ಸದಾವೀರಾಮಧೃಷ್ಯಾಂ ಚ ಕುಶಚೀರಾಂ ಮಹಾನದೀಮ್ । ರಥಚಿತ್ರಾಂ ಜ್ಯೋತಿರಥಾಂ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಾಂ ಕಪಿಂಜಲಾಮ್
ಯಾವಾಗಲೂ ಜಯಿಸಲಾರದ ವೀರಾ, ಮಹಾ ನದಿಯಾದ ಕುಶಚೀರಾ, ರಥಚಿತ್ರಾ, ಜ್ಯೋತಿರಥಾ, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಾ ಮತ್ತು ಕಪಿಂಜಲಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಇವೆ.
ಚಂದ್ರಾವಹಫಲದ್ಯಂ ಚೈವ ಕುಚೀರಾಮಂಬುವಾಹಿನೀಮ್ । ವೈನದೀಂ ಪಿಂಗಲಾಂ ವೇಣಾಂ ತುಂಗವೇಗಾಂ ಮಹಾನದೀಮ್
ಚಂದ್ರಾವಹಾ, ಫಲದ್ಯಾ, ಹಾಗೆಯೇ ನೀರನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಕುಚೀರಾ, ವೈನದೀ, ಪಿಂಗಳಾ, ವೇಣಾ, ತುಂಗವೇಗಾ ಎಂಬ ಮಹಾ ನದಿಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ.
ವಿದಿಶಾಂ ಕೃಷ್ಣವೇಣಾಂ ಚ ತಾಮ್ರಾಂ ಚ ಕಪಿಲಾಮಪಿ । ಧೇನುಂ ಸಕಾಮಾಂ ವೇದಸ್ವಾಂ ಹವಿಃಸ್ರಾವಾಂ ಮಹಾಪಥಾಮ್
ವಿದಿಶಾ, ಕೃಷ್ಣವೇಣಾ, ತಾಮ್ರಾ ಮತ್ತು ಕಪಿಲಾ; ಧೇನು, ಸಕಾಮಾ, ವೇದಸ್ವಾ, ಹವಿಹ್ಸ್ರಾವಾ ಮತ್ತು ಮಹಾಪಥಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಇವೆ.
ಶಿಪ್ರಾಂ ಚ ಪಿಚ್ಛಲಾಂ ಚೈವ ಭಾರದ್ವಾಜೀಂ ಚ ನಿಮ್ನಗಾಮ್ । ಕೌರ್ಣಿಕೀಂ ನಿಮ್ನಗಾಂ ಶೋಣಾಂ ಬಾಹುದಾಮಥ ಚಂದ್ರಮಾಮ್
ಶಿಪ್ರಾ ಮತ್ತು ಪಿಚ್ಚಲಾ, ಭಾರದ್ವಾಜಿ ಎಂಬ ಹರಿದು ಹೋಗುವ ನದಿ, ಕೌರ್ಣಿಕಿ, ಹರಿಯುವ ಶೋಣಾ, ಬಾಹುದಾ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಮಾ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ.
ದುರ್ಗಾಮಂತಃ ಶಿಲಾಂ ಚೈವ ಬ್ರಹ್ಮಮೇಧ್ಯಾಂ ದೃಷದ್ವತೀಮ್ । ಪರೋಕ್ಷಾಮಥ ರೋಹೀಂ ಚ ತಥಾ ಜಂಬೂನದೀಮಪಿ
ದುರ್ಗಾಮಂತಃಶಿಲಾ, ಬ್ರಹ್ಮಮೇಧ್ಯಾ, ದೃಷದ್ವತಿ, ಪరోಕ್ಷಾ, ರೋಹಿ ಮತ್ತು ಜಂಬೂನದಿ ಎಂಬ ನದಿಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ.
ಸುನಾಸಾಂ ತಮಸಾಂ ದಾಸೀಂ ಸಾಮಾನ್ಯಾಂ ವರಣಾಮಸಿಮ್ । ನೀಲಾಂ ಧೃತಿಕರೀಂ ಚೈವ ಪರ್ಣಾಶಾಂ ಚ ಮಹಾನದೀಮ್
ಸುನಾಸಾ, ತಮಸಾ, ದಾಸಿ, ಸಾಮಾನ್ಯಾ, ವರಣಾಮಸಿ, ನೀಲಾ, ಧೃತಿಕರಿ ಮತ್ತು ಮಹಾ ನದಿಯಾದ ಪರ್ಣಾಶಾ ಕೂಡ ಇವೆ.
ಮಾನವೀಂ ವೃಷಭಾಂ ಭಾಸಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಮೇಧ್ಯಾಂ ದೃಷದ್ವತೀಮ್ । ಏತಾಶ್ಚಾನ್ಯಾಶ್ಚ ಬಹುಲಾ ಮಹಾನದ್ಯೋ ದ್ವಿಜರ್ಷಭಾಃ
ಮಾನವಿ, ವೃಷಭಾ, ಭಾಸಾ, ಬ್ರಹ್ಮಮೇಧ್ಯಾ, ದೃಷದ್ವತಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಮಹಾ ನದಿಗಳು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಇವೆ.
ಸದಾ ನಿರಾಮಯಾಂ ಕೃಷ್ಣಾಂ ಮಂದಗಾಂ ಮಂದವಾಹಿನೀಮ್ । ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀಂ ಚ ಮಹಾಗೌರೀಂ ದುರ್ಗಾಮಪಿ ಚ ಸತ್ತಮಾಃ
ಯಾವಾಗಲೂ ಶುದ್ಧವಾಗಿರುವ ಕೃಷ್ಣಾ, ಮಂದಗಾ, ಮಂದವಾಹಿನಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿ, ಮಹಾಗೌರಿ ಮತ್ತು ದುರ್ಗಾ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನದಿಗಳು ಇವೆ.
ಚಿತ್ರೋತ್ಪಲಾಂ ಚಿತ್ರರಥಾಮತುಲಾಂ ರೋಹಿಣೀಂ ತಥಾ । ಮಂದಾಕಿನೀಂ ವೈತರಣೀಂ ಕೋಕಾಂ ಚಾಪಿ ಮಹಾನದೀಮ್
ಚಿತ್ರೋತ್ಪಲಾ, ಚಿತ್ರರಥಾ, ಅತುಲಾ, ರೋಹಿಣಿ, ಮಂದಾಕಿನಿ, ವೈತರಣಿ ಮತ್ತು ಮಹಾ ನದಿಯಾದ ಕೋಕಾ ಕೂಡ ಇವೆ.
ಶುಕ್ತಿಮತೀಮನಂಗಾಂ ಚ ತಥೈವ ವೃಷಸಾಹ್ವಯಾಮ್ । ಲೋಹಿತ್ಯಾಂ ಕರತೋಯಾಂ ಚ ತಥೈವ ವೃಷಕಾತ್ವಯಾಮ್
ಶುಕ್ತಿಮತಿ, ಮನಂಗಾ, ಹಾಗೆಯೇ ವೃಷಸಾಹ್ವಯಾ; ಲೋಹಿತ್ಯಾ, ಕರತೋಯಾ ಮತ್ತು ವೃಷಕಾತ್ವಯಾ ಕೂಡ ಇವೆ.
ಕುಮಾರೀಮೃಷಿತುಲ್ಯಾಂ ಚ ಮಾರಿಷಾಂ ಚ ಸರಸ್ವತೀಮ್ । ಮಂದಾಕಿನೀಂ ಸುಪುಣ್ಯಾಂ ಚ ಸರ್ವಾಂ ಗಂಗಾಂ ಚ ಸತ್ತಮಾಃ
ಕುಮಾರಿ, ಋಷಿಗೆ ಸಮಾನವಾದವಳು, ಮಾರಿಷಾ, ಸರಸ್ವತಿ, ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯವಾದ ಮಂದಾಕಿನಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಗಂಗೆಯೂ, ಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಇವೆ.
ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಮಾತರಃ ಸರ್ವಾಃ ಸರ್ವಾಶ್ಚೈವ ಮಹಾಫಲಾಃ । ತಥಾ ನದ್ಯಃ ಸುಪ್ರಕಾಶಾಃ ಶತಶೋಥ ಸಹಸ್ರಶಃ
ಈ ಎಲ್ಲಾ ನದಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ತಾಯಿಗಳು, ಎಲ್ಲವೂ ಮಹಾ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುವವೆಯೇ; ಹಾಗೆಯೇ ನದಿಗಳು ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಬೆಳಗುವಂತಿವೆ.
ಇತ್ಯೇತಾ ಸರಿತೋ ವಿಪ್ರಾಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ಯಥಾಸ್ಮೃತಿ । ಅತಊರ್ದ್ಧ್ವಂ ಜನಪದಾನ್ನಿಬೋಧ ಗದತೋ ಮಮ
ಹೀಗಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಈ ನದಿಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಣೆಯಂತೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಈಗಿನಿಂದ ಜನಪದಗಳ ಕುರಿತು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳಿರಿ.
ತತ್ರೇಮೇ ಕುರುಪಾಂಚಾಲಾಃ ಶಾಲ್ವಮಾತ್ರೇಯ ಜಾಂಗಲಾಃ । ಶೂರಸೇನಾಃ ಪುಲಿಂದಾಶ್ಚ ಬೌಧಾಮಾಲಾಸ್ತಥೈವ ಚ
ಇಲ್ಲಿ ಕುರುಗಳು, ಪಂಚಾಲರು, ಶಾಲ್ವರು, ಮಾತ್ರೇಯರು, ಜಾಂಗಲರು, ಶೂರಸೇನರು, ಪುಲಿಂದರು ಮತ್ತು ಬೌಧಾಮಾಲರು ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ.
ಮತ್ಸ್ಯಾಃ ಕುಶಟ್ಟಾಃ ಸೌಗಂಧ್ಯಾಃ ಕುತ್ಸಪಾಃ ಕಾಶಿಕೋಶಲಾಃ । ಚೇದಿಮತ್ಸ್ಯಕರೂಷಾಶ್ಚ ಭೋಜಾಃ ಸಿಂಧುಪುಲಿಂದಕಾಃ
ಮತ್ಸ್ಯರು, ಕುಶಟ್ಟರು, ಸೌಗಂಧ್ಯರು, ಕುತ್ಸಪರು, ಕಾಶಿಗಳು, ಕೋಶಲರು, ಚೇದಿ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮತ್ಸ್ಯರು, ಕರೂಷರು, ಭೋಜರು, ಸಿಂಧುಗಳು ಮತ್ತು ಪುಲಿಂದಕರು.
ಉತ್ತಮಾಶ್ಚ ದಶಾರ್ಣಾಶ್ಚ ಮೇಕಲಾಶ್ಚೋತ್ಕಲೈಃ ಸಹ । ಪಂಚಾಲಾಃ ಕೋಶಲಾಶ್ಚೈವ ನೈಕಪೃಷ್ಠಯುಗಂಧರಾಃ
ಉತ್ತಮರು, ದಶಾರ್ಣರು, ಮೇಕಲರು, ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತಕಲರು, ಪಂಚಾಲರು, ಕೋಶಲರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಬೆನ್ನಿನ ಯುಗಂಧರರು.
ಬೋಧಾ ಮದ್ರಾಃ ಕಲಿಂಗಾಶ್ಚ ಕಾಶಯೋ ಪರಕಾಶಯಃ । ಜಠರಾಃ ಕುಕುರಾಶ್ಚೈವ ಸುದಶಾರ್ಣಾಃ ಸುಸತ್ತಮಾಃ
ಬೋಧರು, ಮದ್ರರು, ಕಲಿಂಗರು, ಕಾಶಯರು, ಪರಕಾಶಯರು, ಜಠರರು, ಕುಕುರುಗಳು ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮರಾದ ಸುದಶಾರ್ಣರು.
ಕುಂತಯೋಽವಂತಯಶ್ಚೈವ ತಥೈವಾಪರಕುಂತಯಃ । ಗೋಮಂತಾ ಮಲ್ಲಕಾಃ ಪುಂಡ್ರಾಃ ವಿದರ್ಭಾ ನೃಪವಾಹಿಕಾಃ
ಕುಂತಿಗಳು, ಅವಂತಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕುಂತಿಗಳು, ಗೋಮಂತರು, ಮಲ್ಲಕರು, ಪುಂಡರು, ವಿದರ್ಭರು ಮತ್ತು ನೃಪವಾಹಿಕರು.
ಅಶ್ಮಕಾಃ ಸೋತ್ತರಾಶ್ಚೈವ ಗೋಪರಾಷ್ಟ್ರಾಃ ಕನೀಯಸಃ । ಅಧಿರಾಜ್ಯಕುಶಟ್ಟಾಶ್ಚ ಮಲ್ಲರಾಷ್ಟ್ರಾಶ್ಚ ಕೇರಲಾಃ
ಅಶ್ಮಕರು, ಉತ್ತರದವರು, ಚಿಕ್ಕ ಗೋಪರಾಷ್ಟ್ರದವರು, ಅಧಿರಾಜ್ಯ ಕುಶಟ್ಟರು, ಮಲ್ಲರಾಷ್ಟ್ರದವರು ಮತ್ತು ಕೇರಳದವರು.
ಮಾಲವಾಶ್ಚೋಪವಾಸ್ಯಾಶ್ಚ ಚಕ್ರಾವಕ್ರಾಲಯಾಃ ಶಕಾಃ । ವಿದೇಹಾ ಮಗಧಾಃ ಸದ್ಮಾ ಮಲಜಾ ವಿಜಯಾಸ್ತಥಾ
ಮಾಲವರು, ಉಪವಾಸ್ಯರು, ಚಕ್ರವಕ್ರಾಲಯದ ಶಕರು, ವಿದೇಹರು, ಮಗಧರು, ಸದ್ಮರು, ಮಲಜರು ಮತ್ತು ವಿಜಯರು.
ಅಂಗಾ ವಂಗಾಃ ಕಲಿಂಗಾಶ್ಚ ಯಕೃಲ್ಲೋಮಾನ ಏವ ಚ । ಮಲ್ಲಾಃ ಸುದೇಷ್ಣಾಃ ಪ್ರಹ್ಲಾದಾ ಮಹಿಷಾಃ ಶಶಕಾಸ್ತಥಾ
ಅಂಗರು, ವಂಗರು, ಕಲಿಂಗರು, ಯಕೃತ್ ಲೋಮಗಳುಳ್ಳವರು, ಮಲ್ಲರು, ಸುದೇಷ್ಣರು, ಪ್ರಹ್ಲಾದರು, ಮಹಿಷರು ಮತ್ತು ಶಶಕರು.
ಬಾಹ್ಲಿಕಾ ವಾಟಧಾನಾಶ್ಚ ಆಭೀರಾಃ ಕಾಲತೋಯಕಾಃ । ಅಪರಾಂತಾಃ ಪರಾಂತಾಶ್ಚ ಪಂಕಲಾಶ್ಚರ್ಮಚಂಡಿಕಾಃ
ಬಾಹ್ಲಿಕರು, ವಾಟಧಾನರು, ಆಭೀರರು, ಕಾಲತೋಯಕರು, ಅಪರಾಂತರು, ಪರಾಂತರು, ಪಂಕಲರು ಮತ್ತು ಚರ್ಮಚಂಡಿಕರು.
ಅಟವೀಶೇಖರಾಶ್ಚೈವ ಮೇರುಭೂತಾಶ್ಚ ಸತ್ತಮಾಃ । ಉಪಾವೃತಾನುಪಾವೃತಾಃ ಸುರಾಷ್ಟ್ರಾಃ ಕೇಕಯಾಸ್ತಥಾ
ಅಟವಿಯ ತಲೆದಾರರು, ಮೇರುಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಉಪಾವೃತರು, ಅನುವೃತರು, ಸುರಾಷ್ಟ್ರರು ಮತ್ತು ಕೇಕಯರು.
ಕುಟ್ಟಾಪರಾಂತಾ ಮಾಹೇಯಾಃ ಕಕ್ಷಾಃ ಸಾಮುದ್ರ ನಿಷ್ಕುಟಾಃ । ಅಂಧಾಶ್ಚ ಬಹವೋ ವಿಪ್ರಾ ಅಂತರ್ಗಿರ್ಯಸ್ತಥೈವ ಚ
ಕುಟ್ಟಾಪರಾಂತರು, ಮಾಹೇಯರು, ಕಕ್ಷರು, ಸಮುದ್ರದ ಬಳಿಯವರು, ನಿಷ್ಕುಟರು, ಅನೇಕ ಅಂಧರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳೊಳಗಿನವರು.
ಬಹಿರ್ಗಿರ್ಯ್ಯೋಂಗಮಲದಾ ಮಗಧಾ ಮಾಲವಾರ್ಘಟಾಃ । ಸತ್ತ್ವತರಾಃ ಪ್ರಾವೃಷೇಯಾಃ ಭಾರ್ಗವಾಶ್ಚ ದ್ವಿಜರ್ಷಭಾಃ
ಪರ್ವತದ ಹೊರಗಿನವರು, ಓಂಗಮಲದರು, ಮಗಧರು, ಮಾಲವ ಅರ್ಘಟರು, ಉತ್ತಮ ಗುಣದವರು, ಪ್ರಾವೃಷೇಯರು, ಭಾರ್ಗವರು ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು.
ಪುಂಡ್ರಾ ಭಾರ್ಗಾಃ ಕಿರಾತಾಶ್ಚ ಸುದೇಷ್ಣಾ ಭಾಸುರಾಸ್ತಥಾ । ಶಕಾ ನಿಷಾದಾ ನಿಷಧಾಸ್ತಥೈವಾನರ್ತ ನೈಋತಾಃ
ಪುಂಡ್ರರು, ಭಾರ್ಗರು, ಕಿರಾತರು, ಸುದೇಷ್ಣರು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನರು, ಶಕರು, ನಿಷಾದರು, ನಿಷಧರು, ಅನರ್ತರು ಮತ್ತು ನೈರೃತರು.
ಪೂರ್ಣಲಾಃ ಪೂತಿಮತ್ಸ್ಯಾಶ್ಚ ಕುಂತಲಾ ಕುಶಕಾಸ್ತಥಾ । ತರಿಗ್ರಹಾಶ್ಶೂರಸೇನಾ ಈಜಿಕಾಃ ಕಲ್ಪಕಾರಣಾಃ
ಪೂರ್ಣಲರು, ಪೂತಿಮತ್ಸ್ಯರು, ಕುಂಟಲರು, ಕುಶಕರು, ತರಿಗ್ರಹರು, ಶೂರಸೇನರು, ಈಜಿಕರು ಮತ್ತು ಕಲ್ಪಕಾರಣರು.
ತಿಲಭಾಗಾಮಸಾರಾಶ್ಚ ಮಧುಮತ್ತಾಃ ಕಕುಂದಕಾಃ । ಕಾಶ್ಮೀರಾಃ ಸಿಂಧುಸೌವೀರಾ ಗಾಂಧಾರಾ ದರ್ಶಕಾಸ್ತಥಾ
ತಿಲಭಾಗರು, ಅಮಸಾರರು, ಮಧುಮತ್ತರು, ಕಕುಂಡಕರು, ಕಾಶ್ಮೀರರು, ಸಿಂಧುಸೌವೀರರು, ಗಾಂಧಾರರು ಮತ್ತು ದರ್ಶಕರು.
ಅಭೀಸಾರಾಃ ಕುದ್ರುತಾಶ್ಚ ಸೌರಿಲಾ ಬಾಹ್ಲಿಕಾಸ್ತಥಾ । ದರ್ವೀ ಚ ಮಾಲವಾ ದರ್ವಾ ವಾತಜಾಮರಥೋರಗಾಃ
ಅಭೀಸಾರರು, ಕುದ್ರುತರು, ಸೌರಿಲರು, ಬಾಹ್ಲಿಕರು, ದರ್ವಿ, ಮಾಲವರು, ದರ್ವರು, ವಾತಜಾಮರರು ಮತ್ತು ಥೋರಗರು.
ಬಲರಟ್ಟಾಸ್ತಥಾ ವಿಪ್ರಾಃ ಸುದಾಮಾನಃ ಮುಮಲ್ಲಿಕಾಃ । ಬಂಧಾಕರೀಕಷಾಶ್ಚೈವ ಕುಲಿಂದಾ ಗಂಧಿಕಾಸ್ತಥಾ
ಬಲರಾಷ್ಟ್ರದವರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಸುದಾಮನರು, ಮುಮಲ್ಲಿಕರು, ಬಂಧಾಕರಿಕಷರು, ಕುಲಿಂದರು ಮತ್ತು ಗಂಧಿಕರು.