ಸೂತ ಉವಾಚ- ಶೃಣುಧ್ವಂ ಮುನಯಃ ಸರ್ವೇ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ ಜಗದಾತ್ಮನಃ । ಗೋಗೋಪಗೋಪೀಪ್ರಾಣಸ್ಯ ವೃನ್ದಾವನಚರಸ್ಯ ಚ
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಮುನಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಕೇಳಿರಿ, ಕೃಷ್ಣನು ಜಗತ್ತಿನ ಆತ್ಮ, ಹಸುಗಳು, ಗೋಪರು, ಗೋಪಿಕೆಯರ ಜೀವ, ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುವವನು.
ಏಕದಾ ನಾರದಃ ಪೃಷ್ಟೋ ಗೌತಮೇನ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಾಃ । ಸ ತಸ್ಮೈ ಪ್ರಾಹ ಯದ್ಧ್ಯಾನಂ ತದ್ವಕ್ಷ್ಯೇ ಪಾಪನಾಶನಮ್
ಒಮ್ಮೆ ನಾರದನು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಗೌತಮನು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ, ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು; ಅದನ್ನು ಈಗ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ನಾರದ ಉವಾಚ- ಸುಮಪ್ರಕರಸೌರಭೋದ್ಗಲಿತಮಾಧ್ವಿಕಾದ್ಯುಲ್ಲಸತ್ಸುಶಾಖಿನವಪಲ್ಲವಪ್ರಕರನಮ್ರ ಶೋಭಾಯುತಮ್ । ಪ್ರಫುಲ್ಲನವಮಞ್ಜರೀಲಲಿತವಲ್ಲರೀವೇಷ್ಟಿತಂ ಸ್ಮರೇತ ಸತತಂ ಶಿವಂ ಶಿತಮತಿಃ ಸುವೃನ್ದಾವನಮ್
ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ಸದಾ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧಭರಿತವಾದ ತಾಜಾ ಹೂಗಳು, ಹಸಿರು ಮರಗಳು, ಕೋಮಲ ಮೊಗ್ಗುಗಳು, ನವಮಂಜರಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಸುಂದರವಾದ ವೃಂದಾವನವನ್ನು ನೆನಪಿಸಬೇಕು.
ವಿಕಾಶಿ ಸುಮನೋರಸಾಸ್ವದನಮಂಜುಲೈಃ ಸಂಚರಚ್ಛಿಲೀಮುಖಮುಖೋದ್ಗತೈರ್ಮುಖರಿತಾನ್ತರಂ ಝಂಕೃತೈಃ । ಕಪೋತಶುಕಸಾರಿಕಾಪರಭೃತಾದಿಭಿಃ ಪತ್ರಿಭಿರ್ವಿರಾಣಿತಮಿತಸ್ತತೋ ಭುಜಗಶತ್ರುನೃತ್ಯಾಕುಲಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳಾದ ಗಿಳಿಗಳು, ಶುಕ, ಕೋಯಿಲುಗಳು ಹೂಗಳ ರಸವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಿ, ಅವರ ಕಲರವದಿಂದ ಆ ವೃಂದಾವನದ ಒಳಭಾಗವು ಗಂಭೀರವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಎಲ್ಲೆಡೆ ನವಿಲುಗಳು ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ.
ಕಲಿನ್ದದುಹಿತುಶ್ಚ ಲಲ್ಲಹರಿವಿಪ್ಲುಷಾಂ ವಾಹಿಭಿರ್ವಿನಿದ್ರ ಸರಸೀರುಹೋದರರಜಶ್ಚ ಯೋದ್ಧೂಸರೈಃ । ಪ್ರದೀಪಿತ ಮನೋಭವವ್ರಜವಿಲಾಸಿನೀ ವಾಸಸಾಂ ವಿಲೋಲನಪರೈರ್ನಿಷೇವಿತಮನಾರತಂ ಮಾರುತೈಃ
ಅಲ್ಲಿ ಕಲಿಂದನಂದನೆಯಾದ ಯಮುನೆಯ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಜಲಧೂಳಿಯನ್ನು, ಹೂವಿನ ಕೆರೆಯ ಧೂಳಿಯನ್ನು, ಚಂಚಲವಾದ ಗಾಳಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ವ್ರಜದ ವಿಲಾಸಿನಿಯರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತರುತ್ತವೆ.
ಪ್ರವಾಲನವಪಲ್ಲವಂ ಮರಕತಚ್ಛದಂ ಮೌಕ್ತಿಕಪ್ರಭಾಪ್ರಕರಕೋರಕಂ ಕಮಲರಾಗನಾನಾಫಲಮ್ । ಸ್ಥವಿಷ್ಠಮಖಿಲರ್ತುಭಿಃ ಸತತಸೇವಿತಂ ಕಾಮದಂ ತದನ್ತರಪಿಕಲ್ಪಕಾಙ್ಘ್ರಿಪಮುದಞ್ಚಿತಂ ಚಿನ್ತಯೇತ್
ಅದರೊಳಗೆ, ಕೆಂಪು ಹೊಸ ಮೊಗ್ಗುಗಳು, ಪಚ್ಚೆ ಎಲೆಗಳು, ಮುತ್ತಿನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಮೊಗ್ಗುಗಳು, ಕಮಲದ ಬಣ್ಣದ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಎಲ್ಲ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರಾಗಿರುವ, ದೇವತೆಗಳು ಸೇವಿಸುವ ಕಾಮದೃಮವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.
ಸುಹೇಮಶಿಖರಾಚಲೇಉದಿತಭಾನುವದ್ಭಾಸುರಾಮಧೋಽಸ್ಯ ಕನಕಸ್ಥಲೀಮಮೃತಶೀಕರಾಸಾರಿಣಃ । ಪ್ರದೀಪ್ತಮಣಿಕುಟ್ಟಿಮಾಂ ಕುಸುಮರೇಣುಪುಞ್ಜೋಜ್ಜ್ವಲಾಂ ಸ್ಮರೇತ್ಪುನರತನ್ದ್ರಿತೋ ವಿಗತಷಟ್ತರಙ್ಗಾಂಬುಧಃ
ಅಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರದ ಶಿಖರಗಳಿರುವ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಬಂಗಾರದ ಅಂಗಳ, ಅಮೃತದ ಹನಿಗಳು ಹರಿಯುವ ಸ್ಥಳ, ಮಣಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ನೆಲ, ಹೂವಿನ ಧೂಳಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತವಾಗಿ, ಆರು ತರಂಗಗಳೂ ಇಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೆನಪಿಸಬೇಕು.
ತದ್ರತ್ನಕುಟ್ಟಿಮನಿವಿಷ್ಟಮಹಿಷ್ಠಯೋಗಪೀಠೇಽಷ್ಟಪತ್ರಮರುಣಂ ಕಮಲಂ ವಿಚಿನ್ತ್ಯ । ಉದ್ಯದ್ವಿರೋಚನಸರೋಚಿರಮುಷ್ಯಮಧ್ಯೇ ಸಂಚಿನ್ತಯೇತ್ಸುಖನಿವಿಷ್ಟಮಥೋಮುಕುನ್ದಮ್
ಆ ಮಣಿಪೀಠದ ಮೇಲೆ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯೋಗಾಸನವಾದ ಕೆಂಪು ಎಂಟು ದಳಗಳ ಕಮಲವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದಯಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕುಳಿತಿರುವ ಮುಕುಂದನನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಬೇಕು.
ಸುತ್ರಾಮಹೇತಿ ದಲಿತಾಞ್ಜನಮೇಘಪುಞ್ಜಪ್ರತ್ಯಗ್ರನೀಲಜಲಜನ್ಮಸಮಾನಭಾಸಮ್ । ಸುಸ್ನಿಗ್ಧನೀಲಘನಕುಞ್ಚಿತಕೇಶಜಾಲಂ ರಾಜನ್ಮನೋಜ್ಞಶಿತಿಕಣ್ಠಶಿಖಣ್ಡಚೂಡಮ್
ಅವನಿಗೆ ಹಾರವಿದೆ, ಅವನ ಮೈ ಬೂದು ಮೋಡಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಹಸಿರು ಕಮಲದಂತೆ, ಅವನ ಕೂದಲು ಕಪ್ಪು, ಮೃದುವಾಗಿದ್ದು, ಕುಂಚಿತವಾಗಿದೆ; ಅವನ ತಲೆಗೆ ನವಿಲುಪಿಚ್ಛೆಯ ಮುಕುಟವಿದೆ, ರಾಜನೇ, ಅವನ ರೂಪ ಮನೋಹರವಾಗಿದೆ.
ರೋಲಮ್ಬಲಾಲಿತಸುರದ್ರುಮಸೂನುಸಂಪದ್ಯುಕ್ತಂ ಸಮುತ್ಕಚನವೋತ್ಪಲಕರ್ಣಪೂರಮ್ । ಲೋಲಾಲಿಭಿಃ ಸ್ಫುರಿತಭಾಲತಲಪ್ರದೀಪ್ತಗೋರೋಚನಾತಿಲಕಮುಜ್ಜ್ವಲಚಿಲ್ಲಿಚಾಪಮ್
ಅವನಿಗೆ ಆಭರಣವಾಗಿ ಆಲೋಲಿತವಾದ ದೇವವೃಕ್ಷದ ಸುಂದರ ಫಲವಿದೆ, ಅವನ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ತೋರುವ ನೀಲಿ ಉಟ್ಪಲ ಹೂವಿದೆ, ಭಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಪೀತಗೋರಚನದ ತಿಲಕವಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವನ ಭ್ರೂಗಳು ಆಡುವ ಜೇನುಹುಳಗಳಿಂದ ಮಿನುಗುತ್ತಿವೆ.
ಆಪೂರ್ಣಶಾರದಗತಾಙ್ಕ ಶಶಾಙ್ಕಬಿಮ್ಬಕಾನ್ತಾನನಂ ಕಮಲಪತ್ರವಿಶಾಲನೇತ್ರಮ್ । ರತ್ನಸ್ಫುರನ್ಮಕರಕುಣ್ಡಲರಶ್ಮಿದೀಪ್ತಗಣ್ಡಸ್ಥಲೀಮುಕುರಮುನ್ನತಚಾರುನಾಸಮ್
ಅವನ ಮುಖವು ಹತ್ತಿರದ ಶರದ್ ಕಾಲದ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಮುಖವು ಚಂದ್ರಬಿಂಬದಂತೆ ಮೃದುವಾಗಿತ್ತು, ಕಮಲದ ಹೂವಿನ ಹಾಳೆಯಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಮಕರಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಕಪೋಳಗಳು, ಮತ್ತು ಆ ಮುಖದ ಹೊಳಪಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಎತ್ತವಾದ ಸುಂದರವಾದ ಮೂಗು ಇದ್ದವು.
ಸಿನ್ದೂರಸುನ್ದರತರಾಧರಮಿನ್ದುಕುನ್ದಮನ್ದಾರಮನ್ದಹಸಿತದ್ಯುತಿದೀಪಿತಾಶಮ್ । ವನ್ಯಪ್ರವಾಲಕುಸುಮಪ್ರಚಯಾವಕೢಪ್ತಗ್ರೈವೇಯಕೋಜ್ಜ್ವಲಮನೋಹರಕಮ್ಬುಕಣ್ಠಮ್
ಅವನ ತುಟಿಗಳು ಸಿಂಧೂರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದವು. ಅವನ ನಗುವು ಚಂದ್ರ, ಮಲ್ಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಂದಾರ ಹೂಗಳಂತೆ ಮೃದುವಾಗಿತ್ತು, ಮುಖವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿಸಿತು. ಕಾಡಿನ ಪ್ರವಾಳ ಹೂಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದ ಅವನ ಕಂಠವು ಮಿಂಚುತ್ತಾ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಮತ್ತಭ್ರಮದ್ಭ್ರಮರಘುಷ್ಟವಿಲಮ್ಬಮಾನಂ ಸಂತಾನಕಪ್ರಸರದಾಮಪರಿಷ್ಕೃತಾಂಸಮ್ । ಹಾರಾವಲೀಭಗಣರಾಜಿತಪೀವರೋರುವ್ಯೋಮಸ್ಥಲೀಲಸಿತಕೌಸ್ತುಭಭಾನುಮನ್ತಮ್
ಮಧುರವಾದ ಭ್ರಮರಗಳ ಗುನಗುನು ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಸುತ್ತಲೂ ಭ್ರಮರಗಳು ತೇಲುತ್ತಾ ಇದ್ದವು. ಅವನ ಭುಜಗಳು ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಹೂಗಳ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಅಗಲವಾದ ಎದೆ ಮೇಲೆ ಹಾರಗಳ ಸಾಲುಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಆ ಎದೆ ಮೇಲೆ ಕೌಸ್ತುಭ ರತ್ನ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
ಶ್ರೀವತ್ಸಲಕ್ಷಣಸುಲಕ್ಷಿತಮುನ್ನತಾಂಸಮಾಜಾನುಪೀನಪರಿವೃತ್ತಸುಜಾತಬಾಹುಮ್ । ಆಬನ್ಧುರೋದರಮುದಾರಗಭೀರನಾಭಿಂ ಭೃಙ್ಗಾಙ್ಗನಾನಿ ಕರಮಂಜುಲರೋಮರಾಜಿಮ್
ಶ್ರೀವತ್ಸದ ಗುರುತು ಅವನ ಎದೆ ಮೇಲೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನ ಭುಜಗಳು ಎತ್ತವಾಗಿಯೂ ಸುಂದರವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದವು. ಅವನ ಕೈಗಳು ದೀರ್ಘವಾಗಿಯೂ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿಯೂ, ಹೊಟ್ಟೆ ಸಣ್ಣದು, ನಾಭಿ ಆಳವಾದದು, ಎದೆ ಮೇಲೆ ಭ್ರಮರರೇಖೆಗಳಂತೆ ಕಪ್ಪು ಕೂದಲುಗಳ ಸಾಲುಗಳು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದವು.
ನಾನಾಮಣಿಪ್ರಘಟಿತಾಙ್ಗದಕಙ್ಕಣೋರ್ಮಿ ಗ್ರೈವೇಯಸಾರಸನನೂಪುರತುನ್ದಬನ್ಧಮ್ । ದಿವ್ಯಾಙ್ಗರಾಗಪರಿಪಿಞ್ಜರಿತಾಙ್ಗಯಷ್ಟಿಮಾಪೀತವಸ್ತ್ರಪರಿವೀತನಿತಮ್ಬಬಿಮ್ಬಮ್
ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಣಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಬಲಯ, ಕಂಕಣ, ಹಾರ, ಕಟಿಬಂಧ, ನೂಪುರ್, ತೊಡೆಬಂದಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು. ಅವನ ದಿವ್ಯ ಶರೀರವು ಸುಗಂಧದ ಲೇಪನದಿಂದ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅವನ ನಿತಂಬಗಳು ಪೀತವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.
ಚಾರೂರುಜಾನುಮನುವೃತ್ತಮನೋಜ್ಞಜಙ್ಘಂ ಕಾನ್ತೋನ್ನತಪ್ರಪದನಿನ್ದಿತ ಕೂರ್ಮಕಾನ್ತಿಮ್ । ಮಾಣಿಕ್ಯದರ್ಪಣಲಸನ್ನಖರಾಜರಾಜದ್ರಕ್ತಾಙ್ಗುಲಿಚ್ಛದನುಸುನ್ದರಪಾದಪದ್ಮಮ್
ಅವನ ತೊಡೆಯು, ಮೊಣಕಾಲು, ಕಾಲುಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿಯೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದವು. ಅವನ ಪಾದಗಳು ಕಚಗುಳಿಯುವಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾಗಿದ್ದವು. ಅವನ ಪಾದಗಳು ಆಮೆಯ ಹೊಳಪನ್ನು ಮೀರಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಪಾದನಖಗಳು ಮಾಣಿಕ್ಯಗಳಂತೆ ಕೆಂಪಾಗಿದ್ದು, ಪಾದಪದ್ಮವನ್ನು ರತ್ನದಂತೆ ಬೆರಳುಗಳು ಆವರಿಸಿದ್ದವು.
ಮತ್ಸ್ಯಾಙ್ಕುಶಾರಿದರಕೇತುಯವಾಬ್ಜವಜ್ರೈಃ ಸಂಲಕ್ಷಿತಾರುಣಕರಾಙ್ಘ್ರಿತಲಾಭಿರಾಮಮ್ । ಲಾವಣ್ಯಸಾರಸಮುದಾಯವಿನಿರ್ಮಿತಾಙ್ಗಂ ಸೌನ್ದರ್ಯನಿನ್ದಿತಮನೋಭವ ದೇಹಕಾನ್ತಿಮ್
ಅವನ ಕೈ ಹಾಗೂ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನು, ಅಂಕುಶ, ಬಾಣ, ಧ್ವಜ, ಜೋಳ, ವಜ್ರದ ಗುರುತುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು. ಅವನ ಕೆಂಪು ತಳಪಾದಗಳು ನೋಡುವವರಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವನ ದೇಹ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಲಾವಣ್ಯದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಮ ದೇವನಿಗೂ ಮೀರಿದ ಸುಂದರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
ಆಸ್ಯಾರವಿನ್ದಪರಿಪೂರಿತವೇಣುರನ್ಧ್ರಲೋಲತ್ಕರಾಙ್ಗುಲಿಸಮೀರಿತದಿವ್ಯರಾಗೈಃ । ಶಶ್ವದ್ಭವೈಃ ಕೃತನಿವಿಷ್ಟಸಮಸ್ತಜನ್ತುಸಂತಾನಸಂನತಿಮನನ್ತಸುಖಾಮ್ಬುರಾಶಿಮ್
ಅವನ ಕಮಲಮುಖವು ವೇಣುವಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ಬೆರಳುಗಳು ವೇಣುವಿನ ರಂಧ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ, ದಿವ್ಯವಾದ ರಾಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, ಅವನು ಅನಂತ ಸುಖಸಾಗರನಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ್ದನು.
ಗೋಭಿರ್ಮುಖಾಮ್ಬುಜವಿಲೀನವಿಲೋಚನಾಭಿರೂಧೋಭರಸ್ಖಲಿತಮನ್ಥರಮನ್ದಗಾಭಿಃ । ದನ್ತಾಗ್ರದಷ್ಟಪರಿಶಿಷ್ಟತೃಣಾಙ್ಕುರಾಭಿರಾಲಮ್ಬಿವಾಲಧಿಲತಾಭಿರಥಾಭಿವೀತಮ್
ಅವನ ಸುತ್ತ ಹಸುಗಳು ಇದ್ದವು. ಅವುಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ಅವನ ಕಮಲಮುಖವನ್ನು ಹಿತವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಸುಗಳು ತುಂಬಿದ ಉಡದ ಭಾರದಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ, ಹಲ್ಲಿನಿಂದ ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿಗಳನ್ನು ಕುಡಿದು, ಅವುಗಳ ಬಾಲಗಳು ನೆಲವನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ತಟ್ಟುತ್ತಾ ಇದ್ದವು.
ಸಂಪ್ರಸ್ನುತಸ್ತನವಿಭೂಷಣಪೂರ್ಣನಿಶ್ಚಲಾಸ್ಯಾದ್ದೃಢಕ್ಷರಿತಫೇನಿಲದುಗ್ಧಮುಗ್ಧೈಃ । ವೇಣುಪ್ರವರ್ತಿತಮನೋಹರಮನ್ದಗೀತದತ್ತೋಚ್ಚಕರ್ಣಯುಗಲೈರಪಿತರ್ಣಕೈಶ್ಚ
ಹಸುಗಳ ಉಡಗಳು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಿಂದ ನಿಶ್ಚಲವಾದ, ನೊಣದ ಹಾಲು ಹರಿದು ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವುಗಳ ಕಿವಿಗಳು ವೇಣುವಿನ ಮೃದುವಾದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆನಂದದಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಸುಗಳ ಕರುಗಳು ಹಾಲನ್ನು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕುಡಿಯುತ್ತಾ ಇದ್ದವು.
ಪ್ರತ್ಯಗ್ರಶೃಙ್ಗಮೃದುಮಸ್ತಕಸಂಪ್ರಹಾರಸಂರಮ್ಭಭಾವನವಿಲೋಲಖುರಾಗ್ರಪಾತೈಃ । ಆಮೇದುರೈರ್ಬಹುಲಸಾಸ್ನಗಲೈರುದಗ್ರಪುಚ್ಛೈಶ್ಚ ವತ್ಸತರವತ್ಸತರೀನಿಕಾಯೈಃ
ಹಸುವಿನ ಕರುಗಳು ಹೊಸ ಕೊಂಬುಗಳು, ಮೃದುವಾದ ತಲೆಗಳಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ, ಅವರ ಕುದುರೆಗಳ ತುದಿಗಳು ನೆಲವನ್ನು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ತಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವುಗಳ ದಪ್ಪವಾದ ಗಲಿಗಳು, ಎತ್ತಿದ ಬಾಲಗಳು ಅವರ ಉಲ್ಲಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವುಗಳು ಗುಂಪಾಗಿ ಸೇರಿದ್ದವು.
ಹಮ್ಭಾರವಕ್ಷುಭಿತದಿಗ್ವಲಯೈರ್ಮಹದ್ಭಿರಧ್ಯುಕ್ಷಭಿಃ ಪೃಥುಕಕುದ್ಭರಭಾರಖಿನ್ನೈಃ । ಉತ್ತಮ್ಭಿತಶ್ರುತಿಪುಟೀಪರಿಪೀತವಂಶಧ್ವಾನಾಮೃತೋದ್ಧತವಿಕಾಸಿವಿಶಾಲಘೋಣೈಃ
ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಂಪಿಸುವಂತೆ ಎತ್ತದ ಹಸುಗಳು ಭಾರವಾದ ಕುಂಬಳಿಯಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ, ಅವರ ದೊಡ್ಡ ಮೂಗುಗಳಿಂದ ವೇಣುವಿನ ಅಮೃತಧ್ವನಿಯನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾ, ಅವರ ಕಿವಿಗಳು ಎತ್ತಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದವು.
ಗೋಪೈಃ ಸಮಾನಗುಣಶೀಲವಯೋವಿಲಾಸವೇಶೈಶ್ಚ ಮೂರ್ಛಿತಕಲಸ್ವನವೇಣುವೀಣೈಃ । ಮನ್ದೋಚ್ಚತಾರಪಟುಗಾನಪರೈರ್ವಿಲೋಲದೋರ್ವಲ್ಲರೀಲಲಿತಲಾಸ್ಯವಿಧಾನದಕ್ಷೈಃ
ಅವನ ಸುತ್ತಲೂ ಗುಣ, ಸ್ವಭಾವ, ವಯಸ್ಸು, ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾದ ಗೋಪರು ಇದ್ದರು. ಅವರು ಮೃದುವಾದ, ಮಧುರವಾದ ವೇಣು ಮತ್ತು ವೀಣಾ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾ, ಸೌಮ್ಯ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾ, ಕೈಗಳನ್ನು ಅಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾ ಸುಂದರವಾದ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾಗಿದ್ದರು.
ಜಙ್ಘಾನ್ತಪೀವರಕಟೀರತಟೀನಿಬದ್ಧವ್ಯಾಲೋಲಕಿಙ್ಕಿಣಿಘಟಾರಣಿತೈರಟದ್ಭಿಃ । ಮುಗ್ಧೈಸ್ತರಕ್ಷುನಖಕಲ್ಪಿತಕಾನ್ತಭೂಷೈರವ್ಯಕ್ತಮಂಜುವಚನೈಃ ಪೃಥುಕೈಃ ಪರೀತಮ್
ಅವನ ಸುತ್ತಲೂ ಬಾಲಕರು ಇದ್ದರು. ಅವರ ದಪ್ಪ ಕಮರುಗಳಿಗೆ ಕಿಂಕಿಣಿಗಳ ಬೆಲ್ಟ್ ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು, ಅವುಗಳು ನಡೆಯುವಾಗ ಜಿಂಜಿನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಹುಲಿಯ ನಖಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಮಾತುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಮಧುರವಾಗಿದ್ದವು.
ಅಥ ಸುಲಲಿತಗೋಪಸುನ್ದರೀಣಾಂ ಪೃಥುಕಬರೀಷನಿತಮ್ಬಮನ್ಥರಾಣಾಮ್ । ಗುರುಕುಚಭರಭಂಗುರಾವಲಗ್ನತ್ರಿವಲಿವಿಜೃಮ್ಭಿತರೋಮರಾಜಿಭಾಜಾಮ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಗೋಪಿಯರು, ದಟ್ಟವಾದ ಕೂದಲು, ಆಲಸವಾದ ನಿತಂಬಗಳು, ಭಾರವಾದ ಸ್ತನಗಳು ಸಣ್ಣ ಸೊಂಟವನ್ನು ಒತ್ತಿಕೊಂಡು, ಅವರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ರೋಮರೇಖೆಗಳ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ತದತಿರುಚಿರಚಾರುವೇಣುವಾದ್ಯಾಮೃತರಸಪಲ್ಲವಿತಾಙ್ಗಜಾಙ್ಘ್ರಿಪಸ್ಯ । ಮುಕುಲವಿಮಲರಮ್ಯರೂಢರೋಮೋದ್ಗಮಸಮಲಂಕೃತಗಾತ್ರವಲ್ಲರೀಣಾಮ್
ಅತಿ ಸುಂದರವಾದ ವೇಣುವಿನ ಅಮೃತಮಯ ಸಂಗೀತವು ಹರಿದು ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಆ ಗೋಪಿಯರ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಅರಳಿದ, ಶುದ್ಧವಾದ, ಮನೋಹರವಾದ ರೋಮಾಂಚಗಳು ಅಲಂಕಾರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ತದತಿರುಚಿರ ಮನ್ದಹಾಸಚನ್ದ್ರಾತಪಪರಿಜೃಮ್ಭಿತರಾಗವಾರಿರಾಶೇಃ । ತರಲತರತರಙ್ಗಭಙ್ಗವಿಪ್ರುಟ್ಪ್ರಕರಘನಶ್ರಮಬಿನ್ದುಸಂತತಾನಾಮ್
ಅವನ ಮೃದುವಾದ ನಗು ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕಿನಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿತ್ತು. ಆ ನಗುವಿನಿಂದ ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮದ ಸಾಗರ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಅಲೆಗಳಂತೆ ಕಂಪಿಸುವ, ದಟ್ಟವಾದ, ಬೆವರು ಹನಿಗಳ ಸರಣಿಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ತದತಿಲಲಿತಮನ್ದಚಿಲ್ಲಿಚಾಪಚ್ಯುತನಿಶಿತೇಕ್ಷಣಮಾರಬಾಣವೃಷ್ಟ್ಯಾ । ದಲಿತಸಕಲಮರ್ಮವಿಹ್ವಲಾಙ್ಗಪ್ರವಿಸೃತದುಃಸಹವೇಪಥುವ್ಯಥಾನಾಮ್
ಅವರ ತಿರುವು ನೋಟಗಳಿಂದ, ಆ ಕಣ್ಗಳಿಂದ ಬಾಣಗಳಂತೆ ಹರಿದುಬಂದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಅವರ ದೇಹ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಂಪಿಸಿ, ಅಂಗಗಳು ಶಕ್ತಿಹೀನವಾಗಿ, ತಡೆಯಲಾಗದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕಂಪನವು ಹರಡಿತು.
ತದತಿರುಚಿರವೇಷರೂಪಶೋಭಾಮೃತರಸಪಾನವಿಧಾನಲಾಲಸಾನಾಮ್ । ಪ್ರಣಯಸಲಿಲಪೂರವಾಹಿನೀನಾಮಲಸವಿಲೋಲವಿಲೋಚನಾಮ್ಬುಜಾನಾಮ್
ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾದ ವೇಷ ಮತ್ತು ರೂಪದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾಗಿರುವ, ಆನಂದದ ಅಮೃತವನ್ನು ಆಸೆಪಡುವ, ಪ್ರೀತಿ ತುಂಬಿದ ನೀರಿನಂತೆ ಹರಿಯುವ, ಆಲಸ್ಯದಿಂದ ಮೃದುವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಅವಳರು—
ವಿಸ್ರಂಸತ್ಕಬರೀಕಲಾಪವಿಗಲತ್ಫುಲ್ಲತ್ಪ್ರಸೂನಾಸ್ರವನ್ । ಮಾಧ್ವೀಲಮ್ಪಟಚಞ್ಚರೀಕಘಟಯಾಸಂಸೇವಿತಾನಾಂ ಮುಹುಃ । ಮಾರೋನ್ಮಾದಮದಸ್ಖಲನ್ಮೃದುಗಿರಾಮಾಲೋಲಕಾಞ್ಚ್ಯುಲ್ಲಸ-। ನ್ನೀವೀವಿಶ್ಲಥಮಾನಚೀನಸಿಚಯಾನ್ತಾರ್ಚಿರ್ನಿತಮ್ಬತ್ವಿಷಾಮ್
ಅವರ ಬಿಚ್ಚಿದ ಕೂದಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳು ಬೀಳುತ್ತಾ, ಆ ಹೂವಿನ ಸುಗಂಧಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿರುವ ತೇನುಹುಳಗಳು ಸುತ್ತುತ್ತಾ, ಪ್ರೇಮದ ಮದದಿಂದ ಮೃದುವಾಗಿ ಅಡ್ಡಾಡುವ ಮಾತು, ಕಮರಪಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಸಡಿಲವಾದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಹೊತ್ತಿರುವ ನಿತಂಬಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ.