ಯಥಾಯೋಗಸಹಸ್ರೇಣ ಯೋಗೋ ಲಭ್ಯೇತ ಮಾನವೈಃ । ಯಸ್ತು ಸರ್ವಾಣಿ ರತ್ನಾನಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ
ಹಾಗೆಯೇ, ಸಾವಿರಾರು ಯೋಗಗಳ ಪ್ರಯತ್ನದಂತೆ, ಎಲ್ಲ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕೊಡುವವನು—
ತೇನ ದಾನೇನ ದತ್ತೇನ ಯೋಗೋ ಲಭ್ಯೇತ ಮಾನವೈಃ । ಪ್ರಯಾಗೇ ತು ಮೃತಸ್ಯೇದಂ ಸರ್ವಂ ಭವತಿ ನಾನ್ಯಥಾ
ಆ ದಾನದಿಂದ, ಆ ಕೊಡುಗೆಯಿಂದ, ಮಾನವರಿಗೆ ಯೋಗ ಸಿಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಯುವವನು ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಬೇರೆಡೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಧಾನಹೇತುಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಶ್ರದ್ದಧತ್ಸು ಚ ಭಾರತ । ಯಥಾ ಸರ್ವೇಷು ಭೂತೇಷು ಸರ್ವತ್ರೈವ ತು ದೃಶ್ಯತೇ
ಹೇ ಭಾರತ, ನಂಬಿಕೆಯಿರುವವರಿಗೆ ನಾನು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಬ್ರಹ್ಮ ನೈವಾಸ್ತಿ ವೈ ಕಿಂಚಿದ್ಯದ್ವಕ್ತುಂ ತ್ವಿದಮುಚ್ಯತೇ । ಯಥಾ ಸರ್ವೇಷು ಭೂತೇಷು ಬ್ರಹ್ಮ ಸರ್ವತ್ರ ಪೂಜ್ಯತೇ
ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ವಿವರಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪೂಜ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಏವಂ ಸರ್ವೇಷು ಲೋಕೇಷು ಪ್ರಯಾಗಃ ಪೂಜ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ । ಪೂಜ್ಯತೇ ತೀರ್ಥರಾಜಸ್ಯ ಸತ್ಯಮೇತದ್ಯುಧಿಷ್ಠಿರ
ಹೀಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಗೌರವದಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ತೀರ್ಥಗಳ ರಾಜನಾದ ಪ್ರಯಾಗ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಪೂಜಿತವಾಗಿದೆ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರ.
ಬ್ರಹ್ಮಾಪಿ ಸ್ಮರತೇ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಯಾಗಂ ತೀರ್ಥಮುತ್ತಮಮ್ । ತೀರ್ಥರಾಜಮನುಪ್ರಾಪ್ಯ ನೈವಾನ್ಯತ್ಕಿಂಚಿದಿಚ್ಛತಿ
ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಕೂಡ ಪ್ರತಿ ದಿನ ಪ್ರಯಾಗದ ಮಹಾತೀರ್ಥವನ್ನು ನೆನೆಸುತ್ತಾನೆ. ತೀರ್ಥಗಳ ರಾಜನನ್ನು ಪಡೆದವನು ಮತ್ತೇನನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಕೋ ಹಿ ದೇವತ್ವಮಾಸಾದ್ಯ ಮಾನುಷತ್ವಂ ಚಿಕೀರ್ಷತಿ । ಅನೇನೈವಾನುಮಾನೇನ ತ್ವಂ ಜ್ಞಾಸ್ಯಸಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ
ದೇವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದವನು ಮತ್ತೆ ಮಾನವನಾಗಬೇಕೆಂದು ಯಾರು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ? ಇದೇ ತರ್ಕದಿಂದ ನೀನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಯುಧಿಷ್ಠಿರ.
ಯಥಾ ಪುಣ್ಯಮಪುಣ್ಯಂ ವಾ ತಥೈವ ಕಥಿತಂ ಮಯಾ । ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಉವಾಚ- ಶ್ರುತಂ ತದ್ಯತ್ತ್ವಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ವಿಸ್ಮಿತೋಽಹಂ ಪುನಃ ಪುನಃ
ಪುಣ್ಯ ಅಥವಾ ಪಾಪಗಳ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದೆನೋ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು: ನೀನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಕಥಂ ಯೋಗೇನ ತತ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಃ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಸ್ತು ಕರ್ಮಣಾ । ತದಾ ಚ ಲಭತೇ ಭೋಗಾನ್ಗಾಂ ಚ ತತ್ಕರ್ಮಣಾಂ ಫಲಮ್
ಯೋಗದಿಂದ ಆ ಸಾಧನೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಕರ್ಮದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು? ಆ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಭೋಗಗಳನ್ನೂ ಫಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆಯೆ?
ತಾನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ಪೃಚ್ಛಾಮಿ ಪುನರ್ಯೈಃ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ಮಹೀಮ್ । ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಉವಾಚ- ಶೃಣುರಾಜನ್ಮಹಾಬಾಹೋ ಯಥೋಕ್ತಕರ್ಮ್ಮಣಾ ಮಹೀ
ಯಾವ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ನಾನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾಬಾಹು ರಾಜನೇ, ಹೇಳಲಾದ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳು.
ಗಾಮಗ್ನಿಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಕಾಂಚನಂ ಸಲಿಲಂ ಸ್ತ್ರಿಯಃ । ಮಾತರಂ ಪಿತರಂ ಚೈವ ಯೋ ನಿಂದತಿ ನರಾಧಿಪ
ಯಾರು ಹಸು, ಅಗ್ನಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಶಾಸ್ತ್ರ, ಬಂಗಾರ, ನೀರು, ಮಹಿಳೆ, ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂದೆಯನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೋ, ರಾಜನೇ—
ನೈತೇಷಾಮೂರ್ಧ್ವಗಮನಮೇವಮಾಹ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ । ಏವಂ ಯೋಗಸ್ಯ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಿಃ ಸ್ಥಾನಂ ಪರಮದುರ್ಲಭಮ್
ಅವರಿಗೇನು ಮೇಲಿನ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಬಹಳ ದುರ್ಲಭವಾದ ಸ್ಥಾನ.
ಗಚ್ಛಂತಿ ನರಕಂ ಘೋರಂ ಯೇ ನರಾಃ ಪಾಪಕಾರಿಣಃ । ಹಸ್ತ್ಯಶ್ವಂ ಗಾಮನಡ್ವಾಹಂ ಮಣಿಮುಕ್ತಾದಿ ಕಾಂಚನಮ್
ಪಾಪಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವವರು ಭಯಾನಕ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ಹಸು, ವಾಹನ, ರತ್ನ, ಮುತ್ತು ಅಥವಾ ಬಂಗಾರವನ್ನು ಕಳವುಮಾಡುತ್ತಾರೋ—
ಪರೋಕ್ಷಂ ಹರತೇ ಯಸ್ತು ಪಶ್ಚಾದ್ದಾನಂ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ । ನ ತೇ ಗಚ್ಛಂತಿ ವೈ ಸ್ವರ್ಗಂ ದಾತಾರೋ ಯತ್ರ ಭೋಗಿನಃ
ಯಾರು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ನಂತರ ದಾನವಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೋ, ಅಂತಹ ದಾತರು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲಿ ಭೋಗಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅನೇನ ಕರ್ಮ್ಮಣಾ ಯುಕ್ತಾಃ ಪಚ್ಯಂತೇ ನರಕೇಽಧಮಾಃ । ಏವಂ ಯೋಗಂ ಚ ಧರ್ಮ್ಮಂ ಚ ದಾತಾರಂ ಚ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ
ಇಂತಹ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಅಧಮರು ನರಕದಲ್ಲಿ ಬಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಯೋಗ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ದಾನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರ.
ಯಥಾ ಸತ್ಯಮಸತ್ಯಂ ವಾ ಅಸ್ತಿ ನಾಸ್ತೀತಿ ಯತ್ಫಲಮ್ । ನಿರುಕ್ತಂ ತು ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯಥಾಯಂ ಸ್ವಯಮಾಪ್ನುಯಾತ್
ಸತ್ಯ ಅಥವಾ ಅಸತ್ಯ, ಇದೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲ ಎಂಬುದರಿಂದ ಯಾವ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೋ, ಅದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ತಾನೇ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೋ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಪಾದ್ಮೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಸ್ವರ್ಗಖಂಡೇ ಪ್ರಯಾಗಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ಷಟ್ಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಹೀಗೆ ಶ್ರೀಪದ್ಮ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಸ್ವರ್ಗಖಂಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಗ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದ ನಾಲ್ವತ್ತಾರುನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು.
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಉವಾಚ- ಶೃಣು ರಾಜನ್ಪ್ರಯಾಗಸ್ಯ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಪುನರೇವ ತು । ನೈಮಿಷಂ ಪುಷ್ಕರಂ ಚೈವ ಗೋತೀರ್ಥಂ ಸಿಂಧುಸಾಗರಮ್
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನೇ, ಪ್ರಯಾಗದ ಮಹಿಮೆ, ನೈಮಿಷ, ಪುಷ್ಕರ, ಗೋತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಸಿಂಧು ಸಾಗರ ಸಂಗಮದ ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳು.
ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಂ ಗಯಾ ಚೈವ ಗಂಗಾಸಾಗರಮೇವ ಚ । ಏತೇ ಚಾನ್ಯೇ ಚ ಬಹವೋ ಯೇ ಚ ಪುಣ್ಯಾಃ ಶಿಲೋಚ್ಚಯಾಃ
ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ಗಯಾ ಮತ್ತು ಗಂಗಾ ಸಾಗರ ಸಂಗಮವೂ ಸಹ—ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳಗಳು, ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳೂ ಇವೆ.
ದಶತೀರ್ಥಸಹಸ್ರಾಣಿ ತ್ರಿಂಶತ್ಕೋಟ್ಯಸ್ತಥಾಪರೇ । ಪ್ರಯಾಗೇ ಸಂಸ್ಥಿತಾ ನಿತ್ಯಮೇವಮಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ
ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಮೂವತ್ತಾರು ಕೋಟಿ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳಗಳು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲೇ ಇವೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ತ್ರೀಣಿ ಚಾಪ್ಯಗ್ನಿಕುಂಡಾನಿ ಯೇಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ತು ಜಾಹ್ನವೀ । ಪ್ರಯಾಗಾದಭಿನಿಷ್ಕ್ರಾಂತಾ ಸರ್ವತೀರ್ಥಪುರಸ್ಕೃತಾ
ಮೂರು ಅಗ್ನಿಕುಂಡಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಹ್ನವಿ ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರಯಾಗದಿಂದ ಹೊರಟ ಗಂಗೆಯು ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಿಗೆ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ.
ತಪನಸ್ಯ ಸುತಾ ದೇವೀ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ವಿಶ್ರುತಾ । ಗಂಗಾಯಮುನಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ಸಂಸ್ಥಿತಾ ಲೋಕಭಾವಿನೀ
ಸೂರ್ಯನ ಮಗಳಾದ ದೇವಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಯಮುನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಗಂಗಾಯಮುನಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ಜಘನಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ಪ್ರಯಾಗಂ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲ ಕಲಾಂ ನಾರ್ಹಂತಿ ಷೋಡಶೀಮ್
ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಯಮುನೆಯ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಗರ್ಭವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜಶಾರ್ದೂಲನೇ, ಪ್ರಯಾಗದ ಹದಿನಾರನೇ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಸಮಾನವಾಗಲು ಬೇರೆ ಯಾವುದು ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ತಿಸ್ರಃ ಕೋಟ್ಯೋಽರ್ದ್ಧಕೋಟೀ ಚ ತೀರ್ಥಾನಾಂ ವಾಯುರಬ್ರವೀತ್ । ದಿವ್ಯಂ ಭುವ್ಯಂತರಿಕ್ಷೇ ಚ ತತ್ಸರ್ವಂ ಜಾಹ್ನವಿ ಸ್ಮೃತಾ
ಮೂವತ್ತು ಕೋಟಿ ಅರ್ಧ ಕೋಟಿ ತೀರ್ಥಗಳು ಇದ್ದವೆಂದು ವಾಯು ದೇವರು ಹೇಳಿದರು. ಅವು ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿರಲಿ, ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿರಲಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರಲಿ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಗಂಗೆಯಲ್ಲೇ ಸೇರಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಯಾಗಂ ಸಮಧಿಷ್ಠಾನಂ ಕಂಬಲಾಶ್ವತರಾವುಭೌ । ಭೋಗವತ್ಯಥ ಯಾ ಚೈವ ವೇದಿರೇಷಾ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ
ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಬಲ ಮತ್ತು ಅಶ್ವತಾರ ಎಂಬ ದೇವತೆಗಳು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಭೋಗವತಿ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಳೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಜಾಪತಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ತತ್ರ ದೇವಾಶ್ಚ ಯಜ್ಞಾಶ್ಚ ಮೂರ್ತಿಮಂತೋ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ । ಪೂಜಯಂತಿ ಪ್ರಯಾಗಂ ತೇ ಋಷಯಶ್ಚ ತಪೋಧನಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳು ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು, ಯುದ್ಧಿಷ್ಠಿರನೇ, ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರಾದ ಋಷಿಗಳೂ ಅದನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯಜಂತೇ ಕ್ರತುಭಿರ್ದೇವಾಂಸ್ತಥಾ ಬಹುಧನಾ ನೃಪಾಃ । ತತಃ ಪುಣ್ಯತಮೋ ನಾಸ್ತಿ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ಭಾರತ
ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುಧನಶಾಲಿಯಾದ ರಾಜರು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭಾರತನೇ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಪವಿತ್ರವಾದುದು ಇಲ್ಲ.
ಪ್ರಭಾವಾತ್ಸರ್ವತೀರ್ಥೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಭವತ್ಯಧಿಕಂ ವಿಭೋ । ದಶತೀರ್ಥಸಹಸ್ರಾಣಿ ತಿಸ್ರಃ ಕೋಟ್ಯಸ್ತಥಾಪರೇ
ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಇದರ ಮಹಿಮೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮೂವತ್ತು ಕೋಟಿ ತೀರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
ಯತ್ರ ಗಂಗಾ ಮಹಾಭಾಗಾ ಸ ದೇಶಸ್ತತ್ತಪೋವನಮ್ । ಸಿದ್ಧಕ್ಷೇತ್ರಂ ತು ತಜ್ಜ್ಞೇಯಂ ಗಂಗಾತೀರಸಮಾಶ್ರಿತಮ್
ಯಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯವಂತಿಯಾದ ಗಂಗೆಯು ಹರಿಯುತ್ತದೋ, ಆ ಪ್ರದೇಶವೇ ತಪೋವನವಾಗಿದೆ. ಗಂಗೆಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಿದ್ಧಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಇತಿ ಸತ್ಯಂ ದ್ವಿಜಾತೀನಾಂ ಸಾಧೂನಾಮಾತ್ಮಜಸ್ಯ ವಾ । ಸುಹೃದಾಂ ಚ ಜಪೇತ್ಕರ್ಣೇ ಶಿಷ್ಯಸ್ಯಾನುಗತಸ್ಯ ವಾ
ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ದ್ವಿಜರಿಗೆ, ಸಜ್ಜನರಿಗೆ, ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ, ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಅಥವಾ ಭಕ್ತ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಬೇಕು.