ಅತ್ರೈವೋದಾಹರಂತೀಮಮಿತಿಹಾಸಂ ಪುರಾತನಮ್ । ಮುನಯೋ ವೀತರಾಗಾಶ್ಚ ಕಾಮಕ್ರೋಧವಿವರ್ಜಿತಾಃ
ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಒಂದು ಹಳೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧವಿಲ್ಲದ, ರಾಗರಹಿತ ಮಹರ್ಷಿಗಳು.
ಪುರಾ ಕೀಕಟಸಂಜ್ಞೇ ವೈ ದೇಶೇ ಧರ್ಮವಿವರ್ಜಿತೇ । ಆಸೀತ್ಪುಲ್ಕಸಜಾತೀಯೋ ನರಃ ಶಬರಸಂಜ್ಞಿತಃ
ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೀಕಟ ಎಂಬ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಪುಲ್ಕಸ ಜಾತಿಯ ಶಬರ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇದ್ದನು.
ನಿತ್ಯಂ ಜಂತುವಧೋದ್ಯುಕ್ತಃ ಶರಾಸನಧರೋ ಮುಹುಃ । ತೀರ್ಥಂ ಪ್ರತಿ ಯಿಯಾಸೂನಾಂ ಬಲಾದ್ಧರತಿ ಜೀವಿತಮ್
ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ, ಬಾಣ ಮತ್ತು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋಗುವವರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನು.
ಅನೇಕಪ್ರಾಣಿಹತ್ಯಾಕೃತ್ಪರಸ್ವೇ ನಿರತಃ ಸದಾ । ಸದಾ ರಾಗಾದಿಸಂಯುಕ್ತಃ ಕಾಮಕ್ರೋಧಾದಿಸಂಯುತಃ
ಅವನು ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದನು, ಸದಾ ಪರರ ಸೊತ್ತನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನು, ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ರಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದನು.
ವಿಚರತ್ಯನಿಶಂ ಭೀಮೇ ವನೇ ಪ್ರಾಣಿವಧಂಕರಃ । ವಿಷಸಂಸಕ್ತಬಾಣಾಗ್ರ ರೂಢಚಾಪಗುಣೋದ್ಧುರಃ
ಅವನು ಭಯಾನಕವಾದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾ, ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನು; ವಿಷಮಿಶ್ರಿತ ಬಾಣಗಳೂ ಬಿಗಿಯಾದ ಧನುಸ್ಸೂ ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದವು.
ಸೈಕದಾ ಪರ್ಯಟನ್ವ್ಯಾಧಃ ಪ್ರಾಣಿಮಾತ್ರಭಯಂಕರಃ । ಕಾಲಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ನ ಜಾನಾತಿ ಸಮೀಪೇಽಪ್ಯುಗ್ರಮಾನಸಃ
ಒಂದು ದಿನ ಆ ವ್ಯಾಧನು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಾ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನಿಗೆ ಮರಣ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅದು ಬರುವುದನ್ನು ಅವನು ಗಮನಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಯಮದೂತಾಸ್ತು ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಪಾಶಮುದ್ಗರಪಾಣಯಃ । ತಾಮ್ರಕೇಶಾ ದೀರ್ಘನಖಾ ಲಂಬದಂಷ್ಟ್ರಾ ಭಯಾನಕಾಃ
ಯಮದೂತರು ಪಾಶ ಮತ್ತು ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ತಾಮ್ರವರ್ಣದ ಕೂದಲು, ಉದ್ದವಾದ ನಖಗಳು, ಉದುರಿದ ಹಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದರು.
ಶ್ಯಾಮಾ ಲೋಹಸ್ಯನಿಗಡಾನ್ಬಿಭ್ರತೋ ಮೋಹಕಾರಕಾಃ । ಬಧ್ನಂತು ಪಾಪಿನಂ ಹ್ಯೇನಂ ಪ್ರಾಣಿಮಾತ್ರಭಯಂಕರಮ್
ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಬೆಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ, ಮೋಹ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಆ ಯಮದೂತರು, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಭಯವಾಗುವ ಈ ಪಾಪಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದರು.
ಕದಾಚಿನ್ಮನಸಾ ನಾಯಂ ಪ್ರಾಣಿಮಾತ್ರೋಪಕಾರಕಃ । ಪರದಾರ ಪರದ್ರವ್ಯ ಪರದ್ರೋಹಪರಾಯಣಃ
ಈವನೊಬ್ಬನು ಯಾವಾಗಲೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಕೂಡಾ ಯಾರಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪರಸ್ತ್ರೀಯರು, ಪರದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದನು.
ಏತಸ್ಯ ಜಿಹ್ವಾಂ ಮಹತೀಮಹಂ ನಿಷ್ಕಾಸಯಾಮ್ಯತಃ । ಏಕೋ ವದತಿ ಚೈತಸ್ಯ ಚಕ್ಷುರುತ್ಪಾಟಯಾಮ್ಯಹಮ್
ಆದ್ದರಿಂದ, ನಾನು ಈವನ ದೊಡ್ಡ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಎಳೆದು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತೇನೆ; ಒಬ್ಬನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು, ನಾನು ಈವನ ಕಣ್ಣನ್ನೂ ಕಿತ್ತುಹಾಕುತ್ತೇನೆ.
ಏಕೋ ವದತಿ ಚೈತಸ್ಯ ಕರೌ ಕೃಂತಾಮಿ ಪಾಪಿನಃ । ಅನ್ಯೋ ವದತ್ಯಹಂ ಕರ್ಣೌ ಕರ್ತಯಾಮಿ ದುರಾತ್ಮನಃ
ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಹೇಳಿದನು, ನಾನು ಈ ಪಾಪಿಯ ಕೈಗಳನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುತ್ತೇನೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಹೇಳಿದನು, ನಾನು ಈ ದುಷ್ಟನ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಏವಂ ವದಂತಃ ಸುಭೃಶಂ ದನ್ತೈರ್ದನ್ತನಿಪೀಡಕಾಃ । ಆಗತ್ಯ ತಂ ದುರಾತ್ಮಾನಂ ಸಾಯುಧಾಸ್ತಸ್ಥುರುನ್ಮದಾಃ
ಹೀಗೆ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಹಲ್ಲುಗಳು ಮುಳ್ಳಿನಂತೆ ಇದ್ದ ಆ ದುಷ್ಟರು, ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಆ ದುಷ್ಟನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ನಿಂತರು.
ಏಕೋ ದೂತಸ್ತದಾ ಸರ್ಪರೂಪಂ ಧೃತ್ವಾದಶತ್ಪದೇ । ಸ ದಷ್ಟಮಾತ್ರಃ ಸಹಸಾ ಗತಾಸುಃ ಪರ್ಯಜಾಯತ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ದೂತನು ಹತ್ತು ಬಾಯಿಗಳಿರುವ ಹಾವಿನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಕಚ್ಚಿದನು. ಕಚ್ಚಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವನ ಪ್ರಾಣ ಹೊರಟಿತು.
ತದಾ ತಂ ಲೋಹಪಾಶೇನ ಬದ್ಧ್ವಾ ತೇ ಯಮಕಿಂಕರಾಃ । ಕಶಾಭಿಸ್ತಾಡಯಾಮಾಸುರ್ಮುದ್ಗರೈಃ ಪ್ರಾಹರನ್ಕ್ರುಧಾ
ಆಮೇಲೆ ಯಮದೂತರು ಅವನನ್ನು ಕಬ್ಬಿಣದ ಬೆಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದರು, ಚಂಬುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದರು, ಮುಗ್ಗರಗಳಿಂದ ಕೋಪದಿಂದ ಬಡಿದರು.
ಅಹೋ ದುಷ್ಟ ದುರಾತ್ಮಂಸ್ತ್ವಂ ಕದಾಚಿನ್ನಾಚರಃ ಶುಭಮ್ । ಮನಸಾಪಿ ಯತಸ್ತ್ವಾಂ ವೈ ಕ್ಷೇಪ್ಸ್ಯಾಮೋ ರೌರವೇಷು ಚ
ಅಯ್ಯೋ, ನೀನು ದುಷ್ಟ, ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯವನು, ಎಂದೂ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮಾಡಿಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ರೌರವ ನರಕಕ್ಕೆ ಎಸೆಯುತ್ತೇವೆ.
ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಂ ವಾಯಸಾ ರೌದ್ರಾ ಭಕ್ಷಯಿಷ್ಯಂತಿ ವೈ ಕ್ರುಧಾ । ಆಜನ್ಮತಸ್ತು ಭವತಾ ನ ಕೃತಂ ಹರಿಸೇವನಮ್
ಕೋಪಗೊಂಡ ಭಯಾನಕ ಕಾಗೆಗಳು ನಿನ್ನ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿಂದುಹಾಕುತ್ತವೆ; ನೀನು ಹುಟ್ಟಿದಾಗಿನಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ.
ತ್ವಯಾ ಕಲತ್ರಪುತ್ರಾದ್ಯಾ ದ್ರೋಹಂ ಕೃತ್ವಾ ಸುಪೋಷಿತಾಃ । ನ ಕದಾಚಿತ್ಸ್ಮೃತೋ ದೇವಃ ಪಾಪಹಾರೀ ಜನಾರ್ದನಃ
ನೀನು ಪರರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿ, ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪೋಷಿಸಿದ್ದೀಯೆ. ಆದರೆ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಎಂದೂ ನೆನಸಲೇ ಇಲ್ಲ.
ತಸ್ಮಾತ್ತ್ವಾಂ ಲೋಹಶಂಕೌ ವಾ ಕುಂಭೀಪಾಕೇ ಚ ರೌರವೇ । ಧರ್ಮರಾಜಾಜ್ಞಯಾ ಸರ್ವೇ ನೇಷ್ಯಾಮೋ ಬಹುತಾಡನೈಃ
ಆದ್ದರಿಂದ, ಧರ್ಮರಾಜನ ಆದೇಶದಿಂದ, ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಹಲವಾರು ಹೊಡೆತಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಮುಳ್ಳುಗಳ ಬಳಿಗೆ, ಅಥವಾ ಕುಂಭೀಪಾಕ ಮತ್ತು ರೌರವ ನರಕಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತೇವೆ.
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಯದಾನೇತುಂ ಸಮೈಚ್ಛನ್ಯಮಕಿಂಕರಾಃ । ತಾವತ್ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಮಹಾವಿಷ್ಣುಚರಣಾಬ್ಜಪರಾಯಣಃ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಯಮದೂತರು ಅವನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದಾಗ, ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತನಾದ ಒಬ್ಬನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದುಹೋದನು.
ಯಮದೂತಾಸ್ತದಾ ದೃಷ್ಟಾ ವೈಷ್ಣವೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ । ಪಾಶಮುದ್ಗರದಂಡಾದಿದುಷ್ಟಾಯುಧಧರಾ ಗಣಾಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ವೈಷ್ಣವನು ಯಮದೂತರನ್ನು ನೋಡಿದನು; ಅವರು ಪಾಶ, ಮುಗ್ಗರ, ದಂಡ ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ರೂರ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿದ್ದರು.
ಪುಲ್ಕಸಂ ಲೋಹನಿಗಡೈರ್ಬದ್ಧ್ವಾ ಯಾತುಂ ಸಮುದ್ಯತಾಃ । ಬನ್ಧ ಬನ್ಧ ಗ್ರಸಚ್ಛಿನ್ಧಿ ಭಿನ್ಧಿ ಭಿನ್ಧೀತಿ ವಾದಿನಃ
ಅವರು ಆ ಪulkaಸನನ್ನು ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. 'ಕಟ್ಟು! ಕಟ್ಟು! ಗಿಲು! ಕತ್ತರಿಸು! ಹೊಡೆ! ಒಡೆ!' ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದರು.
ತದಾ ಕೃಪಾಲುಸ್ತಂ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಪದ್ಮನಾಭಪರಾಯಣಃ । ಅತ್ಯಂತಕೃಪಯಾಯುಕ್ತಂ ಚೇತಸ್ತತ್ರ ತದಾಕರೋತ್
ಆಗ, ಪದ್ಮನಾಭನ ಭಕ್ತನಾದ ದಯಾಳು, ಆತನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಪಾರ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.
ಅಸೌ ಮಹಾದುಷ್ಟ ಪೀಡಾಂ ಮಾ ಯಾತು ಮಮ ಸನ್ನಿಧೌ । ಮೋಚಯಾಮ್ಯಹಮದ್ಯೈವ ಯಮದೂತೇಭ್ಯ ಏವ ಚ
ಈ ಮಹಾ ಪಾಪಿಗೆ ನನ್ನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪೀಡೆ ಆಗಬಾರದು; ಇಂದು ನಾನು ಅವನನ್ನು ಯಮದೂತರಿಂದ ಬಿಡಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಇತಿ ಕೃತ್ವಾ ಮತಿಂ ತಸ್ಮಿನ್ಕೃಪಾಯುಕ್ತೋ ಮುನೀಶ್ವರಃ । ಶಾಲಗ್ರಾಮಶಿಲಾಂ ಹಸ್ತೇ ಗೃಹೀತ್ವಾಸ್ಯ ಗತೋಂಽತಿಕೇ
ಹೀಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.
ತಸ್ಯ ಪಾದೋದಕಂ ಪುಣ್ಯಂ ತುಲಸೀದಲಮಿಶ್ರಿತಮ್ । ಮುಖೇ ವಿನಿಕ್ಷಿಪನ್ಕರ್ಣೇ ರಾಮನಾಮ ಜಜಾಪ ಹ
ಅವನ ಪಾದೋದಕವನ್ನು ತುಳಸಿ ದಳಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿ ಅವನ ಬಾಯಿಗೂ ಕಿವಿಗೂ ಹಾಕಿ, ರಾಮನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸಿದನು.
ತುಲಸೀಂ ಮಸ್ತಕೇ ತಸ್ಯ ಧಾರಯಾಮಾಸ ವೈಷ್ಣವಃ । ಶಿಲಾಂ ಹೃದಿ ಮಹಾವಿಷ್ಣೋರ್ಧೃತ್ವಾ ಪ್ರಾಹ ಸ ವೈಷ್ಣವಃ
ಆ ವೈಷ್ಣವನು ಅವನ ತಲೆಗೆ ತುಳಸಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮಾತಾಡಿದನು.
ಗಚ್ಛಂತು ಯಮದೂತಾ ವೈ ಯಾತನಾಸು ಪರಾಯಣಾಃ । ಶಾಲಗ್ರಾಮಶಿಲಾಸ್ಪರ್ಶೋ ದಹತಾತ್ಪಾತಕಂ ಮಹತ್
ಯಮನ ದೂತರು, ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವವರು, ಹೋಗಲಿ; ಶಾಲಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ ದೊಡ್ಡ ಪಾಪವೂ ಕೂಡ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಇತ್ಯುಕ್ತವತಿ ತಸ್ಮಿನ್ವೈ ಗಣಾ ವಿಷ್ಣೋರ್ಮಹಾದ್ಭುತಾಃ । ಆಯಯುಸ್ತಸ್ಯ ಸವಿಧೇ ಶಿಲಾಸ್ಪರ್ಶಾದ್ಗತಾಂಹಸಃ
ಅವನು ಹೀಗೆಂದ ನಂತರ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅದ್ಭುತ ಸೇವಕರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು, ಶಿಲೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಪಾಪವಿಲ್ಲದವನ ಬಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದರು.
ಪೀತವಸ್ತ್ರಾಃ ಶಂಖಚಕ್ರಗದಾಪದ್ಮವಿರಾಜಿತಾಃ । ಆಗತ್ಯ ಮೋಚಯಾಮಾಸುರ್ಲೋಹಪಾಶಾದ್ದುರಾಸದಾತ್
ಹಳದಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ, ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದಾ, ಪದ್ಮಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಅವರು ಬಂದು ಭಯಂಕರ ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಂಧನದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದರು.
ಮೋಚಯಿತ್ವಾ ಮಹಾಪಾಪಕಾರಕಂ ಪುಲ್ಕಸಂ ನರಮ್ । ಊಚುಃ ಕಿಮರ್ಥಂ ಬದ್ಧೋಽಯಂ ವೈಷ್ಣವಃ ಪೂಜ್ಯದೇಹಭೃತ್
ಮಹಾ ಪಾಪ ಮಾಡಿದ ಪुल्कಸ ಎಂಬ ಆ ಮಾನವನನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ಅವರು ಹೇಳಿದರು: 'ಪೂಜ್ಯವಾದ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ವೈಷ್ಣವನನ್ನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬಂಧಿಸಿದ್ದೀರಿ?'