ಕಶಾಭಿಸ್ತಾಡಿತೋಽಸ್ಮಾಭಿಃ ಪರಂ ತತ್ರ ಚಚಾಲ ನ । ಏವಂ ವಿಚಾರ್ಯ ಯತ್ಕರ್ಮ ತತ್ಕುರುಷ್ವ ನೃಪೋತ್ತಮ
'ನಾವು ಚುಕ್ಕಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದರೂ ಅದು ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ.'
ತದಾ ವಿಸ್ಮಯಮಾಪನ್ನೋ ಭೂಪತಿಃ ಸಹ ಸೈನಿಕೈಃ । ಜಗಾಮ ಸಹಿತಃ ಸರ್ವೈರ್ಹಯಸ್ಯ ಮಹತೋಽನ್ತಿಕೇ
ಆಗ ರಾಜನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತನ್ನ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಆ ಮಹಾಕುದುರೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು.
ಪುಷ್ಕಲೋ ಬಾಹುನಾ ಧೃತ್ವಾ ಚರಣೌ ತಸ್ಯ ಭೂತಲಾತ್ । ಉತ್ಪಾಟಯಾಮಾಸ ತದಾ ಪರಂ ನೋ ಚೇಲತುಸ್ತತಃ
ಪುಷ್ಕಲನು ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ಆ ಕುದುರೆಯ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ನೆಲದಿಂದ ಎತ್ತಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಅವು ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಬಲೇನ ಬಲಿನಾಕ್ರಾಂತೋ ನಾಕಮ್ಪತ ಹಯಸ್ತದಾ । ಹನೂಮಾಂಸ್ತಂ ಸಮುದ್ಧರ್ತುಂ ಮತಿಂ ಚಕ್ರೇ ಮಹಾಮನಾಃ
ಬಲವಂತನು ಬಲದಿಂದ ಒತ್ತಿದರೂ ಆ ಕುದುರೆ ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮಹಾಸಂಕಲ್ಪದ ಹನುಮಂತನು ಅದನ್ನು ಎತ್ತಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.
ಲಾಂಗೂಲೇನ ಸಮಾವೇಷ್ಟ್ಯ ಬಲೇನ ಬಲಿನಾಂ ವರಃ । ಆಚಕರ್ಷ ಬಲಾದ್ವಾಹಂ ನ ಚಚಾಲ ತಥಾಪಿ ಸಃ
ಹನುಮಂತನು ತನ್ನ ಬಲ್ಲಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಿ, ಬಲದಿಂದ ಆ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಎಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಅದು ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ.
ತದೋವಾಚ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಹನೂಮಾನ್ವಿಸ್ಮಯಾನ್ವಿತಃ । ಶತ್ರುಘ್ನಂ ಬಲಿನಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ವೀರಾಣಾಂ ಪರಿಶೃಣ್ವತಾಮ್
ಆಗ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಹನುಮಂತನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಶತ್ರುಘ್ನನಿಗೆ, ಬಲಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವೀರರ ಮುಂದೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಮಯಾ ದ್ರೋಣೋ ಲಾಂಗುಲೇನ ಲೀಲಯೋತ್ಪಾಟಿತೋಽಧುನಾ । ಪರಮತ್ರ ಮಹಾಶ್ಚರ್ಯಂ ಕಮ್ಪತೇ ನ ಹಯೋಽಲ್ಪಕಃ
'ಈಗಲೇ ನಾನು ನನ್ನ ಬಲ್ಲಿಯಿಂದ ದ್ರೋಣ ಪರ್ವತವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಎತ್ತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಈ ಚಿಕ್ಕ ಕುದುರೆ ಎಷ್ಟು ಎಳೆದರೂ ಚಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಶ್ಚರ್ಯ.'
ದೃಷ್ಟಮತ್ರ ನಿದಾನಂ ಹಿ ವೀರೈರ್ಬಲಿಭಿರುದ್ಧತೈಃ । ಆಕೃಷ್ಟೋಽಪಿ ನ ಚ ಸ್ಥಾನಾಚ್ಚಚಾಲ ತಿಲಮಾತ್ರತಃ
'ಇಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ವೀರರು ಎಷ್ಟು ಎಳೆದರೂ, ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ; ಕುದುರೆ ಒಂದು ಎಳ್ಳಿನಷ್ಟು ಕೂಡ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ.'
ಕಪಿಭಾಷಿತಮಾಕರ್ಣ್ಯ ಶತ್ರುಘ್ನೋ ವಿಸ್ಮಯಾನ್ವಿತಃ । ಸುಮತಿಂ ಮಂತ್ರಿಣಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮುವಾಚ ವದತಾಂ ವರಃ
ವಾನರನ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ಶತ್ರುಘ್ನನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ, ಮಾತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಮಂತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸುಮತಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಶತ್ರುಘ್ನ ಉವಾಚ। ಮಂತ್ರಿನ್ಕಿಮಭವದ್ವಾಹೇ ಸ್ತಂಭನಂ ವಪುಷೋಽನಘ । ಕೋಽತ್ರೋಪಾಯೋ ವಿಧೇಯಃ ಸ್ಯಾದ್ಯೇನ ವಾಹಗತಿರ್ಭವೇತ್
ಶತ್ರುಘ್ನನು ಹೇಳಿದನು: 'ಮಂತ್ರಿವರೆ, ಈ ಕುದುರೆ ಹೀಗೆ ಕಲ್ಲಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಏನು ಕಾರಣ? ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಚಲಿಸಲು ಯಾವ ಪರಿಹಾರ ಮಾಡಬೇಕು?'
ಸುಮತಿರುವಾಚ। ಸ್ವಾಮಿನ್ಕಶ್ಚಿನ್ಮುನಿರ್ಮೃಗ್ಯೋಽಖಿಲಜ್ಞಾನವಿಚಕ್ಷಣಃ । ದೇಶೋದ್ಭವಮಹಂ ಜಾನೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಂ ನ ಪರೋಕ್ಷಜಮ್
ಸುಮತಿ ಹೇಳಿದಳು: ಸ್ವಾಮಿ, ನಾನು ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲೂ ಪರಿಣಿತನಾದ ಒಬ್ಬ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಆ ಮಹರ್ಷಿಯು ಯಾವ ಊರಿನವನು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನೇರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ, ಕೇಳಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲ.
ಶೇಷ ಉವಾಚ। ಇತಿ ವಾಕ್ಯಂ ಸಮಾಕರ್ಣ್ಯ ಸುಮತೇರ್ಧರ್ಮಕೋವಿದಃ । ಅನ್ವೇಷಯಾಮಾಸ ಮುನಿಂ ಸೇವಕೈಃ ಸಹ ಶೋಭನಮ್
ಶೇಷನು ಹೇಳಿದನು: ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿದ್ದ ಸುಮತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಜನು ತನ್ನ ಸೇವಕರೊಂದಿಗೆ ಆ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ತೇ ಸರ್ವೇ ಸರ್ವತೋ ಗತ್ವಾ ಮುನಿಂ ಧರ್ಮವಿದಂ ಭಟಾಃ । ವ್ಯಾಲೋಕಯಂತಃ ಸರ್ವತ್ರ ನ ಚಾಪಶ್ಯನ್ಮುನೀಶ್ವರಮ್
ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೋಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ನೋಡಿದರು, ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ನೋಡಿದರೂ ಆ ಮಹರ್ಷಿಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.
ಏಕಸ್ತ್ವನುಚರೋ ವಿಪ್ರ ಗತೋ ಯೋಜನಮಾತ್ರತಃ । ಪೂರ್ವಸ್ಯಾಂ ದಿಶಿ ಚೋದ್ಯುಕ್ತಃ ಪಶ್ಯತಿ ಸ್ಮ ಮಹಾಶ್ರಮಮ್
ಆಗ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸೇವಕ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯೋಜನ ದೂರ ಹೋಗಿ, ಶ್ರಮಪಟ್ಟು, ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡನು.
ಯತ್ರ ನಿರ್ವೈರಿಣಃ ಸರ್ವೇ ಪಶವೋ ಜನತಾಸ್ತಥಾ । ಗಂಗಾಸ್ನಾನಹತಾಶೇಷಕಿಲ್ಬಿಷಾಃ ಸುಮನೋಹರಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಜನರು ಪರಸ್ಪರ ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದೆ, ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವವರಾಗಿದ್ದರು.
ಯತ್ರ ಕೇಚಿತ್ತಪಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಕುರ್ವಂತಿ ಸ್ಮ ಹುತಾಶನೈಃ । ಧೂಮೈರಧೋಮುಖಾಃ ಪತ್ರೈರ್ವಾಯುಭಿಃ ಸ್ವೋದರಂಭರಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಅಗ್ನಿಗೆ ಹೋಮಮಾಡುತ್ತಾ, ಧೂಮದಿಂದ ಮುಖ ಕಪ್ಪಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಎಲೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯನ್ನು ಆಹಾರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಯತ್ರಾಗ್ನಿಹೋತ್ರಜೋ ಧೂಮಃ ಪವಿತ್ರಯತಿ ಸರ್ವದಾ । ಅನೇಕಮುನಿಸಂಹೃಷ್ಟೋ ಮುಕ್ತಪತ್ರಲತೋತ್ತಮಃ
ಅಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಹೋಮದಿಂದ ಎದ್ದುಬರುವ ಧೂಮ ಸದಾ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಶುದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಅನೇಕ ಸಂತೋಷಭರಿತ ಮುನಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಎಲೆ ಮತ್ತು ಲತೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ತಮಾಶ್ರಮಂ ಮುನೇರ್ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಶೌನಕಸ್ಯ ಮನೋಹರಮ್ । ನ್ಯವೇದಯನ್ನೃಪಾಯಾಸೌ ವಿಸ್ಮಯಾವಿಷ್ಟಚೇತಸೇ
ಆ ಆಶ್ರಮವು ಶೌನಕ ಮಹರ್ಷಿಯದಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವುದೆಂದು ತಿಳಿದು, ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅದನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನಸ್ಸಿನ ರಾಜನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು.
ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಹರ್ಷಿತೋಽತ್ಯಂತಂ ಶತ್ರುಘ್ನಃ ಸಹ ಸೇವಕೈಃ । ಹನೂಮತ್ಪುಷ್ಕಲಾದ್ಯೈಶ್ಚ ಸಯುತೋಽಗಾತ್ತದಾಶ್ರಮಮ್
ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಶತ್ರುಘ್ನನು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ತನ್ನ ಸೇವಕರು, ಹನುಮಂತ, ಪುಷ್ಕಲ ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಆ ಆಶ್ರಮದತ್ತ ಹೊರಟನು.
ತತ್ರ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಸಮ್ಯಗ್ಘುತಹುತಾಶನಮ್ । ಪ್ರಣಮ್ಯ ದಂಡವತ್ತಸ್ಯ ಚರಣೌ ಪಾಪಹಾರಿಣೌ
ಅಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಅಗ್ನಿಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಶತ್ರುಘ್ನನು ದಂಡವತ್ತಾಗಿ ಬಿದ್ದು, ಆ ಮಹರ್ಷಿಯ ಪಾಪಹರಿಸುವ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು.
ತಮಾಗತಂ ನೃಪಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಶತ್ರುಘ್ನಂ ಬಲಿನಾಂ ವರಮ್ । ಅರ್ಘ್ಯಪಾದ್ಯಾದಿಕಂ ಚಕ್ರೇ ಪ್ರೀತಸ್ತದ್ದರ್ಶನಾದಭೂತ್
ಶತ್ರುಘ್ನನು ಬಲಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಮಹರ್ಷಿಯು ಆತನ ಆಗಮನದಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಅರ್ಘ್ಯ, ಪಾದ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದನು.
ಸುಖೋಪವಿಷ್ಟಂ ವಿಶ್ರಾನ್ತಂ ನೃಪಂ ಪ್ರಾಹ ಮುನೀಶ್ವರಃ । ಕಿಮರ್ಥಮಟನಂ ದೇವ ಮಹತ್ಪರ್ಯಟನಂ ತವ
ರಾಜನು ಆರಾಮವಾಗಿ ಕುಳಿತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದಾಗ, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದನು: ದೇವಾ, ಈ ಮಹಾ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ನೀವು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದೀರಿ?
ತ್ವಾದೃಶಾಃ ಪೃಥಿವೀಂ ಸರ್ವಾಂ ನೃಪಾ ವೈ ನ ಭ್ರಮಂತಿ ಚೇತ್ । ತದಾ ದುಷ್ಟಜನಾಃ ಸಾಧೂನ್ಬಾಧಂತೇ ವಿಗತಜ್ವರಾನ್
ನಿಮ್ಮಂತಹ ರಾಜರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಾಡದೆ ಇದ್ದರೆ, ದುಷ್ಟರು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಸದ್ಗುಣಿಗಳನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಕಥಯಸ್ವ ಮಹೀಪಾಲ ಶತ್ರುಘ್ನ ಬಲಿನಾಂ ವರ । ಸರ್ವಂ ಶುಭಾಯನೋ ಭೂಯಾತ್ತವ ಪರ್ಯಟನಾದಿಕಮ್
ಭೂಮಿಯ ರಕ್ಷಕ ಶತ್ರುಘ್ನ, ಬಲಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ನೀವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಿ; ನಿಮ್ಮ ಈ ಪ್ರಯಾಣಗಳು ನಿಮಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ.
ಶೇಷ ಉವಾಚ। ಇತ್ಯುಕ್ತವಂತಂ ಭೂದೇವಂ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಮಹೀಶ್ವರಃ । ಗದ್ಗದ ಸ್ವರಯಾ ವಾಣ್ಯಾ ಹರ್ಷಿತ ಸ್ವೀಯವಿಗ್ರಹಃ
ಶೇಷನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮಹರ್ಷಿಗೆ ಭೂಪಾಲಕನು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಗದ್ಗದ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದನು.
ಶತ್ರುಘ್ನ ಉವಾಚ। ಅಕಸ್ಮಾದಭವಚ್ಚಿತ್ರಂ ರಾಮಾಶ್ವಸ್ಯ ಮನೋಹೃತಃ । ನಾತಿದೂರೇ ತ್ವದಾವಾಸಾತ್ತಚ್ಛೃಣುಷ್ವ ವಿದಾಂವರ
ಶತ್ರುಘ್ನನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ನಿಮ್ಮ ಆಶ್ರಮದಿಂದ ದೂರವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಅಶ್ವದ ಬಳಿ ಏಕಾಏಕಿ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸಿತು; ಅದನ್ನು ನೀವು ಕೇಳಿರಿ.
ಉದ್ಯಾನೇ ತವ ಶೋಭಾಢ್ಯೇ ಯದೃಚ್ಛಾತೋ ಹಯೋ ಗತಃ । ತತ್ಪ್ರಾಂತೇ ತಸ್ಯ ವಾಹಸ್ಯ ಗಾತ್ರಸ್ತಂಭೋಽಭವತ್ಕ್ಷಣಾತ್
ನಿಮ್ಮ ಸುಂದರ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಆ ಕುದುರೆ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಹೋದಾಗ, ಅದರ ಹಾದಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಆ ಕುದುರೆಯ ದೇಹ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಬ್ಧವಾಯಿತು.
ತದಾ ಮೇ ಬಲಿನೋ ವೀರಾಃ ಪುಷ್ಕಲಾದ್ಯಾ ಮದೋತ್ಕಟಾಃ । ಬಲಾದಾಚಕೃಷುರ್ವಾಹಂ ನ ಚಚಾಲ ತಥಾಪ್ಯಸೌ
ಆಗ ನನ್ನ ಬಲಶಾಲಿ ವೀರರಾದ ಪುಷ್ಕಲ ಮತ್ತು ಇತರರು ಆ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅದು ಚಲಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಅಸ್ಮಾನಪಾರದುಃಖಾಬ್ಧೌ ಮಗ್ನಾನ್ಪ್ರತಿತರಿಃ ಸ್ಮೃತಃ । ದೈವಾದ್ದೃಷ್ಟಃ ಸುಭಾಗ್ಯೈಸ್ತ್ವಂ ಕಥಯಸ್ವ ನಿದಾನಕಮ್
ನಾವು ಇತರರ ದುಃಖ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ನಮ್ಮ ರಕ್ಷಕನೆಂದು ನೆನೆಸುತ್ತೇವೆ. ದೇವರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳು ಮಾತ್ರ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವೇನು ಎಂದು ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳು.
ಶೇಷ ಉವಾಚ। ಏವಂ ಪೃಷ್ಟೋ ಮುನಿವರಃ ಕ್ಷಣಂ ದಧ್ಯೌ ಮಹಾಮತಿಃ । ತತಃ ಕಾರಣಸಂಯುಕ್ತಂ ವಿಚಾರೇಣ ದಧದ್ಧಯಮ್
ಶೇಷನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಋಷಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಯೋಚನೆಗೆ ತೊಡಗಿದನು. ನಂತರ ಕಾರಣವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಲೋಚಿಸಿ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ವಿಚಾರಿಸಿದನು.