ಅನೇನ ಕರ್ಮ್ಮಣಾ ಯುಕ್ತಾಃ ಪಚ್ಯಂತೇ ನರಕೇಽಧಮಾಃ । ಏವಂ ಯೋಗಂ ಚ ಧರ್ಮ್ಮಂ ಚ ದಾತಾರಂ ಚ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ
ಇಂತಹ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಕೆಳಮಟ್ಟದವರು ನರಕದಲ್ಲಿ ಬಾಡುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗೆ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರ, ಯೋಗ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ದಾತನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಯಥಾ ಸತ್ಯಮಸತ್ಯಂ ವಾ ಅಸ್ತಿ ನಾಸ್ತೀತಿ ಯತ್ಫಲಮ್ । ನಿರುಕ್ತಂ ತು ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯಥಾಯಂ ಸ್ವಯಮಾಪ್ನುಯಾತ್
ಸತ್ಯವೋ ಅಸತ್ಯವೋ, ಇದೆವೋ ಇಲ್ಲವೋ, ಯಾವ ಫಲವೋ ಇರಲಿ, ಅದನ್ನು ತಾನೇ ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಪಾದ್ಮೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಸ್ವರ್ಗಖಂಡೇ ಪ್ರಯಾಗಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ಷಟ್ಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತು ಶ್ರೀಪದ್ಮ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಸ್ವರ್ಗಖಂಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಗದ ಮಹಿಮೆ ಹೆಸರಿನ ಅರವತ್ತಾರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು.
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಉವಾಚ- ಶೃಣು ರಾಜನ್ಪ್ರಯಾಗಸ್ಯ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಪುನರೇವ ತು । ನೈಮಿಷಂ ಪುಷ್ಕರಂ ಚೈವ ಗೋತೀರ್ಥಂ ಸಿಂಧುಸಾಗರಮ್
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನೇ, ಪ್ರಯಾಗದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೇಳು. ಜೊತೆಗೆ ನೈಮಿಷ, ಪುಷ್ಕರ, ಗೋತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಸಿಂಧು ಸಾಗರದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನೂ ಕೇಳು.
ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಂ ಗಯಾ ಚೈವ ಗಂಗಾಸಾಗರಮೇವ ಚ । ಏತೇ ಚಾನ್ಯೇ ಚ ಬಹವೋ ಯೇ ಚ ಪುಣ್ಯಾಃ ಶಿಲೋಚ್ಚಯಾಃ
ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ಗಯಾ ಮತ್ತು ಗಂಗೆಯು ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಸೇರುವ ತಾಣವೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯಶಿಲೆಗಳ ಗುಡ್ಡಗಳಿವೆ.
ದಶತೀರ್ಥಸಹಸ್ರಾಣಿ ತ್ರಿಂಶತ್ಕೋಟ್ಯಸ್ತಥಾಪರೇ । ಪ್ರಯಾಗೇ ಸಂಸ್ಥಿತಾ ನಿತ್ಯಮೇವಮಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ
ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಮೂವತ್ತಾರು ಕೋಟಿ ಇತರೆ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳಗಳು ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ತ್ರೀಣಿ ಚಾಪ್ಯಗ್ನಿಕುಂಡಾನಿ ಯೇಷಾಂ ಮಧ್ಯೇ ತು ಜಾಹ್ನವೀ । ಪ್ರಯಾಗಾದಭಿನಿಷ್ಕ್ರಾಂತಾ ಸರ್ವತೀರ್ಥಪುರಸ್ಕೃತಾ
ಅಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಗ್ನಿಕುಂಡಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಜಹ್ನವಿ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯಾಗದಿಂದ ಹೊರಟ ಆ ಗಂಗೆಯು ಎಲ್ಲಾ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲಾಗಿ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ.
ತಪನಸ್ಯ ಸುತಾ ದೇವೀ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ವಿಶ್ರುತಾ । ಗಂಗಾಯಮುನಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ಸಂಸ್ಥಿತಾ ಲೋಕಭಾವಿನೀ
ತಪನನ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿರುವ ದೇವಿ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಆ ಗಂಗೆಯು ಯಮುನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿತವನ್ನು ತರುತ್ತಾಳೆ.
ಗಂಗಾಯಮುನಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ಜಘನಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ಪ್ರಯಾಗಂ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲ ಕಲಾಂ ನಾರ್ಹಂತಿ ಷೋಡಶೀಮ್
ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಯಮುನೆಯ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಗರ್ಭವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜಶಾರ್ದೂಲನೇ, ಪ್ರಯಾಗದ ಅಷ್ಟದಶ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಸಮಾನವಾದುದು ಇಲ್ಲ.
ತಿಸ್ರಃ ಕೋಟ್ಯೋಽರ್ದ್ಧಕೋಟೀ ಚ ತೀರ್ಥಾನಾಂ ವಾಯುರಬ್ರವೀತ್ । ದಿವ್ಯಂ ಭುವ್ಯಂತರಿಕ್ಷೇ ಚ ತತ್ಸರ್ವಂ ಜಾಹ್ನವಿ ಸ್ಮೃತಾ
ಮೂರು ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಕೋಟಿ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳಿವೆ ಎಂದು ವಾಯು ದೇವರು ಹೇಳಿದರು. ಅವು ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿರಲಿ, ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿರಲಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರಲಿ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಜಹ್ನವಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಯಾಗಂ ಸಮಧಿಷ್ಠಾನಂ ಕಂಬಲಾಶ್ವತರಾವುಭೌ । ಭೋಗವತ್ಯಥ ಯಾ ಚೈವ ವೇದಿರೇಷಾ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ
ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಬಲ ಮತ್ತು ಅಶ್ವತರಣು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಭೋಗವತಿ ಮತ್ತು ಈ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.
ತತ್ರ ದೇವಾಶ್ಚ ಯಜ್ಞಾಶ್ಚ ಮೂರ್ತಿಮಂತೋ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ । ಪೂಜಯಂತಿ ಪ್ರಯಾಗಂ ತೇ ಋಷಯಶ್ಚ ತಪೋಧನಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳು ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಯುದ್ಧಿಷ್ಠಿರನೇ, ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಋಷಿಗಳೂ ಕೂಡ ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಯಜಂತೇ ಕ್ರತುಭಿರ್ದೇವಾಂಸ್ತಥಾ ಬಹುಧನಾ ನೃಪಾಃ । ತತಃ ಪುಣ್ಯತಮೋ ನಾಸ್ತಿ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ಭಾರತ
ಅಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಪತ್ತಿರುವ ರಾಜರು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭಾರತನೇ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಪುಣ್ಯವಾದುದು ಇಲ್ಲ.
ಪ್ರಭಾವಾತ್ಸರ್ವತೀರ್ಥೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಭವತ್ಯಧಿಕಂ ವಿಭೋ । ದಶತೀರ್ಥಸಹಸ್ರಾಣಿ ತಿಸ್ರಃ ಕೋಟ್ಯಸ್ತಥಾಪರೇ
ಪ್ರಯಾಗದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯೇ, ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಮೀರಿದೆ. ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಕೋಟಿ ಇತರೆ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಇವೆ.
ಯತ್ರ ಗಂಗಾ ಮಹಾಭಾಗಾ ಸ ದೇಶಸ್ತತ್ತಪೋವನಮ್ । ಸಿದ್ಧಕ್ಷೇತ್ರಂ ತು ತಜ್ಜ್ಞೇಯಂ ಗಂಗಾತೀರಸಮಾಶ್ರಿತಮ್
ಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಾದ ಗಂಗೆಯು ಹರಿಯುತ್ತಾಳೆ, ಆ ಭೂಮಿ ತಪೋವನವಾಗಿದೆ. ಗಂಗೆಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಿದ್ಧಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಇತಿ ಸತ್ಯಂ ದ್ವಿಜಾತೀನಾಂ ಸಾಧೂನಾಮಾತ್ಮಜಸ್ಯ ವಾ । ಸುಹೃದಾಂ ಚ ಜಪೇತ್ಕರ್ಣೇ ಶಿಷ್ಯಸ್ಯಾನುಗತಸ್ಯ ವಾ
ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ದ್ವಿಜರಿಗೆ, ಸದ್ಗುಣಿಗಳಿಗೂ, ತನ್ನ ಮಗನಿಗೂ, ಸ್ನೇಹಿತನಿಗೂ ಅಥವಾ ಶಿಷ್ಯನಿಗೂ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಬೇಕು.
ಇದಂ ಧನ್ಯಮಿದಂ ಸ್ವರ್ಗ್ಯಮಿದಂ ಸೇವ್ಯಮಿದಂ ಶುಭಮ್ । ಇದಂ ಪುಣ್ಯಮಿದಂ ರಮ್ಯಂ ಪಾವನಂ ಧರ್ಮಮುತ್ತಮಮ್
ಇದು ಧನ್ಯವಾದುದು, ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿಸುವುದು, ಸೇವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದುದು, ಶುಭವಾದುದು; ಇದು ಪುಣ್ಯ, ರಮಣೀಯ, ಪಾವನ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ.
ಮಹರ್ಷೀಣಾಮಿದಂ ಗುಹ್ಯಂ ಸರ್ವಪಾಪಪ್ರಣಾಶನಮ್ । ಅಧೀತ್ಯ ಚ ದ್ವಿಜೋ ಧ್ಯಾಯನ್ನಿರ್ಮಲತ್ವಮವಾಪ್ನುಯಾತ್
ಇದು ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಗುಹ್ಯವಾದದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಓದಿ ಧ್ಯಾನಿಸುವ ದ್ವಿಜನು ನಿರ್ಮಲತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಯಶ್ಚೇದಂ ಶೃಣುಯಾನ್ನಿತ್ಯಂ ತೀರ್ಥಂ ಪುಣ್ಯಂ ಸದಾ ಶುಚಿಃ । ಜಾತಿಸ್ಮರತ್ವಂ ಲಭತೇ ನಾಕಪೃಷ್ಠೇ ಚ ಮೋದತೇ
ಯಾರು ಸದಾ ಶುದ್ಧಚಿತ್ತದಿಂದ ಈ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥದ ಕಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಜನ್ಮಸ್ಮರಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪರಮ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಾಪ್ಯಂತೇ ತಾನಿ ತೀರ್ಥಾನಿ ಸದ್ಭಿಃ ಶಿಷ್ಟಾರ್ಥದರ್ಶಿಭಿಃ । ಸ್ನಾಹಿ ತೀರ್ಥೇಷು ಕೌರವ್ಯ ನ ಚ ವಕ್ರಮತಿರ್ಭವ
ಆ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಸದ್ಗುಣಿಗಳು, ಶಿಷ್ಟರು ಮತ್ತು ಸತ್ಯಾರ್ಥದರ್ಶಿಗಳು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೌರವಕುಲದವನೇ, ನೀನು ಆ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ.
ತ್ವಯಾ ತು ಸಮ್ಯಕ್ಪೃಷ್ಟೇನ ಕಥಿತಂ ತು ಮಯಾ ವಿಭೋ । ಪಿತರಸ್ತಾರಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ತಾರಿತಾಶ್ಚ ಪಿತಾಮಹಾಃ
ನೀನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿದಂತೆ, ನಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಎಲ್ಲ ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಪೂರ್ವಜರು ಕೂಡ ಉದ್ಧರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಯಾಗಸ್ಯ ತು ಸರ್ವೇ ತೇ ಕಲಾಂ ನಾರ್ಹಂತಿ ಷೋಡಶೀಮ್ । ಏವಂ ಜ್ಞಾನಂ ಚ ಯೋಗಂ ಚ ತೀರ್ಥಂ ಚೈವ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ
ಆದರೆ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಕೂಡ ಪ್ರಯಾಗದ ಶೋಡಶಕಲೆಯ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೂ ತಲುಪಲಾಗದು. ಜ್ಞಾನವೂ, ಯೋಗವೂ, ತೀರ್ಥವೂ ಇದೇ ರೀತಿಯದು, ಯುಧಿಷ್ಠಿರ.
ಬಹುಕ್ಲೇಶೇನ ಯುಜ್ಯಂತೇ ತತೋ ಯಾಂತಿ ಪರಾಂ ಗತಿಮ್ । ಪ್ರಯಾಗಸ್ಮರಣಾಲ್ಲೋಕಃ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಂ ಚ ಗಚ್ಛತಿ
ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಯತ್ನಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅವರು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಯಾಗವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರೆ ಜನರು ಸ್ವರ್ಗ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಪಾದ್ಮೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಸ್ವರ್ಗಖಂಡೇ ಪ್ರಯಾಗಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ಸಪ್ತಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀಪದ್ಮೆ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಸ್ವರ್ಗಖಂಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಗ ಮಹಿಮೆ ಕುರಿತು ನಾಲ್ವತ್ತೇಳನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು.
ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಉವಾಚ- ಕಥಾ ಸರ್ವಾತ್ವಿಯಂ ಪ್ರೋಕ್ತಾಪ್ರಯಾಗಸ್ಯ ಮಹಾಮುನೇ । ಏವಂ ಮೇ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾಹಿ ಯಥಾ ಚ ಮಮ ತಾರಯೇತ್
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಕೇಳಿದನು: ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಪ್ರಯಾಗದ ಕಥೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೀರಿ. ಈಗ ನನಗೂ ಉದ್ಧಾರವಾಗುವಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳಿ.
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಉವಾಚ- ಶೃಣು ರಾಜನ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಸರ್ವಮಿದಂ ಜಗತ್ । ಬ್ರಹ್ಮಾವಿಷ್ಣುಸ್ತಥೇಶಾನೋ ದೇವತಾ ಪ್ರಭುರವ್ಯಯಃ
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನೇ, ಕೇಳು. ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಈಶಾನ ಎಂಬ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಪ್ರಭುಗಳು.
ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸೃಜತಿ ಭೂತಾನಿ ಸ್ಥಾವರಂ ಜಂಗಮಂ ಚ ಯತ್ । ತಾನ್ಯೇತಾನಿ ಪರೋ ಲೋಕೇ ವಿಷ್ಣುಃ ಪಾಲಯತಿ ಪ್ರಜಾಃ
ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ಥಾವರ ಜಂಗಮ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮೇಲಿನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಕಲ್ಪಾಂತೇ ತತ್ಸಮಗ್ರಂ ಹಿ ರುದ್ರಃ ಸಂಹರತೇ ಜಗತ್ । ನ ದದಾತಿ ಚ ನಾಧ್ಯೇತಿ ನ ಕದಾಚಿದ್ವಿನಶ್ಯತಿ
ಕಲ್ಪಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನು ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಗತ್ತನ್ನು ವಾಪಸ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಕೊಡಲೂ ಇಲ್ಲ, ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲೂ ಇಲ್ಲ, ಎಂದಿಗೂ ನಾಶವಾಗಲೂ ಇಲ್ಲ.
ಈಶ್ವರಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಯಃ ಪಶ್ಯತಿ ಸ ಪಶ್ಯತಿ । ಉತ್ತರೇಣ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಾದಿದಾನೀಂ ಬ್ರಹ್ಮ ತಿಷ್ಠತಿ
ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಯಾರು ನೋಡುವರೋ, ಅವರು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನೋಡಿದವರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಪ್ರತಿಿಷ್ಠಾನದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.
ಮಹೇಶ್ವರೋ ವಟೇ ಭೂತ್ವಾ ತಿಷ್ಠತೇ ಪರಮೇಶ್ವರಃ । ತತೋ ದೇವಾಃ ಸಗಂಧರ್ವಾಃ ಸಿದ್ಧಾಶ್ಚ ಪರಮರ್ಷಯಃ
ಮಹೇಶ್ವರನು ವಟವೃಕ್ಷವಾಗಿ ಪರಮೇಶ್ವರನಾಗಿ ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ನಂತರ ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.