ಮೃಗಾಶ್ಚ ಬ್ರಹ್ಮಭೂಯಿಷ್ಠಾಃ ಸ್ವಕರ್ಮನಿರತಾ ದ್ವಿಜಾಃ । ಮಶಕೇಷು ತು ರಾಜನ್ಯಾ ಧಾರ್ಮಿಕಾಃ ಸರ್ವಕಾಮದಾಃ
ಮೃಗ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೆಚ್ಚು, ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಮಶಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಧರ್ಮಪರರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಮಾನಸಾಶ್ಚ ಮಹಾಭಾಗಾ ವೈಶ್ಯಧರ್ಮೋಪಜೀವಿನಃ । ಸರ್ವಕಾಮಸಮಾಯುಕ್ತಾಃ ಶೂರಾ ಧರ್ಮಾರ್ಥನಿಶ್ಚಿತಾಃ
ಮಾನಸರು ಬಹಳ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳು, ವೈಶ್ಯರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಸುಖಗಳೂ ಅವರಿಗೆ ದೊರಕಿವೆ. ಅವರು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.
ಶೂದ್ರಾಸ್ತು ಮಲ್ಲಕಾ ನಿತ್ಯಂ ಪುರುಷಾ ಧರ್ಮಶೀಲಿನಃ । ನ ತತ್ರ ರಾಜಾ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರಾ ನ ದಂಡೋ ನ ಚ ದಂಡಿಕಾಃ
ಮಲ್ಲಕರು ಸದಾ ಶೂದ್ರರು, ಧರ್ಮಪರ ಪುರುಷರು. ಮಹಾಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ರಾಜನೂ ಇಲ್ಲ, ಶಿಕ್ಷೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಶಿಕ್ಷಿಸುವವರೂ ಇಲ್ಲ.
ಸ್ವಧರ್ಮೇಣೈವ ಧರ್ಮಜ್ಞಾಸ್ತೇ ರಕ್ಷಂತಿ ಪರಸ್ಪರಮ್ । ಏತಾವದೇವ ಶಕ್ಯಂ ತು ತತ್ರ ದ್ವೀಪೇ ಪ್ರಭಾಷಿತುಮ್
ಅವರು ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದು, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯದಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ದ್ವೀಪದ ಬಗ್ಗೆ ಇಷ್ಟೇ ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಏತದೇವ ಚ ಶ್ರೋತವ್ಯಂ ಶಾಕದ್ವೀಪೇ ಮಹೌಜಸಿ
ಮಹಾಶಕ್ತಿಯ ಶಾಕದ್ವೀಪದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಬೇಕಾದದ್ದು ಇದಷ್ಟೇ.
ಸೂತ ಉವಾಚ-। ಉತ್ತರೇಷು ಚ ಭೋ ವಿಪ್ರಾ ದ್ವೀಪೇಷು ಶ್ರೂಯತೇ ಕಥಾ । ಏವಂ ತತ್ರ ಮಹಾಭಾಗಾ ಬ್ರುವತಸ್ತನ್ನಿಬೋಧತ
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಉತ್ತರದ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಥೆಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮರು ಹೇಳಿದಂತೆ, ನೀವು ಕೂಡ ಆ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ಘೃತತೋಯಃ ಸಮುದ್ರೋಥ ದಧಿಮಂಡೋದಕೋಪರಃ । ಸುರೋದಸಾಗರಶ್ಚೈವ ತಥಾನ್ಯೋ ದುಗ್ಧಸಾಗರಃ
ಅಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಮುದ್ರವಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಮೊಸರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಸುರೋದಸಾಗರ ಮತ್ತು ಹಾಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಗರವೂ ಇದೆ.
ಪರಸ್ಪರೇಣ ದ್ವಿಗುಣಾಃ ಸರ್ವೇ ದ್ವೀಪಾ ದ್ವಿಜರ್ಷಭಾಃ । ಪರ್ವತಾಶ್ಚ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞಾಃ ಸಮುದ್ರೈಃ ಪರಿವಾರಿತಾಃ
ಮಹಾಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಆ ದ್ವೀಪಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಆ ಪರ್ವತಗಳು ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳೇ.
ಗೌರಸ್ತು ಮಧ್ಯಮೇ ದ್ವೀಪೇ ಗಿರಿರ್ಮನಃಶಿಲೋ ಮಹಾನ್ । ಪರ್ವತಃ ಪಶ್ಚಿಮೇ ಕೃಷ್ಣೋ ನಾರಾಯಣಸಖೋ ದ್ವಿಜಾಃ
ಮಧ್ಯದ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮನಃಶಿಲೆ ಪರ್ವತವಿದೆ; ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಪರ್ವತವಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ನಾರಾಯಣನ ಸ್ನೇಹಿತನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ದ್ವಿಜರೆ.
ತತ್ರ ರತ್ನಾನಿ ದಿವ್ಯಾನಿ ಸ್ವಯಂ ರಕ್ಷತಿ ಕೇಶವಃ । ಪ್ರಸನ್ನಶ್ಚಾಭವತ್ತತ್ರ ಪ್ರಜಾನಾಂ ವ್ಯದಧಾತ್ಸುಖಮ್
ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಕೇಶವನು ತಾನೇ ಕಾಯುತ್ತಾನೆ; ಆತನು ಅಲ್ಲಿ ದಯಾಳುವಾಗಿ ಜನರಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು.
ಶರದ್ವೀಪೇ ಕುಶಸ್ತಂಬೋ ಮಧ್ಯೇ ಜನಪದಸ್ಯ ಹ । ಸಂಪೂಜ್ಯತೇ ಶಾಲ್ಮಲಿಶ್ಚ ದ್ವೀಪೇ ಶಾಲ್ಮಲಿಕೇ ದ್ವಿಜಾಃ
ಶರದ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಶದ ಕಂಬ ಇದೆ; ಅದನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶಾಲ್ಮಲಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಶಾಲ್ಮಲಿ ಮರವನ್ನೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ದ್ವಿಜರೆ.
ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪೇ ಮಹಾಕ್ರೌಂಚೋ ಗಿರೀ ರತ್ನಚಯಾಕರಃ । ಸಂಪೂಜ್ಯತೇ ಭೋ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರಾಶ್ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯೇನ ನಿತ್ಯದಾ
ಕ್ರೌಂಚ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮಹಾಕ್ರೌಂಚ ಪರ್ವತವು ಅನೇಕ ರತ್ನಗಳ ಭಂಡಾರವಾಗಿದೆ; ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣದವರು ಸದಾ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠರೆ.
ಗೋಮಂತಃ ಪರ್ವತೋ ವಿಪ್ರಾಃ ಸುಮಹಾನ್ಸರ್ವಧಾತುಕಃ । ಯತ್ರ ನಿತ್ಯಂ ನಿವಸತಿ ಶ್ರೀಮಾನ್ಕಮಲಲೋಚನಃ
ಗೋಮಂತ ಎಂಬ ಪರ್ವತವು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ; ಅಲ್ಲಿ ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತನು ಸದಾ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಮೋಕ್ಷಿಭಿಃ ಸಂಗತೋ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಭುರ್ನಾರಾಯಣೋಹರಿಃ । ಕುಶದ್ವೀಪೇ ತು ವಿಪ್ರೇಂದ್ರಾಃ ಪರ್ವತೋ ವಿದ್ರುಮೈಶ್ಚಿತಃ
ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಹಾರೈಸುವವರೊಂದಿಗೆ ನಾರಾಯಣ ಹರಿಯು ಸದಾ ಇದ್ದಾನೆ; ಕುಶ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಪರ್ವತವು ಪಗಡಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸುನಾಮಾ ಚ ಸುದುರ್ಧರ್ಷೋ ದ್ವಿತೀಯೋ ಹೇಮಪರ್ವತಃ । ದ್ಯುತಿಮಾನ್ನಾಮ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರಾಸ್ತೃತೀಯಃ ಕುಮುದೋ ಗಿರಿಃ
ಎರಡನೇ ಪರ್ವತವನ್ನು ಸುನಾಮಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ; ಮೂರನೆಯದು ಕುಮುದ ಎಂಬ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಪರ್ವತ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠರೆ.
ಚತುರ್ಥಃ ಪುಷ್ಪವಾನ್ನಾಮ ಪಂಚಮಸ್ತು ಕುಶೇಶಯಃ । ಷಷ್ಟೋ ಹರಿಗಿರಿರ್ನಾಮ ಷಡೇತೇ ಪರ್ವತೋತ್ತಮಾಃ
ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಪುಷ್ಪವಾನ್, ಐದನೆಯದು ಕುಶೇಶಯ; ಆರನೆಯದು ಹರಿಗಿರಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ—ಈ ಆರು ಪರ್ವತಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದವು.
ತೇಷಾಮಂತರವಿಷ್ಕಂಭೋ ದ್ವಿಗುಣಃ ಪ್ರವಿಭಾಗಶಃ । ಔದ್ಭಿದಂ ಪ್ರಥಮಂ ವರ್ಷಂ ದ್ವಿತೀಯಂ ರೇಣುಮಂಡಲಮ್
ಈ ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅಂತರವು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ; ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು ಔದ್ಭಿದ ಎಂದು, ಎರಡನೆಯದನ್ನು ರೇಣುಮಂಡಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ತೃತೀಯಂ ಸುರಥಂ ನಾಮ ಚತುರ್ಥಂ ಲಂಬನಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ಧೃತಿಮತ್ಪಂಚಮಂ ವರ್ಷಂ ಷಷ್ಠಂ ವರ್ಷಂ ಪ್ರಭಾಕರಮ್
ಮೂರನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಸುರಥ ಎಂದು, ನಾಲ್ಕನೆಯದನ್ನು ಲಂಬನ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಐದನೆಯದು ಧೃತಿಮತ್, ಆರನೆಯದು ಪ್ರಭಾಕರ ಎಂಬ ಭಾಗ.
ಸಪ್ತಮಂ ಕಾಪಿಲಂ ವರ್ಷಂ ಸಪ್ತೈತೇ ವರ್ಷಲಂಬಕಾಃ । ಏತೇಷು ದೇವಗಂಧರ್ವಾಃ ಪ್ರಜಾಶ್ಚ ಮುದಿತಾ ದ್ವಿಜಾಃ । ವಿಹರಂತಿ ರಮಂತೇ ಚ ನ ತೇಷು ಮ್ರಿಯತೇ ಜನಃ
ಏಳನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಕಾಪಿಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಈ ಏಳು ಭಾಗಗಳು ಪ್ರದೇಶವಿಭಾಗಗಳು. ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ, ದ್ವಿಜರೆ; ಅವರು ಆನಂದದಿಂದ ಕಾಲ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ.
ನ ತೇಷು ದಸ್ಯವಃ ಸಂತಿ ಮ್ಲೇಚ್ಛಜಾತ್ಯೋಽಪಿ ವಾ ದ್ವಿಜಾಃ । ಗೌರಪ್ರಾಯೋ ಜನಃ ಸರ್ವಃ ಸುಕುಮಾರಶ್ಚ ಸತ್ತಮಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ದೋಚುಗಾರರು ಇಲ್ಲ, ವಿದೇಶಿ ಜನರೂ ಇಲ್ಲ, ದ್ವಿಜರೆ; ಎಲ್ಲ ಜನರೂ ಬಹುತೇಕ ಬಿಳಿಯವರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮೃದುವಾದವರು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸ್ವಭಾವದವರು.
ಅವಶಿಷ್ಟೇಷು ಸರ್ವೇಷು ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ದ್ವಿಜಪುಂಗವಾಃ । ಯಥಾ ಶ್ರುತಂ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞಾ ವರ್ಣ್ಯತೇ ಶೃಣುತ ದ್ವಿಜಾಃ
ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠರೆ; ಹೇಗೆ ಕೇಳಿದ್ದೆವೋ ಹಾಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳೇ, ಕೇಳಿರಿ ದ್ವಿಜರೆ.
ಕ್ರೌಂಚದ್ವೀಪೇ ಮಹಾಭಾಗಾಃ ಕ್ರೌಂಚೋ ನಾಮ ಮಹಾಗಿರಿಃ । ಕ್ರೌಂಚಾತ್ಪರೋ ವಾಮನಕೋ ವಾಮನಾದಂಧಕಾರಕಃ
ಕ್ರೌಂಚ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ, ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳೇ, ಕ್ರೌಂಚ ಎಂಬ ಮಹಾ ಪರ್ವತವಿದೆ; ಕ್ರೌಂಚದ ನಂತರ ವಾಮನಕ ಎಂಬ ಪರ್ವತವಿದೆ, ಅದು ಕತ್ತಲನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಅಂಧಕಾರಾತ್ಪರೋ ವಿಪ್ರಾ ಮೈನಾಕಃ ಪರ್ವತೋತ್ತಮಃ । ಮೈನಾಕಾತ್ಪರತೋ ವಿಪ್ರಾ ಗೋವಿಂದೋ ಗಿರಿರುತ್ತಮಃ
ಆ ಕತ್ತಲಿನ ಪರ್ವತದ ನಂತರ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಮೇನಾಕ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತವಿದೆ; ಮೇನಾಕದ ನಂತರ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಗೋವಿಂದ ಎಂಬ ಉತ್ತಮ ಪರ್ವತವಿದೆ.
ಗೋವಿಂದಾತ್ಪರತಶ್ಚೈವ ಪುಂಡರೀಕೋ ಮಹಾಗಿರಿಃ । ಪುಂಡರೀಕಾತ್ಪರಶ್ಚಾಪಿ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ದುಂದುಭಿಸ್ವನಃ
ಗೋವಿಂದದ ನಂತರ ಪುಂಡರಿಕ ಎಂಬ ಮಹಾ ಪರ್ವತವಿದೆ; ಪುಂಡರಿಕದ ನಂತರ ದುಂದುಭಿಸ್ವನ ಎಂಬ ಪರ್ವತವಿದೆ.
ಪುರಸ್ತಾದ್ದ್ವಿಗುಣಸ್ತೇಷಾಂ ವಿಷ್ಕಂಭೋ ಮುನಿಪುಂಗವಾಃ । ದೇಶಾಂಸ್ತತ್ರ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತನ್ಮೇ ನಿಗದತಃ ಶೃಣು
ಅವುಗಳ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಅಂತರವು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು, ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೆ; ಆ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
ಕ್ರೌಂಚಸ್ಯ ಕುಶಲೋ ದೇಶೋ ವಾಮನಸ್ಯ ಮನೋನುಗಃ । ಮನೋನುಗಾತ್ಪರೋ ದೇಶ ಉಷ್ಣೋ ನಾಮ ತಪೋಧನಾಃ
ಕ್ರೌಂಚ ಪರ್ವತದ ಭಾಗವನ್ನು ಕುಶಲ ಎಂದು, ವಾಮನ ಪರ್ವತದ ಭಾಗವನ್ನು ಮನೋನುಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಮನೋನುಗದ ನಂತರ ಉಷ್ಣ ಎಂಬ ಭಾಗವಿದೆ, ತಪಸ್ವಿಗಳೇ.
ಉಷ್ಣಾತ್ಪರಃ ಪ್ರಾವರಕಃ ಪ್ರಾವರಾದಂಧಕಾರಕಃ । ಅಂಧಕಾರಕದೇಶಾತ್ತು ಮುನಿದೇಶಃ ಪರಃ ಸ್ಮೃತಃ
ಬೇಸಿಗೆಯ ಪ್ರದೇಶದ ಪಾರಾಗಿ ಪ್ರವρακ ಎಂಬ ನೆಲ ಇದೆ. ಪ್ರವರಕದ ನಂತರ ಕತ್ತಲೆಯ ಪ್ರದೇಶ ಬರುತ್ತದೆ. ಆ ಕತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಪಾರಾಗಿ ಮುನಿಗಳ ನೆಲ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಮುನಿದೇಶಾತ್ಪರಶ್ಚೈವ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ದುಂದುಭಿಸ್ವನಃ । ಸಿದ್ಧಚಾರಣಸಂಕೀರ್ಣೋ ಗೌರಃ ಪ್ರಾಯೋಜನಃ ಸ್ಮೃತಃ
ಮುನಿಗಳ ನೆಲದ ಪಾರಾಗಿ ದುಂದುಭಿ ಎಂಬ ಡೊಳ್ಳಿನ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸುವ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಚಾರಣರು ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಯವಾದ ಪ್ರಯೋಜನ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಏತೇ ದೇಶಾಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ದೇವಗಂಧರ್ವಸೇವಿತಾಃ । ಪುಷ್ಕರೇ ಪುಷ್ಕರೋ ನಾಮ ಪರ್ವತೋ ಮಣಿರತ್ನವಾನ್
ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರ ಎಂಬ ಪರ್ವತವಿದೆ, ಅದು ಮಣಿಗಳು ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ತತ್ರ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಸರತಿ ಸ್ವಯಂ ದೇವಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ । ಪರ್ಯುಪಾಸಂತಿ ತಂ ನಿತ್ಯಂ ದೇವಾಃ ಸರ್ವೇ ಮಹರ್ಷಯಃ
ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ದೇವರು ಸ್ವತಃ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಸದಾ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.