ನಹುಷೋ ನಾಮ ಮೇಧಾವೀ ಭವಿಷ್ಯತಿ ನ ಸಂಶಯಃ । ದೇವದತ್ತೋ ಮಹಾತೇಜಾ ಅನ್ಯಥಾ ತ್ವಂ ಕರಿಷ್ಯಸಿ
'ನಹುಷ ಎಂಬ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಗನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಹುಟ್ಟುವನು—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅವನು ದೇವರಿಂದ ದೊರಕುವನು, ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿರುವನು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನೀನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುವೆ.'
ತತಃ ಶಾಪ್ರಂ ಪದಾಸ್ಯಾಮಿ ಯೇನ ಭಸ್ಮೀ ಭವಿಷ್ಯಸಿ । ಏವಮಾಕರ್ಣ್ಯ ತದ್ವಾಕ್ಯಂ ಕಾಮಬಾಣೈಃ ಪ್ರಪೀಡಿತಃ
'ನಂತರ ನಾನು ಶಾಪ ನೀಡುತ್ತೇನೆ, ಅದರಿಂದ ನೀನು ಭಸ್ಮವಾಗುವೆ. ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕಾಮಬಾಣಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದನು.'
ವ್ಯಾಜೇನಾಪಿ ಹೃತಾ ತೇನ ಪ್ರಣೀತಾ ನಿಜಮಂದಿರೇ । ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತಯಾ ಮಹಾಭಾಗ ಶಪ್ತೋಽಸೌ ದಾನವಾಧಮಃ
ಅವನು ಮೋಸದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದ ಆ ಭಾಗ್ಯವಂತಳಾದಳು ಆ ದುಷ್ಟ ದಾನವನಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದಳು.
ನಹುಷಸ್ಯೈವ ಹಸ್ತೇನ ತವ ಮೃತ್ಯುರ್ಭವಿಷ್ಯತಿ । ಅಜಾತೇ ತ್ವಯಿ ಸಂಜಾತಾ ವದಸೇ ತ್ವಂ ಯಥೈವ ತತ್
'ನಹುಷನ ಕೈಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಿನ್ನ ಮರಣವಾಗುವುದು. ನೀನು ಹುಟ್ಟುವ ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ನೀನು ಈಗ ಕೇಳಿದಂತೆ.'
ಸ ತ್ವಮಾಯುಸುತೋ ವೀರ ಹೃತೋ ಹುಂಡೇನ ಪಾಪಿನಾ । ಸೂದೇನ ರಕ್ಷಿತೋ ದಾಸ್ಯಾ ಪ್ರೇಷಿತೋ ಮಮ ಚಾಶ್ರಮಮ್
ವೀರನೇ, ಆಯುವಿನ ಮಗನೇ, ನೀನು ಪಾಪಿ ಹುಂಡನಿಂದ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆ. ಒಬ್ಬ ಅಡುಗೆಗಾರ ಮತ್ತು ದಾಸಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ನನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.
ಭವಂತಂ ವನಮಧ್ಯೇ ಚ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚಾರಣಕಿನ್ನರೈಃ । ಯತ್ತು ವೈ ಶ್ರಾವಿತಂ ವತ್ಸ ಮಯಾ ತೇ ಕಥಿತಂ ಪುನಃ
ಅರಣ್ಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಾರಣರು ಮತ್ತು ಕಿನ್ನರರು ನಿನ್ನನ್ನು ಕಂಡರು. ಏನು ಕೇಳಲಾಗಿತ್ತೋ, ಮಗನೇ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾನು ಈಗ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.
ಜಹಿ ತಂ ಪಾಪಕರ್ತಾರಂ ಹುಂಡಾಖ್ಯಂ ದಾನವಾಧಮಮ್ । ನೇತ್ರಾಭ್ಯಾಂ ಹಿ ಪ್ರಮುಂಚಂತೀಮಶ್ರೂಣಿ ಪರಿಮಾರ್ಜಯ
ಆ ಪಾಪಕರ್ಮಿಯಾದ ಹುಂಡ ಎಂಬ ದುಷ್ಟ ದಾನವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸು. ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಅಶ್ರುಗಳನ್ನು ಒರೆ.
ಇತೋ ಗತ್ವಾ ಪ್ರಪಶ್ಯ ತ್ವಂ ಗಂಗಾತೀರಂ ಮಹಾಬಲಮ್ । ನಿಪಾತ್ಯ ದಾನವೇಂದ್ರಂ ತಂ ಕಾರಾಗೃಹಾತ್ಸಮಾನಯ
ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೋಗಿ ಗಂಗೆಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು ನೋಡಿ. ಆ ದಾನವರಾಜನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಕಾರಾಗೃಹದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕರೆತಂದುಕೊ.
ಅಶೋಕಸುಂದರೀ ಯಾಹಿ ತಸ್ಯಾ ಭರ್ತಾ ಭವಸ್ವ ಹಿ । ಏತತ್ತೇ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತಂ ಪ್ರಶ್ನಸ್ಯಾಸ್ಯ ಹಿ ಕಾರಣಮ್
ಅಶೋಕಸುಂದರಿ, ನೀನು ಹೋಗು; ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯಾಗು. ನಿನಗೆ ಕೇಳಬೇಕಾದ ಕಾರಣವನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.
ಆಭಾಷ್ಯ ನಹುಷಂ ವಿಪ್ರೋ ವಿರರಾಮ ಮಹಾಮತಿಃ
ಮಹಾಜ್ಞಾನಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನಹುಷನೊಂದಿಗೆ ಮಾತಾಡಿ ಮೌನವಾಗಿದ್ದನು.
ಆಕರ್ಣ್ಯ ಸರ್ವಂ ಮುನಿನಾ ಪ್ರಯುಕ್ತಮಾಶ್ಚರ್ಯಭೂತಂ ಸ ಹಿ ಚಿಂತ್ಯಮಾನಃ । ತಸ್ಯಾಂತಮೇಕಃ ಪರಿಕರ್ತುಕಾಮ ಆಯೋಃ ಸುತಃ ಕೋಪಮಥೋ ಚಕಾರ
ಮುನಿಯವರು ಹೇಳಿದ ಅದ್ಭುತವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆ ಯುವಕನು ಆಲಿಸಿ, ಆ ಬಗ್ಗೆ ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆಯುನು ಮಗನು ಕೊನೆಯನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕಬೇಕೆಂದು ಕೋಪಗೊಂಡನು.
ಇತಿ ಶ್ರೀಪದ್ಮಪುರಾಣೇ ಭೂಮಿಖಂಡೇ ವೇನೋಪಾಖ್ಯಾನೇ ಗುರುತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯೇ ಚ್ಯವನಚರಿತ್ರೇ ನಾಹುಷಾಖ್ಯಾನೇಽಷ್ಟೋತ್ತರಶತತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಈ ರೀತಿ ಶ್ರೀಪದ್ಮಪುರಾಣದ ಭೂಮಿಖಂಡದಲ್ಲಿ ವೇನನ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತೀರ್ಥದ ಮಹಿಮೆ, ಚ್ಯವನನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಹುಷನ ಕಥೆಯ ನೂರನೆಂಟು ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯಿತು.
ಕುಂಜಲ ಉವಾಚ- ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಪ್ರಸಾದ್ಯೈವ ವಶಿಷ್ಠಂ ತಪತಾಂ ವರಮ್ । ಆಮಂತ್ರ್ಯ ನಿರ್ಜಗಾಮಾಥ ಬಾಣಪಾಣಿರ್ಧನುರ್ಧರಃ
ಕುಂಜಲನು ಹೇಳಿದನು: ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ, ಅವನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿ, ಬಾಣ ಮತ್ತು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೊರಟನು.
ಏಣಸ್ಯ ಮಾಂಸಂ ಸುವಿಪಾಚ್ಯಭೋಜಿತಂ ಬಾಲಸ್ತಯಾ ರಕ್ಷಿತ ಏವ ಬುದ್ಧ್ಯಾ । ಆಯೋಃ ಸುಪುತ್ರಃ ಸಗುಣಃ ಸುರೂಪೋ ದೇವೋಪಮೋ ದೇವಗುಣೈಶ್ಚ ಯುಕ್ತಃ
ಮೃಗದ ಮಾಂಸವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿ, ತಿನ್ನಿಸಿ, ಆಕೆ ಜಾಣತನದಿಂದ ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು ಕಾಯ್ದಳು. ಆಯುನು ಮಗನು ಸದುಗುಣವಂತ, ಸುಂದರ, ದೇವತೆಗಳಂತೆ ದೇವಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದನು.
ತೇನೈವ ಮಾಂಸೇನ ಸುಸಂಸ್ಕೃತೇನ ಮೃಷ್ಟೇನ ಪಕ್ವೇನ ರಸಾನುಗೇನ । ತಮೇವ ದೈತ್ಯಂ ಪರಿಭಾಷ್ಯ ಸೂದೋ ದುಷ್ಟಂ ಸುಹರ್ಷೇಣ ವ್ಯಭೋಜಯತ್ತದಾ
ಅಂತಹ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾದ, ರುಚಿಕರವಾದ, ರಸಪೂರ್ಣ ಮಾಂಸವನ್ನು ಆ ಅಡುಗೆಮಾಡುವವನು ದೈತ್ಯನಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೊಟ್ಟು, ಅವನೊಡನೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಬುಭುಜೇ ದಾನವೋ ಮಾಂಸಂ ರಸಸ್ವಾದುಸಮನ್ವಿತಮ್ । ಹರ್ಷೇಣಾಪಿ ಸಮಾವಿಷ್ಟೋ ಜಗಾಮಾಶೋಕಸುಂದರೀಮ್
ದೈತ್ಯನು ಆ ರುಚಿಕರವಾದ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿಂದನು; ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅಶೋಕಸುಂದರಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.
ತಾಮುವಾಚ ತತಸ್ತೂರ್ಣಂ ಕಾಮೋಪಹತಚೇತನಃ । ಆಯುಪುತ್ರೋ ಮಯಾ ಭದ್ರೇ ಭಕ್ಷಿತಃ ಪತಿರೇವ ತೇ
ಆಗ, ಕಾಮದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಮಡುಗೊಂಡ ಅವನು ಅವಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಹೇಳಿದನು: 'ಸುಂದರಿಯೇ, ಆಯುನು ಮಗನನ್ನು ನಾನು ತಿಂದಿದ್ದೇನೆ; ಅವನೇ ನಿನ್ನ ಗಂಡನು.'
ಮಾಮೇವ ಭಜ ಚಾರ್ವಂಗಿ ಭುಂಕ್ಷ್ವ ಭೋಗಾನ್ಮನೋನುಗಾನ್ । ಕಿಂ ಕರಿಷ್ಯಸಿ ತೇನ ತ್ವಂ ಮಾನುಷೇಣ ಗತಾಯುಷಾ
ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸು, ಸುಂದರಾಂಗಿಯೇ; ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸು. ಆ ಮನುಷ್ಯನೊಂದಿಗೆ, ಅವನ ಆಯುಷ್ಯ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ನೀನು ಏನು ಮಾಡುತ್ತೀಯೆ?
ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಸಮಾಕರ್ಣ್ಯ ಶಿವಕನ್ಯಾ ತಪಸ್ವಿನೀ । ಭರ್ತಾ ಮೇ ದೈವತೈರ್ದತ್ತೋ ಅಜರೋ ದೋಷವರ್ಜಿತಃ
ಶಿವನ ಮಗಳು, ತಪಸ್ವಿನಿಯಾಗಿದ್ದಳು, ಆ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು: 'ನನಗೆ ದೇವತೆಗಳು ಗಂಡನನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ—ಅವನು ವಯಸ್ಸಾಗದವನು, ದೋಷವಿಲ್ಲದವನು.'
ತಸ್ಯ ಮೃತ್ಯುರ್ನ ವೈ ದೃಷ್ಟೋ ದೇವೈರಪಿ ಮಹಾತ್ಮಭಿಃ । ಏವಮಾಕರ್ಣ್ಯ ತದ್ವಾಕ್ಯಂ ದಾನವೋ ದುಷ್ಟಚೇಷ್ಟಿತಃ
ಅವನಿಗೆ ಮರಣವನ್ನು ದೇವತೆಗಳೂ, ಮಹಾತ್ಮರೂ ನೋಡಿಲ್ಲ. ಆ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ದೈತ್ಯನು ಕೆಟ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸಿದನು.
ತಾಮುವಾಚ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷೀಂ ಪ್ರಹಸ್ಯೈವ ಪುನಃ ಪುನಃ । ಅದ್ಯೈವ ಭಕ್ಷಿತಂ ಮಾಂಸಮಾಯುಪುತ್ರಸ್ಯ ಸುಂದರಿ
ಆ ವಿಶಾಲಕ್ಷಿಯ ಬಳಿ, ಹಾಸ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಅವನು ಹೇಳಿದನು: 'ಇಂದು ಆಯುನು ಮಗನ ಮಾಂಸವನ್ನು ತಿಂದೆನು, ಸುಂದರಿಯೇ.'
ಜಾತಮಾತ್ರಸ್ಯ ಬಾಲಸ್ಯ ನಹುಷಸ್ಯ ದುರಾತ್ಮನಃ । ಏವಮಾಕರ್ಣ್ಯ ಸಾ ವಾಕ್ಯಂ ಕೋಪಂ ಚಕ್ರೇ ಸುದಾರುಣಮ್
ಅದು ಜನಿಸಿದ ತಕ್ಷಣದ ಬಾಲಕನಾದ ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನ ನಹುಷನದು. ಆ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ಅವಳು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಕೋಪಗೊಂಡಳು.
ಪ್ರೋವಾಚ ಸತ್ಯಸಂಸ್ಥಾ ಸಾ ತಪಸಾ ಭಾವಿತಾ ಪುನಃ । ತಪ ಏವ ಮಯಾ ತಪ್ತಂ ಮನಸಾ ನಿಯಮೇನ ವೈ । ಆಯುಸುತಶ್ಚಿರಾಯುಶ್ಚ ಸತ್ಯೇನೈವ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾಗಿ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪವಿತ್ರಳಾದ ಅವಳು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದಳು: 'ನಾನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ನಿಯಮದಿಂದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ; ಆಯುನು ಮಗನು ಸತ್ಯಬಲದಿಂದ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.'
ಇತೋ ಗಚ್ಛ ದುರಾಚಾರ ಯದಿ ಜೀವಿತುಮಿಚ್ಛಸಿ । ಅನ್ಯಥಾ ತ್ವಾಮಹಂ ಶಪ್ಸ್ಯೇ ಪುನರೇವ ನ ಸಂಶಯಃ
ಕೆಟ್ಟವನೇ, ನೀನು ಬದುಕಬೇಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನಿಂದೆ ಹೋಗು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಶಪಿಸುತೆನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.
ಏವಮಾಕರ್ಣಿತಂ ತಸ್ಯಾಃ ಸೂದೇನ ನೃಪತಿಂ ಪ್ರತಿ । ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಮಹಾರಾಜ ಏತಾಮನ್ಯಾಂ ಸಮಾಶ್ರಯ
ಅವಳ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಅಡುಗೆಮಾಡುವವನು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಮಹಾರಾಜನೇ, ಈವಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಆರಿಸು.'
ಸೂದೇನ ಪ್ರೇಷಿತೋ ದೈತ್ಯಃ ಸ ಹುಂಡಃ ಪಾಪಚೇತನಃ । ನಿರ್ಜಗಾಮ ತ್ವರಾಯುಕ್ತಃ ಸ ಸ್ವಾಂ ಭಾರ್ಯಾಂ ಪ್ರಿಯಾಂ ಪ್ರತಿ
ಅಡುಗೆಮಾಡುವವನಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾಪಮನಸ್ಸಿನ ಹುಂಡ ದೈತ್ಯನು ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯವಾದ ಹೆಂಡತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೊರಟನು.
ಚೇಷ್ಟಿತಂ ನೈವ ಜಾನಾತಿ ದಾಸ್ಯಾ ಸೂದೇನ ಯತ್ಕೃತಮ್ । ತಸ್ಯೈ ನಿವೇದಿತಂ ಸರ್ವಂ ಪ್ರಿಯಾಯೈ ವೃತ್ತಮೇವ ಚ
ದಾಸಿಯು ಅಡುಗೆಮನೆಯವನಾದ ಸೂದನ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ; ಅವಳಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರಿಯೆಯವರ ಮೇಲಿನ ವರ್ತನೆ ಸಹ ಸೇರಿ.
ಸೂತ ಉವಾಚ- ಅಶೋಕಸುಂದರೀ ಸಾ ಚ ಮಹತಾ ತಪಸಾ ಕಿಲ । ದುಃಖಶೋಕೇನ ಸಂತಪ್ತಾ ಕೃಶೀಭೂತಾ ತಪಸ್ವಿನೀ
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಅಶೋಕಸುಂದರಿ ಮಹಾ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ, ದೇಹದಿಂದ ಕ್ಷೀಣಳಾಗಿ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಳು.
ಚಿಂತಯಂತೀ ಪ್ರಿಯಂ ಕಾಂತಂ ತಂ ಧ್ಯಾಯತಿ ಪುನಃ ಪುನಃ । ಕಿಂ ನ ಕುರ್ವಂತಿ ವೈ ದೈತ್ಯಾ ಉಪಾಯೈರ್ವಿವಿಧೈರಪಿ
ಆಕೆ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮನನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಅವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು; ದೈತ್ಯರು ಯಾವ ಉಪಾಯವನ್ನೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸದೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಉಪಾಯಜ್ಞಾಃ ಸದಾ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಉದ್ಯಮೇನಾಪಿ ಸರ್ವದಾ । ವರ್ತಂತೇ ದನುಜಶ್ರೇಷ್ಠಾ ನಾನಾಭಾವೈಶ್ಚ ಸರ್ವದಾ
ಉಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿಪುಣರಾಗಿರುವ ದನುಜಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಬುದ್ಧಿಯೂ ಶ್ರಮವೂ ಬಳಸಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.