಸಿಕೊಂಡನು.