ಅಥ ವಸಿಷ್ಠೋ ಭಸ್ಮಾದಾಯಾಭಿಮಂತ್ರ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸಂ ಮೋಚಯಾಮಾಸ
ಆಗ ವಸಿಷ್ಠರು ಬೂದಿಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಮಂತ್ರ ಜಪಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸನ ಬಂಧನದಿಂದ ರಾಮನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದರು.
ಪಪ್ರಚ್ಛ ಕೋ ಭವಾನಿತಿ ಸ ಚಾಹಾಹಂ ವೇದಗರ್ವಿತೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬಹುಶಃ ಪರಧನಮಪಹೃತ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸೋ ಜಾತೋ ಮೇ ನಿಷ್ಕೃತಿಂ ವಿಚಾರಯ
'ನೀನು ಯಾರು?' ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವನು 'ನಾನು ವೇದಾಧ್ಯಯನದ ಹೆಮ್ಮೆ ಹೊಂದಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಇತರರ ಹಣವನ್ನು ಕದಿದು, ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಪಾಪ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಯೋಚಿಸಿ' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ವಸಿಷ್ಠ ಉವಾಚ- ಇದಾನೀಮಿತಃ ಪರಮೇಕವರ್ಷಶತೋಪಭೋಗ್ಯಂ ರಾಕ್ಷಸತ್ವಂ ನರಕಂ ಭಾಗೀರಥೀಸ್ನಾನಮೇಕಂ ಶಿವಾಯ ಬಿಲ್ವಪತ್ರಶತಂ ಸಮರ್ಪ್ಯ ತತಃ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಪಾಪಾದ್ವಿಮುಕ್ತೋ ಭವಸೀತಿ
ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು: 'ಈಗಿನಿಂದ ಇನ್ನೂ ನೂರು ವರ್ಷ ರಾಕ್ಷಸನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ನಂತರ ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಶಿವನಿಗೆ ನೂರು ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ನೀನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುವೆ.'
ಕದಾಚಿತ್ತಾದೃಶಂ ಕೃತಪುಣ್ಯಂ ತವ ಪದಂ ಪ್ರಯಚ್ಛಾಮಿ ತದುಪರಿಶಿಷ್ಟಾಂ ಗತಿಂ ಭಜೇತಿ ವಸಿಷ್ಠವಾಕ್ಯಮಾಕರ್ಣ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸೋ ವಸಿಷ್ಠೋಪದಿಷ್ಟಪುಣ್ಯವಶಾದ್ದಿವ್ಯಶರೀರೋ ಭೂತ್ವಾ ನಮಸ್ಕೃತ್ವಾ ಸ್ವರ್ಗಂ ಜಗಾಮ
'ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ನೀನು ಹೀಗೇ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ನಾನು ನನ್ನ ಲೋಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ನಂತರ ಉನ್ನತ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೀ.' ಎಂದು ವಸಿಷ್ಠರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸನು ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದ ಪುಣ್ಯಬಲದಿಂದ ದಿವ್ಯ ಶರೀರವನ್ನು ಪಡೆದು, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
ಅಥ ರಾಮಂ ಪ್ರಾಪ್ತೇಕಾಲೇ ಉಪನೀಯ ವಸಿಷ್ಠೋ ವೇದಾನಧ್ಯಾಪಯಾಮಾಸ ಷಡಂಗಾನಿ ಮೀಮಾಂಸಾದ್ವಯಂ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರಂ ಚಾಧ್ಯಾಪಯಾಮಾಸ
ಆಮೇಲೆ ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ವಸಿಷ್ಠರು ರಾಮನಿಗೆ ಉಪನಯನ ಮಾಡಿ, ವೇದಗಳು, ಆರು ಅಂಗಗಳು, ಎರಡು ಮೀಮಾಂಸೆಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು.
ಅಥ ಧನುರ್ವೇದಮಾಯುರ್ವೇದಂ ಭರತ ಗಾಂಧರ್ವ ವಾಸ್ತು ಶಾಕುನ ವಿವಿಧಯುದ್ಧಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಚ
ನಂತರ ಧನುರ್ವೇದ, ಆಯುರ್ವೇದ, ಸಂಗೀತ, ವಾಸ್ತು, ಶಾಕುನ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಯುದ್ಧಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು.
ಅಥ ವಿವಾಹಂ ಕರ್ತುಕಾಮೇನ ರಾಜ್ಞಾ ದಶರಥೇ ನಾನಾನಾದೇಶಜನಪತೀನ್ಪ್ರತಿ ದೂತಾಃ ಪ್ರೇರಿತಾಃ
ನಂತರ ವಿವಾಹವನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ ರಾಜ ದಶರಥನು ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತಗಳಿಗೆ ದೂತರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.
ಅಥ ಕಶ್ಚಿಚ್ಛೀಘ್ರಮಾಗತ್ಯ ರಾಜಾನಮಿದಮಬ್ರವೀತ್
ಆಗ ಒಬ್ಬನು ಬೇಗ ಬಂದು ರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ರಾಜನ್ವಿದರ್ಭದೇಶಾಧಿಪತಿರ್ವಿದೇಹೋನಾಮ ರಾಜಾ ತಸ್ಯ ಪುತ್ರೀ ವೈದೇಹೀ ಹೋಮಲಬ್ಧಾರೂಪೇಣ ಲಕ್ಷ್ಮೀಸಮಾ ಸರ್ವಲಕ್ಷಣಸಂಪನ್ನಾ ರಾಮಯೋಗ್ಯಾ ವಿದ್ಯತೇ ಸ ಚ ತಾಂ ದಾತುಂ ರಾಜಾ ರಾಮಾಯೋದ್ಯತಃ ತದ್ಗಮ್ಯತಾಂ ಶೀಘ್ರಮಿತಿ
ರಾಜನೇ, ವಿದರ್ಭ ದೇಶದ ರಾಜನಿಗೆ ವಿಧೇಹ ಎಂಬ ಹೆಸರು. ಅವನಿಗೆ ವೈದೇಹಿ ಎಂಬ ಮಗಳು ಇದ್ದಳು. ಆಕೆ ಹೋಮದಿಂದ ಲಭಿಸಿದವಳು, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಂತೆ ಕಂಗೊಳಿಸುವವಳು, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದಳು, ರಾಮನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯಳಾಗಿದ್ದಳು. ಈಗ ಆ ರಾಜನು ಆಕೆಯನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಬೇಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಬಾಲಿಕಾಶ್ಚ ವಿದ್ಯುಲ್ಲತಾಂಶುಶೋಧಿತಗಾತ್ರಯಷ್ಟಯ ಉದ್ಭಿನ್ನಕುಚಕಮಲಕುಡ್ಮಲವಿವಿಧಹಾರೋಪಶೋಭಿವಕ್ಷಸೋ ಯತ್ಕಿಂಚಿದ್ಭಾಷಿಣ್ಯೋಽತಿಚಪಲಮೃದುಗತಯೋ ವೃದ್ಧವನಿತಾಶ್ಚಾಗಚ್ಛನ್
ಅಲ್ಲಿ ಬಾಲಕಿಯರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು. ಅವರ ದೇಹ ವಿದ್ಯುತ್ ಲತೆಯಂತೆ ಸೊಗಸಾಗಿತ್ತು, ಮೊಳಕೆಯಂತೆ ಮೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸ್ತನಗಳು, ವಿವಿಧ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ವಕ್ಷಸ್ಥಳ, ಕಡಿಮೆ ಮಾತಾಡುವ, ತುಂಬಾ ಮೃದುವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಚುರುಕಾಗಿ ನಡೆಯುವ, ವಯಸ್ಸಾದ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೂಡ ಬಂದಿದ್ದರು.
ಅಥಾಭಿಕಲನಾರ್ಥಂ ವಿಲಾಸಿನ್ಯೋ ನಿಶಾದೂರ್ವಾಕ್ಷತಾಮಂತ್ರಮಂಗಲಕಜ್ಜಲಿತಕೈಶಿಕಧಮಿಲ್ಲಲತಾಗ್ರಂಥಿ-ತ ಜಟೋಪಶೋಭಿತ ಸೀಮಂತಶೀರ್ಷಶೋಭಿತನಾಸಾಮುಖವಿಚಿತ್ರಾಭರಣಾರ್ಹಣಹೇಮಪಾತ್ರಾವಸ್ಥಿತಾಜ್ಯಗುಗ್ಗಲು ಫಲಾದಿಸೌಭಾಗ್ಯದ್ರವ್ಯಮುದ್ವಹಂತೀಭಿಃ ಸ್ತ್ರೀಭಿರನ್ಯೈರಪಿಶೋಭಿತಜನೈಃ ಸ ರಾಜಾ ನಿರ್ಜಗಾಮ
ಆಮೇಲೆ ವಿವಾಹದ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸುಂದರ ಮಹಿಳೆಯರು, ಹಳದಿ ಹಚ್ಚಿದ ಕೂದಲನ್ನು ಜಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಮಾಣಿಕ್ಯಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಸೀಮಂತದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ, ಮೂಗು ಮತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಆಭರಣ ಧರಿಸಿದ, ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪ, ಗುಗ್ಗುಲು, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಶುಭದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತ ಮಹಿಳೆಯರು, ಇತರ ಜನರೊಡನೆ, ಆ ರಾಜನು ಹೊರಟನು.
ತದಾನೀಂ ಮಂಗಲತುರ್ಯಘೋಷಾದೇವ ದುಂದುಭಿಭೇರೀನಿಃಸಾಣಮರ್ದಲಶಂಖಾದಿನಾದಾಃ ಪ್ರಾದುರ್ಬಭೂವುಃ
ಅಂದು ಮಂಗಳವಾದ ವಾದ್ಯಗಳ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಬಂದಿತು. ದುಂಡುಭಿ, ಭೇರಿ, ಮೃದಂಗ, ಶಂಖ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮೊಳಗಿತು.
ಗಾಯಕಾಶ್ಚ ಮಂಗಲಾನಿ ಜಗುಃ
ಗಾಯಕರೂ ಮಂಗಳಗಾನಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು.
ಮಂಗಲವೇದವಾಕ್ಯಾನುಪಾಠೇನ ವೈದಿಕಾಃ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ । ಕುಲಪಾಠಕಾ ಭೇರೀಘೋಷೇಣ ಕೃತ್ಸ್ನಮಾಕಾಶಮಾಪೂರಯನ್
ವೇದಪಾಠ ಮಾಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮಂಗಳವಾದ ವೇದವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿದರು. ಕುಲಪಾಠಕರು ಭೇರಿಯ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಆಕಾಶವನ್ನೆಲ್ಲ ತುಂಬಿಸಿದರು.
ಅಥಾನ್ಯೋನ್ಯಾಕ್ಷತಪೂರ್ವಮಂಗೀಕುರ್ವಂತಃ ಸೂತಬಂದಿಜನಾದಿಭಿಃ ಸ್ತೂಯಮಾನಾಃ ಪುರಂ ಪ್ರವಿವಿಶುಃ
ಆಮೇಲೆ ಪರಸ್ಪರ ಅಕ್ಷತವನ್ನು ಹಾಕಿ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಸೂತರು ಮತ್ತು ಬಂಧಿಗಳು ಸ್ತುತಿಸಿದಂತೆ, ಅವರು ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
ವಿದೇಹನಗರಾತ್ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗೇ ನಿರ್ಮಿತಂ ಮಂದಿರಂ ದಶರಥಃ ಪ್ರವಿವೇಶ
ವಿಧೇಹನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ದಶರಥನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಅವಶಿಷ್ಟಾಶ್ಚ ಯಥಾಯೋಗ್ಯಂ ಭವನಂ ವಿವಿಶುಃ
ಉಳಿದವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.
ಅಥ ನಾರದೋ ಮಿಥಿಲಾಂ ತದಾನೀಮೇವಾಗಚ್ಛತ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾರದನು ಮಿಥಿಲಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದನು.
ವಿದೇಹೋಽಪಿ ದೇವರ್ಷಿಮಭಿಪೂಜ್ಯ ಸ್ವಾಗತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭೋಜನಂ ಕಾರಯಿತ್ವಾ। ಸುಖಾಸೀನಾಯ ಮುನಯೇ ಸಘನಸಾರಂ ತಾಂಬೂಲಂ ದತ್ವಾ ವ್ಯಜ್ಞಾಪಯತ್
ವಿಧೇಹನು ದೇವರ್ಷಿಯನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಊಟವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡ ಮುನಿಗೆ ಸುಗಂಧ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ನೀಡಿ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಾತು ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಶ್ವೋ ವಿವಾಹೇ ಭವಾನ್ಸ್ಥಾತುಮರ್ಹತಿ ಕಾರಯಿತುಂ ವಿವಾಹಮ್
ನಾಳೆ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ನೀವು ಇದ್ದು, ವಿವಾಹವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವಿನಂತಿಸಿದನು.
ಶ್ವೋ ಹಿ ನಕ್ಷತ್ರಂ ಸೂರ್ಯನಕ್ಷತ್ರದರ್ಶನಂ ತತ್ರ ವಿವಾಹೋ ನ ಕರ್ತವ್ಯ ಇತಿ
ನಾಳೆ ಸೂರ್ಯನಕ್ಷತ್ರದ ಸಂಯೋಗ ಇದೆ. ಆ ದಿನ ವಿವಾಹ ಮಾಡಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಅಥ ಮೌಹೂರ್ತಿಕಂ ವೃದ್ಧಗಾರ್ಗ್ಯಮಾಹೂಯ ರಾಜಾ ಪಪ್ರಚ್ಛ ಕ್ವ ವಿವಾಹಮುಹೂರ್ತಃ
ಆಗ ರಾಜನು ವಯೋವೃದ್ಧ ಗಾರ್ಗ್ಯನನ್ನು ಕರೆಸಿ, 'ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಯಾವ ಮುಹೂರ್ತ ಸೂಕ್ತ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
ಶ್ವ ಇತಿ ಗಾರ್ಗ್ಯ ಉವಾಚ
ಗಾರ್ಗ್ಯನು 'ನಾಳೆ' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ರಾಜಾ ಚ ನಾರದಂ ಗಾರ್ಗ್ಯಂ ಚೋದೀಕ್ಷ್ಯ ಭೋ ಇದಮಿತ್ಥಮಿತಿ ಪಪ್ರಚ್ಛ
ಅವನು ನಾರದ ಮತ್ತು ಗಾರ್ಗ್ಯರನ್ನು ನೋಡಿ, 'ಇದೀಗ ಹೀಗೆನಾ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
ಅಥ ನಾರದೋ ಗಾರ್ಗ್ಯಮುವಾಚ
ಆಗ ನಾರದನು ಗಾರ್ಗ್ಯನೊಡನೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಕಥಮುಕ್ತಂ ಲಗ್ನಂ ದಾಸ್ಯಸಿ
ನೀನು ಶುಭ ಸಮಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೇಳುತ್ತೀಯೆ?
ಅಥ ಗಾರ್ಗ್ಯೋ ವಿಷಘಟಿಕಾಶ್ಚ ವಿಹಾಯ ಲಗ್ನಂ ದಾಸ್ಯಾಮಿ ಇತ್ಯುವಾಚ
ಆಗ ಗಾರ್ಗ್ಯನು, 'ಅಶುಭ ಘಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನಾನು ಶುಭ ಸಮಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ,' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಅಥ ವಸಿಷ್ಠಾದೀನ್ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ತೇ ಚ ತತ್ರ ಗತ್ವಾ ತಾಂ ಚ ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ಲಗ್ನಂ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯಾಯೋಧ್ಯಾಮೇತ್ಯ ರಾಜಾನಮುಕ್ತ್ವಾ ರಾಮಸಹಿತಾಃ ಪೃಥಿವೀಪತಿಸಮೇತಾಃ ಶೀಘ್ರಂ ವಿವಿಧ ಕರಿ ತುರಗ ಶಕಟ ಶಿಬಿಕಾಂದೋಲಿಕಾಭಿರತಿಸುಭಗರೂಪಭೋಗವಿಲಾಸಕ್ರಿಯಾನಿಪುಣಾ ವಿದಿತವಿವಿಧಚೇಷ್ಟಾಗಂಧರ್ವಾಃ ಕಾಮಶಾಸ್ತ್ರಸುಕುಶಲಾಃ ಮೃದುಕಠಿನಪೃಥುಪಯೋಧರಾಸನ್ನ ಕಂಠಾಃ ಸ್ಥೂಲಸೂಕ್ಷ್ಮಲಲಾಟಬಿಂಬದಶನಚ್ಛದಮುಖಪಂಕಜಾಃ ಕುಟಿಲಕುಂತಲದೀರ್ಘಕೇಶಧಮ್ಮಿಲ್ಲಾಃ ಕನಕಪತ್ರಕರ್ಣಾಃ ಸ್ನಾನಚೇಷ್ಟಯೋತ್ಥಿತರೋಮಶೋಭಿತ ಜಪಾಕುಸುಮರಕ್ತದಶನಾ ವಿಶದವಿಸ್ಫುರಚ್ಛಫರೀಲೋಚನಾಃ ಶುಕ್ತಿಕಾಸದೃಶಶ್ರವಣಾಃ ನಕ್ಷತ್ರಸದೃಶಸ್ಥೂಲಮುಕ್ತಾಫಲೋಪಶೋಭಿತನಾಸಾಪುಟಾ ಮುಕುರಸದೃಶಕಪೋಲಾಸ್ತಿಲಪ್ರಸೂನನಾಸಿಕಾ ಆನಮ್ರಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶಚೂಚುಕಾ ಇಂದ್ರಗೋಪಪ್ರತೀಕಾಶಾಧರಪುಟದಶನಕ್ಷತಾಃ ಸಮದೀರ್ಘಕಾಂಗಪ್ರದರ್ಶನಾಸ್ಥಿತಸರ್ವಪ್ರದೇಶವರ್ತುಲಾ ನಾತಿಮಾಂಸಲಾಃ ಪಿಂಡಕಾಗ್ರಂಥಿನೀವ್ಯೋವಲಿತಬಾಹುಮೂಲಾ ಅನತಿಚಿರಕಾಲೋತ್ಥಿತರೋಮತಯಾ ಹರಿದ್ರಾ ವರ್ಣತಯಾ ಚ ಕರ್ಣಿಕಾರದಲಸದೃಶಬಾಹುಮೂಲಾ ಮೃದುಸ್ನಿಗ್ಧವರ್ತುಲಸೂಕ್ಷ್ಮಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶಾಃ ಕಠಿನಸ್ಥೂಲವರ್ತುಲಾಮಗ್ನಚೂಚುಕಪರಸ್ಪರಸ್ಥಾನಾಕ್ರಮಣಸ್ಪರ್ದ್ಧಿ ಪಯೋಧರಮಧ್ಯಲಬ್ಧಪದಕಪಯೋಧರೋಪರಿಚಂಚಲವಿವಿಧಮಣಿಮಯ ಹಾರೋಪಶೋಭಿತ ವಕ್ಷಃಸ್ಥಲಾಃ ಪಯೋಧರಪರಿತೋ ಲಬ್ಧಪದತಯಾ ತರುಣದೃಷ್ಟಿಪರಮ್ಪರತಯಾ ಅಸಮಾನಯಾನಾಭಿಕೂಪೋಪರಿತನ ರೋಮರಾಜ್ಯೋಪಶೋಭಿತೋದರಪ್ರದೇಶಾ ಭಜ್ಯಮಾನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಲೀಕರಣಏವ ವಲೀತ್ರಯೋಪಶೋಭಿತ ಮುಷ್ಟಿಗ್ರಾಹ್ಯಮಧ್ಯಾಃ ಕರಿಕರೋಪಮಜಘನಪ್ರದೇಶಾ ಅರೋಮಸದೃಶಮೃದುಸ್ನಿಗ್ಧಾಮಲಾ ಸಮಜಾನ್ವ್ಯಃ ಕದಲೀಸ್ತಂಭಸಂನಿಭೋರುಯುಗಲಾ ಆಮಗ್ನಜಾನುಕೃಶಕುಶವರ್ತುಲಪಿಂಡಿಕಾರಹಿತಜಂಘಾ ಆಮಗ್ನಗುಲ್ಫಾ ಆಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ನಿಗ್ಧಾ ದೀರ್ಘದೀರ್ಘಾಂಗುಲೀ ಪಾದಾನೂಪುರರವಾಹ್ವಯಮಾನಮದನಾ ಹಂಸಮತಂಗಜಗಮನಾ ದಕ್ಷಿಣಾಂಗುಷ್ಠಸ್ಪರ್ಶಿಕಚ್ಛಾಗ್ರಾ ಉಪರಿಕಚ್ಛಂ ನೀವೀಂ ಕೃತ್ವಾ ಕರದ್ವಯಯುತಾ ವಸ್ತ್ರಪ್ರದೇಶಕಂಠಮಪ್ರಾವೃತ್ಯಾ ಪರವಸನಪರಿಭಾಗಾ ವೃತಸ್ತನವಸನಾ ಪರಭಾಗೇ ವಾಮಾಂಸ ಏವ ದಕ್ಷಿಣಪಾರ್ಶ್ವಗತೇನ ದಶಾಭಾಗೇನ ನಾಭಿಪ್ರಾಂತೇನ ಪ್ರವೇಶಿತೋಪಶೋಭಿತಗಾತ್ರಯಷ್ಟಯೋ ಯೋಷಿತೋ ವಿವಾಹಮಂಗಲಕರ್ಮಕರಣಾಯಾನೇಕಶ ಆಗಚ್ಛನ್
ಆಮೇಲೆ ವಸಿಷ್ಠರು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಆಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಶುಭಮuhur್ತವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಬಂದು, ರಾಜನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ರಾಮನೂ ಇತರ ರಾಜರೂ ಸೇರಿ, ಬೇಗನೆ ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು. ಆ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ರಥ, ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ, ಡೋಲಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದಂತೆ ಹೋಗಿದರು. ಅವರೊಡನೆ ಸುಂದರ ರೂಪ, ವಿನೋದ, ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಟು ಗಂಧರ್ವರು, ಕಾಮಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರು, ಮೃದುವೂ ಗಟ್ಟಿಯಾದರೂ, ವಿಶಾಲವಾದ ಸ್ತನಗಳುಳ್ಳ, ಸೊಂಟ ಹತ್ತಿರದ, ದೊಡ್ಡ-ಚಿಕ್ಕ ನೆತ್ತಿಯ, ಹಸಿರು ಮುಖದ, ಉದ್ದ ಕೂದಲನ್ನು ಜಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ, ಚಿನ್ನದ ಕಿವೊಲಗ ಹಾಕಿದ, ಸ್ನಾನದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ, ಜಪಾಕುಸುಮದಂತೆ ಕೆಂಪಾದ ಹಲ್ಲುಗಳ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮೀನು ಕಣ್ಣಿನ, ಶಂಖದಂತೆ ಕಿವಿಯ, ನಕ್ಷತ್ರದಂತೆ ಮುತ್ತಿನ ನಾಸಿಕಾಭರಣದ, ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ ಬಗಲಿನ, ಎಳ್ಳಿನ ಹೂವಿನಂತೆ ಮೂಗಿನ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಾಗಿದ ಸ್ತನಗಳ, ಇಂದ್ರಗೋಪದಂತೆ ತುಟಿಯ, ಕಡಿತದ ಗುರುತುಳ್ಳ ಹಲ್ಲಿನ, ಸಮವಾದ ದೇಹದ, ಸುತ್ತಲೂ ವೃತ್ತವಾದ, ಹೆಚ್ಚು ಮಾಂಸವಿಲ್ಲದ, ಕೈಮೂಳೆಯಲ್ಲಿ ಗುಂಡಿಗಳಿರುವ, ಕರ್ಣಿಕಾರದ ಹೂವಿನಂತೆ ಕೈಯ, ಮೃದುವಾದ, ಸೊಂಟ ಸಣ್ಣದ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ, ವೃತ್ತವಾದ, ಕುಳಿತುಕೊಂಡ ಸ್ತನಗಳ, ವಿವಿಧ ಮಣಿಯ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಸ್ತನದ ಮೇಲೆ ಬಟ್ಟೆ ಸುತ್ತಿದ, ಯುವಕನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿರುವ, ಹೊಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ ರೋಮರೇಖೆ ಹೊಳೆಯುವ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಡಿಲುಗಳಿರುವ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಬಹುದಾದ ಸೊಂಟದ, ಆನೆಯ ಕಾಲಿನಂತೆ ಜಘನದ, ಮೃದುವಾದ, ಶುಭ್ರವಾದ, ಸಮವಾದ ಮೊಣಕಾಲಿನ, ಬಾಳೆಕಂಬದಂತೆ ತೊಡೆಯ, ಸುತ್ತು ಇಲ್ಲದ ಕಾಲು, ಕುಳಿತುಕೊಂಡ ಗುಳಿಗೆ, ಉದ್ದವಾದ ಬೆರಳು, ಹಂಸ-ಮತ್ತಂಗದಂತೆ ನಡೆಯುವ, ಬಲಗಡೆಯ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಮೇಲಿನ ಬಟ್ಟೆ ತಟ್ಟುವ, ಎರಡು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆ ಹಿಡಿದು, ಕಂಠವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ, ಸ್ತನದ ಮೇಲೆ ಬಟ್ಟೆ ಸುತ್ತಿದ, ಎಡ ಭಾಗ ಮುಚ್ಚಿದ, ಬಲ ಭಾಗ ತೆರೆದ, ನಾಭಿಯ ಹತ್ತಿರ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ವಿವಾಹದ ಮಂಗಳಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅನೇಕ ಯುವತಿಯರು ಇದ್ದರು.
ಅಥ ವಿದೇಹೇ ಪುರತಃ ಕ್ರೋಶಮಾತ್ರೇ ಚೂತವನಿಕಾಯಾಂ ವಿವಿಧವಿಟಪವಿಸ್ತರಪ್ರದೇಶವಿವಿಧವಿಹಂಗಕೂಜಿತಾ-ಕರ್ಣನದತ್ತಕರ್ಣವನಹರಿಣಶಾವವತ್ಯಾಂ ಮಹಾರಜತನಿರ್ಮಿತೋಚ್ಚನೀಚಪ್ರಾಸಾದೋಪಶೋಭಿತಪ್ರದೇಶವಿವಿಧವಿಹಂಗಾಯಾಂ ಹೇಮವಲ್ಕಲಸಂವೀತಭಸಿತೋ-ದ್ಧೂಲಿತಶರೀರಜಟಿಲಮುನಿಗಣಧ್ಯಾನೋಪಾಸನೋಪಶೋಭಿತವೃಕ್ಷಮಾಲಾಯಾಂ ವಿವಿಧವಿದ್ಯಧರವಧೂಪಯೋಧರಭಾರಾಭಿಭೂತವಿಚರಿತತರಂಗಸರಸೀಯುತಾಯಾಂ ಸರಸ್ತೀರಮಿಲಿತಸೈರಂಧ್ರೀಯುವತಿಭಿರಾಹೂಯಮಾನ ತರುಣಜನಾಯಾಂ ನಾನಾವರ್ಣಕುಸುಮಸೌರಭವಾಸಿತಾಶೇಷಪ್ರದೇಶಾಯಾಮಿತಸ್ತತೋ ರಿರಂಸಯಾ ಪ್ರದರ್ಶಿತಸ್ಫಾರಶಫರೀವಿಲೋಚನತರಲಚಕ್ಷುಷಾ ಪ್ರಭಾವಿಲಸಿತಶರೀರವೇಶ್ಯಾಜನಾಯಾಂ ವಿವಿಧಾಶ್ಚರ್ಯಯುತಾಯಾಂ ದಶರಥಃ ಸಾಮಾತ್ಯಪುರೋಹಿತಾಭಿರಾಮರಾಮಾದಿಪುತ್ರಸಹಿತಃ ಸುಖಮುವಾಸ
ಆಮೇಲೆ ವಿಧೇಹನ ಮುಂದೆ, ಒಂದು ಕ್ರೋಶ ದೂರದ ಚಂಪೇ ಹಣ್ಣಿನ ತೋಟದಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ಮರಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೂಗು, ಕಿವಿಗೆ ಹಿತವಾದ, ಕಾಡು ಜಿಂಕೆ ಮರಿಗಳು, ಬೆಳ್ಳಿ ಪ್ರಾಸಾದಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳ ಗೂಡು, ಚಿನ್ನದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದ, ಭಸ್ಮದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ, ಜಟಾಧಾರಿ ಮುನಿಗಳು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಮರಗಳ ಸಾಲು, ವಿದ್ಯಾಧರ ವಧುಗಳು ಭಾರವಾದ ಸ್ತನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರೋವರದ ಹತ್ತಿರ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಸರೋವರದ ದಂಡೆಯ ಬಳಿ ಸೈರಂಧ್ರೀಯರು ಯುವಕರನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣದ ಹೂಗಳ ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪ್ರದೇಶ, ಹಸಿರು ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಆಸೆಯಿಂದ ನೋಡುವ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ದೇಹದ ವೇಶ್ಯೆಯರು, ವಿಚಿತ್ರ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ದಶರಥನು ಸಚಿವರು, ಪುರೋಹಿತರು, ರಾಮ ಮತ್ತು ಇತರ ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸಿಸಿದರು.
ಅಥ ವೈದೇಹೋಽಪಿ ಮಿಥಿಲಾಂ ನಾನಾಪತಾಕೋಪಶೋಭಿತಾಂ ವಿವಿಧಪ್ರಾಸಾದಗೋಪುರೋದ್ಯಾನದೇವತಾಯತನೋಪಶೋಭಿತಾಮನ್ಯೋನ್ಯಕೇಲಿಚತುರಯುವತಿಜನಾನುಕೀರ್ಣಾಮುಶೀರವಿರಚಿತಮಹಾಪ್ರಪಾಂ ಸುಕೇಲೀಜನೋಪಶೋಭಿತವಿಶಿಖಾಂ । ವಿವಿಧಪಣ್ಯೋಪಶೋಭಿತರಥ್ಯಾಂ ತತ್ರತತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಘೋಷಶೋಭಿತಮಠಾಂ ಪ್ರತಿಮಂದಿರಂ ಮೀಮಾಂಸಾದಿವ್ಯಾಖ್ಯಾನಸಂಪಾದಿ ಸಾಮಾಧ್ಯಯನಾಂ ಸುಪುಣ್ಯಹವಿರ್ಗಂಧಸಾಮಾದಿಸ್ವರಪದಕ್ರಮಶ್ರುತಿಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾಟಿಕಾಮನೇಕಪರಿವೃಢಮಂದಿರಪ್ರವೇಶನಿಷ್ಕ್ರೀತಾಗುರುಕುಂಕುಮಾಧ್ವರ್ಯ್ಯುವೇಷಾಂ ಮೃದುಲವಸನ ತಾಂಬೂಲ ರಕ್ತದಂತಚ್ಛದಕಾಮಿನೀಮೃದುವಚನಕಠಿನವಚನಕರಸಂಜ್ಞಾನಿರ್ದ್ಧಾರಿತ ಪ್ರತಿವಚನವಿವಿಧೋಪಾಯನಾ ಹರಣಕರಜನೋಪಶೋಭಿತಾಂ ಮೃದುಧವಲಜಘನಪರಿವೀತವಸ್ತ್ರೋಪರಿಭಾಗೇನ ಸ್ನಿಗ್ಧವರ್ತುಲಪರಸ್ಪರಸಂಘರ್ಷಪಯೋಧರಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶೋಪಶೋಭಿತ ವಾಮಾಂಸಕಂದೋಪಶೋಭಿತವನಿತಾಂ ವಿವಿಧಮುಕ್ತಾಹಾರಜಪಾಸಂಕಾಶದಶನಚ್ಛದ ಮಂದಹಾಸಮಾಲಾಕಾರಸಹಸ್ರೋಪಶೋಭಿತಾಂ ಪುಣ್ಯಾಸವಸಾಧನಮಂದಿರಾಂ ತತ್ರತತ್ರ ವಿಚಿತ್ರತೋರಣಾಂ ವಿಶುದ್ಧವೀಥಿಕಾಂ ತತ್ರತತ್ರ ಸ್ಥಾಪಿತಕಲ್ಪಪಾದಪಾಂ ರಂಭಾವಿಭೂಷಿತದ್ವಾರಾಂ ಪುರೀಂ ಶೋಭಿತಾಂ ಶೋಭಯಾಮಾಸ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಧೇಹನು ಮಿಥಿಲಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಆ ನಗರವು ನಾನಾ ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಸಾದಗಳು, ಗೋಪುರಗಳು, ಉದ್ಯಾನಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು, ಪರಸ್ಪರ ಆಟವಾಡುವ ಯುವತಿಯರಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು, ಉಶೀರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಮಹಾ ಜಲಮಂಟಪ, ಆಟವಾಡುವ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ ಬೀದಿ, ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ರಸ್ತೆ, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ವೇದಘೋಷದ ಮಠಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಮಾಂಸಾದಿ ಗ್ರಂಥಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ, ಸಾಮಗಾನ ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳ, ಪುಣ್ಯಹವಿಸಿನ ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ತೋಟಗಳು, ಒಳಹೊಕ್ಕು ಹೊರಬರುವ ಗುರುಗಳು, ಕುಂಕುಮ ಧರಿಸಿದ ಯಜ್ಞಿಕರು, ಮೃದುವಾದ ಬಟ್ಟೆ ಹಾಕಿದ, ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವ, ಕೆಂಪು ಹಲ್ಲುಗಳ, ಮೃದುವಾಗಿ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ, ಸಂಜ್ಞೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಟು, ವಿವಿಧ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತ ಮಹಿಳೆಯರು, ಮೃದುವಾದ ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆ ಸುತ್ತಿದ, ಸ್ತನಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ, ಎಡ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ವಿವಿಧ ಮುತ್ತು ಹಾರಗಳ, ಜಪಾಕುಸುಮದಂತೆ ಹಲ್ಲು, ಮಂದಹಾಸವಿರುವ, ಮದ್ಯಮಂದಿರಗಳು, ವಿಭಿನ್ನ ತೋರಣಗಳು, ಶುಭ್ರವಾದ ಬೀದಿಗಳು, ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳು, ರಂಭೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಆ ನಗರವು ಬಹಳ ಚೆಂದವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.